Opvallend is dat de inperking van de leefruimte van de mens wordt bewerkstelligd door een handjevol activisten en hun organisaties (vaak ngo’s), met hulp van welwillende rechters. Van dat laatste leverde een gerechtelijke uitspraak op 31 juli 2025 een fraai voorbeeld. Een uitspraak waarin de rechter de bestaande regels gewoon naast zich neerlegde.

Het ging om een zaak aangespannen door World Animal Protection (WAP) en De Faunabescherming. Laatstgenoemde ngo kennen we als het actie- en procedeervehikel van de Partij voor de Dieren. Zij maakten bezwaar tegen het besluit van de staat om de wolf niet als prioritaire soort aan te merken voor de Veluwe. Dat betekent dat de wolf geen speciale status zou krijgen binnen de grenzen van dit Natura 2000-gebied.

Niet ontvankelijk

Op basis van de Habitatrichtlijn van de EU is de staat gehouden speciale beschermingszones aan te wijzen. Dit zijn de bekende Natura 2000-gebieden. Dier- en plantensoorten kunnen worden aangewezen als onderdeel van deze status en genieten dan dezelfde strikte bescherming als dat gebied.

WAP werd niet ontvankelijk verklaard, want verricht volgens de rechter ‘onvoldoende feitelijke werkzaamheden’ ter bescherming van de wolf. Deze ngo is onderdeel van een wereldwijde organisatie met een jaarbudget van meer dan 80 miljoen euro. WAP Nederland beschikte in 2024 over 6,4 miljoen euro (2023: 5,2 miljoen euro), vooral afkomstig van de 81.000 donateurs. De Nationale Postcode Loterij geeft 750.000 euro, verdeeld over drie jaar. Elk jaar besteedt WAP in Nederland maar liefst 1,4 miljoen euro aan werving van donateurs. Zo betaalt het influencers fors voor reclame op sociale media.

WAP richt zich in Nederland op acties tegen het Dolfinarium, de verkoop van kangoeroeproducten, markten voor wilde dieren en de ‘vee-industrie’. Dit doen ze onder meer door het steunen van de eiwittransitie en door druk uit te oefenen op de Rabobank om te stoppen met de financiering van boerenbedrijven. Ook voerde WAP actie om het ABP te verplichten om diervriendelijk te gaan beleggen. ABP ging meteen overstag, waarna ook andere pensioenfondsen in het vizier van WAP kwamen. Samen met zusterafdelingen uit andere EU-landen publiceert men jaarlijks een overzicht (sommigen noemen het een hitlist) waarin fastfoodketens worden geclassificeerd op dierenwelzijn van kippen.

(Het geld van) WAP bleek deze keer niet nodig, want de rechter stelde ngo De Faunabescherming in het gelijk. Daarvoor was wel nodig dat de bestaande regelgeving terzijde werd geschoven.  De staat voerde in haar verweer aan dat alvorens de wolf een prioritaire status kan krijgen op de Veluwe (of elders in Nederland) eerst moet zijn aangetoond dat de soort na vestiging zich gedurende tien jaar onafgebroken heeft voortgeplant in ons land. Het eerste nest stamt uit 2019, dus deze vraag is pas in 2029 aan de orde.

Volgens de rechter had de staat in dit proces onvoldoende onderbouwd waarom de termijn van tien jaar van doorslaggevende betekenis is. De uitspraak stelt dat deze termijn nergens wordt genoemd in de Habitatrichtlijn en de staat de wolf ook los daarvan kan aanwijzen als prioritaire soort. Er is in de Habitatrichtlijn inderdaad geen procedure met een precieze termijn vastgelegd. Dit omdat de Habitatrichtlijn daarvoor expliciet ruimte laat aan de nationale staten om invulling aan te geven. In Nederland is er voor gekozen om via een Beleidsregel hieraan een termijn van tien jaar van onafgebroken voortplanting te verbinden.

Bindend voor bestuursorganen

In een Beleidsregel geeft een bestuursorgaan een nadere invulling aan een in algemene bewoordingen gestelde wettelijke bepaling. Beleidsregels zijn niet bindend voor burgers en bedrijven, maar wel voor bestuursorganen. Zoals de overheid zelf stelt: ‘Burgers en bedrijven mogen er dus op vertrouwen dat de beleidsregels worden gevolgd.’ Het is dan ook vreemd dat de rechter de Beleidsregel terzijde legt. Tenzij de uitkomst dat de wolf pas vanaf 2029 als prioritaire soort in aanmerking komt hem niet bevalt. Verder stelt de rechter dat de staat deze Beleidslijn ‘niet heeft vastgelegd in beleid’. Het staat er echt (in punt 9.4 van het vonnis).

Die tienjaarsperiode is verstandig om de wat langeretermijneffecten van samenleven met de wolf te beoordelen. De wolf kan wel onlosmakelijk deel uitmaken van een bepaald gebied, maar wat is het effect daarvan op andere diersoorten, de biodiversiteit in het algemeen en op de mens? Zo eten wolven alle moeflons op, waardoor de vegetatie op de Veluwe drastisch dreigt te veranderen. Vragen die nu niet meer aan de orde komen.

Tenslotte haalt de rechter een door De Faunabescherming ingebracht rapport aan van ecoloog Geert Groot Bruinderink, waarin deze stelt dat de Veluwe tot het natuurlijke verspreidingsgebied behoort van de Centraal-Europese wolf en dat de soort zich daar blijvend heeft gevestigd. Omdat de staat de bevindingen en conclusies van dit rapport niet heeft betwist, zijn ze voor de rechter waar.

Het rapport is nergens online te vinden en is één van de vele over de wolf in Nederland. Het is kennelijk heel speciaal omdat De Faunabescherming ermee komt. Groot Bruinderink werd eerder door De Faunabescherming als getuige-deskundige opgetrommeld in een procedure tegen de provincie Gelderland om het verstoren van een wolf met een paintballgeweer te voorkomen. De staat moet nu van de rechter een nieuw besluit nemen over het wel of niet aanwijzen van de wolf als prioritaire soort binnen het Natura 2000 gebied van de Veluwe, tenzij in hoger beroep de rechter wél de regels wil toepassen.

In ons boek Nederwolf wezen Oswin Schneeweisz en ik al op deze rechtszaak en de vergaande consequenties mocht de rechter de dierenactivisten in het gelijk stellen. Het is de wolf die dan bepaalt wat zijn leefgebied is en de mens moet zich daaraan aanpassen, ook als het gaat om woningbouw, de aanleg van infrastructuur en toerisme. Van elk initiatief zal vooraf moeten worden vastgesteld welke impact het heeft op het leefgebied van de wolf. Is dat negatief, dan gaat het feest niet door. De vraag is of activisten niet ook zullen proberen eenzelfde speciale status te regelen voor de wolf in andere Natura 2000-gebieden, zoals het Drents-Friese Wold en op de Utrechtse Heuvelrug.

Ongeloof en onbegrip

In ons boek komen we tot de conclusie dat beheer van de wolvenpopulatie in Nederland dringend noodzakelijk is. In Wynia’s Week publiceerden we een tienpuntenplan: een simpele oplossing om te voorkomen dat de aanwezigheid van de wolf voortaan bepaalt wat er nog mogelijk is. De Nederlandse, Duitse en Poolse wolven zouden we voortaan als één populatie moeten zien, die een voldoende omvang heeft voor een gunstige staat van instandhouding. Dan kan – in navolging van landen als Zweden en Frankrijk, waar de wolf dezelfde beschermde status heeft als in Nederland – aan populatiebeheer worden gedaan en worden voorkomen dat de leefgebieden van mens en wolf elkaar steeds verder overlappen.

Enige tijd geleden was er een – besloten – congres van internationale wolvenexperts. Ongeloof was er onder de deelnemers over het feit dat er in Nederland niet voor wordt gezorgd dat de wolf de mens als gevaarlijk ziet en blijft zien. Onbegrip dat zelfs het afschrikken door paintballen niet mogelijk is. Wolven die de angst voor mensen hebben verloren, dienen uit de populatie te worden genomen, zo was de algemeen gedeelde opvatting.

Parallel met de stikstofdiscussie

In een veel aangehaalde studie van John Linnell (Universiteit van Trondheim) is de conclusie klip en klaar: ‘Houdt de wolf wild. Elke wolf die zijn vrees voor de mens lijkt te verliezen of zich op enigerlei wijze agressief gedraagt, moet uit de populatie verwijderd worden.’ Het wild houden van de wolf is op een klein stukje postzegelnatuur als in Nederland niet mogelijk. Iets waar de nationale wolvenexpert Groot Bruinderink – die zo gretig wordt aangehaald door de rechter – kennelijk niet op ingaat.

Een parallel met de stikstofdiscussie dringt zich op. In beide gevallen gaat het om een door de Nederlandse overheid zelf gecreëerd probleem, waarbij een juridische fuik wordt ingezwommen waarin de rechter er onder druk van activisten en hun ngo’s voor zorgt dat we via (mis)interpretatie of extensieve uitleg van (vermeende) wettelijke bepalingen steeds verder vast komen te zitten. Grote delen van het land worden op slot gegooid voor menselijke activiteiten, omdat de uitstoot van stikstof of de aanwezigheid van de wolf bepaalt wat er mag. Aan het doel een bepaalde soort natuur of diersoort tot in het extreme binnen onze landsgrenzen te beschermen, los van wat daarbuiten gebeurt, wordt al het andere ondergeschikt gemaakt.

Net als bij het stikstofdossier lukt het de politiek niet zich aan deze kluwen te ontworstelen. Het is de hoogste tijd voor meer rigoureuze maatregelen.

