Het boek volgt de sporen van de Goedheiligman door heel Europa. De conclusie hoeft niemand die het eerdere werk van De Jong kent te verbazen: de zwarte kleur van Piet komt niet voort uit racisme, maar gaat terug op religieuze tegenstellingen tussen christendom en heidenen, meer in het bijzonder, de islam. De overeenkomsten in de verschillende vieringen zijn opvallend groot, waaruit geconcludeerd kan worden dat het om één enkele Europese cultus gaat, zij het met talloze varianten en bijzondere details.

Het zwarte gezicht van de begeleider van Sint Nicolaas is bijna overal terug te vinden en komt ook voor in de cultus van een nauw verwante heilige als Sint Maarten. Zwart staat voor het heidendom, de islam, de winter en de dood. Dit in tegenstelling tot het wit van het christendom, de zomer en het leven. De weg naar deze conclusie leidt de lezer door het hele Europese continent, van het nog heidens Saksische Noord-Duitsland, door het Frankische België en Frankrijk, via Asturië en Moors Spanje naar Byzantijns Zuid-Italië en weer noordelijk naar Oost-Europa. En tenslotte natuurlijk naar Nederland.

Zonder Sint Nicolaas geen kennis van de Europese geschiedenis

Om de figuur van Sint Nicolaas te begrijpen willen de auteurs zijn verborgen geschiedenis aan het licht brengen. Maar hun ambitie reikt verder. Om de Europese geschiedenis te begrijpen, is kennis van heiligen als Sint Nicolaas nodig, zo is hun stelling. Vaak wordt vergeten dat Europa na het einde van de Pax Romana zo’n duizend jaar lang een belegerd continent was. De aanvallen kwamen van meerdere kanten, maar de dreiging uit het noorden en oosten van volkeren als de Saksen, Magyaren en Vikingen, werd nog voor het jaar duizend afgewend door onderwerping of kerstening.

De belangrijkste en langst aanhoudende dreiging kwam van de islam. Die stelde het westelijk christendom meerdere malen voor een existentiële dreiging. In 1539 en nog in 1683 werd Wenen belegerd door Ottomaanse troepen. Deze ervaringen van Europeanen met het islamitisch imperialisme hebben zich vastgezet in de Europese cultuur.

Sint Nicolaas, zo blijkt, is niet alleen de wat afwezige, maar beminnelijke kindervriend, maar was een van de belangrijkste miles christi, soldaat van Christus, in Europa, naast Sint Maarten, Sint Joris en Santiago. Het zijn heiligen die bij leven een rol spelen in de onderwerping van ketters en kerstening van heidenen en later dienen als schutspatroon van de missie in Europa. Sint Nicolaas is gedurende de tiende eeuw vanuit Italië in de rest van Europa geïntroduceerd. Hij heeft geleidelijk diverse elementen overgenomen van zijn medestrijders, zoals Sint Maarten, die al veel eerder bekend waren en in veel gevallen opvolgers zijn van heidense goden.

Onder leiding van de Merovingische en Karolingische koningshuizen ondernemen de Franken de kerstening van de Saksen en andere Germaanse volkeren. Zij plaatsen zich daarbij onder bescherming van hun schutspatroon St Maarten van Tours, bekend en geëerd vanwege zijn christelijke barmhartigheid, maar waarschijnlijk vernoemd naar de Romeinse god van oorlog, Mars. Na een strijd in en rond het Teutoburgerwoud slaagt Karel de Grote in 783 de Saksen te onderwerpen.

Inmiddels was duidelijk dat de belangrijkste bedreiging van het Europese christendom kwam van de uit het zuiden oprukkende islam. Karel Martel wist in 732 nabij het Franse Tours de opmars te stoppen. De slag bij Tours vormt, samen met de nog enkele decennia durende strijd tegen de mohammedanen in Zuid Frankrijk, een belangrijke waterscheiding in de Europese geschiedenis.

De veldslag bracht de noordwaartse expansie van de islam vanuit het Iberisch schiereiland tot staan. De reconquista, de herovering van het schiereiland, wordt ondernomen vanuit het koninkrijk Asturias dat zich als christelijke enclave in het noorden van Spanje wist te handhaven. In de Spaanse Reconquista werd de rol van Sint Maarten overgenomen door Santiago, Sint Jacobus de Meerdere, een van de favoriete apostelen van Jezus, die volgens de legende in Spanje was terechtgekomen.

Heiligencultussen verspreiden zich over West-Europa

De moslims bleven nog lange tijd strooptochten ondernemen tegen noord-Iberische steden. Na de plundering van Santiago de Compostella, bedevaartsoord van Sint Jacob, in 997 en na de verwoesting van de heilige grafkerk in Jeruzalem, de heiligste plek van het christendom, twaalf jaar later, slaat de stemming in christelijk Europa om. Vanaf dat moment is de islam niet langer een stel ketterse lastpakken, maar de ultieme vijand, de heiden. Pelgrims ondernemen de bedevaart naar Santiago niet meer alleen om te bidden, maar ook om tegen moslims te vechten. De eerste kruistocht gaat in 1063 niet naar Jeruzalem, maar naar Spanje. Pas na een hulpvraag uit Byzantium dat door Turken in het nauw is gedreven, worden er ook kruistochten naar Jeruzalem georganiseerd.

De stad Bari in de Zuid-Italiaanse regio Apulië ligt voor veel Europeanen op de route naar Jeruzalem. De stad en regio werden een kruispunt van bedevaartroutes en kruistochten. Bari is ook het bedevaartsoord voor Sint Nicolaas. Zijn relieken zijn in 1087 vanwege dreiging van Turken overgebracht vanuit Zuidwest-Turkije naar Bari. Zuid-Italië is op dat moment een melting pot van culturen en religies, waar naast christenen ook blanke en zwarte moslims wonen.

De verschillende heiligencultussen van Santiago, Sint Maarten en Sint Nicolaas die hier bij elkaar komen en elkaar beïnvloeden, verspreiden zich na de eerste millenniumwisseling snel over West-Europa. De vreedzame inname van Jeruzalem door Frederik II van Hohenstaufen tijdens de zesde kruistocht in 1229 onder bescherming van Sint Nicolaas, maakt grote indruk.

Bijstand van Sint Nicolaas

Sint Nicolaas volgt daarmee Santiago op als belangrijkste heilige in het Heilige Roomse Rijk. Overal worden kerken, kloosters en kapellen gebouwd ter ere van Sint Nicolaas. Diverse culturele elementen, die met moslims en met zwarte mensen te maken hebben, reizen vanuit Zuid-Italië met de Sint mee naar het Heilige Roomse Rijk, waar ook Nederland toe behoort.

Na de volledige herovering van het Iberisch schiereiland eind vijftiende eeuw is de strijd tegen de islam nog lang niet gestreden. Tot ver in de zeventiende eeuw is de islamitische wereld economisch en militair de bovenliggende partij. Europa is lange tijd het belangrijkste slavenwingebied voor de islam.

De zeevaart op de Middellandse zee, maar ook langs de Atlantische kusten wordt nog ruim duizend jaar geteisterd door aanvallen van piraten, die eerst Saracenen werden genoemd en later Barbarijse zeerovers. Met name de kustbewoners van zuidelijk Italië krijgen dan steeds vaker te maken met plunderingen en invallen van moslims. Vanaf de tweede helft van de achtste eeuw, samenvallend met deze islamitische expansie, keren steeds meer mensen in deze contreien zich om bijstand tot de heilige Sint Nicolaas.

Verder naar het noorden en oosten is het Habsburgse rijk in de zestiende en zeventiende eeuw in een vrijwel voortdurende strijd verwikkeld met het Ottomaanse rijk. Als gevolg van de Turkse invallen in de Balkan en de slavenjachten door Turken en Tataren in Oost- en Midden-Europa, wint Sint Nicolaas ook hier aan populariteit. Pas na het laatste beleg van Wenen, in 1683, neemt het zogenoemde Turkengevaar af. Sint Nicolaas heeft zijn populariteit grotendeels te danken aan zijn rol in deze strijd tussen Europa en de islamitische wereld. Hij bevrijdt Europese slaven uit slavernij en bekeert plunderende moslims tot het christendom.

Zwarte Piet wordt in de negentiende eeuw regelmatig als een moor voorgesteld en ook wel als moslim met een fez, symbool voor het Ottomaanse rijk en de islamitische wereld. De Moor verwijst naar de strijd tussen christendom en islam en naar de islamitische slavenjachten waardoor miljoenen christelijke Europeanen als slaven naar islamitisch gebied zijn afgevoerd. Moren werden wel vaker zwart afgebeeld, ook zonder enig verband met Sint Nicolaas. De vlag van Sardinië, bijvoorbeeld, is de vier-moren-vlag.

Deze zwarte moren hebben niets te maken met trans-Atlantische slavernij, maar alles met de strijd die eeuwenlang in het westelijk Middellandse Zee bekken is gevoerd tegen de islam. De zwarte kleur voor moslims is overdrachtelijk bedoeld. De kleuren wit en zwart verwijzen ook naar tegenstellingen binnen het heidense wereldbeeld, waar de dood en de winter in tegenstelling staan tot het leven en de zomer. De moor staat dan voor de dood, de heiden of de duivel en dat wordt in alle gevallen gesymboliseerd door een zwart gemaakt gezicht. De heidense moslim als voornaamste vijand van het christendom is in de vorm van de zwarte moor onderdeel geworden van de Sint Nicolaascultus.

Een feest met een diepe existentiële betekenis

De zwarte moslim is één van de invloeden op het uiterlijk en de betekenis van Zwarte Piet. De auteurs traceren de betekenis en invloed van diverse andere figuren en tradities die Zwarte Piet hebben gemaakt tot wat hij is. Zijn administratieve rol als assistent van de Sint verwijst bijvoorbeeld naar de rol van de gildeknecht. De fratsen en grollen en de kleding van die knechten verwijzen dan weer naar de komediant op de traditionele Sinterklaaskermissen ten tijde van de Republiek.

Het boek beperkt zich niet tot verklaring van het meest omstreden element van de Sinterklaasviering, de kleur van Piet. In een minutieuze zoektocht door de beeldtaal, verhalen, legendes, feesten, gebruiken en rituelen uit het verre en recente verleden, fileert het ook de herkomst van diverse andere elementen van de cultus, zoals het witte paard van de Sint, zijn mijter en staf, de huisvesting in Spanje, de aankomst per stoomboot, de roe van Piet, etc.

Het is daardoor een boeiende en rijk geïllustreerde historisch-antropologische studie die de lezer er aan herinnert dat Sinterklaas meer is dan een achterhaald sprookje of een gezellig feestje of gelegenheid om speculaas en pepernoten te smikkelen. Het maakt duidelijk dat het feest, net als andere christelijke feestdagen, een diepe existentiële betekenis heeft als levendige en levend gehouden herinnering aan hoogte- en dieptepunten in de strijd om het bestaan.

Postkolonialisme en ‘woke’

Het boek is niet in de laatste plaats een aanklacht tegen wetenschappers en opiniemakers die in navolging van hun ‘patroonheilige’ Edward Saïd belijden dat de gevestigde ‘koloniale’ wetenschap alleen de politieke macht van het westen zou dienen en moslims en andere niet-westerse culturen zou helpen onderdrukken. Postkoloniale wetenschap moet in die visie een instrument van politieke strijd en activisme worden, waarin de ‘correcte mening’ prevaleert boven historische kennis gebaseerd op bronnen.

Het nieuwe boek is het resultaat van jarenlang onderzoek. De Jong publiceerde eerder al twee boeken en een aantal artikelen. Geen wetenschapper heeft ooit op die publicaties met argumenten of tegenvoorbeelden gereageerd. Er is geen debat. De historische onderbouwing van het ‘Zwarte Piet is racisme’ verhaal is flinterdun.

Maar meer is ook niet nodig. De gemeentelijke antidiscriminatiebureaus bijvoorbeeld, erkennen dat ‘voorstanders menen dat zwarte piet een onderdeel is van een eeuwenoude, waardevolle Sinterklaastraditie die niets met racisme te maken heeft’. Ze spreken zich echter met geen woord uit over deze ‘mening’. Niettemin stellen zij zich op het standpunt dat ook zonder racistische intenties zwarte piet wel degelijk discriminatie in de hand kan werken en door mensen als kwetsend kan worden ervaren.

