Eva Munnik over het verhoor van Jaap van Dissel door de coronacommissie: ‘Hij voelt zich gebruikt. En dat is-ie ook.’

Eva Munnik, schrijver van De Covidstaat, ziet met het verhoor van Jaap van Dissel door de corona-enquêtecommissie bevestigd wat haar boek al duidelijk ontmaskert. ‘We volgen de wetenschap’ was – voor zover het al echt gevolgd werd en niet ingefluisterd werd – alleen de medisch-epidemiologische wetenschap. Niemand keek breder. En eigenlijk waren de besluiten geen wetenschap, maar politiek. Maar daar was de politiek niet eerlijk over.

‘Ons doel is leren, met een terugblik op de coronacrisis’. Opvallend, hoe voorzitter Daan de Kort de verhoren deze vrijdag opende. Is het een sneer naar Khadija Arib? Zij nam twee dagen ervoor aan het einde van haar verhoor het woord en zei dat ze het doel ‘waarheidsvinding’ zo miste bij de coronacommissie. Terecht. Leren is belangrijk, maar daarvoor moet je eerst aan waarheidsvinding doen en tot verantwoording roepen. Toen was het de beurt aan Jaap van Dissel, tijdens de coronacrisis baas van het RIVM en het Outbreak Management Team (OMT).

Warrige professor

Coronabeleid domineert mijn leven bijna weer zoals het dat vijf jaar geleden deed. Door de openbare verhoren en doordat mijn boek net uitgekomen is. Dat laatste bleef niet onopgemerkt. De Covidstaat veroorzaakt een ware mediastorm en kreeg al meteen aandacht in De Telegraaf, EW-magazine, Metronieuws, Geenstijl, Nieuws van de Dag, in de podcast van collega-auteur Bart Collard en natuurlijk op Wynia’s Week TV.

Bij het interview voor BNR’s The Friday Move met Jort Kelder trotseerden we keihard onweer in de binnentuin van hotel The Grand in Amsterdam. Toen de zon weer ging schijnen en we na afloop van de radio-uitzending genoten van de gratis rosé die het hotel serveerde – het was toevallig ook hun jaarlijkse pre-zomerborrel – vertelde Kelder me een hilarisch verhaal over Mark Rutte en Jaap van Dissel. Toen Rutte een belangrijke persconferentie wilde houden met Van Dissel erbij, pakte Van Dissel zijn agenda en zei: ‘O nee, dan kan ik niet. Dan heb ik poli.’

Van Dissels wekelijkse spreekuur in het ziekenhuis ging vóór het live toespreken van het land en de agenda van de premier. De warrige professor, de beta-wetenschapper… Zo kwam hij ook weer over toen hij tegenover de leden van de parlementaire enquêtecommissie Corona zat. Van Dissel is duidelijk geen politicus. Gelukkig maar. Dan komen we misschien echt iets te weten tijdens het verhoor.

Politiek maakte afwegingen

Op mijn boek komen trouwens ook de voorspelbare reacties. Toetsenbordridders die tijdens de coronaperiode iedereen die wat anders durfde te vinden gretig voor wappie uitscholden, kruipen uit hun spelonken. ‘Heb je het daar nou nog steeds over?’ of ‘makkelijk praten achteraf.’ Daarbij negerende dat exact dezelfde deskundigen uit mijn boek destijds al exact dezelfde kritiek hadden.

Veel van wat de ‘wappies’ zeiden, is bovendien waar gebleken. Zo ook over de politiek die de aanpak bepaalde, onder het valse mom de wetenschap te volgen. Dat bleek vrijdag opnieuw uit de verklaring van Van Dissel. De politiek maakte de afwegingen, benadrukte hij steeds weer, maar dat liet Rutte anders lijken. Van Dissel: ‘Als er te vaak gezegd wordt dat het OMT het kompas is en je niet duidelijk maakt dat de besluiten politiek zijn, dan doe je het gewoon niet goed.’

Van Dissels verklaring bevestigde ook mijn conclusie na het verhoor van Marion Koopmans: niemand met macht keek tijdens de pandemie met een brede blik en naar de maatschappelijke effecten van het beleid. Het is precies waar mijn boek over gaat.

Van Dissel bleef tijdens zijn verhoor herhalen: het OMT is een medisch-epidemiologisch adviesorgaan. En dat hebben ze verschillende keren nadrukkelijk tegen het kabinet gezegd, aldus Van Dissel: ‘Realiseer je dat wij medisch-epidemiologisch kijken, maar dat ook het maatschappelijke, psychologische en economische moet worden meegewogen. En dat gebeurt niet door OMT, dat hoort niet in OMT. Wij nemen dat níet mee in de advisering.’

Gebruikt door politiek

Dus ‘we volgen de wetenschap’ was – voor zover het al echt gevolgd werd en niet ingefluisterd werd – de medisch-epidemiologische wetenschap. Geen andere relevante wetenschap. Want die zat niet in het OMT. Niemand keek breder. En eigenlijk waren de besluiten natuurlijk helemaal geen wetenschap, maar politiek.

Van Dissel: ‘Pas in de eindfase van de pandemie kwam er een ‘Maatschappelijk Impact Team’. ‘We waren aan het afsluiten. Wie doet het licht uit in de kamer?’ De politiek, Mark Rutte, haalde keer op keer het OMT aan om de corona-aanpak te verantwoorden. Maar de politiek volgde de wetenschap niet, ze gebruikten de wetenschap. En zo voelt Van Dissel zich ook, kan ik niet helpen te denken na het zien van zijn verhoor: gebruikt.

Eva Munnik is freelance verslaggever en (eind)redacteur bij televisieprogramma’s en schrijft voor magazines. Ze schreef zeven boeken waaronder haar nieuwste: De Covidstaat.

Wynia’s Week is wakker als elders wordt weggekeken. Doet u mee? Hartelijk dank!