Samen met Oswin Schneeweisz schreef Wouter Roorda  ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’, een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal. Het boek kost € 22,50 en is overal te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Hoe langer hoe gekker: eerst ging Nederland op slot voor stikstof, nu voor de wolf verscheen eerst op Wynia's Week.

Tezamen beschikken zij over miljarden euro’s en delen elk jaar niet alleen vele honderden miljoenen uit aan goede doelen, maar ook aan politiek activisme. Activistische ngo’s zijn met dit geld en met de vorstelijke subsidies die zij jaarlijks ontvangen in staat het maatschappelijk debat naar hun hand te zetten.

Zo bleek onlangs uit een reconstructie in De Telegraaf dat partijleden tijdens het congres van GroenLinks-PvdA de hete adem van ngo’s als Oxfam Novib, Artsen zonder Grenzen en Save the Children in de nek voelden om een motie voor een volledig wapenembargo tegen Israël te steunen. Ook roerden ngo’s zich volop bij het verzet tegen de strafbaarstelling van illegaliteit.

Goed georganiseerd

Bij de protesten gaat het vaak om goed georganiseerde clubs die, ondanks hun soms links-extremistische opvattingen, volop aandacht en ruimte van de media krijgen, die uitstekende juridische bijstand hebben geregeld als ze in de problemen komen en die in een mum van tijd een plek voor zichzelf aan tafel hebben geregeld bij de overheid.

Achter de op het eerste gezicht spontane acties gaat een netwerk van ngo’s en financiers schuil dat zorgt voor middelen, mensen en toegang. Zoals Wynia’s Week al eerder berichtte, wordt veel radicale actie op links op directe dan wel indirecte wijze gefinancierd met belastinggeld. Ook zijn er grote binnen- en buitenlandse geldschieters die dit soort initiatieven financieren. Tegelijkertijd profiteren deze organisaties van belastingvoordelen of van een loterijvergunning die ze om niet van de overheid hebben gekregen.

De grootste geldschieters in Nederland hebben samen een fonds opgezet dat ‘groepen burgers die zich met collectieve actie inzetten voor structurele maatschappelijke verandering’ financieel ondersteunt. Dit Fonds Burgerbewegingen werd in 2023 opgericht op initiatief van Stichting Democratie en Media (SDM). SDM beheert de miljoenen euro’s die vrijkwamen na de verkoop van diverse Nederlandse kranten aan De Persgroep (DPG).

Het Fonds Burgerbewegingen wil diverse ‘grassroots’-bewegingen ondersteunen en richtte daartoe een Raad van Burgerbewegingen op die over de toekenning van het geld gaat. Daarbij behield SDM de doorslaggevende stem. Het deelde in 2024 70.000 euro uit, waarna de uitkeringen tijdelijk werden gepauzeerd.

De Raad wordt bevolkt door bekende en minder bekende linkse activisten, die zichzelf met hun pronouns voorstellen op de website van het Fonds. Ook wordt daar subtiel duidelijk gemaakt wat de termen ‘inclusief’ en ‘gelijkwaardig’ inhouden en welke maatschappelijke verandering in aanmerking komt voor geld. Het Fonds houdt niet van transparantie, want publiceert geen jaarcijfers.

Naast SDM draagt de Nationale Postcode Loterij bij, via de Stichting DOEN. DOEN is het persoonlijke goededoelenfonds van Postcode Loterij-oprichter Boudewijn Poelmann en de grootste beneficiënt van de loterij. De Postcode Loterij heeft met het gratis gebruik van het publieke eigendom postcode een licentie gekregen van de overheid die bijna gelijkstaat aan geld drukken.

Geen democratische legitimatie

Verder zijn daar de filantropische fondsen Porticus en Adessium, die tot de meest vermogende in Nederland behoren en die we vaak tegenkomen als het om linkse goede doelen gaat. Porticus deelt geld uit afkomstig van C&A-familie Brenninkmeijer en Adessium van beleggersfamilie Van Vliet.

Als twee van de rijkste families in Nederland, publiek gesteund loterijgeld en een fiscaal gestutte stichting zonder achterban zich gaan inzetten voor structurele maatschappelijke verandering, dan zouden alle alarmbellen af moeten gaan – omdat elke vorm van democratische legitimatie ontbreekt. Dat het stil blijft, heeft waarschijnlijk te maken met de doelen die het Fonds Burgerbewegingen ondersteunt.

Hoewel het budget beperkt lijkt, kan het – zoals ook expliciet de bedoeling is – vaak net het zetje geven om een beweging van de grond te krijgen. Meest in het oog springend is de financiering van Woonopstand, een ‘landelijke woonbeweging’ die met demonstraties in diverse steden een agenda van extreemlinkse snit propageert voor het oplossen van de woningnood. De Communistische Jongerenbeweging (CJB) werkt in Woonopstand eendrachtig samen met de radicale Woonbond en politieke partijen als de SP, GroenLinks en PvdA.

De aanwezigheid van gestaalde communistische kaders maakte dat een protest in oktober 2021 in Rotterdam uit de hand liep en eindigde in een gewelddadige confrontatie met de politie. Is dit de collectieve actie die SDM, de Postcode Loterij en de families Brenninkmeijer en Van Vliet voor ogen hebben voor het tot stand brengen van structurele maatschappelijke verandering?

50.000 euro voor Eva Rovers

De samenwerking tussen SDM, Postcode Loterij en Adessium houdt daar niet op. Tezamen met filantroop en multimiljonair Fred Matser en zijn Fred Foundation, bekend van donaties aan radicale dierenactivisten, ondersteunt men ook Bureau Burgerberaad (BB).

BB begon als een burgerinitiatief. Eén van de oprichters is Eva Rovers. Zij is de partner van ‘Denker des Vaderlands’ David van Reybrouck en werkt samen met Extinction Rebellion. Rovers staat als directeur voor twee dagen in de week op de loonlijst van BB, wat de organisatie ruim 50.000 euro per jaar kost.

BB is opgericht in 2021 met als doel ‘het stimuleren van goed georganiseerde burgerberaden, in het bijzonder rond vraagstukken op het gebied van klimaat, milieu en biodiversiteit’. BB maakte een vliegende start. Al meteen in 2022 doneert de Postcode Loterij een bedrag van 500.000 euro voor een periode van drie jaar. SDM (35.000 euro) en Fred Foundation (15.000 euro) trokken ook gelijk de knip. Opmerkelijk is verder een donatie van 5000 euro van Extinction Rebellion.

Meteen stroomden de opdrachten binnen. Zo waren er ‘kennissessies’ bij zeventien gemeenten en vier provincies en trad BB op als adviseur bij het door toenmalig klimaatminister Rob Jetten (D66) ingestelde Expertteam Energiesysteem 2050. Ook adviseerde BB de minister over de opzet, uitvoering en publiekscampagne van het Nationaal Klimaat Burgerberaad (NKB). Tal van ministeries en bestuursorganen wonnen informatie in bij een club die nog geen jaar bestond en niet had laten zien over unieke expertise te beschikken. Wel publiceerde Rovers, voorheen bekend als biograaf van Boudewijn Büch, in 2022 de bestseller Nu is het aan ons. Oproep tot echte democratie. Hierdoor kreeg ze in vrijwel alle media een podium om burgerfora te promoten. Ook was ze zo slim om in het bestuur van BB twee D66’ers op te nemen. Benito Walker en Mpanzu Bamenga waren waarschijnlijk geen onbekenden van klimaatminister Jetten.

In 2023 voegde Adessium zich bij de financiers en doneerde 100.000 euro. SDM gaf ook nog eens ruim een ton. Voor advies, trainingen en workshops maakten diverse overheidsorganen 80.000 euro over, naast 12.000 euro aan subsidie. In het activiteitenverslag meldde BB volop betrokken te zijn bij de voorbereidingen van het NBK.

In 2024 was de organisatie gegroeid tot 3,4 fte. De totale baten bedroegen 507.000 euro. Hiervan was 369.000 euro afkomstig uit fondsenwerving, met de Postcode Loterij, Adessium en SDM als grootste geldschieters. Beide laatste doneerden opnieuw elk 100.000 euro. Uit geleverde diensten kwam 138.000 euro binnen, dankzij klussen voor met belastinggeld gefinancierde instelingen en organisaties, zoals de rijksoverheid, provincies, VNG, Staatsbosbeheer, Nationale Jeugd Raad, scholen, zorgorganisaties, bibliotheken en tientallen gemeenten.

Budget niet openbaar

BB meldde trots vijf gespreksleiders te leveren voor het NBK en ook betrokken te zijn in verschillende adviesfuncties. Ook leverde het in opdracht van het ministerie van Klimaat en Groene Groei een rapport over ‘sleutelfactoren voor succesvolle opvolging van burgerberaden’. Dergelijke opdrachten zijn een lucratieve manier om ngo’s met geld te ondersteunen, zo zagen we eerder bij de Eiwittransitie en de Stichting Natuur & Milieu. Voorzitter van het bestuur is inmiddels ex-VVD-Kamerlid Mark Strolenberg, in lijn met het van kleur verschieten van de verantwoordelijke klimaatminister, sinds 2024 Sophie Hermans.

BB trad tevens toe tot de Nederlandse Democratie Coalitie (NDC), een samenwerkingsverband van ngo’s die zich inzetten ‘voor het versterken en verdedigen van de democratie in Nederland en daarbuiten’. Dit is een initiatief van PAX dat in 2021 het licht zag. Het wordt financieel gesteund door SDM, Adessium en het Vfonds. Het Vfonds drijft nagenoeg volledig op donaties van de Postcode Loterij.

