De gegevensdragers van asielzoekers werden uitgelezen om asielzoekers te kunnen identificeren en om ‘mogelijke signalen’ te ontvangen omtrent ‘risico’s voor nationale veiligheid’, zoals ook de Inspectie JenV zegt. Maar dat bevalt diezelfde inspectie niet. Eind mei stelde die Inspectie namelijk dat dit ‘uitlezen’ ‘zonder wettelijke basis’ gebeurt. Sindsdien zou met het uitlezen zijn gestopt.

Extra motivatie voor komst naar Nederland

In andere EU-landen worden ook telefoons van asielzoekers uitgelezen, aldus Diederik Boomsma (JA21). Hij stelt in een motie terecht dat asielzoekers een extra belang hebben om naar Nederland te komen als ons land stopt met het uitlezen van hun telefoons en laptops, ‘zeker als ze iets te verbergen hebben’. Boomsma’s betoog snijdt hout, want uiteraard meld je je als criminele of extremistische asielzoeker dan in een land met weinig strenge toegangseisen.

Marina Vondeling (PVV) diende een soortgelijke motie in. Minister Van den Brink ontraadt echter de beide moties omdat hij geen mogelijkheid ziet om het uitlezen van de gegevensdragers voort te zetten ‘zonder wettelijk kader’. Van den Brink legt uit dat al eerder bekend was dat een wettelijk kader ontbrak, waarna is geprobeerd is om een ‘work around’ – een ‘geitenpaadje’ – te creëren, maar ook dat is afgeschoten door de Inspectie JenV, aldus de minister. Vondeling reageerde dat de privacy van asielzoekers niet boven de nationale veiligheid mag gaan. Vondeling stelt dat dit al dan niet vrijwillig mogelijk zou moeten zijn. Van den Brink spreekt echter de Inspectie JenV na.

Morele beginselen of redenen

Boomsma besteedt ook aandacht aan het ontbreken van ‘morele beginselen of redenen’ om te stoppen met het uitlezen van gegevensdragers. Met dat laatste doelt hij vermoedelijk op het ongeoorloofd maken van onderscheid tussen asielzoekers en Nederlanders. In reactie stelt minister Van den Brink dat hij het voor wat betreft dit morele punt geheel met Boomsma eens is.

Onnodig te zeggen, dat nationale veiligheid zwaarder dient te wegen. Dat is niet ‘nationalistisch’ en al zeker niet discriminerend. De overheid heeft het veilig houden van mensen op haar grondgebied als eerste taak, zelfs als plicht. Het uitlezen van telefoons, laptops of tablets ter identificatie van de asielzoeker en ter verkrijging van signalen van problematisch gedrag draagt daaraan bij.

Toch lijkt de inspectie blijkens haar duiding wel degelijk morele bezwaren te hebben tegen de voortzetting van de praktijken. Gelet op het ontbreken van een wettelijk kader vroeg de DISA asielzoekers de afgelopen tijd toestemming voor onderzoeken in hun telefoons. Dat compenseerde volgens de inspectie niet het ontbreken van een wettelijke kader. ‘Vragen om toestemming is in dit soort gevallen doorgaans niet passend in de verhouding tussen burger en de overheid en daarom problematisch. Een asielzoeker is afhankelijk van de overheid. De telefoon niet afgeven, kan in zijn beleving mogelijk zijn asielprocedure schaden.’ Voor de inspectie is de bescherming van de asielzoeker belangrijk. Dat is enigszins begrijpelijk, maar hoe ver reikt die bescherming en tegen welke kosten?

Het gaat hier niet om discriminatie, om een ongeoorloofd verschil tussen Nederlanders en asielzoekers in het nadeel van asielzoekers – omdat hun situatie geheel anders is. Als destijds de DISA zijnde, en nu IND, zou je wellicht tegen nieuwe asielzoekers moeten zeggen: ‘meneer of mevrouw, wij weten niet wie u bent en kennen u dus niet. Om een kans te maken om hier in Nederland opgevangen te worden dienen wij in het kader van de algemene veiligheid enkele maatregelen te treffen die u misschien als privacy-schendend zult ervaren. U mag dat uiteraard weigeren, maar dan bent u hier niet welkom.’

Wie de rechten van de asielzoeker echter hoger in aanzien plaatst dan die van de bevolking lijkt eerder een bureaucratische jurist of woke-activist te zijn. Het inperken van veiligheidsrisico’s rondom asielzoekers is essentieel, al helemaal voor landen met een hoge asielinstroom. Nationale veiligheid dient te prevaleren boven het voorkomen van beperkte privacyschendingen van asielzoekers.

Wynia’s Week is uniek: kwaliteitsjournalistiek, vrij toegankelijk voor iedereen en mogelijk gemaakt door de betalende lezers, kijkers en luisteraars. Doe u al mee? Hartelijk dank!

Het bericht Onze nationale veiligheid is belangrijker dan een beetje minder privacy voor asielzoekers verscheen eerst op Wynia's Week.

‘Er was vanuit de moslimgemeenschap een wens voor een nationaal coördinator tegen moslimdiscriminatie. De politiek heeft daar geen gehoor aan gegeven. Te lang hebben we onderzoek na onderzoek gehad. Telkens weer bleek: moslimdiscriminatie is een groot, toenemend, probleem. Maar niemand heeft de handschoen opgepakt. Dus nu doe ík dat.’

Rammelende onderzoeken

Dit lijkt grotendeels ingegeven te zijn door de uitkomsten van twee onderzoeken naar moslimdiscriminatie. Het ene is van een jaar geleden, uitgevoerd door de Universiteit Utrecht in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken, waar dit onderwerp belegd is. Het respondentenaantal daarvan was laag en de keuze van respondenten was selectief. Anekdotes werden voor waar aangenomen en het onderzoek ‘rammelde aan alle kanten’.

Het tweede onderzoek is recenter verricht door het Kennisplatform Inclusief Samenleven (KIS), een samenwerking tussen Verwey-Jonker en Movisie. Dit onderzoek werd bij Wynia’s Week beschreven door Benno de Jongh. Het onderzoek werd gefinancierd door ISN Academie, waarvan de academische directeur getrouwd is met de leidend onderzoeker van KIS. Daarnaast is ISN onderdeel van de Islamitische Stichting Nederland, de moskeekoepel Diyanet. De Jongh uit soortgelijke kritieken als op het onderzoek van een jaar eerder.

Inmiddels is het onderzoek van KIS offline gehaald, maar de NCDR lijkt dat weinig te deren. Voor de NCDR gaat het immers om ‘de wens’ van de islamitische gemeenschap en die luidt: een nationale aanpak. Baldewsingh gebruikt het rapport expliciet om zijn aanpak bij het kabinet aan te brengen.

De NCDR wil met de nationale aanpak van moslimdiscriminatie zorgdragen voor het verstevigen van de plek van moslims in onze maatschappij, als ‘volwaardige burgers’. Centraal staan daarin het onderwijs, de arbeidsmarkt, veiligheid in algemene zin, het bestrijden van online haat, en ‘de bescherming van religieuze vrijheid’.

De vraag wat moslimdiscriminatie dan precies behelst is natuurlijk cruciaal. Op de website van de NCDR staat daar niets over. Sterker nog, zelfs het zoeken naar een definitie van discriminatie bleek op deze site als zoeken naar een speld in de hooiberg (die ik nog niet gevonden heb). De essentiële vraag is vanaf wanneer er sprake is van discriminatie: als iemand iets als zodanig ervaren heeft of als dat meer objectief bezien het geval was in een bepaakde casus?

Ervaringen van discriminatie

Meestal wordt de eerste optie (uitgaan van ervaringen van melders) gehanteerd door meldpunten en coördinatoren. Daar kunnen meerdere redenen voor zijn. Ten eerste dat zij baat hebben bij hogere cijfers. Ten tweede dat het soms lastig is te duiden of een melder de waarheid spreekt; het is vaak niet eenvoudig vast te stellen wat er feitelijk is gebeurd. Ten derde geldt dat zelfs als de feitelijkheden bekend zouden zijn er allerlei nuances kunnen zijn waarom er wel of niet sprake zou zijn van discriminatie. De toetsing is complex en tijdrovend. Oftewel, het registeren van ervaringen van discriminatie als zijnde discriminatie is veel gemakkelijker dan een nauwkeurige, weloverwogen toetsing aan de hand van normatieve criteria.

Het Verenigd Koninkrijk achterna?

Dit alles is in lijn met het uitgangspunt in het Verenigd Koninkrijk (VK), waar een werkgroep in opdracht van de regering een werkdefinitie van ‘anti-moslim vijandigheid’ heeft opgesteld:

‘Anti-Muslim hostility is intentionally engaging in, assisting or encouraging criminal acts – including acts of violence, vandalism, harassment, or intimidation, whether physical, verbal, written or electronically communicated – that are directed at Muslims because of their religion or at those who are perceived to be Muslim, including where that perception is based on assumptions about ethnicity, race or appearance.’

Vooringenomen stereotyperen

Het voorzichtig positieve aan deze definitie is dat er een drempelwaarde is, die begint bij ‘strafbare feiten’ (ervan afgezien, wat ik wel vaker in Wynia’s Week betoog, dat belediging mijns inziens niet strafbaar hoort te zijn in een liberale democratie). Direct daarop wordt die drempelwaarde echter verlaagt:

‘It is also the prejudicial stereotyping of Muslims, or people perceived to be Muslim including because of their ethnic or racial backgrounds or their appearance, and treating them as a collective group defined by fixed and negative characteristics, with the intention of encouraging hatred against them, irrespective of their actual opinions, beliefs or actions as individuals.’