Voor deze gemeentelijke instellingen zijn uiterlijke gelijkenissen met de stereotype karikatuur van zwarte mensen voldoende om de traditionele zwarte piet met racisme en discriminatie ‘te associëren’. Kortom, als een groep activisten op basis van oppervlakkige gelijkenissen meent dat de figuur van Zwarte Piet afkomstig is uit de trans-Atlantische slavernij, dan is dat ook zo. Conform postkoloniaal voorschrift is die mening voldoende grond om een aanpassing van de traditie af te dwingen met de introductie van ‘roetveegpieten’.

In een vlaag van optimisme wijzen De Jong en Pepe er op dat er vaker is geprobeerd de sinterklaastraditie van bovenaf aan te passen. Hun studie laat zien dat het alleen heeft geleid tot tijdelijke veranderingen die in een later stadium weer zijn terug gedraaid. De volkstraditie heeft volgens beide heren de eigenschap zich op een ongrijpbare manier onder druk te kunnen handhaven en weer op te bloeien.

Cultureel erfgoed en tradities zijn een ‘meent’, een gemeenschappelijk bezit. Ze komen tot stand en bestaan door het toekennen en onderkennen van betekenissen die binnen een groep of gemeenschap worden gedeeld op basis van een soort natuurlijke selectie van wat aanspreekt. Maar er is geen eigendom of exclusieve interpretatie te claimen en effectief te verdedigen. Ieder kan er in zien wat hij of zij er in ziet of wenst te zien en voor iedere interpretatie en betekenis is wel een bron of minstens een aanwijzing te vinden.

Veranderende tradities

En inderdaad, dat geeft ook gelegenheid tot racistisch misbruik, maar evengoed voor antiracistisch gebruik. Met een toenemende diversiteit van gemeenschappen, tradities en wereldbeelden is niet te vermijden dat er nieuwe betekenissen worden toegekend aan bestaande tradities. Dat zou geen probleem hoeven te zijn. Het zou voor een grotere diversiteit aan gebruiken en culturele uitingen kunnen zorgen. In Gent schreven dit jaar tweehonderd ouders hun kinderen in voor een viering met ‘Queen Nikkolah’ als Sinterklaas, een zwarte vrouw. Over een knecht wordt overigens niets gemeld.

Maar er speelt een ander en fundamenteler probleem: de collectivisering en verstatelijking van de cultuur, inclusief de volkscultuur. De Sint Nicolaas viering kan, zoals veel cultuuruitingen, bijna niet meer zonder subsidies, vergunningen en regels of bemoeienis van een resem aan overheidsinstanties. Zowel de hoge als de lage cultuur is sinds de Tweede Wereldoorlog steeds verder ingekapseld in een door de overheid gesubsidieerd en gereguleerd keurslijf. Mede onder de druk en het gewicht van (gesubsidieerd) landelijk onderwijs en (gesubsidieerde) landelijke media en met steun van gemeentelijke instellingen is in Nederland een nationale vorm van Sinterklaasviering geconstrueerd.

De diversiteit aan lokale tradities die in andere landen, vooral in het Alpengebied, nog wel bestaat, is daarbij opzij geschoven. Alleen de Waddeneilanden kennen nog duidelijk andere vieringen. Met die landelijk uniforme viering is onvermoed het perfecte aas en slachtoffer voor activistische belangengroepen in het leven geroepen.

Dat was nog geen probleem zolang de bemoeienis van de overheid met cultuur nog uitging van de klassiek rechtstatelijke veronderstelling dat de staat geen, of op zijn hoogst een zeer bescheiden eigen agenda mocht hebben. De staat moest niet privaat, maar waarlijk publiek zijn en alleen een kader bieden voor ongehinderd sociaal verkeer. Die (schijn van) profes­sio­nele onafhankelijkheid en neutraliteit kon lange tijd in stand worden gehouden.

Maar sinds de opkomst van ‘woke’ en het ‘cultuurmarxisme’, met een expliciete agenda van culturele zuivering, is geen enkele culturele uiting of instelling meer veilig. Volgens voormalig artistiek leider van de NTR ZaterdagMatinee en de concertseries van de NPO, Kees Vlaardingerbroek, is ‘cultuur steeds meer een onderdeel van de politieke hersenspoeling van de bevolking’. Hij wijst op een politisering van de kunsten in het algemeen, waarbij het westerse erfgoed op één lijn wordt gezet met de donkere kanten uit de Europese geschiedenis. Voor de Raad voor Cultuur zijn pogingen om culturele minderheden te verleiden tot cultuurparticipatie niet meer voldoende. Inclusiviteit en diversiteit van de programmering naar gender en kleur zijn nu de belangrijkste criteria om voor subsidie in aanmerking te komen.

Deze ontwikkeling zou niemand echt mogen verrassen. Het was naïef om te denken dat cultuur zonder patroon of mecenas onafhankelijk en neutraal kan blijven. De econoom Guido Hülsmann wijst op de voorspelbare ‘privatisering van de publieke staat’, waarbij ‘het huispersoneel, de dienaren van de staat’ of activistische belangengroepen zichzelf voorspelbaar tot meesters maken.

De theorie van de publieke en neutrale rechtstaat houdt geen rekening met de horror vacui die deze neutraliteit oproept. Zaken zonder eigenaar zullen vroeg of laat door iemand in bezit worden genomen. Goederen die ongebruikt worden achtergelaten, een staat zonder effectief bestuur, oefent een magische aantrekkingskracht uit op ideologische wereldverbeteraars in de ambtenarij en bij activistische belangengroepen. Ze proberen de openbare ruimte te privatiseren en om te vormen tot instrument van hun politiek programma. De best georganiseerde en meest uitgesproken groepen krijgen de overhand. Deze tendens naar ‘publieke privatisering’ voltrekt zich volgens Hülsmann in alle openbare instellingen in alle landen. De socioloog Robert Michels beschreef dit proces al in 1911 als ‘de ijzeren wet van de oligarchie’.

Hoe verder?

In een triomfantelijk artikel verkondigt NOS Nieuws op 18 november dat het erop lijkt ‘dat de periode van de grootste emoties rond het typisch Nederlandse kinderfeest voorbij is’. Sociaal antropoloog Markus Balkenhol van het Meertens Instituut voegt eraan toe dat er nu een ‘voorzichtige consensus’ bereikt lijkt te zijn. ‘Ik denk dat de strijd grotendeels gestreden is, en dat we nu steeds meer een sinterklaasfeest krijgen dat we met z’n allen met veel plezier kunnen vieren.’ Ook Kick Out Zwarte Piet activist Afriyie denkt dat het einde van de strijd tegen Zwarte Piet in zicht is.

De zegetocht door het land van een nieuwe Sintviering die activist Afriyie en sociaal antropoloog Markus Balkenhol zien is vooral een zegetocht door de publieke en semi-publieke instellingen die weinig belang hebben bij het beschermen van levende tradities. Het is geen zegetocht bij het publiek langs de Sinterklaasoptocht of bij de kinderen bij de zetel van Sinterklaas. In Staphorst, Breda en diverse andere plaatsen buiten de Randstad en in wijken buiten de centra van de grote steden stapt Zwarte Piet dit jaar weer parmantig naast Sinterklaas in de optocht.

Het gaat in hoofdzaak om particuliere initiatieven buiten subsidies en door de gemeente ‘erkende’ sinterklaascomités om. Ze laten zien dat de Sinterklaascultuur zich aan de politieke slangenkuil kan onttrekken. En daarmee ontglipt deze traditie mogelijk weer een keer de sturende hand van bovenaf.

Michiel C. de Jong en Francesco Pepe: Sint Nicolaas en de verborgen geschiedenis van Europa (uitgeverij Pumbo.nl BV, ISBN 9789082914726). Prijs € 49,00.

Het bericht Sinterklaas is al eeuwenlang allergisch voor overheidsbemoeienis verscheen eerst op Wynia's Week.

Aan de excuses voor het slavernijverleden ligt een Rapport van Bevindingen ten grondslag. De actiegroep Kick Out Zwarte Piet is betrokken geweest bij de samenstelling van het rapport, waarin Zwarte Piet 15 keer wordt genoemd. Professor Van Stipriaan benoemt in het rapport het verband tussen Zwarte Piet en trans-Atlantische slavernij en beweert dat Nederlanders nog altijd zeer onbekend zijn met het slavernijthema:

‘Waar grote groepen er niet aan willen dat er een relatie zou kunnen bestaan tussen de figuur van Zwarte Piet en slavernijverleden en racisme.’

‘Dat hedendaags racisme en de vreemde Zwarte Piet traditie iets met dat schaamtevol verleden te maken zouden kunnen hebben en daarmee tot een maatschappelijk actieve houding is kennelijk voor velen dan weer een te grote stap.’

Vage bewoordingen

Wat opvalt aan deze formuleringen is de vaagheid. Er zou een relatie kunnen bestaan tussen Zwarte Piet en het slavernijverleden. Waarom zegt Van Stipriaan niet: Er bestaat een relatie tussen Zwarte Piet en het slavernijverleden? Als er volgens hem zoveel mensen onterecht niet aan willen, waarom noemt hij dan geen bron of bewijs waaruit dit verband blijkt? Daarmee zou hij ons kunnen overtuigen van zijn gelijk. De reden voor de vage bewoording is dat hij geen bronnen heeft.

Het is curieus om als wetenschapper een verband te suggereren waar geen wetenschappelijke onderbouwing voor is en dat waarschijnlijk niet bestaat. Toch speelt dat verband mede een rol in een controversiële politieke beslissing.

Het geval Van Stipriaan staat niet op zichzelf. Honderden wetenschappers hebben vergelijkbare beweringen over Zwarte Piet gedaan. Zij baseren zich daarbij enkel op hun eigen postkoloniale vooroordelen.

De toonaangevende wetenschapper Markus Balkenhol was jarenlang woordvoerder van het Meertens Instituut over de sinterklaastraditie. Hij is een meester in vage bewoordingen om het verband tussen Zwarte Piet en trans-Atlantische slavernij te suggereren. Hieronder enkele voorbeelden:

‘In 1850, dertien jaar voor de afschaffing van de slavernij in de Nederlandse koloniën in “de West” (Suriname en de Antillen), veranderde het Sinterklaasfeest van vorm.’ (Artikel: ‘Ras en racisme in kunst en cultuur’, 2017.)

Beide gebeurtenissen, afschaffing van slavernij en vormverandering van het sinterklaasfeest hebben ongeveer tegelijkertijd plaats gevonden. Verder zijn er geen bronnen. Er is enkel sprake van gelijktijdigheid. Dat is iets anders dan een causaal verband.

Een imaginaire werkelijkheid

Een zeer gekunstelde uitspraak van Balkenhol in het Nederlands Dagblad (2019):

‘Mensen zijn daarmee opgegroeid en hebben er heel warme herinneringen aan. Het is onderdeel van hun leven en biografie. Als er dan kritiek op de kleur van Piet komt, wordt het daardoor veel persoonlijker. Mensen voelen zich daardoor extra snel aangevallen. Het doet pijn te beseffen hoe ver de gevolgen van kolonialisme en slavernij reiken.’

De heer Balkenhol stapelt hier een verzonnen gevolg op een verzonnen historisch verband. Hij redeneert vanuit een imaginaire werkelijkheid. Als het historische verband tussen Zwarte Piet en kolonialisme/slavernij niet bestaat, dan bestaat pijn als gevolg van dat niet bestaande verband evenmin.

Balkenhol heeft geen bronnen

Balkenhol was ook betrokken bij het boek De slavernij in Oost en West, Het Amsterdam-onderzoek. Het is geschreven in opdracht van de Amsterdamse gemeenteraad op basis waarvan zij in 2021 slavernijexcuses heeft aangeboden. Balkenhol legt hierin een verband tussen slavernij en Zwarte Piet door een artikel over wijlen Perez Jong Loy en zijn anti-Zwarte Piet activisme op te nemen. Van Jong Loy is bekend dat hij Zwarte Piet koppelde aan miljardenfondsen voor herstelbetalingen.

Balkenhol gelooft heilig in het verband tussen Zwarte Piet en trans-Atlantische slavernij, maar hij heeft er geen bronnen voor. Daarom suggereert hij het verband zo sterk dat het voor de argeloze lezer lijkt alsof het daadwerkelijk bestaat. 

