Onder Keir Starmer is het moreel gezag van de overheid in Groot-Brittannië nog verder verzwakt

In 2024 ging Keir Starmer met Labour de verkiezingen in om het vertrouwen in de Britse politiek te herstellen. Labour behaalde een grote meerderheid aan zetels, onder meer doordat het kiesstelsel disproportioneel uitpakt: Labour won 63 procent van de zetels met slechts 34 procent van de stemmen. Starmers belofte was het herstellen van het moreel gezag van de overheid, gebaseerd op zekerheid, welvaart en respect, en het terugbrengen van vertrouwen in de politiek.

Schandalen en controverses

Het eerste jaar van zijn premierschap werd echter gekenmerkt door een reeks schandalen en controverses die het moreel gezag van zijn regering ernstig ondermijnden. Om te beginnen hield zijn stafchef, Sue Gray, er in oktober 2024 mee op, omdat er te veel negatieve aandacht voor haar was in de media. Ze vond dat alle roddels en kritiek over haar persoonlijkheid en haar salaris het werk van de regering in de weg zaten.

Starmer zelf had dure geschenken voor zichzelf en zijn vrouw geaccepteerd van Lord Waheed Alli, een multimiljonair en belangrijke donateur, die kort na de verkiezingen een zeldzame tijdelijke toegangspas kreeg voor 10 Downing Street.

Ook andere politici kwamen in het nieuws door wangedrag of controversiële acties. Zo werd het toenmalige lid van het Lagerhuis, Mike Amesbury, veroordeeld voor het slaan van een inwoner van Frodsham.

Onderminister van Financiën Tulip Siddiq trad op 14 januari 2025 af. Haar vertrek kwam na druk uit de publieke en politieke sfeer, vanwege haar nauwe familiebanden met Sheikh Hasina, de toenmalige premier van Bangladesh, en een corruptieonderzoek dat daarmee verband hield.

Onderminister Rushanara Ali trad in augustus 2025 af. Zij zou huurverhogingen hebben doorgevoerd en huurders uit hun woningen hebben gezet, terwijl zij zelf verantwoordelijk was voor het beleid dat dakloosheid moest verminderen.

Een maand later volgde de val van vicepremier en minister van Huisvesting, Angela Rayner. Bij de aankoop van een appartement had ze te weinig overdrachtsbelasting betaald.

De grootste crisis kwam echter in september 2025, toen de onthullingen over de vriendschap tussen Peter Mandelson, een invloedrijk Labour-politicus en voormalig lid van de regering, en Jeffrey Epstein, de beruchte zedendelinquent, naar buiten kwamen. Het bleek dat Mandelson, jarenlang een sleutelfiguur in de Labour-politiek, e-mails had gestuurd naar Epstein en steun had uitgesproken voor diens vervroegde vrijlating.

Verschillende berichten uit 2008 lieten zien dat Mandelson zelfs in het vriendenboek van Epstein stond, waarin hij hem zijn ‘beste vriend’ noemde. De Britse media brachten naar buiten dat Mandelson contact had gehad met Epstein, zelfs nadat deze was veroordeeld voor mensenhandel en seksuele misdrijven.

Ambtsmisbruik

In januari 2026 komen weer nieuwe onthullingen naar buiten. Deze waren nog schadelijker omdat ze wezen op strafbare feiten. Waar het eerst ging over een moreel twijfelachtige vriendschap, toonden de nieuwe documenten aan dat Mandelson als minister (onder Gordon Brown) mogelijk misbruik van zijn publieke ambt had gemaakt door vertrouwelijke informatie over de bankencrisis te delen. De Britse politie startte hierop een strafrechtelijk onderzoek en doorzocht zijn woningen.

Stafchef Morgan McSweeney trad op 8 februari 2026 af en nam de ‘volledige verantwoordelijkheid’ voor het advies om Mandelson aan te stellen. Hij fungeerde hiermee als politieke bliksemafleider voor Starmer.

In het Lagerhuis moest Starmer diep door het stof. Zo wilde hij zelf bepalen welke documenten over de zaak Mandelson werden vrijgegeven, maar op voorstel van de conservatieve leider Kemi Badenoch en met steun van een groot deel van de Labourfractie wordt er een onafhankelijke commissie benoemd die daar over gaat.

Het Britse verkrachtingsschandaal

Kwetsbare meisjes en tieners, sommigen niet ouder dan 13 jaar, werden het slachtoffer van grooming (kinderlokken), misbruik en verkrachting door groepen oudere mannen, voornamelijk van Brits-Pakistaanse afkomst. Sommige meisjes raakten zwanger, anderen werden verslaafd aan de drugs die hun werden toegediend.