Vooringenomen stereotyperen van moslims, waarbij de focus ligt op negatieve eigenschappen van die groep, kan dus ook onder anti-moslim vijandigheid vallen. Cartoonisten, maak je borst maar nat. Ja, deze definitie vereist dat de ‘pleger’ de intentie had om haat tegen de groep aan te moedigen. Mijn criticus zal zeggen dat de cartoonist daarmee wordt vrijgepleit, maar hoe stel je die intentie in de praktijk vast?

Kwaadaardigheden

Daarnaast rijst de vraag of het niet juist belangrijk is om de aandacht te richten op de negatieve kanten van een cultuur, religie of ideologie, en daarmee op de groep die die aanhangt. Je zou kunnen zeggen dat nu kwaadaardigheden worden getolereerd ter bescherming van de mogelijk gekwetste gevoelens van de groep die deze kwaadaardigheden begaat of – al dan niet stilzwijgend – steunt. Toch durft de regering in het VK te beweren dat een specifieke definitie van ‘anti-Muslim hostility’ niet gaat over het geven van extra privileges aan moslims of extra bescherming van de islam.

Timing

Ook de timing van de aankondiging van de nationale aanpak is op zijn minst onhandig. De NCDR beweert dat de aankondiging gedaan werd in het kader van internationale islamofobiedag (15 maart). Zo’n dag is te begrijpen voor zo’n aanpak, maar toch wringt dat. De terreurgroep Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah pleegde slechts enkele dagen eerder aanslagen op een synagoge in Luik, op een synagoge in Rotterdam en op een joodse school in Amsterdam. Drie dagen voor de aankondiging reed een Amerikaan van Libanese afkomst met een auto in op een synagoge in Michigan. De wortels van dat antisemitisme liggen waarschijnlijk in de islam.

Wat waarschijnlijk het beste bijdraagt aan het bestrijden van moslimdiscriminatie is open en eerlijke berichtgeving over misdaden uit naam van islam. Dat die niet worden weggemoffeld en dat het publiek eerlijk geïnformeerd wordt. Dat moslims zich daar actief tegen uitspreken.

‘Niet in mijn naam’ wordt veel gebruikt door Nederlanders, over gewelddadigheden van Israël in de Palestijnse gebieden, die niets met de oorlog tegen Hamas te maken hebben. Die slogan wordt echter niet gebruikt door moslims wanneer geloofsgenoten misdadigheden uit naam van hun geloof uitvoeren. Gewelddadige of illiberale islamitische teksten zouden actiever moeten worden verworpen, ook als ze afkomstig zijn uit de Koran of wanneer het om uitspraken van de profeet Mohammed gaat (in de hadith).

Geen reden voor aparte anti-discriminatiekoers

Zolang (1) niet voldoende specifiek kan worden uitgelegd wat moslimdiscriminatie is, (2) onvoldoende objectief en betrouwbaar wordt onderbouwd dat op grote schaal sprake is van moslimdiscriminatie – in tegenstelling tot slechts ervaringen – en (3) dat moslimdiscriminatie aanzienlijk meer voorkomt dan andere vormen van discriminatie, is er geen reden om een aparte anti-discriminatiekoers te voeren voor moslims dan voor joden, christenen of atheïsten.

Kabinet, ga niet mee in de Nationale Aanpak Moslimdiscriminatie.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Kabinet, ga niet mee in Nationale Aanpak Moslimdiscriminatie verscheen eerst op Wynia's Week.

Vroeger was het een linkse krakershobby om iedere opponent een Hitler-aanhanger te noemen. De wat vagere term extreem-rechts kon makkelijker mainstream worden. Maar toch: waarom is er geen publieke verontwaardiging wanneer journalisten zoals Wierd Duk daar voor worden uitgemaakt? Ook de overheid waarschuwde de afgelopen jaren dikwijls voor de serieuze dreiging van rechts-extremisme en leek soms zelfs te suggereren dat deze dreiging ernstiger was dan die van de islam.

Beschadigde relaties

Het mainstream worden van zulke etiketten brengt een aantal nadelen met zich mee. Ten eerste geldt dat mensen die ten onrechte beschuldigd worden van racisme, fascisme of rechts-extremisme, eveneens ten onrechte in allerlei probleemsituaties terecht kunnen komen. Denk aan conflicten met familieleden en vrienden of problemen op de werkvloer. Het kan relaties indirect levenslang beschadigen.

Bovendien geldt dat het ongelimiteerd strooien met extreem-rechtse etiketten leidt tot de uitholling van deze begrippen. Ze verliezen dan al gauw hun betekenis. Het gaat dan niet meer over racisten en/of mensen die een bedreiging vormen voor onze vrijheden, maar om bijvoorbeeld burgers die zich zorgen maken over de grote aantallen migranten die de Europese Unie binnenkomen.

Soms lijken overheidsinstanties bij te dragen aan de verwarring. Zo schreef de NCTV in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) van juni 2025:

‘De steeds verdergaande omarming door politici en grote groepen in de samenleving van termen als “remigratie”, die door rechts-extremisten gebruikt worden als omschrijving van hun deportatieplannen, baart zorgen. In uiterste gevallen kan de normalisering van rechts-extremistisch gedachtegoed leiden tot rechts-extremistisch gemotiveerd geweld.’

Er worden hier weliswaar geen politici expliciet als rechts-extremistisch gelabeld, maar je zou het wel zo kunnen lezen. De overeenkomsten tussen die politici en rechts-extremisten baren de NCTV immers zorgen, omdat dit kan leiden tot rechts-extremistisch gemotiveerd geweld. Op den duur komt het woord rechts-extremisme zo steeds dichterbij conservatisme te staan: vervelend voor de conservatieven, fijn voor de (echte) rechts-extremisten.

De AIVD schreef in haar laatste jaarverslag: ‘De rechts-extremistische beweging in Nederland heeft afgelopen jaar geprobeerd extremistisch gedachtegoed te normaliseren.’ Het is belangrijk om nu nauwkeurig te zijn. De uitholling van de term rechts-extremisme door linkse aanjagers zorgt niet voor normalisering van ‘extremistisch gedachtegoed’, maar voor normalisering van het label extreem-rechts.

Tot slot kan meer overkoepelend de vraag worden gesteld of de stigmatisering van rechts als rechts-extremistisch niet bijdraagt aan wij-en-zij-denken en (dus) aan de polarisatie in de samenleving. Wetenschappers zeggen – en de praktijk leert – dat framing verkeerd kan uitpakken. Denk aan de zogenoemde labelingtheorie, die stelt dat het zelfbeeld en het gedrag van mensen beïnvloed worden door de etiketten die anderen op hen plakken. Die kunnen leiden tot een zichzelf waarmakende voorspelling, waarbij de persoon zich naar het label gaat gedragen. De vraag rijst dan of de mensen en organisaties die moord en brand roepen over polarisatie niet zelf bijdragen aan die polarisatie.

Gefragmenteerd gedachtegoed

De NCTV schreef in december 2024: ‘Ideologische kennis en verdieping zijn binnen het rechts-terroristische online milieu minder belangrijk dan in de afgelopen jaren. Anders dan enkele jaren geleden is er momenteel niet een rechts-terroristische ideologie dominant. Het gedachtegoed is meer gefragmenteerd en individueler geworden binnen de online netwerken.’

Dat klopt en dat alleen al zorgt voor een verbreding of uitholling van een begrip als rechts-extremisme. Voor onderzoekers en analisten brengt het problemen met zich mee. Wat is überhaupt nog rechts-extremistisch als de ideologische component wegvalt? Of anders gezegd: wat is het deel ‘rechts’ uit ‘rechtsextremisme’ dan nog?

Het is belangrijk om een focus te hebben op rechts-extremisme, maar dan moeten we wel scherp zijn op wat het precies behelst. Ook is belangrijk dat we ons niet blind staren op die ene vorm van extremisme. Wie onze vrijheid en veiligheid en onze manier van samenleven in gevaar brengt, vormt een bedreiging en de overheid moet ons daartegen beschermen. Of het nu rechtse, linkse, rechtse, islamitische of ideologieloze bedreigingen zijn. Maar met onterechte etikettenplakkerij schiet niemand iets op.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Rechts wordt steeds vaker rechts-extremistisch genoemd. Laten we daar eens mee stoppen verscheen eerst op Wynia's Week.

‘Als schuldig aan aanranding in de leeftijdscategorie van twaalf tot zestien jaren wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste acht jaren of geldboete van de vijfde categorie, degene die met een kind in de leeftijd van twaalf tot zestien jaren seksuele handelingen verricht.’

De strafzaak tegen Marco Borsato heeft veel media-aandacht gegenereerd. Is er sprake van een trial-by-media? Van een hetze tegen een held die moet vallen? Is hij het slachtoffer van een valse ‘metoo-beschuldiging’? Of heeft Borsato daadwerkelijk seksueel overschrijdend gedrag vertoont? En zo ja, ook strafbaar gedrag? Het is een redelijk ingewikkelde strafzaak; hier zal ik op een aantal dossierpunten ingaan.

De zaak

Aangeefster in de zaak is het destijds vijftienjarige meisje dat Borsato ervan beschuldigt tussen eind 2014 en begin 2015 meerdere keren haar billen, borsten en vagina te hebben betast. De moeder van het meisje werkte destijds voor de zanger, die vaak bij haar gezin thuis kwam. Het meisje in kwestie zou Borsato als een soort peetvader hebben gezien. Haar vader was ze een jaar eerder verloren aan zelfdoding. De zanger lijkt ook zeker een dergelijke rol te hebben vervuld. Zo kwam de man die volle concertzalen vulde ook zelfstandig een defect stopcontact repareren.