Schaamtevol

Het lijkt zo logisch. Zwarte Piet is zwart en is een knecht. Hij lijkt onderdanig en hij is dom en grappig. Mensen uit Amerika zien er een blackface in. Dat de Nederlanders deze logica niet inzien wordt volgens postkoloniale, woke wetenschappers veroorzaakt door een diep gewortelde racistische inborst die nog stamt uit het slavernijverleden.

De figuur wordt als schaamtevol gezien. Alleen verstokte nativisten zouden een dergelijke traditie in stand willen houden. Mensen die het verband ontkennen, worden door de postkoloniale wetenschap weggezet als racisten, complotdenkers en aanhangers van een alternatieve waarheid.

Ondergetekende publiceert sinds 2017 over de oorsprong van Zwarte Piet. Bronnen laten zien dat Zwarte Piet is gevormd uit oudere figuren die al eeuwenlang onderdeel zijn van de sinterklaascultus. De Zwarte Man als voorloper was al bekend. Daar zijn de komediant van de sinterklaaskermis en de gildeknecht van het Sint Nicolaasgilde bijgekomen. Deze voorlopers stammen uit de 17^e eeuw, de Middeleeuwen of eerder. Dat betekent dat Zwarte Piet niet gevormd kan zijn als gevolg van trans-Atlantische slavernij.

Het gestelde verband tussen Zwarte Piet en trans-Atlantische slavernij is niet meer dan een onbevestigde hypothese. Wetenschappers hadden dit nooit als een waarheid mogen communiceren. Ze hadden expliciet moeten wijzen op de onzekerheid ervan en op het gebrek aan bronnen. Bovendien, als er voor deze hypothese geen bronnen zijn gevonden en voor de concurrerende wel, dan moet de onbevestigde hypothese worden afgewezen.

Wetenschappers propageren alternatieve waarheid

Jarenlang hebben wetenschappers uit het vakgebied de activisten gelijk gegeven. Zij vinden dat de Nederlander opgevoed en onderwezen moet worden door meer kennis te verschaffen over het slavernijverleden. Maar Zwarte Piet heeft niets te maken met trans-Atlantische slavernij. De anti-Zwarte Piet-beweging is gebaseerd op een illusie. De postkoloniale wetenschap jaagt een alternatieve waarheid na. Een waarheid zonder bronnen, zonder onderbouwing, zonder feiten. 

De uitkomsten van het vooringenomen onderzoek worden binnen het instituut wetenschap breed geaccepteerd. Het is inmiddels wetenschappelijke consensus geworden. De wetenschap zal verantwoording moeten afleggen voor deze misleiding. Een mea culpa (excuses) is op zijn plaats voor haar aandeel in de vernietiging van uiterst waardevol en kenmerkend Nederlands cultureel erfgoed.

Michiel de Jong deed uitvoerig onderzoek naar de herkomst van Zwarte Piet en naar de recente herinterpretatie van deze folkloristische figuur.

Steunt u deze en dergelijke onafhankelijke observaties in Wynia’s Week? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Wetenschappelijke misleiding rond slavernijexcuses verscheen eerst op Wynia's Week.

Al vanaf de onthulling in 2002 van het slavernijmonument in het Amsterdamse Oosterpark gebruiken activisten de slavernijherdenking als propagandamiddel tegen Zwarte Piet. Ze claimen dat Zwarte Piet een restant is van de Nederlandse slavernijgeschiedenis en daarmee moreel verwerpelijk. Maar er is geen enkel bewijs voor deze claim. De sinterklaastraditie wordt onterecht in een kwaad daglicht gesteld. 

Barryl Biekman, de initiatiefneemster van het slavernijmonument, is overtuigd van een direct verband tussen slavernij, racisme en Zwarte Piet. Daarom ziet ze geen mogelijkheid om Zwarte Piet aan te passen of te behouden. Deze visie wordt elk jaar tijdens de slavernijherdenking en tijdens sinterklaasfeesten uitgedragen.

Een helpdesk tegen Zwarte Piet

De slavernijherdenking is een verzamelplaats voor allerhande anti-Zwarte Piet-initiatieven. Zo was er in 2012 een partytent met de naam ‘Helpdesk tegen Zwarte Piet’. Tijdens de herdenking van 2015 werd opgeroepen aangifte te doen tegen de figuur van Zwarte Piet. Er werden zware termen ingezet: ‘institutioneel racisme’, ‘structurele ongelijkheid’, ‘misdaad tegen de menselijkheid’.  

Het in 2002 opgerichte Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) is als organiserend comité aan de slavernijherdenking verbonden. De organisatie trekt expliciet ten strijde tegen Zwarte Piet en publiceert essays op haar website onder opschriften als ‘Zwarte Piet, een nationale Hitlergroet?’ en ‘Zonder slavernij geen Zwarte Piet’.

In 2016 liet de pas aangetreden NiNsee-voorzitter Antoin Deul in een interview met Het Parool weten: ‘De discussie over Zwarte Piet heeft een hele nieuwe generatie wakker geschud. Activisten, maar ook bekende zwarte Nederlanders, stappen nu naar voren om hun verhaal te doen over het onderwerp diversiteit. Een van mijn voornemens is om van het NiNsee een platform te maken waar al deze stemmen bij elkaar komen.’

In 2019 organiseerde het NiNsee een debatreeks over ‘Het Witte Geweten’. ‘Witte mensen genieten “white privilege”, prediken onschuld en reageren vaak gekwetst als ze worden aangesproken,’ zo luidde de toelichting. ‘Gelukkig passen niet alle witte mensen in dat beeld. Velen handelen al gewetensvol: zij steunen aandacht voor het slavernijverleden en culturele dekolonisatie, zij ijveren voor diversiteitsbeleid en verzetten zich tegen Zwarte Piet.’

Postkolonialisten gebruiken Zwarte Piet als hét bewijs dat het slavernijverleden in Nederland nog altijd doorwerkt. Het vermeende verband biedt twee voordelen: het zorgt voor afschaffing van Zwarte Piet én voor aandacht en excuses voor het slavernijverleden. De anti-Zwarte Piet-activisten streven beide doelstellingen na.

Het zogenaamde gebrek aan belangstelling van Nederlanders voor de slavernijgeschiedenis wordt door postkoloniale activisten en wetenschappers onder meer geweten aan hiaten in het onderwijs. Dat is volgens hen ook de reden waarom Nederlanders blijven vasthouden aan Zwarte Piet. Iedereen die er verstand heeft wéét dat Zwarte Piet afkomstig is van dat slavernijverleden. Daar zijn volgens hen geen bronnen voor nodig.

Onderwijs als sleutel

Een van deze wetenschappers is Alex van Stipriaan, hoogleraar Caraïbische geschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij schreef naar aanleiding van de slavernijherdenking van 2013 in opdracht van de gemeente Amsterdam de folder ‘Slavernij, daar willen we meer van weten’. Hij stelt daarin onder meer:

‘Onderwijs aan jongeren is de sleutel tot een veranderend en blijvend besef van het slavernijverleden en de erfenis. Aandacht voor hedendaagse erfenissen van het slavernijverleden is nodig, dat bewijst alleen al de discussie over Zwarte Piet. Alle Amsterdammers zijn erfgenaam van deze geschiedenis.’

In het kader van dat onderwijs aan jongeren financierde NiNsee een lespakket van de Stichting Nederland Wordt Beter, waarin kinderen wordt geleerd dat Zwarte Piet afkomstig is van trans-Atlantische slavernij. En: in 2018 introduceerde student Zawdie Sandvliet op de Universiteit van Amsterdam (UvA) het keuzevak Afro-Nederlandse Studies. Ons geschiedenisonderwijs, zo luidde zijn motivatie, maakt onvoldoende duidelijk ‘wat voor effecten slavernij en kolonialisme hebben op onze hedendaagse samenleving.’

In 2010 werd Stephen Small benoemd tot bijzonder hoogleraar Nederlands Slavernijverleden en erfenis aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de UvA. De leerstoel is ingesteld vanwege het NiNsee. Onder de titel ‘Zwarte Piet and the legacy of Dutch slavery: Another Bitter Pill for the Dutch to Swallow’ schreef Small een bijzonder artikel.

Hij ziet de ontkenning door Nederlanders dat Zwarte Piet met trans-Atlantische slavenhandel heef te maken als een teken dat er iets mis is met ons onderwijs. Zwarte Piet is volgens Small duidelijk racistisch omdat de figuur direct gebaseerd zou zijn op misvattingen over zwarte mensen. Onderbouwingen voor deze claim blijven echter achterwege.

Ook roept Small zijn collega-wetenschappers op tot actie: 

‘So one important question we must ask about this entire debate is: where are the academics, the educators in all of this? What are they doing to contribute facts and analysis of Zwarte Piet and his links to slavery (-) What are they doing to challenge the misperceptions that Dutch people have about the role the Kingdom of the Netherlands played in slavery and the slave trade? So I call upon more people in the academic community, education specialists and others to make their voices heard in (-) condemning Zwarte Piet.’

Nog steeds is de link tussen slavernij en Zwarte Piet niet onderbouwd

‘De ware context’ van Zwarte Piet moet standvastig worden uitgedragen. Small voorspelt de overwinning. De dagen van Zwarte Piet zijn geteld:

‘And we should work collectively and steadfastly towards providing the information and education that highlights the true context of Zwarte Piet as part of the legacy of slavery. And while the fury is raging, we should continue to disseminate information about the significant steps being made alongside the fury.’

Deze oproep van Small stamt uit 2013. Nu, tien jaar later, is de wetenschap er nog steeds niet in geslaagd de link tussen slavernij en Zwarte Piet te onderbouwen. Toch blijven toonaangevende academici in het vakgebied dit verband als waarheid uitdragen.

Volgende week ga ik op deze plek nader op de kwestie in.

Michiel de Jong deed uitvoerig onderzoek naar de herkomst van Zwarte Piet en naar de recente herinterpretatie van deze folkloristische figuur.

Steunt u deze en dergelijke onafhankelijke observaties in Wynia’s Week? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Slavernij als excuus voor valse propaganda tegen Zwarte Piet: daar gaan we weer verscheen eerst op Wynia's Week.

Een inventarisatie wijst uit dat honderden wetenschappers in hun artikelen onjuiste en niet-onderbouwde beweringen doen over Zwarte Piet, zonder dat ze daarop door collega-wetenschappers worden gecorrigeerd.

Post-kolonialisme

Deze praktijk kan verklaard worden door de grote invloed van het postkolonialisme, een stroming die binnen een aantal vakgebieden op universiteiten zo dominant is geworden dat wetenschappers uitsluitend nog volgens dit perspectief onderzoeken en interpreteren.

Het postkolonialisme ziet het Westen consequent als dader en anderen als slachtoffer. Een illustratie hiervan is de slavernijtentoonstelling in het Rijksmuseum, waarin niets was te zien over Nederlanders in islamitische slavernij. De islamitische slavernij bestaat binnen het postkolonialisme niet, omdat moslims slechts als slachtoffer kunnen worden gezien.

Postkolonialisten zullen een verband tussen Zwarte Piet en islamitische slavernij daarom altijd afwijzen. In plaats daarvan leggen ze een kunstmatig verband met trans-Atlantische slavernij. Zo maken postkoloniale wetenschappers Zwarte Piet weliswaar passend binnen hun wereldbeeld, maar tegelijkertijd verwrongen en onthecht van de werkelijke historie en betekenis. Zij dringen deze interpretatie vervolgens als enige waarheid op aan de rest van de maatschappij.

Eenzijdige wetenschap

De eenzijdigheid wordt verder aangewakkerd door academische structuren en culturen die onafhankelijke wetenschap frustreren. Zo zijn er diversiteitscommissies ingesteld, grotendeels bevolkt door postkoloniale wetenschappers, die Zwarte Piet binnen de instituten in de ban hebben gedaan. De postkolonialisten hebben zo hun wereldbeeld, geheel volgens hun activistische idealen, effectief geïnstitutionaliseerd. In bijvoorbeeld Leiden en Maastricht neemt de top van de universiteit expliciet afstand van Zwarte Piet.

Het onderzoek, waarop dit artikel is gebaseerd, laat zien dat Zwarte Piet is te herleiden tot Nederlandse sinterklaasgebruiken en -verhalen als de sinterklaaskermis, het Sint Nicolaasgilde en de islamitische slavenjacht. Dit onderzoek is in de huidige academische wereld onbestaanbaar. Wetenschappers in het vakgebied negeren het of vermijden zorgvuldig elke inhoudelijke reactie. Ze kunnen het niet weerleggen, daar hebben ze de bronnen niet voor. Ze kunnen het ook niet beamen. Toegeven op Zwarte Piet, de ultieme icoon van hun strijd, is ondenkbaar.