Hoewel NDC zegt te streven naar meer democratie en transparantie zijn het jaarlijks budget, de namen van de vijftien partners en de meer dan 500 ‘Bondgenoten’ niet openbaar. In de stuurgroep zitten naast PAX organisaties als het Nederlands Helsinki Comité, Bits of Freedom, Free Press Unlimited, Transparancy International met ex-D66-politica Lousewies van der Laan, Defend Democracy en Foundation Max van der Stoel. Wat al duidelijk maakt dat het om een links feestje gaat.

Professioneel apparaat

Als ‘coördinator’ bij NDC functioneert voormalig PvdA-Kamerlid Niesco Dubbelboer, die we eerder tegenkwamen bij de eveneens door SDM gesteunde actiegroep De Goede Zaak. Hij blijkt tevens verbonden aan de Lokale Democratie Coalitie (LDC) en Agora Europe, die allebei eveneens partner zijn van NDC. Bij LDC vinden we ook Eva Rovers terug. Agora Europe blijkt ook gemeenten en provincies te adviseren en te ondersteunen bij de inzet van burgerberaden.

Een andere partner is The Hague Academy for Local Governement. Dit is een non-profit onderwijsorganisatie voortgekomen uit de VNG, die naast beperkte bijdragen van deelnemers grotendeels drijft op overheidsfinanciering. Zo’n driekwart van het budget is afkomstig van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, waarvan het leeuwendeel uit de pot voor ontwikkelingshulp. NDC werkt intensief samen met de VNG en het College voor de Rechten van de Mens.

Kort en goed: voor het realiseren van linkse idealen is een professioneel lobby- en actie-apparaat opgetuigd, dat beschikt over voldoende financiële middelen, betaalde krachten en lijntjes met de media en de overheid om invloed uit te oefenen en als tegenmacht te fungeren bij ‘ongewenste’ ontwikkelingen. De gevolgen gaan waarschijnlijk steeds zichtbaarder worden.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat als donateur mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Zo functioneert de schaduwmacht van linkse ngo’s – en dit zijn hun financiers verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit laatste voorval is een voorbeeld van ‘habituatie’: wolven raken gewend aan de nabijheid van mensen. Habituatie kan ontstaan door veelvuldig zicht en geur van mensen en door voeren. De wolven merken dat ze geen gevaar lopen en leren dat ze steeds meer ruimte in kunnen nemen. En dat is risicovol.

Escalatieladder

In ons boek Nederwolf bespreken we de escalatieladder van Valerius Geist. In het voorlaatste, zesde stadium lijken wolven tam in de nabijheid van mensen. Het bijten van voorbijgangers is echter geen speels gedrag, maar het verkennen van de mens als potentiële prooi en een test hoe deze zich gedraagt als hij wordt aangevallen. Op niveau zeven is het toppunt van escalatie bereikt. Dan hebben de wolven hun schuwheid tegenover mensen verloren.

Wat deze voorvallen ook illustreren, is hoe de overheid reageert op de aanwezigheid van de wolf. Zoals zo vaak wordt een afwachtende houding ingenomen. De vestiging van het dier wordt met gejuich begroet, maar over de consequenties voor de mens, andere dieren, de leefomgeving en de biodiversiteit heeft men nauwelijks nagedacht.

Zo heeft het opvreten door de wolf van de moeflons op de Hoge Veluwe significante gevolgen voor de vegetatie aldaar: heidegebied verandert in naaldbos. Ter compensatie moet nu menskracht worden ingezet – tegen hoge kosten. Waar we elke consequentie van menselijk handelen voor de staat van instandhouding van flora en fauna van de wetgever zorgvuldig moeten vastleggen en verslechtering voorkomen, daar wordt de wolf geen strobreed in de weg gelegd.

Wolven raken steeds meer gewend aan mensen en naarmate hun aantal verder toeneemt, valt hun territorium niet langer (volledig) samen met natuurgebied en is er dientengevolge steeds meer interactie met de mens. Dat dit vroeg of laat een keer grondig misgaat, is te verwachten. In ons land waar alles tot op de vierkante meter is gereguleerd, is het dan ook de hoogste tijd om grenzen te stellen aan wat de wolf wel en niet mag en pro-actief vast te leggen hoe wij met dit roofdier omgaan. De volgende tien punten voorzien daarin.

1 Ga uit van een Centraal-Europese populatie en bepaal op basis daarvan de staat van instandhouding

Nederland is te klein om een levensvatbare wolvenpopulatie te herbergen. Daarover zijn vriend en vijand het eens. De Nederlandse populatie maakt deel uit van de Centraal-Europese populatie, die bestaat uit meer dan 2000 exemplaren die leven in met name Duitsland en Polen. Omdat er geen samenwerking is tussen deze landen omtrent beheer e.d. beschouwt de Europese Commissie, die toeziet op de uitvoering van de Habitatrichtlijn, deze populaties als apart. Dat maakt dat zelfs ná het afwaarderen van de beschermde status van de wolf er waarschijnlijk nog steeds geen beheer kan plaatsvinden, omdat de Nederlandse populatie te klein is om levensvatbaar te zijn. De afzondering van de Nederlandse populatie is echter kunstmatig, want het is exact dezelfde soort die vanuit Polen via Duitsland hier naartoe is gekomen.

Door op het niveau van de totale populatie te kijken, ontstaan er meer mogelijkheden voor beheer. Zo geniet de wolf in Zweden en Frankrijk dezelfde beschermde status als in Nederland. Door de grotere populaties daar is beheer wel mogelijk. Als er te veel wolven komen of wolven opduiken op plaatsen waar ze niet gewenst zijn, dan gaat men met instemming van de Europese Commissie over tot afschot. De gezamenlijke wolvenpopulatie van Nederland, Duitsland en Polen bedraagt een veelvoud van die in Frankrijk en Zweden.  

2 Maak haast met aanpassing van de Habitatrichtlijn

De wolf geniet binnen de EU een extra beschermde status op basis van de Habitatrichtlijn. Deze vloeit voort uit het Verdrag van Bern (1992). De status volgens dat verdrag is inmiddels aangepast, waarna de Europese Commissie is begonnen met het aanpassen van de Habitatrichtlijn. Deze richtlijn werkt ook door in nationale wetgeving. Niet alleen zou Nederland moeten aandringen op haast met de aanpassing, ook zou het kabinet alvast nieuwe nationale wetgeving kunnen voorbereiden. Er is niets wat erop wijst dat dit gebeurt. Het volgtijdelijk uitvoeren van wetswijzigingen leidt tot onnodige vertraging.

3 Stop met beleid om mens en wolf te laten samenleven en houd ze juist uit elkaar

Op dit moment zijn de inspanningen gericht op het zoveel mogelijk voorkomen van schade door wolven. Preventieve maatregelen, zoals het plaatsen van hekken, worden zwaar gesubsidieerd. Alles wordt uit de kast getrokken om de wolf maar niets in de weg te leggen. Dat is een contraproductieve aanpak, die steeds onhoudbaarder wordt naarmate de populatie verder toeneemt.

Ook hier is het verstandig het Franse en Zweedse voorbeeld te volgen en expliciet gebieden aan te wijzen waar een gelimiteerd aantal wolven kan en mag leven. Dat hebben we met diersoorten als het edelhert en het everzwijn ook gedaan. Wolven die zich vestigen buiten deze gebieden worden naar buitenlands voorbeeld zoveel als mogelijk verwijderd. Hierbij dient te worden opgemerkt dat zogenaamde ‘nulstandgebieden’ lastig te handhaven zijn en er altijd influx zal zijn van nieuwe wolven vanuit onze buurlanden.

4 Zorg voor een landelijke aanpak

Op dit moment zijn de provincies verantwoordelijk voor het wolvenbeleid. Uiteraard stemmen zij dit onderling af, maar na doorvoering van de voorgaande drie punten ligt een landelijke aanpak veel meer voor de hand. Neemt het aantal wolven toe tot boven een bepaald maximum of vestigen wolven zich buiten de aangewezen leefgebieden, dan wordt overgegaan tot afschot.

5 Maak preventief afschot mogelijk

Dit punt vloeit logisch voort uit het voorgaande. Wolven die zich buiten hun leefgebied ophouden in de buurt van mensen en menselijke bewoning worden geruimd.

6 Voorkom dat actiegroepen na elke gedode wolf naar de rechter kunnen stappen

Zolang sprake is van een levensvatbare populatie zoals gedefinieerd onder punt 1 is het ongewenst dat activisten voor elke individuele wolf de gang naar de rechter kunnen maken. Dat kan ook niet bij individuele exemplaren van andere diersoorten.

7 Maak inzet van afschrikkende middelen mogelijk

De beschermde status van de wolf brengt met zich mee dat elke verstoring in beginsel verboden is. Het wegjagen van een wolf van het eigen erf is alleen mogelijk als sprake is van een acute levensbedreigende situatie. Ook het afschermen van grotere gebieden zal geen stand houden bij de rechter. Het moet echter mogelijk zijn voor terreinbeheerders om via de inzet van preventieve middelen de wolf te weren uit bepaalde gebieden. Bijvoorbeeld voor Nationaal Park de Hoge Veluwe om zo de moeflonpopulatie te beschermen, die van groot belang is voor natuurbeheer en het bevorderen van de biodiversiteit.

8 Stimuleer voorlichting op scholen over omgang met wilde dieren

Er circuleren veel, soms wilde verhalen over de wolf en diens gedrag. Hoewel aanvallen van wolven op mensen gelukkig zeldzaam zijn, ondergaan we in Nederland een groot experiment. Niet eerder vestigden roedels wolven zich zo dicht in de buurt van de mens. Het lijkt zinvol een lespakket samen te stellen over wat wel en wat niet te doen in de buurt van wolven. Waarbij het samenstellen niet wordt overgelaten aan belangengroepen, zoals vaak gebeurt op andere terreinen. Idealiter zou deze voorlichting zich moeten richten op meer kennis van de wilde natuur in het algemeen.