In oktober 2019 las de moeder in het dagboek van haar dochter over mogelijk seksueel misbruik door de zanger, waarop de moeder dit meldde bij de politie. Het meisje schreef in het dagboek dat ze dacht in Borsato eindelijk een vader te hebben gevonden, maar hij zou te handtastelijk zijn geworden: hij zou haar borsten, billen, buik en benen hebben aangeraakt. Ruim twee jaar later deed het meisje aangifte. De tijd die over de zaak is heengegaan maakt het nog moeilijker om te achterhalen wat er precies is gebeurd. Maar dat betekent niet dat er onderzoekstechnisch niets mogelijk is of dat wat er in het dagboek staat onjuist is.

Een getuige, die op enig moment in de woning van het gezin was, verklaarde dat het meisje naar boven ging om seks te hebben met haar vriendje. Toen het meisje daarna weer beneden kwam, in haar badjas gekleed, ging ze bij Borsato op schoot zitten. ‘Alles draaide bij de moeder om seks, en daar betrok ze ook haar dochter bij’, aldus de getuige. En dan rijst de vraag hoe je daarmee om dient te gaan als man die in dat gezin binnenkomt. Ik denk uiterst voorzichtig.

Borsato zou enkele seksueel getinte appjes naar het meisje hebben gestuurd toen ze 15 of 16 was. Over dat als ze niet kon slapen ze een goede vrijpartij kon hebben. Of dat ze het ook met zichzelf kon doen, omdat dat ook bij hem werkte. Toen een rechter vroeg of Borsato dit ook naar zijn eigen dochter zou appen, was zijn reactie: ‘nee.’ Het is niet heel duidelijk wat dit antwoord aantoont, maar wel dat de relatie met de aangeefster anders was dan die met zijn eigen kinderen.

Geen taboe op seks

Borsato ging regelmatig in op de mores in het gezin. In het gezin was seks geen taboeonderwerp. Borsato: ‘De moraal daar thuis was tieten en borsten laten zien. BH’s uittrekken. Voor het raam je borsten optillen. Er werd niet zo ingewikkeld gedaan over het naakt rondlopen.’ Borsato legt uit dat de moeder hem vroeg om ondergoed met het meisje te kopen en dat zij vervolgens vroeg om die lingerie te laten zien: ‘Het is moeder die heel graag de wulpsheid van de dochter etaleert.’

Geluidsopname

De zaak kent een heimelijk opgenomen geluidsopname van enkele uren waarop te horen is dat de moeder Borsato confronteert met de beschuldigingen. De zanger zou de beschuldigingen daarin (deels) bekennen volgens het OM. Als de moeder aan Borsato vertelt hoe de nu volwassen dochter terugkijkt naar het verleden, dan stelt hij dat hij het verschrikkelijk vindt dat het meisje van hem walgt:

Borsato: ‘Ik hou van haar. Enne. Zoals ik van jou hou.’

Moeder: ‘Ja, maar dat is dus wel – niet als vader zeg maar. Want ze roept blijkbaar gevoelens in je op -’

Borsato: ‘- Ja. Ja. Dat klopt. Dat is – dat verandert in de – dat is een proces. Dat is – dat klopt. Dat verandert.’

Het ingewikkelde is dat hij hier niet lijkt te spreken over een meisje van vijftien jaar oud eind 2014 of in 2015, maar over het heden. Let wel, er zijn slechts passages uit deze opname publiek gemaakt, dus wellicht blijkt meer context uit de hele opname. Borsato zegt daarnaast dat hij het meisje heeft gestreeld en dat het best kon zijn ‘dat dat ongepast was’, maar hij zou haar niet tussen haar benen hebben aangeraakt.

Bedoelt hij ongepast naar de maatstaven van 2025? De verdediging zet vooral in op die lijn, zo lijkt het. Toch knagen sommige appjes ook weer. In april 2017 zou Borsato naar de aangever hebben geappt dat hij niet kon zoenen omdat hij keelontsteking had, maar dat hij wel billen kon aanraken. En ja, ze is hier – afhankelijk van haar geboortedatum rond de 18 jaar oud. Dit ligt dan wel weer in lijn met Borsato’s bewering in de heimelijk opname dat het ging om een proces. Het leek te gaan zeggen dat hoe hij naar het meisje keek veranderde in de tijd. De cruciale juridische vraag is: in hoeverre heeft hij seksuele gedragingen met haar verricht toen ze minderjarig was?

Volgens het meisje had er geen penetratie plaatsgevonden, maar wel aanrakingen. Als die seksueel van aard zijn is dat strafbaar. Bij de rechter stelt Borsato geen ongepast contact te hebben gehad met het meisje. Borsato verklaarde nooit signalen te hebben gehad dat zij het contact als dusdanig had ervaren. Het meisje stelt in een verklaring dat Borsato van haar niet de gevangenis in hoeft, maar dat ze alleen erkenning wil voor wat haar is overkomen.

Ingewikkelde zaak

In de media is veel over deze zaak geschreven. Zowel de aangeefster en haar moeder als Borsato worden op sociale media door het slijk gehaald. De aangeefster wordt verweten dat ze Borsato kapot maakt, en Borsato wordt verweten dat hij ontucht heeft gepleegd en de schuld daarvan bij de moeder legt – die niet terecht staat. Dat laatste vind ik, in tegenstelling tot de nodige journalisten, niet zo gek. Als jij in je onschuld gelooft of – in het geval hij willens en wetens schuldig is – dat wil uitstralen, dan is het logisch dat je degene die jou valselijk heeft, of zou hebben, beschuldigd aanvalt.

Voor nu is een belangrijker punt dat er een onderscheid gemaakt dient te worden tussen wat wij als samenleving van een bepaald type gedrag vinden en wat strafbaar is. Deze strafzaak kent de nodige beschuldigingen en feiten die vanuit moreel perspectief de wenkbrauwen doen oprijzen.

Vragen

Vanuit moreel perspectief zou je de vraag kunnen stellen in hoeverre Borsato had moeten meegaan in de vrije seksuele mores van een gezin waarin een minderjarig, mogelijk kwetsbaar, meisje een vaderfiguur nodig had. Als hij het gezin zo graag wilde helpen, had dat dan niet gekund zonder mee te gaan in het zo vaak communiceren op seksuele wijze? Had hij wellicht zelfs hulpverleningsinstanties moeten inschakelen als hij meende dat de moeder het meisje seksueel etaleerde?

Ook is te verdedigen dat als sprake was geweest van een volwassen vrouw, dat hij wellicht opging in een spannende situatie. De leeftijd van het meisje in kwestie is echter leidend. Ging hij niet sowieso te ver omdat ze slechts 15 jaar oud was en hij van middelbare leeftijd? Een andere vraag is wat de morele grenzen zijn van een vaderfiguur als het gaat om het aanraken van een 15-jarige dochter? Wanneer zijn knuffelen en strelen geen knuffelen en strelen meer, maar seksuele handelingen?

Vanuit juridisch perspectief zijn die vragen minder relevant. Er dient te worden gekeken naar de feitelijke gedragingen van Borsato toen het meisje minderjarig was en in hoeverre die strafbaar waren. En daar wordt het lastig. Dat is vaak zo in zedenzaken, omdat er doorgaans niemand anders bij is als een duidelijke aanranding of een verkrachting plaatsvindt. Hoe kun je dan bewijzen wat heeft plaatsgevonden?

Het gaat vaak om ernstige, maar moeilijk te onderbouwen, beschuldigingen met grote gevolgen, van de een tegen de ander. Als de aangever de volledige waarheid spreekt is dat vreselijk, maar als de aangever jokt is het vreselijk voor de verdachte. In deze zaak wordt een beeld geschetst van een man die meegaat in de geilheid van een wellicht opmerkelijk gezin en ook op die wijze met het meisje lijkt te communiceren. Daar zitten juridisch twee knelpunten: tijdens sommige appjes was de aangever waarschijnlijk inmiddels volwassen en communiceren is anders dan betasten.

Goed zicht is moeilijk

Nogmaals, in dit soort zaken is het moeilijk om goed zicht te krijgen op alle details en omstandigheden omdat het strafdossier niet publiek gemaakt is. Daarom moet voorzichtig worden omgegaan met het doen van stellige inhoudelijke conclusies. Mogelijk ligt het net iets anders dan gedacht wordt. Maar wat er (gedeeltelijk) (on)waar is in deze zaak, is voor alle betrokkenen impactvol. De uitspraak van de rechter volgt mogelijk op 4 december.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw publicabele reacties aan reacties@wyniasweek.nl. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom!

Het bericht Wel is duidelijk dat Marco Borsato met de aangeefster een andere relatie had dan met zijn eigen kinderen verscheen eerst op Wynia's Week.

Charlie Kirk was een kleurrijk figuur die het behoud van christelijke waarden en de grondwet verdedigde. Hij was actief in het bieden van een conservatief tegengeluid op universiteitscampussen in Amerika. Hij debatteerde met mede- en tegenstanders. Onder jongeren was hij bekend door de clips van zulke debatten. In de aanloop naar de Amerikaanse verkiezingen in 2024 wierf hij stemmen voor de Republikeinse partij.