Het Meertens-Instituut

Het onderzoek binnen het Meertens Instituut heeft in belangrijke mate bijgedragen aan deze onwetenschappelijke praktijken. Het instituut, bij de meeste mensen vooral bekend van de romancyclus ‘Het Bureau’ van J.J. Voskuil, onderzoekt Nederlandse volksgebruiken en wordt gezien als autoriteit op dit gebied.

Sinds de 2e wereldoorlog houdt het zich bezig met Zwarte Piet. Volgens voormalig directeur Hans Bennis is het onderzoek naar Zwarte Piet zelfs de voornaamste bestaansreden. Sinds het eerste decennium van de 21^e eeuw ziet het Meertens Instituut Zwarte Piet als racistisch en heeft het alleen gezocht naar bronnen die deze overtuiging kunnen bevestigen. Bronnen zijn er nooit gevonden, maar daarmee is de overtuiging niet veranderd.

Markus Balkenhol

Het Meertens Instituut heeft het onderzoek naar de Nederlandse sinterklaastraditie sinds een jaar of acht toegewezen aan Markus Balkenhol. Deze van oorsprong Duitse antropoloog doet onderzoek naar Surinamers in de Bijlmer. Hij heeft geen aantoonbare affiniteit met Europese volksgebruiken.

Hij vraagt meningen van Surinamers over Zwarte Piet en ziet die informatie als de enig acceptabele bron voor de oorsprong en betekenis. Deze meningen zijn op hun beurt mede gevormd door de ‘informatie’ vanuit het Meertens Instituut en andere anti-Zwarte Piet-instituten als het Ninsee (het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis), maar ook vanuit media, overheidsinstellingen en musea.

Balkenhol heeft, in zijn positie als verantwoordelijke voor de sinterklaastraditie in het leidende instituut, feitelijk de regie over het wetenschappelijk onderzoek in handen. Hij is consequent in zijn afwijzing van de authentieke Nederlandse historie van de traditie. Hij maakt een karikatuur van autochtone Nederlanders door ze af te schilderen als racisten die uit angst vasthouden aan een onbeduidend symbolisch figuur.

Balkenhol accepteert alleen het postkoloniale perspectief. Door de interpretatie van de Nederlandse sinterklaastraditie te sturen en te communiceren laat hij Zwarte Piet naar zijn eigen postkoloniale inzichten veranderen.

Gloria Wekker

Balkenhol is een protegé van emeritus professor Gloria Wekker, een prominente belangenbehartiger van de zwarte gemeenschap. Zo wordt duidelijk hoe de hazen lopen. Het onderzoek en daarmee de toekomst van dit Nederlandse immaterieel erfgoed is uitbesteed aan zwarte activisten en hun medestanders.

Niet alleen via het Meertens instituut en het Ninsee. Wekker is ook verbonden aan de universiteit Utrecht en voorzitter geweest van de diversiteitscommissie van de UvA. Deze universiteiten zijn de twee grootste producenten van misleidende artikelen over Zwarte Piet.

Wekker wijst de rationele grondslagen van de wetenschap af omdat die zijn bedacht door blanke ‘witte’ mannen. Ze gebruikt het concept ‘historisch archief’ om aan te tonen dat Zwarte Piet afkomstig is van kolonialisme. Uit historische bronnen blijkt niets van dit verband. Het is slechts gebaseerd op vooroordelen en postkoloniale interpretaties van historische beelden.

Wetenschap of postkoloniale ideologie

Onder invloed van het postkolonialisme is het wetenschappelijk onderzoek naar Zwarte Piet de relatie met de werkelijkheid verloren. Ze creëert een eigen waarheid. De mechanismen die wetenschappelijke integriteit moeten waarborgen blijken niet te werken. De vooringenomen onderzoeksresultaten leiden tot polarisatie en maatschappelijke onrust.

Wetenschap werkt alleen als meerdere perspectieven tegenover elkaar kunnen worden gezet. Het postkolonialisme duldt alleen haar eigen zienswijze. Laat de ideologie daarom los, start objectief onderzoek en maak ruimte voor meerdere perspectieven.

Michiel de Jong deed uitvoerig onderzoek naar de herkomst van Zwarte Piet en naar de recente herinterpretatie van deze folkloristische figuur. Dit artikel was de derde en laatste in een rij. Steunt u deze en dergelijke onafhankelijke observaties in Wynia’s Week? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Wetenschap faalt in onderzoek naar Zwarte Piet verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit jaar heeft het Rijksmuseum een grote slavernijtentoonstelling georganiseerd. Daarin was niets te zien over de rol die de islamitische slavernij in de Nederlandse geschiedenis speelt. Dat is opmerkelijk, want tussen de 8^ste en 20^ste eeuw zijn miljoenen Europeanen als slaaf weggevoerd naar islamitisch gebied. Daaronder waren ook veel Nederlanders. De slavenjachten door Moren, Saracenen, Turken, Tataren en Barbarijse zeerovers hebben grote impact gehad op zowel de directe slachtoffers als op de achterblijvers die het konden navertellen. Hun verhalen hebben zich in de loop der tijd omgevormd tot volksverhalen en tradities.

Zwarte Piet als schrikfiguur

Zwarte Piet heeft vele gezichten. Aan de ene kant is hij vrolijk, grappig, acrobatisch en draagt hij mooie kleurige kleding. Aan de andere kant kan hij ook angstaanjagend zijn. Hij straft stoute kinderen met de roe of neemt ze mee in een zak. 

Het angstaanjagende aspect van de Europese sinterklaastradities is beïnvloed door de islamitische slavenjacht in Europa. Dit blijkt uit nieuw onderzoek, dat aan dit artikel ten grondslag ligt. De slavenjagers leven voort als schrikfiguren. De verschillen in verschijningsvormen van deze schrikfiguren in Nederland, België, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk kunnen worden verklaard door de verschillende vormen van slavenjacht per regio. Hieronder volgt van enkele regio’s een beschrijving van het relevante type slavenjacht en de verschijningsvorm ervan in de sinterklaastraditie.

Saraceense razzia’s en toneelspelen in Frankrijk

Eeuwenlang worden de kusten van vooral Italië geteisterd door Arabische Saracenen. Zij voeren razzia’s uit. De term razzia heeft een Arabische oorsprong en betekent rooftocht. De buit bestaat vooral uit bewoners die als slaven worden meegevoerd. In middeleeuwse verhalen staat Sint Nicolaas bekend als een heilige die gevangen slaven op miraculeuze wijze weet terug te brengen en moslims weet te bekeren tot het christendom.

Een van de belangrijkste middeleeuwse Franstalige toneelspelen Le jeu de Saint Nicolas is gebaseerd op een verhaal over een razzia. In het toneelstuk hebben moslims een icoon van Sint Nicolaas buitgemaakt en een christen in monnikspij gevangen. Het icoon blijkt wonderen te kunnen verrichten, waardoor de moslims zich bekeren tot het christendom. In Noord-Frankrijk en omliggende gebieden, zoals België en Zwitserland, wordt Sinterklaas tegenwoordig nog altijd begeleid door een personage in monnikspij.

Het beleg van Wenen en het verhaal van de notenkraker

Vanaf de 14de eeuw wordt de islamitische slavenjacht door Turken in Zuidoost-Europa relevant. De Ottomaanse veldslagen hebben als nevendoel om zoveel mogelijk Europeanen gevangen te nemen. Daarbij gaat de voorkeur uit naar kinderen, waarvan de kleinsten in zakken en korven worden meegevoerd. De veroveringen culmineren uiteindelijk in het beleg van Wenen in 1683.

Het wereldberoemde ballet de Notenkraker van Tsjaikovski is gebaseerd op een Duits sprookje uit de 19de eeuw. Hoewel het altijd rond kerst wordt uitgevoerd, is het eigenlijk een sinterklaasverhaal. In Duitsland is onder invloed van Maarten Luther het sinterklaasfeest naar Kerst verhuisd. In het verhaal komt een veldslag voor tussen het leger van de Notenkraker en het muizenleger. Deze veldslag stelt de slag om Wenen voor. De Notenkraker is de Poolse koning Sobieski, de aanvoerder van de huzaren die de Turken de beslissende slag toebrengen. De muizen verbeelden de Turken, de schrikfiguren in de sinterklaastraditie.

Tataarse slavenjachten en Krampus in Oostenrijk

In hun veldslagen worden de Ottomanen in Europa bijgestaan door islamitische Tataren uit de Krim. De Tataren voeren grootschalige slavenjachten uit onder de bevolking van Oost- en Midden–Europa. Ze dringen op hun snelle paarden diep vijandelijk gebied binnen om op de terugweg, midden in de nacht, dorpen te overvallen en de bewoners mee te voeren. De Tataren worden ook wel Tartaren genoemd, naar Tartarus, de onderwereld in de Griekse mythologie. Zij zijn de zwarte rijders uit de hel. In de 16de en 17de eeuw worden ook de gebieden van het Habsburgse rijk getroffen.

Krampus is de duistere begeleider van Sinterklaas in het Habsburgse rijk. Hij heeft een zeer angstaanjagend uiterlijk en is in Oostenrijk en omliggende landen nog altijd populair. In de laatste decennia van de 19^de eeuw ontstaat het gebruik om elkaar nieuwjaarskaarten te sturen. Een categorie nieuwjaarskaarten heeft Krampus als thema. De afbeeldingen op deze kaarten kunnen grotendeels worden teruggevoerd op beelden en verhalen van Turkse en Tataarse slavenjachten in de 16^de en 17^de eeuw.

Aankomst per boot

In de 17^de eeuw, wanneer de Nederlandse schepen in aantal dominant zijn in de internationale scheepvaart, beleeft ook de Barbarijse piraterij haar hoogtepunt. Hoewel er geen precieze cijfers bekend zijn, blijkt uit bronnen dat Nederlandse zeelieden in grote aantallen zijn buitgemaakt door Barbarijse zeerovers en verkocht op Noord-Afrikaanse slavenmarkten.

Eind november 1623, vaart een van de meest beruchte Barbarijse zeerovers de haven van Veere binnen. Dit is een opmerkelijke gebeurtenis, een dergelijke  piraat mag normaal niet in Nederland aanleggen. Omdat Murad Rais diplomatiek van belang is in de strijd tegen Spanje, krijgt hij toegang. Deze islamitische zeerover is van oorsprong een Nederlander: Jan Janszoon van Haarlem. Maar nu heet hij Murad Rais en hij komt met twee, door storm gehavende schepen in Veere aan. De bemanning, waarschijnlijk ongeveer 100 piraten, bestaat vooral uit Morisco’s, moslims afkomstig uit Spanje.

De piraten blijven een maand in de haven om de schade aan hun schepen te herstellen. De aankomst van deze piraten komt opvallend overeen met de huidige aankomst van Sinterklaas. Beelden van Zwarte Piet uit de 19de eeuw bevestigen een islamitische invloed. Zo droeg Zwarte Piet regelmatig een fez, een hoofddeksel dat toen symbool stond voor het Ottomaanse rijk.

De wetenschap over Zwarte Piet en slavernij

In diverse landen om ons heen is de sinterklaastraditie beïnvloed door islamitische slavenjagers. Murad Rais was een prominente slavenjager. Het is goed mogelijk dat het verhaal van de aankomst van Sinterklaas per boot afstamt van de aankomst in Veere. Er bestaan geen andere overtuigende verklaringen voor dit element in de sinterklaastraditie. Bovendien zou daarmee ook het verband met Spanje en met Moren verklaard worden.

Islamitische slavernij wordt door de wetenschap, net als door musea, grotendeels genegeerd. Zij wijzen een mogelijk verband tussen de islamitische piraat en de sinterklaastraditie dan ook af. In plaats daarvan houdt de wetenschap vast aan een verband met trans-Atlantische slavernij.

Activistische wetenschappers stellen dat Nederlanders zich meer bewust moeten worden van hun slavernijverleden. Dat is tevens een motivatie achter zowel de slavernijtentoonstelling als de vele wetenschappelijke onderzoeken rond Zwarte Piet. Maar wat weten we over islamitische slavernij? Pas als daar meer aandacht voor komt kan de onenigheid over de oorsprong en betekenis van Zwarte Piet opgelost worden.