9 Stel hoge boetes in op het voeren van wolven

Om wolf en mens zoveel mogelijk uit elkaar te houden, is het gewenst dat gedrag dat tot het tegenovergestelde leidt, wordt ontmoedigd. Zoals hiervoor aangegeven, kan habituatie ertoe leiden dat de wolf zijn natuurlijke schuwheid voor de mens verliest.

10 Maak zenderen mogelijk, zodat er meer kennis komt

De huidige onaantastbaarheid van de wolf maakt dat zelfs het zenderen van een individueel exemplaar door de rechter wordt verboden. Meer kennis over hoe de wolf zich gedraagt in de buurt van mensen is echter zeer gewenst. Zoals hiervoor aangegeven, is sprake van een nieuwe situatie waarbij we onszelf de mogelijkheid ontzeggen kennis te vergaren en eventueel alternatieve interventiemogelijkheden te ontwikkelen.

Uitvoering van de voorgaande tien punten morrelt weliswaar aan de onaantastbare status die de wolf geniet, maar is onontkoombaar wil deze een plekje kunnen hebben in ons overvolle land.

Wouter Roorda en Oswin Schneeweisz schreven ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’. Het boek is verschenen bij  Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,50 en is overal te koop en te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Stel eindelijk grenzen aan de Nederwolf: met dit tienpuntenplan verscheen eerst op Wynia's Week.

Het eerste deel van mijn bespreking ging erover hoe NGO’s met dat geld extreemrechts, haatspraak en discriminatie denken te bestrijden. De Duitse overheid subsidieert ook linkse NGO’s op de terreinen asiel, ontwikkelingshulp en klimaat en energie. Dat is het onderwerp van dit tweede en laatste deel.

218 miljard voor asiel en opvang

Het aan dit beleid ten grondslag liggende gedachtegoed steunt op twee pijlers uit de critical race theory. Deze theoretische basis van woke stelt dat alle culturen aan elkaar gelijk zijn, er geen grenzen mogen zijn en dus gelijke rechten gelden voor zowel Duitsers als immigranten. White supremacy houdt in dat ‘witte’, oude heteromannen de norm bepalen en alle anderen daardoor onderdrukken. Deze beide uitgangspunten vormen de ideologische grondslag voor het geven van miljarden euro’s aan subsidies en andere vormen van financiële ondersteuning op tal van terreinen door de Duitse overheid.

De uitgaven van de federale overheid voor asiel en opvang bedroegen in de periode 2016-2024 218 miljard euro. Alleen in 2023 was het 30 miljard euro, waar nog eens 6 miljard euro van de deelstaten bijkomt. Honderden miljoenen euro’s gaan elk jaar naar welzijnsorganisaties die soortgelijk werk doen als Vluchtelingenwerk in Nederland. Zij zetten zich tevens in om uitzetting van uitgeprocedeerden te voorkomen en hen onderdak te bieden.

Ook in Duitsland is een verdienmodel voor particulieren en bedrijven ontstaan rond asiel. Zo incasseerde een alleenstaande 24-jarige Syriër voor het opnemen van vijf minderjarige AMA’s in zijn woning elke maand 13.000 euro. Daarnaast ontving hij betalingen zoals kinderbijslag en incidentele tegemoetkomingen voor meubels, school en dergelijke. In veel steden in Duitsland is een netwerk ontstaan van allochtone bemiddelingsbureaus die maandelijks geld incasseren voor het onderbrengen van minderjarigen bij allochtone families.

Zes van de twaalf boten waarmee NGO’s mensen uit de Middellandse Zee redden en naar Europa brengen varen onder Duitse vlag. Mogelijk gemaakt dankzij een jaarlijkse bijdrage van twee miljoen euro van de federale overheid. Daarnaast ontvangt elke individuele bij United Rescue betrokken NGO elk jaar nog eens enkele tonnen. Voor de jaren 2024-2026 stelt het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken wederom zes miljoen euro beschikbaar.

Pro Asyl

United Rescue is opgericht door de protestantse Evangelische Kirche, die zelf ook elk jaar miljoenen overmaakt. Op de schepen wappert trots de Antifa-vlag. De vereniging Seebrücke bestaat uit meer dan 300 Duitse gemeenten en steden die bereid zijn om extra vluchtelingen op te nemen. Zij maken eveneens geld over aan de NGO’s die vanuit een ander perspectief zich met het organiseren van veerdiensten medeplichtig maken aan mensenhandel en inbreuk plegen op de soevereiniteit van andere staten.

In elk Bundesland functioneert een Flüchtlingsrat, die zich landelijk hebben verenigd in de koepelorganisatie Pro Asyl. Pro Asyl is van mening dat elke immigrant die dat wil mag blijven. Deze raden adviseren onder andere hoe de door steeds meer gemeenten verstrekte betaalkaarten in contant geld kunnen worden omgezet. In sommige steden kan dat ook bij de kantoren van linkse partijen.

Asielmigranten zetten verzorgingsstaat onder druk

De NGO Neue Deutsche Medienmacher*innen kreeg de afgelopen jaren 5,2 miljoen euro voor het Handbook Germany. Dat maakt asielzoekers niet alleen wegwijs in Duitsland, maar bevat ook tips om uitzetting te voorkomen. Zoals bijvoorbeeld dat ouders nooit zonder hun kind kunnen worden uitgewezen. De EU doneerde in 2023 tien miljoen euro om de inhoud van het handboek te verbreden en bij zoveel mogelijk organisaties onder de aandacht te brengen.

De grote aantallen asielmigranten zetten de Duitse verzorgingsstaat zwaar onder druk. Van de 5,5 miljoen mensen in de bijstand heeft 2,6 miljoen geen Duits paspoort. In 2010 waren dat van de 5,9 miljoen nog 1,3 miljoen. Onder hen veel Oekraïners. Van degenen die langer dan twee jaar in de bijstand zitten, is de meerderheid buitenlander. Ook onder degenen met een Duits paspoort bevinden zich velen van buitenlandse komaf. De uitgaven voor sociale voorzieningen zijn over de hele linie fors toegenomen in de afgelopen tien jaar.

Ondanks deze grote aantallen bijstandstrekkers werft de federale regering actief ‘vakkrachten’ in het buitenland. Opmerkelijk daarbij is dat aan deze vaklui geen bijzondere kwalificaties worden gesteld. Het gaat ook niet om specialistische functies. Zo werden mensen in Kenia geworven en opgeleid tot buschauffeur, terwijl bij het arbeidsbureau ruim 120.000 mensen staan ingeschreven die hier al een kwalificatie voor hebben.

Klimaatvriendelijke fietspaden in Lima

Aan ontwikkelingshulp spendeerde de federale Duitse overheid in 2022 13,8 miljard euro, welk bedrag daalt tot 10,3 miljard in 2025. Leidraad voor het beleid is het realiseren van een ‘democratische, solidaire en genderrechtvaardige’ samenleving. Hiertoe subsidieert de Duitse overheid met 44 miljoen euro de aanleg van klimaatvriendelijke fietspaden in Lima in Peru. Ook geeft zij 8 miljoen euro om de energie-efficiëntie in Marokkaanse moskeeën te verbeteren en 20 miljoen euro om in Kameroen, Kenia en Senegal via het aanbod van sport genderstereotypen te veranderen. Het boek bevat tal van andere voorbeelden.

Veel ontwikkelingsprogramma’s worden uitgevoerd door de overheidsorganisatie GIZ (Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit), waar in de leiding veelal uitgerangeerde politici worden geparachuteerd. Volgens de Duitse Rekenkamer weet niemand wat GIZ nu eigenlijk doet.

Intensief lobbyen door groene NGO’s bewerkstelligde de Atomausstieg en voorkomt dat bestaande kerncentrales weer worden opgestart of nieuwe gebouwd. In de vorige regeerperiode moest de Grüne staatssecretaris Patrick Graichen ontslag nemen, omdat hij diverse familieleden en kennissen op sleutelposities had weten te krijgen bij staatsondernemingen en lobbyorganisaties. Graichen zelf was afkomstig van NGO Agora, dat jaarlijks miljoenen euro’s ontvangt van de Climate Imperative Stichting van de Amerikaanse miljardair Hal Harvey. En daarnaast ook elk jaar drie miljoen euro van de federale Duitse overheid.

Tijdens de recente energiecrisis bestelde het federale ministerie voor milieu een studie over hoe schoon kernenergie is. Het Öko-Institut was de enige onderzoeksinstantie die voor de uitvoering in aanmerking kwam. Dit instituut is ontstaan vanuit de anti-kernenergiebeweging van de jaren zeventig. Vooraf werd als conclusie meegegeven dat kernenergie niet duurzaam is en geen redder van het klimaat. Dat was ook de uitkomst van het onderzoek.

Bewonderenswaardig werk

Om de Energiewende voor betrokkenen enigszins financieel rendabel te maken zijn grootschalige subsidies nodig. Voor de periode 2024-2028 gaat het alleen al om ruim 47 miljard euro om de industrie financieel op de been te houden en te stimuleren klimaatvriendelijke maatregelen te nemen. Voor bedrijven en het financieren van aanpassingen van woningen en in het verkeer bedroeg de totale financiële ondersteuning in de vorm van subsidies en belastingmaatregelen in 2024 67,1 miljard euro. Zo kreeg de Zweedse batterijfabrikant Northvolt in totaal 900 miljoen euro aan steun, om vervolgens failliet te gaan.