Daad van terrorisme

Hoewel de 22-jarige schutter, Tyler Robinson, uit een Republikeins ouderlijk nest komt, identificeert hij zich meer met de linkerkant van het politieke spectrum. Hij zag Charlie Kirk als een fascist. Op een aangetroffen kogelhuls was geschreven ‘Hey fascist! Catch!’ (bedoeld werd: deze kogel). De BBC schreef over een mogelijke affiliatie met Antifa (AFA). Op een andere kogelhuls stond een songtekst uit het lied Bella Ciao, het Italiaanse lied van de Partizanen die in de Tweede Wereldoorlog streden tegen het fascisme.

Hoewel Nederlandse media veelvuldig schrijven dat het motief van Robinson onduidelijk is, lijkt een ideologisch motief zeer waarschijnlijk. De gouverneur van Utah, Spencer Cox, sprak van een  ‘overduidelijk linkse ideologie’. In lijn hiermee ligt het doel om anderen – ideologische bondgenoten van Kirk – angst aan te jagen of politieke verandering te bewerkstelligen (zoals de AIVD-definitie van terrorisme vereist) ernstig voor de hand.

Volgens gouverneur Cox had Robinson een liefdesrelatie met een transgender, een man die meende vrouw te zijn. Direct voordat Kirk door Robinson werd vermoord, werd aan Kirk gevraagd: ‘Do you know how many transgender Americans have been mass shooters over the last 10 years?’, waarop Kirk antwoordde: ‘Too many.’ Daarop werd hem gevraagd: ‘Do you know how many mass shooters there have been in America over the last 10 years?’ Toen Kirk vroeg of de vragensteller ‘gang violence’ daarin meetelde, werd hij dodelijk getroffen in de nek.

De timing van het moment van de aanslag houdt ongetwijfeld verband met de ideologische motivering van de dader. De combinatie van de plaats van de aanslag – een druk bezocht en gestreamd evenement op een universiteit – en de persoon van het slachtoffer – een bekende en invloedrijke man – maakt dat er naar Nederlandse maatstaven onmiskenbaar sprake was van een daad van terrorisme.

Hatelijke clips

De impact van deze aanslag is significant. Kirk bezocht campus na campus en bediscussieerde allerlei onderwerpen met een diversiteit aan mensen. Diversiteit in de meest brede zin van het woord: mensen van verschillende huidskleuren, geslachten, genders, culturen, politieke opinies, et cetera. Met respect voor hun mens-zijn en zonder a-priori respect voor hun ideeën. In beginsel ademde hij vrijheid van meningsuiting. Je kon zijn bijeenkomsten bezoeken, in een rij aansluiten, en gedurende een aantal minuten met hem discussiëren. In sommige gevallen vroeg hij een applaus voor zijn ideologische tegenstander.

Kirk was scherp in het debat en veegde met velen de vloer aan. De nodige progressieven hadden daarom een bloedhekel aan hem. Er zijn veel analyses van zulke debatten te vinden op internet, waarin valselijk over hem wordt gesproken. Zo wordt hem verweten dat hij tegen mensenrechten was, omdat hij tegen gratis lunch op scholen was. Dat hij vond dat ouders een verantwoordelijkheid hebben om een inkomen te regelen, zou hem een kinderhater maken. En zo zijn er tal van hatelijke clips tegen hem te vinden op internet. 

‘Zelfverdediging’

De moordaanslag op deze man is een regelrechte aanslag op de vrijheid van meningsuiting en daarmee op het fundament van de democratische liberale rechtsstaat. ‘Van Amerika’, zo reageert u wellicht. Maar Kirks filmpjes werden overal ter wereld bekeken – in Nederland was hij blijkbaar vooral bekend op Tiktok – en op zijn dood wordt internationaal gereageerd. Ook in Nederland. In sommige gevallen zelfs positief.

Een docent ethiek in Heerenveen, Jorrit O., schreef op sociale media ‘Fijne Charlie Kirkdag voor iedereen die het viert.’ Toen iemand hem op de ernst van zijn woorden wees, reageerde de docent dat ‘dode nazi’s altijd goed zijn’. Ook stelt de docent de vraag of je fascisten ‘mag/moet doodschieten als je de kans krijgt?’. Een reageerder krijgt van hem een ‘10+’ omdat deze persoon stelt dat ‘geweld tegen fascisten zelfverdediging is’. De school waar de docent werkte nam maatregelen tegen hem.

Harry Pettit, docent sociale geografie aan de Radboud Universiteit, steunt Jorrit O. en noemt diens schorsing walgelijk. Dat is wellicht te verwachten van iemand die stelt dat zionisme ‘het kanker is dat fascisme doet versnellen in het Westen’. Pettit retweette het bericht ‘You live by the sword etc’ van Laleh Khalili als reactie op een draadje op X waarin Kirk werd beschuldigd van onder andere het oproepen tot politiek geweld. In andere woorden: eigen schuld.

VVD-raadslid Milos Boksan schreef dat hij op de Radboud Universiteit medestudenten de moord op Charlie Kirk hoorde relativeren; alleen omwille van diens opinies. Powned ging langs bij de Universiteit van Amsterdam en interviewde enkele vrouwelijke studenten. Voor de camera werd gereageerd dat Kirk de dood ‘verdiende’, omdat zijn meningen controversieel waren en er een platform voor was. Een andere studente die de moord goedkeurde reageerde voor de camera dat ‘wij’ geweld moeten gebruiken tegen personen zoals Kirk, omdat ‘the far right’ ook geweld tegen ‘ons’ zou gebruiken. Deze studente beweerde voor vrijheid van meningsuiting te zijn, maar in het geval van Kirk was daar geen sprake van, omdat zijn woorden ‘hatelijk’ (‘hateful’) waren. Ook in appgroepen van studenten van die universiteit werd de moord toegejuicht.

Bob Vylan

En bij een optreden van Bob Vylan, in het Amsterdamse Paradiso op 13 september, werd feest gevierd omtrent de terroristische aanslag. De leadzanger van de band maakte een slechte grap over Kirk en schreeuwde daarna, terwijl hij met zijn hand een pistool nadeed: ‘if you chat shit, you will get banged!’ Na een groot applaus vervolgde hij: ‘Rest in piss, Charlie Kirk, you piece of shit!’ Het publiek reageerde uitbundig. Op een ander moment schreeuwde de zanger: ‘Fuck the fascists, fuck the Zionists. Get out there and find them. Get out there and meet them in the streets! Get out there and let them know that you don’t fucking stand by them.’

Ontmenselijking

Dat goedpraten van aanslagen wordt ogenschijnlijk versterkt door de mis- of desinformatie die wordt verspreid door serieuze platforms en journalisten, zoals de NOS of Humberto Tan; bijvoorbeeld over de onjuiste bewering dat Kirk alle zwarte vrouwen dom zou hebben genoemd. Maar deze media zijn niet de enige verantwoordelijken. Er lijkt een cultuur te ontstaan – met name onder, en ik zeg dit niet graag, progressieven – waarin het tegengeluid als zo kwaadaardig wordt neergezet, dat volledige diskwalificatie, ontmenselijking en geweld tegen politieke tegenstanders worden goedgepraat.

Het AD, dat kritisch berichtte over Robinson, schreef op X: ‘liefdevolle gezinsfoto’s tonen hele andere kant van verdachte’. Dat kan zo zijn, maar dat is een open deur en getuigt van een wereldvreemde positie. De meeste moordenaars houden van hun vrouwen en kinderen, wellicht eens te meer als de moorden ideologisch of politiek ingegeven waren. Waarom die zijde expliciet benadrukken in een afzonderlijk artikel, zo recent na de moord? Waartoe dient dat, anders dan tot het verzachten van het narratief?

‘Complete degeneratie’

Journalist en historicus Wierd Duk stelde in de Powned-uitzending, waarin goedkeurende reacties van studenten op de moord op Charlie Kirk te zien waren:

‘De moord op een politieke tegenstander die zelf weliswaar op een heftige manier het debat aanging, maar juist in gesprek wilde blijven, als je dat toejuicht; dat is volgens mij het voorbeeld van complete degeneratie. En zo langzamerhand moeten we ons echt gaan afvragen wat er met die jeugd daar in Amerika, maar ook een deel van onze jeugd – en niet alleen jeugd: ik zie ook oudere mensen – in godsnaam aan de hand is. Dat ze zo meedogenloos en wreed kunnen zijn dat ze de dood van een politieke tegenstander vieren.’

Duk heeft hier helemaal gelijk. Het is belangrijk om stil te staan bij de linkse jonge vrouwen uit de reportage van Powned (maar het zijn natuurlijk niet alleen vrouwen die deze mening verkondigen). Deze mensen zijn geen onschuldige studenten, die slechts een idee delen. Het gaat hier om extremisten, die tot het domein van de AIVD behoren. Extremisme wordt in Nederland gezien als: 

‘Het uit ideologische motieven bereid zijn om niet-gewelddadige en/of gewelddadige activiteiten te verrichten die de democratische rechtsorde ondermijnen.’

Voor de duidelijkheid: hun uitspraken behoren, hoe walgelijk dan ook, niet strafbaar te zijn. Deze woke-meisjes ogen compleet ongevaarlijk. Nerd-achtig. Simpel. Oppervlakkig. Maar daarachter schuilt een groot gevaar. Want deze jonge vrouwen, die zelf niet capabel en bereid lijken om zulk geweld te plegen, spreken actief en zonder schaamte hun steun uit aan zeer gewelddadige moorden.