Dit artikel is gebaseerd op onderzoek dat is onderbouwd met duidelijk historisch bronmateriaal dat is gepubliceerd in ‘De komediant, de piraat en de geschiedvervalser’ (2018) en ‘De kermis, de slavenjacht en het einde van de wetenschap’ (2020).

Het bericht Zwarte Piet herinnert aan islamitische slavenjachten verscheen eerst op Wynia's Week.

Zwarte Piet blijkt gevormd uit elementen van de Nederlandse sinterklaastraditie, die in de 19^e eeuw al eeuwenlang voorkwamen. Zijn grappige gedrag en kleurige kleding zijn afkomstig van de komediant die optrad op de populaire sinterklaaskermis. Zijn rol van knecht is afkomstig van de gildeknecht van het sint Nicolaasgilde, het gilde van de winkeliers. Zijn zwarte gezicht is in heel Europa een vast element in diverse gebruiken en tradities, waaronder die van de schrikfiguur bij Sinterklaas.

De komediant

In de 17^e eeuw is het sinterklaasfeest erg populair, vooral in Amsterdam. Het feest van toen kun je je het beste voorstellen als een combinatie van de huidige feesten Sinterklaas en Koningsdag. Op de avond van 5 december zingen kinderen sinterklaasliedjes bij de schoorsteen, in afwachting van cadeautjes die ze de volgende ochtend krijgen. Volwassenen gaan naar de kroeg, waar muziek wordt gemaakt, wordt gezongen en gedronken.

De volgende dag, 6 december, is het kermis. Er is van alles te koop waaronder lekkernijen als taai-taai, speculaas en marsepein. Komedianten geven voorstellingen. Zij voeren bekende en minder bekende kluchten op. De komedianten uit die tijd zijn veelvuldig afgebeeld door schilders als Jan Steen en Frans Hals. In hun kleding en gedrag komen deze komedianten overeen met de huidige Zwarte Piet. In de eeuwen erna, de 18^e en 19^e eeuw, spelen komedianten ook regelmatig de rol van Sinterklaas.

De gildeknecht

Vanaf de middeleeuwen tot aan het begin van de 19^e eeuw wordt het economische leven in Europese steden beheerst door de gilden. Die zijn per beroepsgroep georganiseerd en ze hebben een schutspatroon. Het gilde van de kramers, de winkeliers, heeft meestal Sint Nicolaas als patroon.

De gildeknecht is een soort secretaris van het bestuur. Hij voert algemene werkzaamheden uit. Als het gilde beschikt over een gildehuis, is dat de ambtswoning van de gildeknecht. Hij treedt op bij ceremoniële aangelegenheden. Er vinden soms processies plaats, waarin de gilden zich presenteren in de stad. De gildeknecht loopt voorop in mooie kleding en met een roe in de hand. De roe is een attribuut dat specifiek bij de functie van gildeknecht hoort. De overeenkomst tussen deze gildeknecht en de knecht van Sinterklaas is onmiskenbaar.

De Zwarte Man

Het zwarte gezicht is afkomstig van de boeman, de kinderschrik, ook wel “de zwarte man” genoemd. Het verband tussen Zwarte Piet en de boeman is al lang bekend en wordt de laatste jaren door onafhankelijke onderzoekers beter onderzocht en in beeld gebracht. Het element zwart gezicht komt in heel Europa voor en gaat ver terug in de geschiedenis. Het is een wezenlijk element dat diep verweven is in de cultuur. In verschillende Europese landen wordt Sinterklaas begeleid door een zwarte figuur. De overeenkomst tussen Zwarte Piet en deze andere zwarte begeleiders is evident. In de periode vóór Zwarte Piet speelde Sinterklaas zélf de rol van boeman. Hij stond toen ook wel bekend als Zwarte Klaas.

Godsdienstvrijheid

In 1848 krijgt Nederland een nieuwe grondwet. Daarin wordt onder andere de godsdienstvrijheid geregeld. Voor het eerst sinds de 16^e eeuw mogen katholieken weer hun religieuze feesten in het openbaar vieren. Nu mag de bisschop zich weer op straat vertonen. Dit geldt natuurlijk ook voor Sinterklaas. In het boek van Schenkman uit 1850, dat door velen als oorsprong van het huidige sinterklaasfeest wordt gezien, is Sinterklaas verbeeld als bisschop die zich in het openbaar vertoont.

Nu de bisschop er weer is, ontstaat er behoefte aan een ander personage die de schrikfiguur speelt. Dat is de komediant geworden die daarvóór vaak voor Sinterklaas speelde. De komediant wordt een combinatie van grappenmaker en boeman. En hij krijgt een vaste functie als knecht van Sinterklaas.

De huidige sinterklaaskermis

Gedurende de 19^e eeuw houdt de sinterklaaskermis op het marktplein geleidelijk op te bestaan. Het gaat verder in feestzalen en scholen. Daar worden tot diep in de 20^e eeuw de typische kermisactiviteiten als toneel, goochelen, pantomime, tombola en poppenkast georganiseerd. Het hoogtepunt van het feest is het bezoek van de goedheiligman zelf, meestal begeleid door één of meerdere Zwarte Pieten. Aan het begin van de 20^e eeuw worden cinema en cabaret toegevoegd aan de feestelijkheden.

In de jaren ‘50 wordt TV belangrijk. De intocht van Sinterklaas in Amsterdam is een TV-evenement van internationale allure dat via Eurovisie in verschillende talen wordt uitgezonden. In de eerste jaren probeert men op 5 december nog het traditionele sinterklaascabaret op TV te brengen. Dit is geen succes, want bijna niemand kijkt omdat iedereen thuis, rond de zak, druk is met cadeautjes uitpakken en gedichten voorlezen.

Het sinterklaascabaret kijkt terug op het jaar en neemt hoogwaardigheidsbekleders op de hak. Enkele bekende cabaretiers blonken in hun schooltijd uit in dit genre. Wim Kan is één van hen en hij voert dit type cabaret voor het eerst uit op oudejaarsavond. De oudejaarsconference lijkt schatplichtig aan de sinterklaaskermis en verwant aan het optreden van Zwarte Piet.

Het onderzoek

U zult misschien denken, waarom wist ik bovenstaande niet? Het ligt niet aan u. Wetenschappers negeren het of wijzen het af en media pikken het niet op. Het is informatie die niet past in het postkoloniale wereldbeeld, dat uitgaat van een racistische oorsprong en betekenis van Zwarte Piet. Alleen de postkoloniale interpretatie wordt gecommuniceerd, terwijl daar nog nooit een serieuze historische bron voor is gevonden.

Als het grappige gedrag en het uiterlijk van Zwarte Piet afkomstig zijn uit bestaande sinterklaasgebruiken, dan zijn deze dus niet afkomstig van kolonialisme, racistische karikaturen of trans-Atlantische slavernij. Die verklaringen kunnen worden afgewezen.

Dit artikel is gebaseerd op onderzoek dat is onderbouwd met duidelijk historisch bronmateriaal. De resultaten zijn gepubliceerd in ‘De komediant, de piraat en de geschiedvervalser’ (2018) en ‘De kermis, de slavenjacht en het einde van de wetenschap’ (2020).

Volgende aflevering van deze korte serie: ‘Zwarte Piet herinnert aan islamitische slavenjachten’.

Het bericht Voorlopers Zwarte Piet ontdekt, racisme-theorieën weerlegd verscheen eerst op Wynia's Week.

Wetenschap en nepnieuws

De wetenschap staat in de startblokken om haar aandeel in deze toekomstige controlerende taak op zich te nemen. In april van 2020 heeft de KNAW het boek “Doen, durven of de waarheid” met als ondertitel “Democratie in digitale tijden” uitgegeven. De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen is het instituut dat de kwaliteit en integriteit van de Nederlandse wetenschap bewaakt.

In het boek worden wetenschappelijke onderzoeken gepresenteerd met speciale aandacht voor de gebruikte methode van onderzoek. Het doel ervan is dat we meer vertrouwen krijgen in de wetenschappelijke methode. Een tweede doelstelling staat aangegeven in het voorwoord, geschreven door Robbert Dijkgraaf. De wetenschap is volgens hem het beste medicijn tegen nepnieuws. De wetenschap is:

• De meest betrouwbare producent van feiten en analyses en arbiter in waarheidsvinding.
• Direct slachtoffer van nepnieuws en alternatieve feiten.
• Kritisch beschouwer. Zij kan nepnieuws analyseren, in een context plaatsen en oplossingen suggereren.

Helaas bewijst het boek zelf inhoudelijk het tegendeel. Het bevat het artikel: “Van mening veranderen op Twitter? Zwarte Piet als casus”, geschreven door hoogleraar Catarina Dutilh Novaes en anderen. Het onderzoekt hoe BN’ers de Nederlandse bevolking onderwijzen over de ware racistische betekenis van Zwarte Piet. Dit artikel is aantoonbaar eenzijdig en vooringenomen. De uitgangspunten zijn onderbouwd met meningen in plaats van bronnen.

De schrijvers beweren dat Zwarte Piet vanuit historisch perspectief een koloniaal figuur is en verbonden met trans-Atlantische slavernij. Dit is een gedachte waar de wetenschap, ondanks honderden gepubliceerde onderzoeken, nooit duidelijke bronnen voor gevonden heeft. Het artikel is propaganda verpakt als wetenschap. Het laat zien dat de wetenschap zonder onderbouwing partij kiest in maatschappelijke discussies en zelf vervaardiger en verspreider is van alternatieve feiten en nepnieuws.

Postkoloniale wetenschap

Wetenschap behoort objectief de waarheid te onderzoeken. Dat betekent onder andere dat wetenschappers hun onderzoek uitvoeren zonder vooringenomen standpunt. In de praktijk is dat vrijwel onmogelijk. Elk individu heeft meningen, belangen en een wereldbeeld dat van invloed kan zijn op de resultaten van een onderzoek.

Voor de wetenschap als geheel hoeft dat geen probleem te zijn als er voldoende diversiteit is aan perspectieven. Een vooringenomen onderzoek door wetenschapper A zal dan weersproken worden door wetenschapper B. Bij nader inzien blijkt dat B bronnen en argumenten op tafel kan leggen waarmee het onderzoek van A kan worden gefalsificeerd. Probleem opgelost.

In de wetenschap van de 21^e eeuw heeft de ideologie van het postkolonialisme een dwingende invloed gekregen. Dit blijkt uit de vele eenzijdige onderzoeken over vermeende gevolgen van kolonialisme en de pressie om diverse disciplines in de wetenschap te dekoloniseren. Tegenspraak is in de praktijk nauwelijks mogelijk omdat dat door de ideologie steevast als racistisch wordt bestempeld.

Volgens het postkolonialisme heeft het Westen een te grote invloed op de wetenschap. Deze moet daarom herijkt worden met meer niet-westerse wetenschap. Dat houdt in dat meer wetenschappers met een niet-westerse achtergrond betrokken worden en meer kennis uit andere culturen.

Dit leidt tot een paradox. De wetenschap is inherent verbonden aan de westerse beschaving. Het idee dat waarheid los staat van ideologie en religie is een inzicht dat in de 17^e en 18^e eeuw in Europa is ontwikkeld. Het is bekend geworden onder de term Verlichting. Andere culturen hebben deze stap nooit gemaakt. Zij hebben wel kennis vergaard, maar niet volgens de wetenschappelijke methode. De scheiding tussen waarheid en ideologie is een bepalende eigenschap van de westerse wetenschap en deze basis wordt nu losgelaten onder invloed van het postkolonialisme.

De huidige postkoloniale wetenschap beschouwt kennis uit andere culturen, ondanks het gebrek aan objectieve onderbouwing, als gelijkwaardig aan de westerse wetenschap. We krijgen te maken met verschillende “narratieven”. De waarheid wordt afhankelijk van de afkomst of huidskleur van de onderzoeker. De positie van het postkolonialisme is zo sterk dat dergelijke onzinnige ideeën binnen Nederlandse universiteiten worden getolereerd, gefaciliteerd en gedoceerd.

De kanarie en de canard

Het gevolg laat zich raden. Mensen krijgen steeds minder vertrouwen in de wetenschap. Er ontstaat een alternatief onderzoekcircuit met eigen publicatieplatformen en discussiegroepen. De wetenschap zet deze onafhankelijke onderzoekers weg als racisten, witte mannen, complotdenkers en verspreiders van nepnieuws.