De eerste artikelen over dit schandaal verschenen in 2003, hoewel er vanaf de jaren ’90 al de eerste signalen waren. In 2014 verscheen een rapport van professor Alexis Jay, waarin werd geconcludeerd dat tussen 1997 en 2013 naar schatting 1.400 kinderen in Rotherham het slachtoffer waren geworden van seksuele uitbuiting. Maar ook kwamen er steeds meer signalen uit andere steden, zoals Manchester, Rochdale en Oxford. Veel slachtoffers wachten nog steeds op gerechtigheid.

De Amerikaanse techmiljardair Elon Musk heeft het onderwerp vanaf eind december 2024 onder de aandacht gebracht van zijn meer dan 200 miljoen volgers op X. Volgens Musk hebben de Britse autoriteiten, waaronder voormalig premier Keir Starmer (die eerder hoofd was van het Openbaar Ministerie), weggekeken.

Snoeiharde conclusies

Aanvankelijk reageerde Starmer zeer afwijzend op de berichten van Musk. Maar omdat ook binnen de Britse samenleving zelf de roep om gerechtigheid toenam kondigde Starmer in februari 2025 een ‘snelle audit’ aan: een korte, intensieve doorlichting van de situatieom binnen drie maanden een helder beeld te schetsen van de schaal van het misbruik en de gegevensverzameling tot dan toe. Deze audit moest vooral actiegericht zijn en werd geleid door barones Louise Casey.

Casey en haar team voerden een onderzoek uit dat in juni 2025 een uitgebreid rapport opleverde met de titel Audit on Group-based Child Sexual Exploitation and Abuse. De conclusies van het rapport waren snoeihard. Slachtoffers waren niet serieus genomen en de autoriteiten hadden systematisch weggekeken. Er waren meer dan 800 zaken ten onrechte gesloten. Die moesten opnieuw bekeken worden. Er moest eindelijk recht gedaan worden.

Nationale enquête

De dataverzameling was ruim onvoldoende. In tweederde van de gevallen was de culturele achtergrond van de verdachten niet vermeld. Uit de gegevens die wel volledig waren bleek een duidelijke oververtegenwoordiging van Brits-Pakistaanse mannen. Daarom was er een nationale enquête nodig om de volle omvang van het schandaal in kaart te brengen en maatregelen te kunnen nemen.

Verder werden er een aantal concrete juridische maatregelen voorgesteld, zoals een aanscherping van de verkrachtingswet. Ook moesten taxibedrijven aangepakt worden die door de bendes gebruikt waren om de jonge meisjes te vervoeren.

Onenigheid

Na de publicatie van het rapport beloofde minister van Binnenlandse Zaken Yvette Cooper dat de aanbevelingen snel zouden worden opgepakt.Barones Anne Longfield werd aangesteld om leiding te geven aan de Nationale Enquête. Maarhet is inmiddels een half jaar later en het onderzoek is nog steeds niet van de grond gekomen. Het enige dat naar buiten is gekomen is dat er onenigheid is binnen de begeleidingscommissie over de terminologie rondom de daders en de reikwijdte van het onderzoek.

Het onafhankelijke parlementslid Rupert Lowe had weinig vertrouwen in een onderzoek dat afhankelijk is van financiering door de overheid en is zelf een door crowdfunding gefinancierd onderzoek gestart: de ‘Rape Gang Inquiry’. Slachtoffers en klokkenluiders spelen een leidende rol in dat onderzoek. Op 2 februari 2026 zijn hoorzittingen begonnen in Londen.

Het doel van het onderzoek is niet alleen waarheidsvinding, maar ook het voorbereiden van private vervolgingen tegen functionarissen en daders die door de staat ongemoeid zijn gelaten.

In recente debatten in het Lagerhuisgeeft Starmer weinig blijk van zelfreflectie. Hij blijft er op hameren dat hij met een politieke aardverschuiving de verkiezingen van 2024 heeft gewonnen en dat de Conservatieven er in de jaren daarvoor een puinhoop van hadden gemaakt. De kiezers hebben hem een mandaat van vijf jaar gegeven om orde op zaken te stellen en het vertrouwen te herwinnen en Starmer gelooft nog steeds dat hij op de goede weg is.

Electorale test

Ondertussen is de internetvrijheid onder Starmer verder afgenomen.

Na de steekpartij in Southport op 29 juli 2024, waarbij drie jonge meisjes omkwamen, waren er niet alleen rellen maar kwamen er ook op internet veel verontwaardigde reacties. Dit leidde tot een sterke toename van strafrechtelijke vervolgingen wegens online uitlatingen.

Op donderdag 7 mei 2026 vindt in het Verenigd Koninkrijk een belangrijke en omvangrijke reeks verkiezingen plaats. In Schotland en Wales zijn er dan parlementaire verkiezingen, in Engeland een groot aantal lokale verkiezingen. Samen vormen zij de grootste electorale test voor Keir Starmer sinds zijn overwinning in 2024. Hij gaat het moeilijk krijgen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee?Hartelijk dank!