Zulke uitspraken kunnen, eens te meer gedaan voor de camera van een serieus kanaal, het effect van ondermijning van de democratische rechtsorde hebben. Deze vrouwen gaan verder dan de thuisblijfjihadist Shabir Burhani die de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo vanuit sharia-oogpunt aanbevelenswaardig noemde. Burhani liet zich niet verleiden tot de uiting dat dit zijn persoonlijke mening was. De UvA-meisjes spreken zich echter wel ondubbelzinnig uit voor ideologisch en politiek geweld.

En als de dader rechts was geweest?

Ik wil deze gelijkenis eigenlijk niet trekken, maar ik kan me niet aan de gedachte onttrekken: wat als het een moord was geweest op een debater van de Amerikaanse Democrats, wat als de dader rechtsextremistisch was geweest, en als daarna ogenschijnlijk rechtse conservatieve jongens die moord voor de camera hadden toegejuicht?

Ik vermoed dat de hoofdredacties van de meeste Nederlandse media een journalistiek orgasme zouden vieren. De jongens zouden vrijwel direct in een preventieve overheidsaanpak worden gegoten. Waarom wordt er ernstig met twee maten gemeten?

Het is belangrijk dat erkend wordt dat de moord op Charlie Kirk een daad van terrorisme was. In de Verenigde Staten van Amerika en in Nederland klinken stemmen die de aanslag vanuit ideologisch motief goedkeuren. Deze mensen kan worden verweten dat ze extremistische uitspraken doen en wellicht zelfs dat ze actief terrorisme ondersteunen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Goedkeurende reacties op de moord op Charlie Kirk ondersteunen terrorisme verscheen eerst op Wynia's Week.

Een vrouw, twee gezichten

Wat was er gebeurd? Op 4 augustus plaatste Wilders een bericht op X: ‘Aan U de keuze op 29/10’ [dag van de Tweede Kamerverkiezingen], voorzien van een afbeelding van twee vrouwengezichten die in elkaar overlopen. De linkerzijde van het plaatje toont een, als ik dat mag zeggen, knappe blondine met blauwe ogen. Ze heeft een gladde huid en is ogenschijnlijk een dertiger of veertiger. Haar blik is strak, redelijk neutraal, en wellicht is er een minimale glimlach te bespeuren.

De rechterzijde van het plaatje toont een vrouw met een lichtblauwe hoofddoek en daaroverheen een donkerblauwe hoofddoek. De doek onthult niets van haar haren of haar hals. De vrouw is gerimpeld en lijkt daardoor ruim zestig jaar oud. Haar wenkbrauwen zijn gefronst en haar mondhoek staat naar beneden. Ze oogt uiterst serieus, wellicht enigszins boos. Onder de blondine staat: ‘PVV’. Onder de vrouw met hoofddoek staat: ‘PvdA’. Beide vrouwen zijn overigens blank.

Hoe moet dit bericht worden uitgelegd? Gaat het om één vrouw met twee gezichten (de gezichten lopen immers in elkaar over) en is het kritiek op bekeerlingen? Of beschermt de PVV alleen jonge blondines? Moeten de brunettes hun koffers alvast gaan pakken? Is het kritiek op de islam? Op de orthodoxe islam? Op de hoofddoek in het publieke domein? Op moslims? Op moslima’s? Op oudere moslima’s? Op het migratiebeleid van de PvdA? Of is het pure satire? Wilders zou zo’n post op allerlei wijzen kunnen uitleggen.

Het ligt voor de hand dat dit bericht in de verkiezingscampagne van de PVV past. PvdA-Groenlinks lijkt de grootste concurrent van de PVV voor de verkiezingen te zijn. Wilders’ vorige post op X – van één dag eerder – ging over de vele islamitische doodsbedreigingen die hij ontving. De post daarvoor, ook van de dag ervoor, luidde: ‘Onze straten, winkelcentra, trams, ik herken Nederland niet meer. We zijn vreemden in eigen land geworden. Onze vrouwen worden voor hoer uitgemaakt, overal burkas en hoofddoeken, criminele jongeren, overal AZC’s. Ik ga dat stoppen. Nederland weer van ons. Help me en #StemPVV.’ Hier impliceert Wilders dat hij (a) de verkiezingen wil winnen, (b) zich zorgen maakt over hoe Nederlandse vrouwen niet zichzelf kunnen zijn in het publieke domein, (c) zich zorgen maakt over de boerka’s en hoofddoeken die hij overal ziet.

Je kunt in alles wel hondenfluitjes zien

Sommigen, zoals een Statenlid van de PvdA op het platform Joop van BNN/Vara, de advocaten Gerard Spong en Stijn Peerik in NRC, hoogleraar grondrechten Karin de Vries in NRC en historicus Leo Lucassen in Trouw, hebben gelijkenissen gemaakt tussen Wilders’ AI-afbeelding en de propaganda van de nazi Joseph Goebbels. Dat is echt te ver gezocht. Lucassens logica lijkt te zijn dat Goebbels de Ariër neerzette als ideaaltype en daar de joden zo afwijkend mogelijk tegenover plaatste; zo zou Wilders de blanke Nederlander plaatsen tegenover de niet-blanke moslim. Maar Wilders heeft eerder duidelijk gemaakt dat het niet gaat om onveranderlijke uiterlijke kenmerken, zoals huidskleur, maar om culturele of ideologische kenmerken.

Hoewel Lucassen dit waarschijnlijk te slap vindt, wil ik er wel in meegaan dat zulke memes zonder duidelijke uitleg ruimte laten voor de vrije interpretatie waarmee racisten aan de haal kunnen gaan. Dat betekent niet dat memes dan maar niet gebruikt zouden mogen worden. In elke speech kunnen hondenfluitjes worden gezien door extremisten. En als twee zinnen uit de context van een pacifistische voordracht worden gehaald, kan het lijken alsof ze oproepen tot geweld.

Lucassen heeft overigens geen aandacht voor de potentiële gevaren van de islam of zelfs het islamisme en hij verwijt Wilders expliciet een nazi-achtige houding en intentie.

Problematische classificering

Hoogleraar rechtssociologie Ashley Terlouw meent in Trouw dat het grote aantal discriminatiemeldingen tegen Wilders het OM verplicht om te vervolgen, eens te meer gelet op Wilders’ verantwoordelijkheid als politicus. Maar zo’n meme moet gezien worden in de context van de Tweede Kamerverkiezingen, waarbij PvdA-Groenlinks de deur wil openzetten voor verdere islamisering van Nederland en de PVV dat wil voorkomen. Het is problematisch wanneer progressieve denkers iedereen die zij zelf als rechtser classificeren dan D66 als xenofobisch, fascist of racist wegzetten. Daarmee werken ze negatieve polarisering in de hand en hollen ze belangrijke termen als fascisme en racisme uit. 

Gerard Spong en Stijn Peerik vinden dat Wilders vervolgd zou moeten worden voor het aanzetten tot haat tegen of discriminatie van moslims of voor groepsbelediging. Hun primaire argument lijkt te zijn dat Wilders, die reeds veroordeeld is voor zo’n delict, de rechtelijke macht minacht door – in hun woorden – te recidiveren. Ook zij stellen dat Wilders een tweedeling zaait tussen de autochtone Nederlanders, of in elk geval de niet-moslims, en de moslims. Een morele tweedeling op basis van onveranderlijke kenmerken zoals huidskleur is absurd en kwaadaardig, maar daarvan is hier geen sprake. Er is sprake van een tweedeling op basis van culturele kenmerken.

En hoe eng dat voor wokisten ook mag klinken, dat is prima. Het liberalisme mag tegenover het nazisme worden neergezet in termen als respectievelijk moreel superieur en inferieur. Stellen dat de islam mensen meer doet verbitteren of haten dan het liberalisme is weinig problematisch en zelfs eenvoudig verdedigbaar. Wanneer er geen ruimte is voor muziek, dans of vrije partnerkeuze, en het hele menselijke leven in het teken moet staan van onderwerping aan een vermeende god, dan komt dat de vrolijkheid weinig ten goede. En in de context van eerdere uitspraken van Wilders zou dat mijn interpretatie van de meme zijn, met als toevoeging dat de PvdA-Groenlinks die verbitterdheid en haat voedt door actief te faciliteren.

Cultuur verdient geen juridische bescherming

Wellicht zie ik het verkeerd, maar zo bezien lijkt er niet veel aan de hand. Ik heb al vaker in Wynia’s Week betoogd dat (groeps)belediging niet strafbaar hoort te zijn in een liberale samenleving, omdat dat een bedreiging vormt voor een van de meest fundamentele individuele vrijheden. Maar zelfs in onze tijd, waarin die strafbaarstelling nog wel bestaat, zijn er dermate veel interpretaties te geven aan Wilders’ tweet, dat vervolgen zinloos is en ons systeem zelfs ondermijnt.

Zoals gezegd, is het maken van een moreel onderscheid tussen onveranderlijke menselijke kenmerken als huidskleur problematisch, maar zo’n onderscheid lijkt Wilders niet te maken; het lijkt hem te gaan om cultuur. En cultuur verdient niet per definitie juridische bescherming. Het vervolgen van Wilders zou neerkomen op het intimideren van een politieke mening die wordt geacht af te wijken van de algemeen aanvaarde opvattingen.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!  

Het bericht Vervolgen van Geert Wilders vanwege tweevrouwen-tweet komt neer op intimidatie van een politieke mening verscheen eerst op Wynia's Week.