De inhoud van het boek van Harms zal de Nederlandse lezer niet onbekend voorkomen. De Duitse situatie lijkt extremer, maar dezelfde soort ontsporingen zijn in Nederland (en elders) ook aanwezig. Het bewonderenswaardige werk van Harms verdient dan ook internationaal navolging.

Björn Harms, Der NGO-Komplex, Wie die Politik unser Steuergeld verprasst, Langen Müller Verlag, München, 2025.

Het bericht Hoe linkse NGO’s van Duitsland een dolgedraaide subsidiestaat maakten deel II verscheen eerst op Wynia's Week.

Twee maanden na de aanslag werden de beide daders gearresteerd. Het waren een 19-jarige Palestijn en een 20-jarige Marokkaan, die een afkeer zeiden te hebben van Joden en de staat Israël. Hun daad vormde de concrete aanleiding tot het optuigen van wat de Duitse journalist en auteur Björn Harms ‘der NGO-Komplex’ noemt. Zijn onlangs verschenen boek met deze titel kon naast lovende kritieken en goede verkoopcijfers ook rekenen op veel hatelijke reacties en een boycot door veel boekverkopers.

Miljarden euro’s

Het complex dat Harms beschrijft, bestaat uit linkse politici, media, wetenschappers en activisten, waarbij de laatstgenoemden zich verenigen in lobbyorganisaties die met subsidie overeind worden gehouden. Zij ijveren voor meer overheidsbemoeienis en belastinggeld voor linkse politieke doelen. De medewerkers van deze ngo’s domineren de media en daarmee het maatschappelijke debat en fungeren als ‘experts’ bij de behandeling van wetsvoorstellen en bij hoorzittingen. De ngo’s ontvingen de afgelopen jaren miljarden euro’s aan subsidie van de Duitse overheid. Het complex werd vanaf 2022 nog invloedrijker tijdens de vorige bondsregering van SPD, Grünen en FDP, ondanks dat laatstgenoemde partij regelmatig op de rem trapte.

Harms onderscheidt grofweg vier gebieden waarop deze ngo’s vooral actief zijn. Ten eerste is dat de bestrijding van extreemrechts, haatspraak en discriminatie. De andere terreinen zijn asielbeleid, ontwikkelingshulp en klimaat en energie. Ik concentreer me in deze bijdrage op het eerste thema; een volgende keer komen de andere drie aan bod.

In de jaren na 2006 gingen opeenvolgende bewindslieden van het Bundesministerium für Familie, Senioren, Frauen und Jugend, waar deze programma’s waren ondergebracht, door met subsidiëren. Als eerste de in 2006 aangetreden CDU-minister Ursula von der Leyen. Vervolgens lanceerde minister Manuela Schwesig (SPD) in 2014 het federale programma ‘Demokratie Leben’. Het vormde de basis voor het ondersteunen van het ‘maatschappelijk middenveld’ (Zivilgesellschaft), waarin politiek, linkse lobbygroepen en migrantenorganisaties samenwerken tegen extreemrechts.

Na de extreemrechts geïnspireerde terreurdaden in Halle (2019) en Hanau (2020) kreeg de strijd van linkse groepen een extra financiële impuls. Voor de periode 2020-2024 werd voor Demokratie Leben in totaal één miljard euro vrijgemaakt en voor 2025 volgde een bedrag van 182 miljoen euro voor 1700 projecten. Volgens een klokkenluider op het ministerie is er nauwelijks controle op de besteding van middelen en volstaan de goede bedoelingen van de ontvangers om geld te krijgen. Een evaluatie was echter zeer lovend. Deze werd uitgevoerd door een instituut dat eveneens subsidie krijgt uit het programma. Eén van de onderzoekers was een politicus van de Grünen. De evaluatie bestond uit een enquête onder door het onderzoeksinstituut geselecteerde experts en politici. Wie dat waren en waar ze werkten, werd niet bekendgemaakt.

Geen zorgen over islamisten

Der NGO Komplex bevat tal van krasse voorbeelden van politiek correcte geldsmijterij. Zo incasseerde de Amadeu Antonio Stichting over de periode 2020-2024 2,7 miljoen euro. Dit is één van de belangrijkste linkse lobbygroepen, opgericht door publiciste Anette Kahane, een voormalige medewerker van de Oost-Duitse Staatssicherheitsdienst.

Ook vele Antifa-groepen ontvangen geld, net als de Migrantifa, die zich van de ‘te witte’ Antifa heeft afgescheiden. Deze extreemlinkse groepen nemen het niet alleen (desnoods met geweld) op tegen echte en vermeende rechtsradicalen, maar vallen sinds 7 oktober 2023 ook op door hun antisemitisme. Ze wortelen in de jeugdbewegingen van SPD, Grünen en Die Linke. De anonieme ondervraagden uit de eerdergenoemde evaluatie maken zich over links- en moslimextremisme geen zorgen, wél – uiteraard – over rechtsextremisten en ‘complotdenkers’. Terwijl 95 procent van de Duitse strafzaken over extremisme is gelinkt aan de islam.

Ook het jaarlijkse, in het kader van Demokratie Leben met een half miljoen euro gefinancierde Kompetenzzentrum Linker Extremismus aan de universiteit van Göttingen is van mening dat linksextremisme geen groot gevaar vormt – acties uit die kring zouden moeten worden geïnterpreteerd als verdediging van mensenrechten. De onderzoekers van het Kompetenzzentrum blijken zelf nogal eens een verleden als linksradicaal activist te hebben. Het begrip linksextremisme wijzen ze vaak af, aangezien het bij – bijvoorbeeld – het marxisme-leninisme en het anarchisme zou gaan om ‘historische en actuele bevrijdingsbewegingen’.

Het bestrijden van discriminatie is bij de subsidiestromen een belangrijk speerpunt. Daarom is het budget van de Beauftragte der Bundesregierung für Migration, Flüchtlinge und Integration verhoogd van 5,2 miljoen euro in 2015 naar 41,4 miljoen euro in 2023. Daarnaast stelde de federale overheid nog eens 13 miljoen euro beschikbaar voor een aparte Antidiskriminationsstelle.

Het Deutsches Institut für Integration- und Migrationsforschung (DeZIM) begon in 2015 met 185.000 euro subsidie; inmiddels bedraagt het bedrag 15 miljoen euro per jaar. De tweehonderd medewerkers kregen onder meer de opdracht om een ‘racismemonitor’ uit te voeren. De projectleider bleek op sociale media een bewonderaar van Antifa en beweerde dat in Duitsland sprake is van ‘systemisch racisme’. Dit werd door de monitor bevestigd na het bevragen van 5000 personen uit kringen van ngo’s die zich met dit thema en aanverwante zaken bezighouden. De mogelijkheid dat ook blanke Duitsers met racisme te maken kunnen hebben, werd expliciet uitgesloten. Eén van de aanbevelingen was dat er dringend behoefte is aan een Schuld- und Bildungsoffensive. Ook kwam er een ‘Expertrat’ tegen racisme. Hierop was al lang aangedrongen door diverse ngo’s, die vervolgens ook allemaal een plek kregen in deze raad. De leden zijn het erover eens dat in Duitsland sprake is van ‘systemisch racisme’, want dat bleek immers uit de racismemonitor van het DeZIM.

Ook ‘alternatieve media’ zijn verdacht

Via Demokratie Leben kreeg ook een meldpunt tegen haat in Hessen de afgelopen vier jaar meer dan 14 miljoen subsidie van zowel de deelstaat als van de federale overheid. Met de 6500 meldingen gingen 22 officieren van justitie aan de slag, die al gauw moesten concluderen dat twee derde van de meldingen geen betrekking had op strafbare feiten. In Beieren wordt een zwaar gesubsidieerd meldpunt gerund door een islamwetenschapper. Deze roept mensen op om ook ‘legale’ uitlatingen te rapporteren, zodat druk kan worden uitgeoefend om deze weg te halen. In Berlijn hebben zeven linkse ngo’s met een jaarlijkse subsidie van 830.000 euro een meldpunt ingericht waar mensen gerapporteerd kunnen worden die in complottheorieën geloven, alternatieve media lezen of opruiende filmpjes delen. Het meldpunt ontving in 2023 281 klachten. Zeggen dat er maar twee geslachten zijn, is goed voor een opname in het register.

Nog een voorbeeld: bij de het Duitse ‘NGO Violence Prevention Network’ trekken meer dan honderd medewerkers met een jaarbudget van 7,5 miljoen euro, dat nagenoeg volledig uit subsidie bestaat, ten strijde tegen rechtsextremisme op internet. Eerst door Facebook te helpen met factchecken. Nu dit is afgeschaft, houdt VPN zich samen met de Amadeu Antonio Stichting bezig met het in opdracht van de overheid inrichten van een Beratungsstelle Verschwörungsdenken. Die moet mensen helpen die te maken hebben met gezinsleden die in complotten geloven. Ook is er een speciaal programma om medewerkers van kleuterscholen te ondersteunen bij het herkennen van en omgaan met ‘extreemrechtse’ ouders, waarbij dat begrip nogal ruim wordt gedefinieerd.

Merz grijpt niet in

En wat te denken van ‘Hate Aid’, een ngo die linkse politici die met haatspraak te maken krijgen, helpt met het voeren van processen. De medewerkers zijn overwegend afkomstig uit het kader van de Grünen. Sinds 2020 kreeg Hate Aid vooral via Demokratie Leben drie miljoen euro subsidie. Het kwam inmiddels tot een aantal geruchtmakende rechtszaken. Zo werd een man die op X een post retweette waarin toenmalige minister Robert Habeck werd uitgemaakt voor Schwachkopf (sukkel) door justitie vervolgd. Zijn huis werd doorzocht, mede naar aanleiding van een klacht bij één van de vele meldpunten. Hate Aid staat ook Travis Brown bij, de zelfbenoemde ‘Hassreden Tracker’, die (tot zijn account werd opgeschort) op X ten strijde trok tegen onder anderen de Britse publicist Douglas Murray. Brown kreeg ook rechtstreeks subsidie van de federale overheid.