Natuurlijk worden er onwaarheden verkondigd binnen deze groepen. Toch is het te makkelijk en vanuit de wetenschap ongeloofwaardig om deze alternatieve groepen a priori als nepwetenschap te beschouwen.

Wetenschappers zijn menselijk en feilbaar. De wetenschap als geheel is dat, juist vanwege het gebrek aan interne kritiek, ook. Dat bewijst alleen al het genoemde boek van de KNAW.

De wetenschap wil het monopolie op kennis behouden. Haar eerste reflex is critici de mond te snoeren door ze te weren van platformen. De wetenschap zou critici juist moeten uitnodigen. Alternatieve onderzoeken kunnen dan gewogen, bediscussieerd en indien nodig overgenomen worden.

De wetenschap heeft de afgelopen decennia op grote schaal nepnieuws verspreid over Zwarte Piet. Dit heeft in 2020 geleid tot censuur door social media platformen. Het is een waarschuwing voor wat ons te wachten staat. Het ligt in de lijn der verwachting dat nieuws en kennis verder gecensureerd gaan worden. Zwarte Piet is de kanarie in de kolenmijn. Zijn vermeende verbondenheid met het kolonialisme en trans-Atlantische slavernij is een canard.

Zwarte Piet is inmiddels weer naar Spanje vertrokken, maar de wetenschap is nog lang niet van hem af.

Het bericht Wetenschappelijk nepnieuws: de kanarie en de canard verscheen eerst op Wynia's Week.

Overal ter wereld zijn er mensen die zich superieur voelen in vergelijking met anderen. Ik weet uit ervaring dat het weinig zin heeft om je daar druk over te maken. In Suriname, waar ik werd geboren en opgroeide, was er racisme. Iedere etnische groep daar voelde zich beter dan de anderen. Maar in de praktijk ging iedereen met elkaar van bil en werden er steeds meer gemengdbloedige baby’s geboren. Een voordeel van een multiculturele samenleving is immers dat je op sekstoerisme kunt in eigen land.

Opgestookte polarisatie

Hoewel we pas in juni leven, begint het jaarlijkse ritueel van het bashen van Zwarte Piet vanuit de Antifa-hoek ook weer. Het activistische en dik gesubsidieerde KOZP is een van de motoren achter de huidige demonstraties.   Gekleurde Nederlanders die het vermeende systemische racisme in ons land relativeren worden uitgescholden en weggehoond als verraders. Blanken die goedwillend en totaal niet racistisch zijn, melden eerlijk dat ze door dit gedoe een hekel aan negers en andersgepigmenteerde mensen hebben gekregen.

De Surinaamse Nederlander Sonny Heijden zegt: ‘Ik ben het zat, die Zwarte-Pietenhaat. Verschillende donkere mensen die tegen Zwarte Piet zijn, proberen mij om te praten. En als ik antwoord dat ik voor Zwarte Piet ben, word ik uitgescholden en voor slaaf uitgemaakt. Ik heb alle anti Piet-types uit mijn vriendenkring en sociale media geschopt. Ik vier gewoon Sinterklaas met Zwarte Piet erbij.’

Heijden is maar een van de tienduizenden gewone zwarte mensen die geen enkel probleem hebben met Piet. De intocht van Sint en zijn Zwarte Pieten op Curaçao en andere Antilliaanse eilanden was afgelopen  jaar ook weer feestelijk en de Pieten waren zwarter dan zwart geschminkt. Het handjevol demonstranten werd door publiek en pers genegeerd en door de overheid verbannen naar een afgelegen demonstratieplekje. Op geen enkele manier werd de feestvreugde verstoord. Peperdure veiligheidsmaatregelen waren onnodig. Inmiddels schijnen Sinterklaas en Zwarte Piet het ook op Curaçao moeilijk te krijgen, door zowel Corona als Black Lives Matter. We zullen zien.

Nieuwe fascisten

De Surinaams-Nederlandse cabaretier Steven Brunswijk hekelt de nieuwe fascisten in zijn veelbekeken vlogs. Over Quinsy Gario, een van de aanstichters van de huidige ellende, zegt hij:

‘Quinsy Mongolio. Jij hebt altijd wat te zeiken. Als het niet over Zwarte Piet is, dan over de negerzoen, of over een neger in een Bavariareclame, want jij moet altijd je smoel opentrekken. Misschien moet hij zijn zwarte bril afzetten en gewoon geen kleuren meer zien. Kleur is helemaal niet belangrijk in het leven. En niet alles is terug te voeren op de slavernij. Jij moet je bakkes houden! Al dat negatieve gezeur van jou. Ik ken genoeg negers die klagen. Maar die klagen over echte negerdingen: het weer, werk, huisvesting en dergelijke. Ze klagen niet over negerzoenen of Zwarte Piet. Daar hebben ze geen tijd voor. Als ze hun tijd gaan besteden aan dergelijke flauwekul, komen er geen flappen binnen. Weet je wat jij moet doen? Ga een hobby zoeken, ga bijvoorbeeld skiën. Dan zijn we een tijdje van je af. Ik snap niet dat je nog een podium krijgt in de media, want ik ben je zat en vele andere negers met mij. Houd je bakkes!’

Van alle getrouwde Surinaamse Nederlanders heeft bijna de helft een Nederlandse (blanke) partner. Vijftien jaar geleden was dat één op de drie. Bijna de helft van de Antilliaanse vrouwen heeft een blanke huwelijkspartner. Surinamers en Antillianen stemmen volgens het CBS vaak op de PVV, FvD of VVD. Met dit alles in het achterhoofd is de vraag gerechtvaardigd hoeveel draagvlak er onder Surinaamse en Antilliaanse Nederlanders is voor de Piet-haat. Ik denk dat dit draagvlak heel beperkt is.

De Nederlands-Antilliaanse onderneemster Ursa Westerweel zegt: ‘Overal ter wereld vindt wel discriminatie plaats, op de Antillen meer dan hier. Mijn ervaringen met Nederland en Nederlanders zijn voor 99 procent positief en ik vier met mijn gezin het Sinterklaasfeest gewoon, en Zwarte Piet is hier bij ons thuis, net als op Curaçao, van harte welkom. Onze twee zonen, prachtige dubbelbloedjes voeden we op zonder haat of frustraties. Lach je naar de wereld, dan lacht ze naar je terug.’

Helper whiteys

Na ruim zeventig jaar van welvaart en vrede hebben we in Nederland een ruggengraat van vla gekregen. We zijn zwakke mensen geworden. Ons IQ daalt bovendien, zo leert recent onderzoek. Er is dus weer markt voor barre tijden, waaruit we weer sterker zullen komen. Zowel in goede als in barre tijden hebben mensen behoefte aan (traditionele) feesten, folklore, symboliek en ontspanning.

Het Sinterklaasfeest, dat in verschillende verschijningsvormen, in verschillende regio’s en culturen, al eeuwen bestaat, heeft een prima functie in onze samenleving, en is geliefd bij de overgrote meerderheid van zowel blanke als gekleurde Nederlanders, ondanks de huidige hetze van blacktivisten en hun helper whiteys van Antifa. Deze hetze is niet nieuw. Eens in de zoveel tijd speelt dit.

‘De fascisten van de toekomst zullen zichzelf presenteren als antifascisten.’ Dit aan Winston Churchill toegeschreven citaat is afkomstig van de in 1935 vermoorde Amerikaanse politicus Huey P. Long. Dat maken we nu mee: de Antifa-types hergebruiken het arsenaal van propaganda en intimidatie dat de fascisten eerder ontwikkelden en met succes gebruikten. De propagandamachine die deze terreurgroep groot maakte (dankzij de Nederlandse belastingbetaler) gaat vrijuit. Nog wel.

Joseph Goebbels, de nazi-propagandaminister, wist als geen ander hoe hij woorden moest veranderen in massavernietigingswapens. Hij zei ooit: ‘Als je een leugen maar vaak genoeg herhaalt, gaan de mensen het vanzelf geloven. Als je dat regelmatig herhaalt op basis van psychologische kennis van mensen, kan je ze laten geloven dat een cirkel vierkant is.’ Bij een andere gelegenheid zei hij: ‘Laat mij de media controleren en ik verander elke natie in een kudde varkens.’

Antifa in roerige tijden

Er komen nu een paar trends samen. Al in de jaren ’70 van de vorige eeuw voorspelde de toenmalige nationale veiligheidsadviseur van de Democratische president Carter, de inmiddels overleden Pools-Amerikaanse politicoloog Zbigniew Brzezinski, dat internet en sociale media zouden leiden tot het wereldwijd politiek ontwaken van de massa. Volgens Brzezinski gelooft nu nog maar 21 procent van de Amerikanen de mainstream media (MSM). Terwijl de overgrote meerderheid, 79 procent van de Amerikanen, MSM als fake news ziet.

In andere landen speelt hetzelfde. Alternatieve media, de verzamelnaam voor internet, weblogs, underground media en sociale media, hebben meer legitimiteit onder de burgers verworven. Ook complottheorieën worden eerder omarmd dan vroeger het geval was.

Wereldwijd politiek ontwaken van de massa’s

We staan aan in Europa de vooravond van een periode die later in de geschiedenis ‘de Grote Verarming’ zal gaan heten. Futuroloog prof. Wim de Ridder meldt dat de overheid in 2030 jaarlijks 30-50 procent minder inkomsten zal hebben dan nu het geval is. In de oorlogseconomie die we dan kennen, gaat jaarlijks 20-30 procent van het overheidsbudget op aan defensie, veiligheid en terreurbestrijding.

Arno Visser, president van de Rekenkamer, meldt dat de Rekenkamer van 70 procent van de overheidsuitgaven geen idee heeft waar ze naartoe gaan. De overheid zwom de afgelopen decennia in het geld, dankzij de Groningse aardgasbaten, die weldra tot nul zullen dalen. Nederland kent een torenhoge belastingdruk, die volgens de economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg steeds meer problemen gaat opleveren.

Om de euro te redden, wordt de eurozone steeds meer een transferunie, waardoor pensioenreserves en spaargelden van burgers de komende jaren verschwunden zullen raken. De dans om de steeds schaarsere euro’s is begonnen. Om de euro te redden, wordt de eurozone steeds meer een transferunie, waardoor pensioenreserves en spaargelden van burgers de komende jaren verschwunden zullen raken. De dans om de steeds schaarsere euro’s is begonnen.

Mainstream media en politici  hebben de grote fout gemaakt de giftige identiteitspolitiek over te nemen, die de laatste jaren uit de VS is komen overwaaien. De MSM maken daarmee dezelfde fout die de Democratische Partij in de VS maakte. Door het omarmen van identity politics vervreemdde de partij zich van het overgrote deel van de bevolking.

Oorlog om aandacht

Vele verschillende groepen die aan identity politics doen, voeren nu een oorlog om aandacht (en geld). In de vorige eeuw kregen tal van Surinaamse en Antilliaanse (welzijns)organisaties veel subsidie om hun achterban, waar destijds veel drugsmisbruik voorkwam, koest te houden. Daarna ging het beter met deze minderheidsgroepen.

De opkomst van de radicale islam zorgde ervoor dat de subsidiestroom verlegd werd naar islamitische Nederlanders. Ik heb sterk de indruk dat de huidige racismemantra en Piet-haat zijn bedacht om opnieuw te kunnen cashen. Niet voor niets wordt de al lang afgeschafte slavernij erbij gehaald en is er een roep om herstelbetalingen. De strategie is: praat Nederlanders een schuldgevoelen aan en troggel ze daarna gratis geld af.

Ook feministen willen aandacht. Aandacht die zij vroeger kregen, gaat nu naar moslims en negers. Ik denk dat ze daarom de MeToo-campagne hebben bedacht, om ook weer aandacht en geld te werven. Feiten zijn niet van belang als het erom gaat blanken schuldgevoelens en racisme aan te praten om daar vervolgens op te cashen. Ik verdenk de schijnheilige immer-boze Antifa-zuurbekjes daarom van golddiggerschap.

Publiciste Bernadette de Wit woonde 25 jaar in de Bijlmer in Amsterdam-Zuidoost, en maakte eerdere golven van Pietenhaat mee. Ze zegt daarover: ‘Vanaf de dreigende onafhankelijkheid van Suriname hebben creoolse marxisten een achterhaalde antikoloniale strijd gevoerd. Die strijd hebben ze meegebracht uit Suriname.’