Maarten Boudry zou genocide steunen

Een triest recent voorbeeld komt van onze zuiderburen. De rector van de Universiteit Gent kreeg een e-mail van de emeritus-hoogleraren Marleen Temmerman, Jan Tavernier, Mark Demeyer en Herman Mielants over de Vlaamse filosoof Maarten Boudry. Hoewel Boudry wel het recht zou hebben om zich uit te drukken, zou hij de waarheid omtrent Gaza verdraaien. De beschuldigingen aan het adres van Boudry luiden: het verdedigen (a) van zionistische ideeën omtrent het apartheidsregiem sinds het oprichten van de staat Israël, (b) van de illegale bezetting van Palestijnse gebieden en (c) van de huidige genocide in Gaza. De vier professoren ondersteunen hun uitspraak dat er sprake zou zijn van genocide door te stellen dat hoogleraar Omer Bertov, ‘jood en voormalig zionist’, ook vindt dat er sprake is van genocide in Gaza.

De ondertekenaars beweren dat uithongering, ook van kinderen, als oorlogswapen wordt gebruikt door Israël. Daarnaast – maar waarschijnlijk gebruiken ze dit argument vooral in de hoop de bestuurders tot actie te bewegen – zouden Boudry’s ideeën een extreem negatieve invloed hebben op de objectiviteit van de Universiteit Gent. De vier willen dat het bestuur aan Boudry duidelijk maakt dat de universiteit waarde hecht aan objectiviteit met betrekking tot humanitaire problemen en dat dit bevorderd moet worden in zijn academische werk en andere publicaties.

Te grote woorden, waarmee onzorgvuldig wordt gestrooid, doden het debat en verzieken de cultuur van tolerantie. Eerder schreef ik dat Hamas vernietigd moet worden, ook voor de Gazanen, voor wie er anders geen toekomst is, behalve een gewelddadige. Het leverde stille steun op van veel mensen die dit niet durfden uit te spreken, maar ook een handvol vragen over hoe zich dat verhield tot een vermeende Israëlische genocide.

Genocide?

Wat is er waar van die veelgelezen beschuldiging, die van genocide. Conform het ‘Genocideverdrag’ uit 1948 is daarvan sprake als er een intentie is om groepen mensen ernstig te verwonden of te doden op basis van nationale, etnische, raciale of religieuze kenmerken (artikel 2). En direct daar wringt de schoen. Israël richt zich niet tegen de Palestijnen als geheel, maar tegen Hamas en iedereen die deze terroristische groepering faciliteert.

Dan zijn er twee problemen. Ten eerste kan het zijn dat een relatief groot aantal mensen, die ‘de Palestijnse autoriteiten’ als burgerslachtoffers tellen, op een of andere manier faciliterend aan Hamas zijn geweest. Hamas heeft immers baat bij veel burgerslachtoffers ten opzichte van Hamasslachtoffers.

Ten tweede overweegt Israël per aanval of een bepaald aantal voorspelde burgerdoden aan de militaire proportionaliteitseis voldoet. Dat de dood van een operationeel leidinggevende van Hamas tien burgerdoden met zich meebrengt, waaronder diens echtgenote en twee kinderen, maakt niet dat sprake is van genocide. Het maakt overigens ook niet dat zo’n daad moreel of juridisch gerechtvaardigd is of niet; dat staat volledig open voor discussie. Sterker nog, dat zou een legitieme discussie zijn. Maar die wordt juist niet gevoerd.

‘Is this your problem?’

Een korte anekdote lijkt hier op zijn plaats. Een paar jaar geleden studeerde ik aan de Reichman University in de Israëlische stad Herzliya. In die hoedanigheid sprak ik met een voormalige hooggeplaatste man in het Israëlische leger, de IDF. Ver voor de oorlog in Oekraïne bracht hij een Russische delegatie naar een heuvel, vanwaar de Gazastrook gezien kon worden. Een hooggeplaatste Russische militair vroeg verontwaardigd: ‘This?! This is your problem? I could solve this in 30 seconds for you!’ Daarop zou de Israëliër hebben gereageerd dat als Israël Gaza had willen wegvagen, het dat zelf ook wel had kunnen doen.

Dat Hamas begin augustus twee video’s deelde van de uitgehongerde Israëlische gijzelaars Evyatar David en Rom Braslavski, waarin David zijn eigen graf moest graven, wordt nagenoeg genegeerd door Westerse progressieven. In de video geeft Hamas toe dat het uithongering als bewuste tactiek gebruikt: ‘The occupation government has decided to starve them. They eat what we eat. They drink what we drink.’ Maar de terroristen van Hamas zijn niet ondervoed.

De Westerse progressieven willen hier niets van weten. Ook lijken zij volledig voorbij te gaan aan het antisemitisme van de orthodoxe en fundamentalistische islam, dat voortvloeit uit de Koran en Hadith. Als Hamas de kans krijgt, pleegt het morgen weer aanslagen zoals op 7 oktober. Ook zijn de progressieven blind voor de situatie van urban warfare in Gaza, waarbij een soort van guerrilla-oorlog woedt waarin burgers als menselijke schilden worden gebruikt. Als de vijand (Israël) toch de trekker overhaalt en zowel de terrorist als de ‘schilden’ doodt, dan is Israël de slechterik. Niet Hamas.

Terrorisme werkt

Sterker nog, Westerse politici overwegen nu publiekelijk een Palestijnse staat te erkennen als Israël de oorlog tegen Hamas niet beëindigt. Zulke chantage is vanuit Israëlisch perspectief ongetwijfeld een ongewenste statelijk inmenging, maar is niet verboden. Naomi Mestrum, directrice van het CIDI, stelde een aantal belangrijke vragen. Vrij vertaald en wat aangevuld: wie gaat die Palestijnse staat dan leiden? De terroristen van Hamas? En wordt Palestina een strenge theocratie, waarin de wil van Allah regeert? Duwt het progressieve Westen jonge meisjes in de Palestijnse gebieden daarmee nog dieper in de verplichte hijab, nikab of boerka dan ze al zitten? En ja, doen we niet aan een ernstige vorm van blaming the victim? Door Israël op deze wijze te chanteren wordt vijandschap tegen de slachtoffers van 7 oktober getoond en wordt het terrorisme in de hand gewerkt.

Alan Derschowitz schreef ruim twintig jaar geleden al dat terrorisme werkt, en precies om deze reden: toegeven aan de eisen van terroristen wakkert alleen maar meer terrorisme aan. Dan loont het immers. Ook mij lijkt overigens een tweestatenoplossing – met een groot hek of muur – gewenst, maar niet op deze wijze.

Selectieve blindheid

Vanwaar die selectie blindheid van het progressieve Westen? Vanwaar dat zogenaamd intellectuele gekronkel? De Britse journaliste Melanie Phillips stelde in een interview door de voormalige Australische vicepremier John Anderson in maart 2025, dat de Westerse progressieven zichzelf als moreel goed zien, omdat zij elke onderdrukking afkeuren en bekritiseren. Het progressieve Westen steunt de Palestijnse beweging, omdat het Israël als het grote kwaad ziet.

De ernst en het barbarisme van de terroristische aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023 creëerden een probleem voor deze westerlingen. Phillips wijst erop dat toegeven dat Hamas het kwaad is, zou betekenen dat het volledige wereldbeeld van de progressieve mens zou versplinteren. Het zou hemzelf kwaadaardig doen lijken. Daarom worden feiten verdraaid of anders uitgelegd. ‘Black is white. That justice is injustice. That oppression is resistance. And vice versa.’

De Israëliërs moeten de schuld hebben van wat is gebeurd: ‘There is no better way of blaming people than accusing them of the very thing they are the victim of.’ En zo verwijderden westerse progressieven de foto’s van de Israëlische gijzelaars van muren en palen. Het was ondenkbaar dat Israëliërs zo ernstig slachtoffer waren. Deze progressieven hadden de Palestijnse beweging, al dan niet met inbegrip van Hamas, gesteund in haar onafhankelijkheidsstrijd, omdat Israël als kwaadaardige kolonisator werd gezien. Het beeld van dode Israëlische baby’s en jonge en bejaarde gijzelaars paste daar niet in. Phillips zou wel eens een punt kunnen hebben.

Verziekte cultuur

De huidige oorlog tegen het terrorisme in Gaza toont de duistere kanten van de westerse samenlevingen. Het zet de gemoederen op scherp. Nu is dat op zichzelf geen probleem in een liberale democratische samenleving, maar dat wordt het wel indien één mening zo dominant wordt – of in elk geval zo dominant gepresenteerd wordt – dat daar tegen ingaan voor ernstige angst zorgt. Angst om een baan te verliezen of om ernstige reputatie-  of andere sociale schade op te lopen. Zo ver heeft deze oorlog ons in Nederland gebracht.

Wie meent dat Israël het recht heeft zich te verdedigen tegen nog een 7 oktober en Hamas daartoe met geweld mag aanvallen, kan met allerlei nuances komen – die ook nog eens kritiek op de Israëlische regering kunnen bevatten – maar die doen er niet toe. De Nederlandse debatcultuur en de cultuur van tolerantie lijken dermate verziekt dat een redelijk gesprek, een dialoog of debat amper mogelijk zijn. Althans niet met veel progressieven, waar ik mezelf toch ook een beetje onder schaar.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!  

Het bericht Een redelijk debat met progressieve mensen over Israël is niet meer mogelijk verscheen eerst op Wynia's Week.