Het is slechts een kleine greep uit de vele vertakkingen van het Duitse ‘NGO Komplex’ die in het boek van Björn Harms aan de orde komen. De nieuwe bondsregering onder leiding van de christendemocratische kanselier Friedrich Merz maakt geen aanstalten om er iets aan te doen. Als excuus kan gelden dat de vorige groene Familien-minister Lisa Paus eind 2024 per wet de financiële ondersteuning voor ngo’s heeft veilig gesteld – voor de komende acht jaar.

Björn Harms: Der NGO-Komplex, Wie die Politik unser Steuergeld verprasst, Langen-Müller Verlag, München, 288 pagina’s, € 22,00.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hoe linkse ngo’s van Duitsland een dolgedraaide subsidiestaat maakten verscheen eerst op Wynia's Week.

Zo werd vorige week bekend dat Evelien van Roemburg secretaris-directeur wordt van de Adviesraad Migratie. Van Roemburg was in het verleden raadslid voor GroenLinks in Amsterdam, stond in 2023 op nummer 35 op de lijst voor de Tweede Kamerverkiezingen van GL-PvdA en is nu directeur van het EU-kantoor van Oxfam Novib in Brussel. Het is de zoveelste benoeming die illustreert dat het huidige kabinet (in meerderheid) dit element van machtspolitiek niet beheerst. Dat bleek al uit bijvoorbeeld de herbenoeming van Wopke Hoekstra tot Eurocommissaris en van John Leerdam tot directeur van het Slavernijmuseum.

Geen moeite met subsidie van ‘extreemrechts’ kabinet

Zou in het hypothetische geval van ‘het meest linkse kabinet ooit’ een PVV’er worden benoemd op een dergelijke post? De vraag stellen is deze beantwoorden. Er is nog nooit iemand gelieerd aan de PVV benoemd op een hoge ambtelijke of politieke functie. Wat ook de naïviteit van het huidige kabinet op dit terrein illustreert.

Zie ook het misbaar van de linkse partijen bij de verkiezing van Martin Bosma tot Kamervoorzitter. In dat licht is het overigens ook niet erg consequent om een benoeming te accepteren van een kabinet dat door GL-PvdA als ‘extreemrechts’ wordt gezien. Die moeite heeft ook Oxfam Novib niet als het gaat om het jaarlijks incasseren van 60 miljoen euro aan overheidssubsidie.

De dominantie van links in bijvoorbeeld de gemeente Amsterdam heeft voor een politieke monocultuur gezorgd bij elke organisatie of orgaan dat verbonden is aan die gemeente. Niet alleen wordt er na elke gemeenteraadsverkiezing opgeroepen tot het vormen van een zo links mogelijk College van B&W, dat verlinksen geldt ook voor alles waar de gemeente een vinger in de pap heeft.

Van Roemburg is momenteel verbonden aan Oxfam Novib, een organisatie die zich sinds het aantreden op allerhande manieren verzet tegen het kabinetsbeleid. Die zegt dat het kabinet met de voorgenomen asielwetgeving de rechtsstaat onder druk zet en dat de asielcrisis niet bestaat. Van Roemburg zelf vindt dat migratie niet het probleem is en dat het narratief moet worden omgebogen. Zij beticht het kabinet van een ‘bijna zwakzinnig beeld van de wereld’.

Weinig kritisch over migratie

Als secretaris-directeur is zij niet alleen verantwoordelijk voor het opstellen van het jaarlijkse werkprogramma maar praat ze ook mee over de inhoud van de adviezen, die veel media-aandacht krijgen en doorwegen in politiek en ambtenarij. Bovendien is zij verantwoordelijk voor wie er aangenomen wordt voor de ambtelijke staf die de adviezen schrijft. In mijn twintig jaar werkervaring op verschillende ministeries heb ik daar fraaie voorbeelden van gezien, die er op neerkomen dat links alleen links vertrouwt. Wat dus doorwerkt in wie welke baan krijgt, waarbij kwalificaties minder belangrijk zijn.

Het element van de juiste politieke kleur heeft zonder twijfel ook hier meegespeeld. Voorzitter van de Adviesraad Migratie is Monique Kremer, hoogleraar Actief Burgerschap bij de afdeling Sociologie van de Universiteit van Amsterdam. Dezelfde universiteit waar Van Roemburg academisch directeur is van het winterprogramma Migratie. Dat kent een weinig kritische houding ten opzichte van immigratie en ziet immigranten en asielzoekers vooral als slachtoffers.

Geringe wetenschappelijke staat van dienst

Niet alleen werken Kremer en Van Roemburg bij dezelfde universiteit maar ook bij dezelfde afdeling Sociologie. Ook Kremer huldigt uitgesproken linkse standpunten. Wie haar publicatielijst bekijkt verbaast zich erover hoe iemand met zo’n geringe wetenschappelijke staat van dienst hoogleraar kan worden en voorzitter van een belangrijk overheidsorgaan. In de afgelopen vijf jaar produceerde zij slechts één publicatie.

Kremer heeft dus met Van Roemburg niet alleen een bekende maar ook een geestverwant binnengehaald. Maar moet een adviesraad over migratie dan niet de verschillende perspectieven op dat onderwerp weerspiegelen en plaats inruimen voor mensen die juist een ander standpunt innemen, als tegenwicht tegen een rechts kabinet?

Werk van Jan van de Beek wordt genegeerd

In de Adviesraad Migratie is die diversiteit juist afwezig. Dat blijkt niet alleen als wordt gekeken naar de achtergrond van de leden, maar ook uit de publicaties van de afgelopen jaren. Zo put de adviesraad zich uit in voorstellen om asielimmigratie zoveel mogelijk te faciliteren, zoals in het rapport Asielopvang uit de crisis (2022).

De adviesraad is uiterst kritisch over de plannen van het kabinet om asielimmigratie te beperken. Ze heeft nooit een voorstel gedaan voor mogelijkheden om dat überhaupt te doen. Het werk van iemand als Jan van de Beek, die de kosten verbonden aan het ruimhartige Nederlandse asiel- en immigratiebeleid van de afgelopen decennia kwantificeerde, wordt genegeerd. Terwijl de benadering van Van de Beek juist zou kunnen helpen ideologisch geïnspireerd wensdenken te voorkomen.

Waarom kiest Faber adviseurs die tegen haar beleid zijn?

In dit licht is niet alleen de benoeming van Van Roemburg met instemming van minister Faber (PVV) nogal vreemd. Dat betreft ook die van Paul de Beer als lid per 1 september 2024. De Beer komt eveneens uit GL-PvdA-kringen. Dat laatste geldt ook voor de hoogste ambtenaar belast met migratie, directeur-generaal Annet Bertram. Recent werd zij tevens benoemd tot secretaris-generaal Asiel en Migratie. Waarom kiest Faber als haar adviseurs mensen die ‘het strengste asielbeleid ooit’ helemaal niet zien zitten?

Faber had deze gelegenheden kunnen aangrijpen om mensen in de adviesraad te benoemen die eens de mogelijkheden van het beperken van asielimmigratie in kaart brengen. Of aandacht vragen voor de belastbaarheid van de verzorgingsstaat door de aanhoudende immigratie. Kandidaten te over, zoals de eerdergenoemde Jan van de Beek of iemand als Ruud Koopmans.

Van Roemburg herhaalt juist op de website van de Algemene Bestuursdienst de vaak in linkse kringen aangehaalde uitspraak ‘Migratie is van alle tijden – we migreren voor werk, voor de liefde, voor een veilige plek.’ Daarmee miskent ze het door de opkomst van de verzorgingsstaat veranderde karakter van immigratie.

In deze samenstelling is de Adviesraad Migratie van weinig nut en zal de achterhaalde standpunten van de afgelopen jaren blijven herhalen. Trump en zijn Department of Government Efficiency zouden hier wel raad mee weten. Faber koos er echter voor de strijd aan te gaan over lintjes voor vijf vrijwilligers van het COA.

Ambtenaren hadden Faber moeten waarschuwen

Het is nogal potsierlijk als dan door de PVV Kamervragen worden gesteld, waarbij vraag 3 luidt ‘Door wie is Evelien van Roemburg aangesteld als secretaris-directeur van de Adviesraad Migratie?’ Dat is dus normaal gesproken met instemming van minister Faber. Een ambtenaar of politiek assistent die zijn werk goed doet, had Faber daarop moeten wijzen. De topambtenaren op haar departement hadden dat zeker moeten doen, aangezien een benoeming op een dergelijke functie niet zonder hun medeweten tot stand komt. Zij moeten de risico’s van een dergelijke benoeming inschatten én de consequenties voor het functioneren van de toch al zo politiek eenzijdig samengestelde Adviesraad Migratie.

In de slotzin van het persbericht zegt de Algemene Bestuursdienst (DGABD), die verantwoordelijk is voor de werving en selectie van topambtenaren: ‘DGABD heeft de werving verricht voor deze benoeming en de Adviesraad Migratie ondersteund bij de selectie. De vacature is zoals gebruikelijk breed open gesteld, zodat iedereen kon solliciteren.’ Om Stalin te parafraseren: ‘Niet de mensen die solliciteren bepalen wie een vacature vervult. Maar de mensen die de kandidaat selecteren.’

Wouter Roorda is econoom, investeerder, schrijver en columnist. Samen met Oswin Schneeweisz schreef hij ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’. Het boek is verschenen bij  Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,50 en is overal te koop en te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Uit de benoeming van Evelien van Roemburg in de Adviesraad Migratie blijkt dat de PVV niet goed is in machtspolitiek verscheen eerst op Wynia's Week.