De Wit: ‘In plaats van hun onafhankelijke land op te bouwen, zijn ze hier bezig blanke Nederlanders een koloniale erfschuld aan te praten. Dat doen ze door middel van een symbolische oorlog tegen de Nederlandse Zwarte-Pietfolklore. De hele Nederlandse cultuur wordt voorgesteld als intrinsiek racistisch. Dat rechtvaardigt in hun ogen hun stijl van actievoeren: dreigen, drammen en laster. Ze leven in een B-film waarin zij de slachtoffers zijn.’

Koloniale erfschuld, mau-mau en flak catchers

De eerste aanvallen op Zwarte Piet werden achter de schermen vakkundig opgevangen door welzijnswerkers en ambtenaren. Progressieve welzijnswerkers pacificeerden de creoolse Surinamers door de koloniale erfschuld op zich te nemen. Ze kregen eigen ruimtes en bakken vol subsidie.

Hoe deze chantage werkt, is in 1970 subliem beschreven door de Amerikaanse journalist Tom Wolfe in zijn essay Mau-Mauing the flak catchers. Waarbij de agressieve minderheden de Mau-Mau zijn, naar de Kenianen die in opstand kwamen tegen de Britten. De ambtenaren vingen de kritiek (flak) op en deelden geld uit voor projecten in achterstandswijken. Net als in de VS verdween ook in Nederland het geld in de diepe zakken van zelfbenoemde leiders.

Voorbeelden van eerdere anti-Zwarte-Pietgolven vanaf de jaren ‘90 heeft Bernadette de Wit paraat: ‘Zo was er in 2000 een creoolse actiegroep tegen Zwarte Piet met de kolderieke naam OPO, Organiseer Pressie Omhoog. Steeds meer hoofden van basisscholen zwichtten voor de druk en de regenboogpieten deden hun intree.

Burgemeesters, journalisten, schrijvers, columnisten, radio- en televisiepresentatoren: vrijwel de hele blanke laag van beslissers en opiniemakers zwichtte voor de druk. En zo ontstond aan de bovenkant van de samenleving een consensus, dat je rekening moet houden met de gevoelens van de zwarte minderheid, ook al zijn die gevoelens nergens op gebaseerd. Buigen moet, desnoods ten koste van een kinderfeest. Het Sinterklaasfeest is sindsdien beladen met het odium van de koloniale erfschuld.’

De Wit vervolgt:

‘Het werkte. Laat dat maar aan de blanken over: die kunnen dingen. Die zijn behept met culturele zelfhaat, de white man’s burden. Wat Tom Wolfe destijds nog niet kon bevroeden, is gebeurd: de flak catchers zijn zelf gaan mau-mauen. Tegen het gewone Nederlandse volk en ook tegen de gewone Surinamers in. En dat verklaart ook waarom iemand als Quinsey Gario en zijn helper whitey-vriendinnetje Sunny Bergman, maar ook het bonte gezelschap actievoerders daarna, zoals de Ghanese Jeffrey King Pepermunt Afriyie. Ze hebben dat succes alleen maar te danken aan blanke media en bestuurders, die zichzelf flagelleren. Ze krijgen het cadeau.’

De slavernij: het echte verhaal

Dankzij de blanke zelfhaat is het Sinterklaasfeest beroofd van de vrolijke, rebelse Zwarte Pieten waar kinderen zoveel plezier aan beleven. Het bondgenootschap tussen zwarte en moslimactievoerders is opmerkelijk. De Senegalese antropoloog en historicus Tidiane N’Diaye, zelf moslim, verklaart het uit de verzwegen geschiedenis van de Arabische slavenhandel.

Die begon in de zevende eeuw, met de komst van de islam in Afrika, en heeft dertien eeuwen geduurd, met veel meer slachtoffers dan de trans-Atlantische slavenhandel. In zijn boek Le génocide voilé (de versluierde genocide) beschrijft hij het racisme van de Arabieren en Noord-Afrikanen. Slechts één op de vijf slaven overleefde de verscheping naar Turkije, het Midden-Oosten of India. De overlevers werden in naam van Allah gecastreerd om het zwarte ras te laten uitsterven. (Ook is ongeveer een miljoen blanken tot slaaf gemaakt door de Arabieren en de Ottomanen.) Zwarte vrouwen werden seksslavinnen en de kinderen die ze baarden werden automatisch moslim.

N’Diaye stelt dat niet één Arabische intellectueel zich ooit tegen de slavernij heeft uitgesproken. Europa en de Verenigde Staten schaften de slavernij af onder invloed van christendom en Verlichting; in de Arabische wereld bleef deze onmenselijke praktijk doorgaan tot laat in de twintigste eeuw. Daar horen we de anti-Zwarte-Pietactivisten niet over.

De Afrikanen werden tot medeplichtigen gemaakt van de genocide op hun eigen mensen. Zwarte linkse intellectuelen en activisten doen even hard mee aan het verzwijgen van deze verzwegen genocide als de Arabische en Noordafrikaanse moslims zelf. Liever richten ze hun pijlen op de schuldige blanken. Met deze kennis in het achterhoofd is de steun van moslims voor de zwarte activisten nogal opportunistisch.

Soms zijn minderheidsgroepen tijdelijk bondgenoten, maar de liefde is dan snel weer voorbij. Het politiek-correcte denken dicteert dat alle minderheden lief zijn. Over de huidige slavenhandel van negers in Libië wordt dus niet gesproken. En over de slavernijpraktijken van Arabieren en Ottomanen vroeger hoor je ze ook niet. Ayaan Hirsi Ali roept blanken op om te stoppen met schuldgevoel: ‘Dear Whites, please let go of your guilt. It is time.’

Arabische slavernij afgeschaft dankzij Engelsen en Nederlanders

For the record: een belangrijke stap in de afschaffing van de Arabische slavenhandel werd gezet na de Tweede Barbarijse Oorlog (Barbarijse staat voor Berberse, de Berbers haalden de blanke slaven voor de Arabieren), nadat een gezamenlijk Brits-Nederlands marine-eskader Algiers in 1816 had gebombardeerd en de daar aanwezige slaven had bevrijd. De beis van Algiers, Tunis en Tripoli werden gedwongen een eind te maken aan de Barbarijse piraterij en het tot slaaf maken van christenen.

Nadat Frankrijk in 1890 Frans-Soedan had gekoloniseerd werd de slavernij daar in 1905 afgeschaft. In 1956 werd openlijke slavenverkoop gemeld in Djibouti, waar uit Tsjaad afkomstige stammen werden verkocht. In 1924 werd de slavernij afgeschaft in Irak, in 1937 in Bahrein, in 1949 in Koeweit en in 1952 in Qatar. In Jemen werd de slavernij afgeschaft in 1962. In datzelfde jaar schafte ook prins Faisal van Saoedi-Arabië in strijd met zijn broer koning Saoed de slavernij af en compenseerde hij 1682 eigenaren van slaven.

Op dat moment telde Saoedi-Arabië nog tussen de 100.000 en 250.000 slaven. Als laatste land in de regio schafte Oman in 1970 de slavernij af. In Mauretanië duurde de slavernij zelfs tot 1981, althans officieel. Dus dankzij Nederland en Engeland werd de slavernij in Arabische landen afgeschaft. Mag Nederland daar ook een keer credits en een forse financiële compensatie voor ontvangen?

Hoe verder?

De Oorlog om Aandacht woedt in alle hevigheid. Boosheid over slavernij van eeuwen geleden, wordt gevoed met slimme propaganda. Antifa bulkt van het geld. Subsidies  van overheden en donaties van rijke blanken, zoals George Soros – die volgens NRC Handelsblad ook de anti-Zwarte Piet-campagne betaalde – stromen rijkelijk naar Antifa. De oorlog om aandacht (en geld) zal er ook voor zorgen dat er binnen Antifa rivaliteit komt.  

Quinsy Gario en Jeffrey Affriye vochten elkaar al het kot uit om geld. En Sylvana Simons en Anna Stein Anousha Nzume gunnen elkaar het licht in de ogen niet. Stein is intussen geëmigreerd naar Amerika. En de helper whiteys? Die worden naar het tweede plan geduwd.

Juichnegers (z/w) verslaan klaagnegers (z/w)

Intussen woedt een economische crisis, die zijn weerga niet kent. En de Chinese Eeuw is nog maar net begonnen. Burgers hebben genoeg zorgen. Talentvolle burgers zullen hard moeten knokken voor hun toekomst, ongeacht hun huidskleur. Ik verwacht een periode van zelfverkozen apartheid. We gaan ergernissen vermijden en omringen ons alleen nog maar met gelijkgestemden. Dat levert een goed humeur op en scheelt in stress.

Debatteren over racisme, slavernij en het Sinterklaasfeest gaan we gewoon niet meer doen. De sfeer is daarvoor teveel vergiftigd geraakt. Zelfgekozen apartheid betekent dat we gescheiden feest vieren of niet vieren. Wie ongestoord dit feest wil vieren, zonder zuurbekjes en droefsnoetjes die het feest willen versjteren, doet dat gewoon. Maar het demonstratierecht zal op termijn worden ingeperkt, het wordt allemaal te duur en de democratie wordt steeds verder uitgehold.

Van de leeuw en bromvlieg

Ik las ooit een verhaaltje over een leeuw die lekker in het zonnetje ligt uit te buiken. Tot zijn stille genot verstoord wordt door een nare grote bromvlieg die om zijn kop vliegt en in zijn oren blijft brommen. De bromvlieg is te zwak om de leeuw te doden, de leeuw kan niet vliegen om de bromvlieg te doden. Zo houden ze elkaar gefrustreerd en ongelukkig. Het gedoe over het Sinterklaasfeest lijkt op wat in dit korte verhaaltje gebeurt.

De Nederlandse leeuw ligt relaxt in het zonnetje, en een groepje zeikerige bromvliegen, te zwak om hem te doden, vergalt zijn leven dusdanig dat hij enorm van de leg raakt en op een gegeven moment uit pure wanhoop bereid is alles te geven wat de bromvliegen eisen, om maar weer rust te krijgen.

Daar gokt de Antifa-coalitie op, maar ik denk dat er wat anders gaat gebeuren. De leeuw krijgt hulp van mensen met vliegenmeppers die de vliegen wegjagen en samen met zijn bevrijders gaat hij in het zonnetje rollebollen, op naar de economie van het geluk.

Andere publicaties van Adjiedj Bakas voor Wynia’s Week vindt u hier.

Artikelen van professor Piet Emmer over Nederland en de slavernij voor Wynia’s Week vindt u hier.

Herman Vuijsje publiceerde in Wynia’s Week een hoofdstuk uit zijn ‘Zwartboek’: ‘Hoe zit het met allochtoon racisme’. Kijk hier.

Het bericht De Oorlog om Aandacht (en Geld) verscheen eerst op Wynia's Week.

Mogen zwarte of bruine mensen straks nog wel als Piet mee in de Sinterklaasoptocht? Of moet er juist een quotum komen? Zoveel Roetveegpieten (‘wit’), zoveel Zwarte Pieten (‘zwart’), zoveel Moorse Pieten (‘bruin’), zoveel…? En is ‘cross-dressing’ toegestaan? Bijvoorbeeld een Zwarte Piet (‘zwart’) met geblondeerde krullen en witte roetvegen? 

Maar de belangrijkste vraag is: in welke richting ligt vooruitgang? Als het gaat om optochten kent Nederland al een bewogen geschiedenis. Die kan inzicht geven in de dilemma’s en praktische vragen die met het reguleren van dit soort manifestaties gepaard gaan.

De Republiek der Nederlanden stond in de 17^e en 18^e eeuw bekend als een land van religieuze tolerantie en vrijheid. Zolang katholieken en gelovigen van andere gezindten hun geloof in beslotenheid praktiseerden, werd hen weinig in de weg gelegd. De Franse en Bataafse revoluties brachten met hun idealen van vrijheid en gelijkheid echter een grotere religieuze vrijheid. De beperkingen op het openbare belijden van geloof vervielen.

 De katholieke burgers kwamen uit hun schuilkerken en wilden zich duidelijk laten horen en zien. Ze wilden in processie door stad en land trekken, de klokken luiden, in het openbaar een kruisteken slaan en hun priesters duidelijk herkenbaar over straat laten gaan. Dit alles was iets meer van de goede vrijheid dan waar het protestantse deel van de natie op had gerekend.