De aanslagen vonden plaats om twee redenen. In de eerste plaats ter vernietiging van de joden en hun staat, conform de islamitische ‘heilige bronnen’. In de tweede plaats omwille van Irans strijd met Saoedi-Arabië om de grootste islamitische macht te worden. Israël en Saoedi-Arabië voerden vergevorderde gesprekken om Israël te laten erkennen door de soennitische grootmacht. Als dat zou slagen, zou Israël waarschijnlijk zaken kunnen doen met meerdere islamitische landen. Het zou de geopolitieke positie van het sjiitische Iran ernstig hebben verzwakt.

Iran en Hamas wisten dat Israël wel moest reageren op de aanslagen van 7 oktober, en wel op zo’n manier dat de relatie met Saoedi-Arabië opnieuw verstoord zou raken; dat laatste land is namelijk zeer bekommerd om het lot van de Palestijnen, hun medemoslims. De aanslagen van 7 oktober lijken versneld te zijn uitgevoerd. Hezbollah, eveneens een proxy van Iran, had eigenlijk ook moeten meedoen, maar wist mogelijk niet vooraf op welke datum de aanslagen zouden plaatsvinden. En inderdaad, door de Israëlische reactie op de aanslagen kwamen de onderhandelingen met Saoedi-Arabië stil te liggen.

‘Queers for Palestine’

Maar er is ook nog een derde, minder frequent genoemde reden voor de aanslagen van 7 oktober 2023. Iran en Hamas wilden de liberale democratische rechtsstaten in het Westen en de westerse coalities destabiliseren. De aanslagen van 10/7 in Israël waren zo bezien het equivalent van de aanslagen op 9/11 in Amerika, toen Al Qaida ‘de grote Satan’ in eigen land een enorme slag toebracht.

Toen de stofwolken van 11 september 2001 waren opgetrokken, ontstond discussie over welke reactie moest volgen. Het werd The War on Terror, die leidde tot grote verdeeldheid in Amerika. Politiek links schreeuwde moord en brand over discriminatie en racisme. Islam was immers liefde; de terroristen hadden hun eigen godsdienst compleet verkeerd begrepen. De oorlog tegen het terrorisme paste in het patroon van het westerse kolonialisme, zo werd gezegd. Ook na de War on Terror bleven dit de speerpunten van het debat. Het sentiment waaide zelfs over naar Europa.

Ook in Nederland werd door linkse activisten – gesteund door veel journalisten en politici – betoogd dat het Westen corrupt en verrot was, gefundeerd op de kapitalistische kolonisatiedrang van oude blanke (in hun woorden ‘witte’) mannen die xenofoob en racistisch waren. Er zou sprake zijn van intersectionaliteit: alle vormen van kwaad en onderdrukking hadden met elkaar te maken. Transgenders, vrouwen (als je dat woord nog mocht gebruiken), ‘mensen van kleur’, gehandicapten en niet-westerse cultuuruitingen werden stelselmatig onderdrukt. Protesten tegen Israël, tegen klimaatverandering, tegen multinationals, tegen de PVV en tegen een strenger migratiebeleid kregen zo hetzelfde ideologische fundament. De ayatollahs in Iran en ook de leiders van veel andere anti-westerse landen moeten zich bijna dood hebben gelachen, zeker toen bij de protestacties demonstranten opdoken die zich bekend maakten als ‘queers for Palestine’.  

Hamas keek mee en maakte gretig gebruik van de zwakte van het Westen. Op 18 mei 2024 sprak Khaled Mashal, een van de leiders van Hamas met als portefeuille ‘buitenland’, op een conferentie van de Moslimbroederschap in Turkije. Hij prees de aanslagen van 7 oktober en bedankte in zijn speech de westerse studenten: ‘We thank the great student flood, which emerged from the American, European, and Western universities, and has reached all the countries of our nation. We are grateful for the spirit that we have witnessed in our nation, and in humanity as a whole. We are grateful to the free people of the world.’

Drie maanden later, op 20 augustus 2024, plaatste een journalist van Al-Jazeera een video van Mashal op sociale media. De Hamas-leider riep daarin iedereen op om te gaan participeren in de ‘Al-Aqsa Flood, in the practical jihadi and military sense’. Met geweld dus. Mashal richtte zich ook opnieuw specifiek tot westerse studenten: ‘In a few days, the academic year will start again at the universities worldwide. […] I call upon the student leaders in our Arab and Islamic countries, as well as in the East and the West, to renew the student movement in the broadest scope, in order to stop this criminal aggression. You should be proud of yourselves, oh youths of our nation and the free people of the world.’

De reactie van veelal linkse studenten en academici in Nederland is precies wat Hamas wilde bereiken met de aanslagen van 7 oktober: vernietiging van het Westen van binnenuit. Soms hoeft er geen schot te worden gelost om een samenleving te ontwrichten.

Soft, naïef en zelfdestructief

Ook de recente boottocht richting Gaza van Greta Thunberg past in het plaatje, net als de pro-Palestijnse ‘March to Gaza’. Deze activisten werden in Egypte bekogeld en aangevallen, hoewel ze nog probeerden agenten van een mobiele eenheid aan te spreken op hun islamitische gezindheid. Meer dan opgetrokken wenkbrauwen leverde het niet op. Egypte is dan wel overwegend een islamitisch of zelfs orthodox-islamitisch land, maar van jihad en terrorisme moet de overheid niets hebben. Dat is overigens een lijn die veel islamitische overheden trekken. De Nederlandse ‘zorgaanpak’, zo heb ik in moslimlanden al vaak vernomen van hooggeplaatste militairen en politieagenten, staat bekend als soft, naïef en zelfdestructief.

Het is precies die zelfdestructieve component waar Iran en Hamas gebruik van maken. De woke-academici en -activisten wonen in vrije en veilige westerse landen. Het zijn rebellen die nog nooit in de loop van een wapen hebben gekeken, maar een intrinsieke behoefte lijken te voelen om ‘goed te doen’. Toch steunen ze onderdrukkende islamitische regimes. Hoe kan dat?

Slachtofferrol voor moslims

Een postmaterialistisch wereldbeeld en ook cultuurrelativisme spelen waarschijnlijk een grote rol. Er mag in die visie geen rangorde zijn: vrijheid in Iran is hoogstens ‘anders’ dan vrijheid in Israël, maar het ene land kan nooit beter zijn dan het andere. Wat wellicht ook meespeelt, is dat het verlenen van steun aan een ogenschijnlijk ‘zwakkere’ partij de eigen status verhoogt en kan resulteren in een maatschappelijke heldenrol.

Iran en de islamitische terroristen kennen de zwakte van het Westen. Met de aanslagen van 10/7 in Israël hebben ze die zwakte verder willen uitbuiten, zoals Al Qaida en haar bondgenoten dat op 9/11 deden met de aanslagen in de VS. Iran wist dat Israël moest reageren en dat de Israëlische reactie voor chaos en polarisatie in het Westen zou zorgen. Iran wist ook dat de islam daarmee in een slachtofferrol kon kruipen, of wellicht beter gezegd: dat westerse apologeten de islam met een fluwelen handschoen in een slachtofferrol zouden duwen. En dat moet vervolgens zorgen voor meer ruimte voor de islam in het Westen, meer islamisering en dus ook meer haat tegen Israël en de joden.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De Hamas-aanval op Israël was ook bedoeld om het Westen te destabiliseren, net als 9/11 verscheen eerst op Wynia's Week.

De echo’s van onverdraagzaamheid

Al gauw neemt de toespraak een draai naar het heden, en wellicht naar de politieke speerpunten van de politieke partij of politieke – of religieuze – kleur van Marcouch. Hij vraagt er aandacht voor dat ‘de echo’s van onverdraagzaamheid [nog altijd klinken]’. En hoewel hij daar een punt kan hebben rijst wel de vraag wat onder onverdraagzaamheid wordt verstaan.

Is dat de tegenpool van een meer klassieke notie van tolerantie, waarbij het verdraagzaam is om elk idee uit te dagen, te bekritiseren, te verafschuwen, zolang die ideeën de ruimte krijgen om er te mogen zijn, zonder dat wordt overgegaan tot het plegen van strafbare feiten, in het ergste geval met geweld? Of gaat het meer om een wokistische, postmoderne notie waarbij onverdraagzaamheid al het bekritiseren of het bespotten van ideeën kan behelzen? In de laatste, aanzienlijk bredere definitie is natuurlijk sprake van meer onverdraagzaamheid dan in de eerste definitie. Maar zelfs onverdraagzaamheid als in de eerste definitie komt voor in Nederland; daarin ga ik met Marcouch mee. De schaal waarin dat aanwezig is valt echter te bediscussiëren.

Mijn probleem zit er echter in dat Marcouch in een belangrijke speech met een groot woord als (on)verdraagzaamheid komt, zonder dat hij uitlegt wat daarmee wordt bedoeld. Ik hanteer doorgaans een definitie in lijn met de eerstgenoemde notie, maar de politieke volgers van Marcouch zijn wellicht meer in lijn met de tweede. Juist het niet-uitleggen wat je eronder verstaat is problematisch.

Als iedereen je speech over zo’n gespannen onderwerp op z’n eigen manier kan uitleggen, in z’n eigen belang, dan draag je heimelijk bij aan het splijten van de samenleving. Of met dat toverwoord: aan polarisatie. Nu wordt er immers niet gediscussieerd over wat de publieke spreker precies bedoelt en worden bestaande ideeën bij luisteraars in de hoofden versterkt. Zou er wel over gesproken worden, dan kan dat juist leiden tot een dialoog of een gezond debat.