Uitspraken van zogenoemde wolvenexperts – zo blijkt ook uit mijn samen met Oswin Schneeweisz geschreven boek Nederwolf – zijn vaak te stellig. Dat de wolf mensenschuw zou blijven, de populatieomvang zichzelf zou reguleren en er genoeg ruimte zou zijn voor grote aantallen wolven in ons land waren uitspraken die meer werden ingegeven door wensdenken dan door feiten en ervaringen. Ook waren er in het verleden wel degelijk aanvallen van wolven op mensen.

De terugkeer van de wolf in ons land is in feite een groot experiment. Niet eerder vestigde de wolf zich in een gebied waar interactie met de mens onvermijdelijk is. De strikt beschermde status onder de EU-Habitatrichtijn maakt dat de populatie explosief kan groeien, waardoor wolven hun leefgebied steeds verder uitbreiden. Eind 2024 leefden er in Nederland circa 125 wolven in elf roedels. Gemiddeld heeft een roedel circa 250 vierkante kilometer leefruimte nodig. Dat maakt de Veluwe – met circa duizend vierkante kilometer voor de zeven roedels die daar zijn – al te klein.

Wachten is geen optie

De uitkomst van dit ‘experiment’ is duidelijk. In Nederwolf beschrijven we de escalatieladder van wolvenkenner Valerius Geist. Stadium zes is bereikt wanneer wolven tam lijken te zijn in de nabijheid van mensen. Ze porren met hun neus aan wandelaars en trekken aan hun kleren. Ze kunnen worden verjaagd door te schreeuwen en te zwaaien, maar ze vluchten niet ver. Alles lijkt speels. In werkelijkheid beginnen zij de mens als prooi te ontdekken en uit te testen hoe deze zich gedraagt als hij wordt aangevallen. Op niveau zeven is volgens Geist het toppunt van escalatie bereikt. Dan hebben de wolven hun schuwheid tegenover mensen verloren.

Wachten met ingrijpen tot dezelfde wolf het weer doet, zoals de provincie Gelderland wil, is daarom geen goed beleid. De provincie moet in actie komen voordat er ergere ongelukken gebeuren. Afschot kan bij individuele exemplaren ook onder de bestaande regelgeving.

Daarnaast zal er iets moeten gebeuren aan het beheer van de populatie. Een bonte coalitie van Duitse deelstaten heeft recent aan de federale regering gevraagd om meer mogelijkheden om via afschot de omvang van de wolvenpopulatie in het land te reguleren. In Duitsland is de afgelopen decennia het aantal wolven sinds diens terugkeer in 1996 toegenomen tot circa 1600 dieren nu. Ook daar begint de wolf zich steeds meer te vertonen buiten natuurgebieden in de bewoonde wereld.

In Zweden en Frankrijk heeft de wolf dezelfde beschermde status als hier en in Duitsland. Daar heeft men vastgesteld wat een levensvatbare omvang van de wolvenpopulatie is en een leefgebied voor de wolf afgebakend. Stijgt de populatie tot boven dit niveau of koloniseert de wolf andere gebieden, dan kan via afschot worden ingegrepen. En dit gebeurt ook regelmatig.

Nederland is te klein om een levensvatbare populatie te huisvesten. De in Nederland levende wolven maken deel uit van de Centraal-Europese populatie, waarvan duizenden exemplaren leven in Duitsland en Polen. Deze is dus niet zeldzaam. Omdat deze landen met elkaar geen afspraken hebben gemaakt over gezamenlijk beheer, bezien de Europese Commissie en de Europese rechter elke populatie apart. Dat maakt beheer in Nederland niet mogelijk, tenzij de beschermde status van de wolf wordt aangepast.

Dat proces is op dit moment gaande. Vorig jaar werd op initiatief van de Europese Commissie de status van de wolf in de EU in het Verdrag van Bern afgewaardeerd van ‘strikt beschermd’ naar ‘beschermd’. Dit verdrag vormt in Europa de grondslag voor wetgeving voor de bescherming van dieren- en plantensoorten, die in de EU zijn beslag heeft gekregen in de Habitatrichtlijn. Wil deze verdragswijziging daadwerkelijk effectief zijn in de EU, dan moet de Habitatrichtlijn worden aangepast. Deze richtlijn vormt voor elke lidstaat het wettelijk kader voor de beschermingsstatus van de wolf.

Hoe eerder, hoe beter

Vorige week diende de Europese Commissie een voorstel in bij het Europese Parlement om de status van de wolf onder de Habitatrichtlijn aan te passen van  ‘strikt beschermd’ naar ‘beschermd’. Gezien de krachtsverhoudingen daar moet het voorstel op een meerderheid kunnen rekenen. Dat is met name te danken aan de wolf die het had voorzien op één van de pony’s van Commissievoorzitter Von der Leyen. Hoewel deze wijziging meer interventiemogelijkheden biedt, moet ook bij een beschermde status nog steeds sprake zijn van een levensvatbare populatie om te kunnen beheren.

Met het huidige aantal wolven is toenemende interactie met mensen onvermijdelijk. Wil de wolf zijn natuurlijke mensenschuwheid terugkrijgen, dan moet er worden ingegrepen. Hoe eerder dat gebeurt, hoe beter het is. Dat heeft het voorbeeld met de damhertenpopulatie in de Amsterdamse Waterleidingduinen laten zien. Afschot werd jarenlang tegengehouden door de linkse partijen in de gemeenteraad, waarna er uiteindelijk vele duizenden dieren moesten worden geschoten.

Schade-experts profiteren

Ook nu wordt een fundamentele beslissing keer op keer uitgesteld. Er worden miljoenen geïnvesteerd in hekwerken en andere beschermingsmaatregelen, die niet nodig zouden zijn bij een normale populatie-omvang van de wolf. Hekwerken waarin andere dieren zich vastlopen, al dan niet op de vlucht voor de wolf. Activisten incasseren geld voor het tellen van wolven, het bemensen van meldpunten, het geven van advies en het doen van onderzoek. Om vervolgens te concluderen dat we nog meer moeten doen aan preventie. De honderden aanvallen op landbouw- en gezelschapsdieren kosten niet alleen miljoenen aan financiële compensatie, maar bezorgen ook schade-experts handenvol werk. Het leidt bovenal tot veel verdriet en onrust bij de houders van deze dieren.

Het is allemaal symptoombestrijding die niet nodig zou zijn als er soortgelijke maatregelen als in Frankrijk en Zweden worden getroffen. De wolf wordt in Nederland nu als enige diersoort niets in de weg gelegd. Het is tijd dat de overheid haar verantwoordelijkheid neemt en optreedt tegen individuele exemplaren die mensen opzoeken alsmede in overleg met buurlanden een limiet stelt aan de omvang van de populatie en het leefgebied van de wolf. Alleen dan wordt duurzaam samenleven met dit dier mogelijk.

Wouter Roorda is econoom, investeerder, schrijver en columnist. Samen met Oswin Schneeweisz schreef hij ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’. Het boek is verschenen bij  Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,50 en is overal te koop en te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De tijd van kostbare symptoombestrijding is voorbij, er is nu dringend volwaardig wolvenbeleid nodig verscheen eerst op Wynia's Week.

Op 22 januari 2025 nam de Tweede Kamer een motie aan van het Kamerlid Eerdmans (JA21), waarin het kabinet werd verzocht om de ANBI-status in te trekken van Extinction Rebellion (XR). Giften aan een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) zijn fiscaal aftrekbaar.

Uiteraard mag het niet zo zijn dat van elke organisatie met wiens doelstellingen men het niet eens is de ANBI-status wordt ingetrokken. Dat was ook niet de bedoeling van de motie-Eerdmans. Die motie vraagt om intrekking omdat XR heeft bewezen dat het ‘een onwettige, maatschappij-ontwrichtende en vandalistische organisatie is’ en dat ‘politieagenten vanwege de grote inzet van wegblokkades door Extinction Rebellion ander belangrijk werk laten liggen en soms geen noodhulp kunnen verlenen’.

Beperkt aantal gronden voor intrekking

Onlangs berichtte verantwoordelijk staatssecretaris van Financiën Van Oostenbruggen (NSC) dat het intrekken van de ANBI-status van XR niet mogelijk is. Hij stelt dat: ‘In zijn algemeenheid kan worden gezegd dat verdenkingen, niet-vervolgbare activiteiten of gedrag dat simpelweg niet aansluit bij de algemeen gangbare definitie van algemeen nut geen redenen zijn om de ANBI-status van een instelling in te trekken’. Een opsomming die nogal afwijkt van die in de motie-Eerdmans, maar ook van rechterlijke uitspraken, zoals we zullen zien.

De beslissing van de staatssecretaris is eerst ter advies voorgelegd aan de landsadvocaat. Deze onderschrijft het eerdere ambtelijke advies dat de staatssecretaris kreeg. Beide stellen dat het intrekken van de ANBI-status is gebonden aan een limitatief aantal gronden: ‘Het gaat daarbij ten eerste om de situatie dat de ANBI niet langer voldoet aan de eisen die gesteld zijn voor deze status en ten tweede om een onherroepelijke veroordeling van bepaalde strafbare feiten. Bij dat laatste is door de wetgever uitdrukkelijk de afweging gemaakt dat bepaalde gedragingen niet passen bij een ANBI-status, ondanks dat instellingen een grote vrijheid hebben bij het bepalen van hun doelstellingen én de manier waarop zij deze wensen te bereiken. …. Ten derde kan grond voor intrekking bestaan indien de inspecteur gerede twijfel heeft over de integriteit.’