Een deel van de protestanten nam aanstoot aan de processies, groepsbedevaarten en andere manifestaties van het katholieke geloof. Publieke katholieke rituelen werden als een inbreuk op en bedreiging van het gekoesterde zelfbeeld van een protestantse natie ervaren. Klokluiden, begrafenissen of processies waren provocerend, beledigend en een schending van de zondagsrust. Een dominee riep het bestuur van een (overwegend katholieke) stad op de protestantse bevolking niet ‘op te offeren’ aan het willekeurig en veelvuldig luiden van de (katholieke) klokken. Naar aanleiding van de viering van het jubileum van paus Pius in 1871 beschuldigde een dominee het bestuur in Haaksbergen ervan het de katholieken te veel naar de zin te maken en daarmee de protestanten ‘in het aangezicht te slaan’.

De protestantse bevolking had bij het zien van de pauselijke vlag volgens de dominee ‘getrild van verontwaardiging’. In het Brabantse Ossendrecht maakte de dominee bezwaar tegen de traditionele processie die voor hem (en zijn geloofsgenoten?) ‘aanstotelijk en beledigend’ was. Hij beklaagde zich er over dat er voor hervormden in Ossendrecht geen vrij openbaar leven bestond op straat, vrij van katholieke rituelen en klokkengelui. Het dorp telde 1240 katholieke en 90 hervormde inwoners.

Nu wisten de katholieken soms ook wel goed uit te pakken. In het West-Vlaamse Veurne speelden zich Zuid-Europese taferelen af: boetelingen gehuld in grove kemelharen boetekleden die tot bloedens toe sjouwden met zware kruizen, het gebruik van echte schedels met spiegelglas in de oogholten in de verrijzenisscène en in een kist een ‘natuurlijk menschengeraamte, hetwelk door middel van een mechaniek naar verkiezing in allerlei houdingen overeind wordt gesteld, en waarvan men de armen en beenen laat bewegen’.

Door de commotie over processies zag het bestuur de gevolgen van de grondwettelijke vrijheid van godsdienst. Men bezon zich op mogelijkheden om de nieuwe vrijheden weer aan banden te leggen. Op aanwijzing vanuit Brussel moest de Veurnse processie bijvoorbeeld voortaan ‘eenvoudig’ en ‘betamelijk’ zijn. Om een algeheel verbod te voorkomen mochten ‘de bedoelde bespottelijke voorstellen en klederdragten’ niet meer in de processie voorkomen.

Zo tekende zich in de processiekwestie al vroeg een kloof af tussen het ‘gewone kerkvolk’ en een ‘élite’ van vertegenwoordigers van het centrale bestuur van land en kerk. Het processiebeleid was met name gericht op de stedelijke centra waar sinds 1815 (meer) protestantse ambtenaren en bestuurders waren komen wonen. Processies trokken daar meer de aandacht en gaven vaker aanstoot.

De regulering van processies bood de centrale overheid en de kerkhiërarchie de gelegenheid voor een beschavingsoffensief om ‘onwelgevoeglijke’ en ‘volkse’ aankleding en enscèneringen bij uiteenlopende rituelen terug te dringen en fatsoeneren. Lokale magistraten hadden meer oog en begrip voor de gehechtheid van het kerkvolk aan de lokale tradities.

De gemoederen konden hoog oplopen. Uit protestantse hoek kwamen bijvoorbeeld voorstellen om de katholieke landsdelen af te stoten en aan België over te doen of tot ‘thuislanden’ om te vormen. Het bleef niet altijd bij woorden. Geregeld kwam het tot confrontaties of rellen. In de buurt van Roermond raakten in 1878 processiegangers slaags met de marechaussee. Over en weer vielen rake klappen. Negen deelnemers werden veroordeeld tot straffen van meer dan een  jaar. In het plaatsje Bemmel ontstond tijdens het bidden van de rozenkrans in een kerk paniek, nadat, vermoedelijk, protestantse jongeren stenen tegen de vensters gooiden. Het gevolg was drie doden, vele gewonden en een kerk in ravage.

1848: een ‘liberale’ grondwet

Tegen het midden van de 19^e eeuw leek het tij te keren. De liberaal Thorbecke vond het processieverbod een teken van geborneerdheid en intolerantie. In zijn ontwerp grondwet kwam dan ook geen beperking van processies voor. Protestantse opinieleiders toonden zich geschokt. Er kwamen duizenden adressen binnen bij de Tweede Kamer gericht tegen de beoogde processievrijheid. De agitatie had succes. De verantwoordelijke minister wond er geen doekjes om: ‘uit de wensch om aan de ligtgeraaktheid van protestanten te gemoet te komen’ beperkte de nieuwe ‘liberale’ en ‘democratische’ grondwet van 1848 de vrijheid van katholieken op ingrijpende wijze. De organisatievrijheid voor kerkgenootschappen werd vergroot, maar de publieke beoefening van het geloof werd juist beknot. Processies waren voortaan alleen in de kerk of een andere besloten ruimte toegestaan.

De Kamerdebatten over het voorgestelde verbod bleven opmerkelijk rustig en gematigd. Onder veel ‘weldenkende’ bestuurders, protestant en katholiek, bestond een gematigde consensus. Men onderschreef wel het principe van algemene godsdienstvrijheid, inclusief vrijheid van openbare belijdenis, maar men zag zich, vanwege ‘blinde ijveraars’ aan beide zijden, genoodzaakt tijdelijk wettelijke beperkingen te stellen. Deze zouden vanzelf overbodig worden, wanneer op den duur de katholieken natuurlijk ‘hun bijgelovige praktijken zouden afzweren en zich de protestantse beginselen eigen hadden gemaakt en tot het inzicht kwamen dat dergelijk uiterlijk vertoon niet bij een echte Godsverering paste.’

De betrokken ministers motiveerden het verbod voor alle ‘weldenken’ in de kamer in deze trant. De wet was opgesteld, zo gaven ze aan, ‘zoals het meest verlichte deel van de natie dat wenste en processies waren toch eigenlijk niet meer van de tijd.’ Een teleurgestelde Thorbecke zag het anders. Hij meende dat de Nederlandse overheid met deze ingreep de geschiedenis zou ingaan als ‘een bekrompen en onverdraagzamen of onverdraagzaamheid bekrachtigenden wetgever’.

Inderdaad liep Nederland door het processieverbod en de bepalingen van de Wet op de Kerkelijke Genootschappen internationaal opnieuw uit de pas, maar nu aan de zijde van intolerantie en vrijheidsbeperking. De vrijheden die voor katholieken in andere gemengd confessionele landen gewoon waren, ontbraken in Nederland. In 1810 viel Napoleon bij een bezoek aan Breda al de onderdrukking van de Brabantse katholieke geestelijken op.

In een studie uit 1852 over katholicisme in Europa noteerde graaf De Montalembert, lid van de Académie Française, dat de Nederlandse katholieken zich weliswaar uit hun geïsoleerde positie hadden opgewerkt, maar dat deze vooruitgang de intolerantie van de protestanten weer had geactiveerd en hen opnieuw vrijheden waren ontnomen. Een katholiek kamerlid wees in 1877 op de ongerijmdheid dat de Hadj, de jaarlijkse Mekka bedevaart, in Indië ongehinderd doorgang kon vinden. Hij was van mening dat, ‘wanneer men de [r.k.] bevolking in Europa [Nederland] evenzoo behandelde als de Muzelmannen in Indië, wij reden van tevredenheid zouden hebben.’

De diverse regelingen losten weinig op. Niemand wist wat was toegestaan en wat niet. Met enige regelmaat werden onderzoeken ingesteld naar waar processies nu wel en waar niet waren toegestaan en wat wel en wat niet geoorloofd was. Maar de resultaten boden geen uitsluitsel voor duidelijke en afdoende besluiten. Een begrip als ‘traditie’ speelde een centrale rol. Maar er bestond geen duidelijkheid over het belang en de betekenis van traditie en tradities. Was het simpele feit dat een processie al  van oudsher werd gelopen voldoende legitimatie? Was het ook een legitimatie van de route en aankleding van de processie? En wat was nou precies een processie en wat een bedevaart? Kon een rijtuig gelden als een ‘besloten plaats’ waarin een priester in liturgisch gewaad en met het Heilig Sacrament over straat mocht gaan?

Op weg naar vrijheid

De stemming verbeterde in de 20^e eeuw maar langzaam. Nog in 1947 voorspelde een dominee naar aanleiding van de naoorlogse katholieke dankprocessies dat een ‘R.K. Absolutisme’ op het punt stond het gehele publieke leven voor zich op te eisen. Vooral boven de grote rivieren pasten katholieken zich aan. De slepende controverse leidde tot een typisch Nederlands ‘accomodatiekatholicisme’. In vergelijking met het katholicisme in de rest van de wereld was het ingetogen en bescheiden van aard. Nederlandse katholieken hielden hun processies en begrafenisplechtigheden vaak in de kerk, in de parochietuin, op het kerkhof of zelfs in speciaal daarvoor aangelegde processieparken.

Ook het typisch Nederlandse fenomeen van de ‘Stille Omgang’, bekend uit Amsterdam, is te zien als een aanpassing aan het processieverbod. Het omgangsritueel ontwikkelde zich als een gebruik dat vooral geen aanstoot mocht geven en geen repressie mocht uitlokken. Daarom moest het van uiterlijke katholieke kenmerken zijn ontdaan. Voor het Algemeen  Handelsblad ging die bescheidenheid niet ver genoeg. Een redactioneel commentaar bestempelde de Stille Omgang in 1966, het jaar van Provo, als een protest tegen de Reformatie en ‘een niet-ongevaarlijke klandestiene activiteit’, want, zo stelde de redacteur, ‘de tocht heeft duidelijk iets provocerends’.

In 1950 ondertekende Nederland de Europese conventie tot bescherming van de mens en de fundamentele vrijheden, beter bekend als het Verdrag van Rome. Het verdrag garandeerde algemene godsdienstvrijheid, zonder beperking op openbare belijdenis van geloof. Geïnspireerd door het verdrag lokte de kapelaan van Sint Geertruidenberg In 1957 een proefproces uit door een processie door het middeleeuwse, overwegend protestantse, stadje te leiden. In hoger beroep veroordeelde de Hoge Raad hem voor overtreding van het processieverbod. De raad achtte de handhaving van de openbare orde in dezen van groter gewicht dan het Verdrag van Rome.

Toch werd de gedachte dat processievrijheid een kwestie was van verdraagzaamheid in steeds bredere kring gedeeld. De verschillende naoorlogse voorstellen ter herziening van de grondwet vonden een verbod een verkeerd uitgangspunt. Ze verwierpen de gedachte dat processies een ‘absolutistisch element’ zouden hebben dat andersdenkenden zou moeten hinderen, zoals een processie evenmin instemming of betoon van eerbied zou afdwingen.

Toch haalde het voorstel tot het schrappen van het verbod het opnieuw niet. Het werd pas ingetrokken bij de grote grondwetsherziening van 1983. Tegen die tijd beschouwden de meeste partijen het als een ontoelaatbare inperking van burgerlijke vrijheden.

Het duurde even, maar de ‘Mars de Vooruitgang’ liep in deze geschiedenis in een andere richting dan ‘progressieven’ van nu bepleiten. Meer ‘diversiteit’ leidde uiteindelijk ook tot meer tolerantie, meer vrijheid èn meer diversiteit aan gebruiken en tradities, ook al was dat aanstootgevend voor een bevolkingsgroep.

Bronnen: Wikipedia, lemma ‘processieverbod’; P.J. Margry, Teedere Quaesties: religieuze rituelen in conflict, Confrontaties tussen katholieken en protestanten rond de processiecultuur in 19^e-eeuws Nederland (Hilversum: Verloren, 2000); Idem, Stille omgang als civil religion: een manifestatie van Nederlandse identiteit, in: Charles Caspers & Peter Jan Margry, Identiteit en spiritualiteit van de Amsterdamse Stille Omgang (Hilversum: Verloren, 2006) p. 41-84; Bas Kromhout, Thorbecke was tegen kledingverbod, Historisch Nieuwsblad, maart 2012;

Het bericht Het vertrek van Zwarte Piet maakt Nederland minder divers verscheen eerst op Wynia's Week.