‘Nooit meer is nu’… In Gaza

Marcouch wees er vervolgens op dat het belangrijk is om de gruwelijkheden van oorlog niet alleen te herdenken, maar ook uit te bannen. Op dat moment maakte hij een brug naar het conflict in Gaza:

‘En gruwelen zien we nu opnieuw. In Gaza. Daar zitten twee miljoen mensen gevangen in een voortdurende nachtmerrie. Al vele duizenden levens zijn er geëist. Van de slachtoffers bestaat het grootste deel uit vrouwen en kinderen. Onschuldigen die lijden onder honger, dorst, gebrek aan medische zorg en aanhoudende bombardementen. De Wereldgezondheidsorganisatie stelt dat er kinderen worden uitgehongerd. Een uitgesproken misdaad tegen de menselijkheid. Wij mogen niet wennen aan deze onmenselijkheid. Wij moeten ons blijven verzetten. Want nooit meer, is nu.’

Allereerst heeft Marcouch gelijk dat het leed in Gaza vreselijk is. Maar deze woorden van de burgemeester moeten niet worden gezien als een pleidooi voor het actief ontmantelen, al dan niet door vernietiging, van de terroristische groepering Hamas die de Palestijnen onderdrukt en van hun vrijheid berooft. Nee, dit is een pleidooi tegen Israël. Sinds de eerste helft van de vorige eeuw heeft Israël in de ogen van zulke mensen gebieden van de Palestijnen gekoloniseerd en het zou de Gazanen gevangen houden in erbarmelijke omstandigheden; dit alles vanuit zelfverrijking en een ingebedde kwaadaardige intentie.

Extra pijnlijk

Marcouch verwijt Israël het plegen van een misdaad tegen de menselijkheid – ja, refererend naar één bron – en niet Hamas, dat de veroorzaker van de nieuwste versie van het conflict is. Zijn afsluitende woorden ‘nooit meer is nu’ zijn extra pijnlijk voor de Israëliërs en de Joden. Want daarmee beschuldigt Marcouch hen van dezelfde gruwelijkheden die hen zijn aangedaan in de Tweede Wereldoorlog. Waarom zou je de Joden zo sterk aanvallen tijdens de herdenking van 4 mei?

Wat verwarrend kan zijn, is dat tijdens de Nationale Herdenking iedereen wordt herdacht die waar ook ter wereld is gestorven als gevolg van oorlog of vredesoperaties erna. Het gaat dus niet om Nederlandse slachtoffers of buitenlandse slachtoffers die Nederland hielpen. Wel wordt de beperking opgelegd dat het startpunt van dat leed vanaf de Tweede Wereldoorlog is.

Op zichzelf is dat een mooi gebaar naar de wereld. We herdenken iedereen die sindsdien als gevolg van oorlog is gestorven. Maar wat betekent herdenken als je geen idee hebt in welke landen, in welke regio’s, welke aantallen mensen, in welke omstandigheden zijn gestorven? Er zijn zoveel gewapende conflicten in Zuid-Amerika, Afrika en Azië die het nieuws amper halen en waar de gemiddelde Nederlander weinig tot niets over weet. Het maakt het herdenken selectief.

Beperk Dodenherdenking

Ik ben niet echt nationalistisch, maar waarom richt onze dodenherdenking zich niet slechts tot Nederlanders die stierven als gevolg van oorlogssituaties of vredesoperaties, niet-vijandelijke buitenlanders die in het Koninkrijk der Nederland stierven tijdens zulke situaties en buitenlanders die elders stierven terwijl ze voor de belangen van Nederland vochten? Zelfs dat gaat al om heel veel conflicten, landen en gesneuvelden, maar is wellicht nog behapbaar.

Het voorkomt ook dat de Nationale Herdenking kan worden gekaapt door sprekers en activisten die er sterke eigen politieke of religieuze belangen op na houden en de herdenking daarvoor misbruiken door de aandacht daarnaar te verschuiven.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Ahmed Marcouch misbruikt Dodenherdenking voor eigen politiek belang verscheen eerst op Wynia's Week.

Artikel 3 van de zogenoemde Vreemdelingenwet 2000 stelt dat een vreemdeling (‘ieder die de Nederlandse nationaliteit niet bezit en niet op grond van een wettelijke bepaling als Nederlander moet worden behandeld’) de toegang tot Nederland kan worden geweigerd indien deze persoon ‘een gevaar oplevert voor de openbare orde of nationale veiligheid’. Volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) kan zo’n inreisverbod omwille van de openbare orde tien jaar kan duren en zelfs twintig jaar indien het plaatsvindt in verband met de nationale veiligheid.

De vraag wanneer er sprake is van een conflict met de openbare orde is ingewikkeld, ook voor het Europese Hof. Er hoeft niet per se sprake te zijn van strafbaar gedrag, een ‘actuele, werkelijke en voldoende ernstige bedreiging die één van de fundamentele belangen van de samenleving aantast’ is volgens het hof voldoende.

Praktische invulling hapert

In 2022 stuurde de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid de Britse ‘complotdenker’ David Icke een brief met de mededeling dat hij gedurende twee jaar niet het Schengengebied in mocht reizen. De reden daarvoor was dat zijn aanwezigheid ‘grote spanningen tussen bevolkingsgroepen kan veroorzaken’. De discussie over de vraag hoe wenselijk het is dat EU-landen voor elkaar gaan bepalen of buitenstaanders hun landen mogen inreizen, wordt echter onvoldoende gevoerd.

Hoe stel je precies vast dat er sprake is van een dreiging? Misschien zijn die criteria acceptabel, maar ze dienen verder uitgewerkt en transparant gedeeld te worden. De praktische invulling ervan is nu namelijk uiterst vaag. Meestal wordt getracht om iemand te weren op basis van uitspraken die hij of zij in het verleden heeft gedaan. Maar wellicht zullen die uitspraken niet worden worden herhaald. Na hoeveel dagen, weken, maanden, jaren of decennia vervalt de vermeende legitimiteit om iemand op basis van oude uitspraken te weren?

Ook is niet altijd helder wat de betekenis is van zo’n in het verleden gedane uitspraak. Als er expliciet is opgeroepen tot het plegen van ernstige misdrijven, zoals het plegen van geweld tegen mensen, dan is het grensoverschrijdende karakter eenvoudig te duiden. Maar zeker in het geval van islamitische sprekers hebben uitingen niet altijd een duidelijke betekenis. Een (ex-)moslim een afvallige noemen lijkt wellicht onschuldig, maar binnen de islam staat de doodstraf op afvalligheid. Wordt er dan verkapt opgeroepen tot geweld, in dit geval in de context van islam, of is er slechts sprake van een constatering of een mening?

Een ander voorbeeld: stel een spreker legt uit hoe dingen in de islam zijn geregeld en dat je – bijvoorbeeld – vrouwen als seksslavinnen mag houden. Je zou dat kunnen uitleggen als: deze prediker roept daar niet toe op, maar legt slechts de regels van islam uit. Maar zo simpel is het niet. Als de context van de lezing is dat een gezaghebbende islamitische prediker een groep volgzame moslims toespreekt, dan kunnen zijn woorden worden gezien als legitimering. Dat schuurt dicht aan tegen het oproepen tot geweld en andere misdrijven.

Opgerekte definitie

De vraag blijft ook of het verstandig is dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), ter ondersteuning van de IND en het ministerie van Buitenlandse Zaken, ‘duidingen’ verstrekt over ‘vreemdelingen die een extremistisch gedachtegoed uitdragen’. De NCTV is een ambtelijke organisatie; ze heeft geen inlichtingenofficieren of opsporingsambtenaren in dienst. Horen zulke duidingstaken daar thuis?

Minstens zo opmerkelijk is dat de NCTV bij dat duiden haar eigen definitie van extremisme (‘het uit ideologische motieven bereid zijn om niet-gewelddadige en/of gewelddadige activiteiten te verrichten die de democratische rechtsorde ondermijnen’) aanzienlijk oprekt. Want ‘extremistische uitingen die ondermijnend zijn aan de democratische rechtsorde en daarom een bedreiging kunnen vormen voor de openbare orde en/of nationale veiligheid’ zijn volgens de NCTV een combinatie van onder meer ‘haat zaaien, angst verspreiden, doelbewust desinformatie verspreiden, demoniseren en intimideren, verwerpen van wet- en regelgeving’ en ‘pogingen om een parallelle samenleving tot stand te brengen waarbij het gezag van de Nederlandse overheid en het rechtssysteem worden afgewezen’.

Dat is een flinke lijst met vage begrippen. Het criterium van ‘doelbewust desinformatie verspreiden’ duidt overigens op enige onwetendheid bij de NCTV, omdat desinformatie in beginsel doelbewust wordt verspreid – anders is het bijna altijd misinformatie. Daarnaast is het vaak moeilijk na te gaan of iemand zich bewust is van de onjuistheid van de informatie die hij verspreidt. Ik neig te denken dat veel complotdenkers en jihadisten wérkelijk in hun fabeltjes geloven, maar we kunnen niet in hun hoofden kijken.

Het is om al deze redenen belangrijk om terughoudend te zijn met het weren van buitenlandse sprekers. Wees in ieder geval transparant over de vooraf opgestelde criteria, maak uitingen niet los van hun context en ga reëel om met de duur van (Europese) inreisverboden.

Van Bart Collard verscheen in 2023 ‘Het recht op misinformatie’. Het boek is overal te koop en te bestellen, ook in de winkel van Wynia’s Week. Kijk HIER. 

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Het weren van buitenlandse sprekers mag geen nattevingerwerk zijn verscheen eerst op Wynia's Week.