Over intrekking beslist dus de verantwoordelijke belastinginspecteur. Andere mogelijkheden om de ANBI-status in te trekken zijn er niet, aangezien ‘het niet bij de positie van de inspecteur past om in het kader van de belastingheffing te moeten oordelen over de inhoud of wenselijkheid van de activiteiten van een ANBI’. Daarvoor zou dan de wet moeten worden gewijzigd, aldus de staatssecretaris.

Dat laatste is niet nodig in het geval van XR. Als naar de bovengenoemde voorwaarden wordt gekeken, is er nu al voldoende bewijs dat het intrekken van de ANBI-status rechtvaardigt.

Jaarlijks budget van 1 miljoen euro

XR heeft overigens zelf geen ANBI-status. Het is financieel afhankelijk van de steun van de Stichting Vrienden van Extinction Rebellion die deze status sinds 22 februari 2019 wel heeft. Deze stichting heeft als enige doelstelling om het werk van XR financieel mogelijk te maken. De reden dat XR zelf geen ANBI-status heeft, is dat met de ‘Vrienden van XR’-constructie afstand wordt geschapen tussen de activiteiten van XR en de financiering daarvan, zodat eventuele schadeclaims aan het adres van XR minder kans van slagen hebben.

In een eerder artikel in Wynia’s Week is aard en omvang van deze steunstichting alsmede het ontstaan van XR zelf al aan de orde gekomen. XR kan op veel sympathie in de media rekenen. Toch maakt het deel uit van een internationale organisatie waarvan leden in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk zijn veroordeeld tot jarenlange gevangenisstraffen wegens het blokkeren van, inderdaad, snelwegen. Ook bleek dat de belangrijkste donateurs van XR hun geld verdienen met beleggingen in aardolie, luchthavens en vliegtuigbouwer Airbus.

De Stichting Vrienden van Extinction Rebellion wordt voor driekwart gefinancierd met giften van particulieren. Substantiële bedragen komen ook binnen via giften van organisaties als Oxfam Novib, Greenpeace en Milieudefensie. Het jaarlijks beschikbare budget van de vriendenstichting bedraagt circa 1 miljoen euro en lijkt, na een forse groei in 2023, te stabiliseren.

Integriteitseisen

Terug naar de gronden uit de brief van de staatssecretaris. De eerste grond heeft betrekking op de voorwaarden waaraan een ANBI moet voldoen. Een compleet overzicht daarvan vindt u hier. Voor zover controleerbaar voldoet de steunstichting aan deze voorwaarden.

De tweede en derde grond stellen dat personen die rechtstreeks zijn betrokken bij de instelling moeten voldoen aan bepaalde integriteitseisen: ‘Wij zien een instelling niet (langer) als algemeen nut beogende instelling als een bestuurder, een leidinggevende, of een gezichtsbepalende persoon van de instelling is veroordeeld voor een misdrijf en:

• het misdrijf is gepleegd in de hoedanigheid van de betrokkene
• de veroordeling minder dan 4 jaar geleden plaatsvond
• het misbruik een ernstige inbreuk op de rechtsorde oplevert.’

In zijn brief geeft de staatssecretaris een aantal voorbeelden van wat een ernstige inbreuk op de rechtsorde oplevert: ‘Het gaat dan bijvoorbeeld om het opzettelijk plegen van een misdrijf waardoor de veiligheid van personen of goederen in gevaar wordt gebracht, evenals het aanzetten tot haat dan wel het aanzetten tot of gebruik van geweld.’

Emeritus-hoogleraar staatsrecht Jos Theunissen wijst erop dat blokkades van land- en waterwegen niet vallen onder het betogingsrecht. Het opzettelijk blokkeren van wegen is het favoriete actiemiddel van XR en brengt zonder enige twijfel personen en goederen in gevaar. Waar de Blokkeerfriezen en sommige boeren die wegen blokkeerden wel werden veroordeeld tot straffen anders dan een boete blijft dat XR bespaard.

Advocaat-generaal demonstreert gewoon mee

Deelnemers aan acties van XR werden eerder wel veroordeeld, onder andere wegens lokaalvredebreuk in verband met het bezetten van de hal van het ministerie van Economische Zaken, maar er werd geen straf opgelegd vanwege het uitoefenen van het demonstratierecht. Illustratief voor de houding van justitie is dat een advocaat-generaal bij het gerechtshof Den Bosch ‘gewoon’ mee demonstreert met XR en daar openlijk gewag van doet.

Andere strafbare feiten waar XR zich de afgelopen jaren aan schuldig heeft gemaakt zijn het bekladden van muren en gebouwen, het binnendringen en bezetten van kantoren van onder andere ING en ABP en het verspreiden van boterzuur in een kledingwinkel waarbij diverse bezoekers onwel werden.

Veroordelingen

De schaarse gevallen waarin tot vervolging wordt overgegaan, resulteren meestal in vrijspraak of schuldigverklaring zonder strafoplegging. Dat laatste voorkomt overigens niet dat betrokkenen een strafblad krijgen, waardoor het verkrijgen van een Verklaring Omtrent het Gedrag moeilijker wordt. De belastinginspecteur kan die Verklaring eisen op basis van de derde grond uit de brief van de staatssecretaris. Het neemt ook niet weg dat de rechter de ten laste gelegde strafbare feiten bewezen acht.

Inmiddels zijn wel zeven verdachten veroordeeld tot taakstraffen wegens opruiing, tegen welke uitspraak nog hoger beroep loopt. Op dit moment loopt een zaak tegen zes deelnemers aan acties van XR die van meerdere strafbare feiten worden verdacht. Als in deze zaken een definitieve veroordeling is uitgesproken met strafoplegging valt al helemaal niet meer in te zien waarom de vriendenstichting nog langer de ANBI-status houdt. De strafbare feiten worden immers in naam van XR gepleegd en met geld van de vriendenstichting mogelijk gemaakt.

Bewezen strafbare feiten

Los daarvan valt moeilijk te verdedigen dat het stelselmatig blokkeren van wegen, binnendringen en bezetten van gebouwen en vernielen en bekladden van winkels, kantoren en dergelijke het algemeen belang bevorderen en mede moeten worden gefinancierd door de belastingbetaler. Dit zijn volgens de rechter ook bewezen strafbare feiten, hetgeen de formulering in de brief van Van Oostenbruggen dat het gaat om ‘verdenkingen, niet-vervolgbare activiteiten of gedrag dat simpelweg niet aansluit bij de algemeen gangbare definitie van algemeen nut’ nogal merkwaardig maakt.

Temeer daar geweldloze alternatieven voorhanden zijn en er genoeg organisaties zijn die ook passioneel opkomen voor bepaalde doelen en zich wel aan de regels houden.

En dan is er nog het feit van het grootschalig inzetten van de met belastinggeld gefinancierde politie om met belastinggeld gefinancierde acties te beëindigen die volgens de rechter buitenwettelijk zijn. Een politieapparaat dat zegt overbelast te zijn en daardoor gedwongen is veel zaken te laten liggen.

Het voorgaande stelt de beslissingen van de rechter en het OM om de strafbare gedragingen van leden van XR af te doen met vrijspraak, schuldigverklaring zonder straf of hooguit een boete in een ander daglicht. Temeer daar deze sanctionering geen enkel effect heeft op het handelen van XR. Het heeft er alle schijn van dat zwaardere straffen niet worden opgelegd om de fiscale status van de steunstichting niet in gevaar te brengen en/of te voorkomen dat XR wordt verboden.

Autoriteiten houden XR de hand boven het hoofd

De staatssecretaris noemt in zijn brief ook de Stichting Vrienden van Extinction Rebellion Eindhoven en trekt wat betreft het intrekken van de ANBI-status dezelfde conclusie. In één oogopslag is echter duidelijk dat deze stichting niet voldoet aan de publicatieverplichtingen die de wetgever aan een ANBI stelt. De linkjes naar het beleidsplan en het financieel jaarverslag leiden niet naar deze informatie, maar leveren alleen foutmeldingen op. De financiële gegevens van eerdere jaren zijn niet beschikbaar. De ANBI-status van deze stichting kan dus meteen worden ingetrokken.

XR denkt haar doelstellingen alleen te kunnen bereiken door stelselmatig de wet te overtreden. Dit biedt volop mogelijkheden om de ANBI-status van de Stichting Vrienden van XR in te trekken. Dat dit niet gebeurt bevestigt de indruk dat de activisten van XR en de stichtingen die hen steunen de hand boven het hoofd wordt gehouden door de autoriteiten.

Wouter Roorda publiceert regelmatig in Wynia’s Week over hoe de schaduwwereld van de meningsvorming en besluitvorming in Nederland werkt. Op 3 februari 2025 verscheen zijn samen met Oswin Schneeweisz geschreven boek De Nederwolf bij Uitgeverij Blauwburgwal.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Niet intrekken ANBI-status Extinction Rebellion berust op onwil verscheen eerst op Wynia's Week.

Wouter Roorda zocht het uit, in een verhaal in 3 bedrijven. Aflevering 1 beschreef hoe de Vegalobby in elkaar zit, welk beleid zij voorstaat en waarop dit is gebaseerd. Aflevering 2 ging over hoe de overgang naar een plantaardiger dieet wordt gemonitord, met drie monitors die hetzelfde meten. In deze derde aflevering komt aan de orde hoe de opvattingen van de vega-lobby doorwerken in het beleid om de Nederlander aan te zetten plantaardiger te eten.

Hippe Vegetariër

Van 3 t/m 9 maart kunt u weer meedoen aan de Week Zonder Vlees en Zuivel (WZVZ). Dit is een initiatief van Hippe Vegetariër Isabel Boerdam. Zij richtte in 2017 een ANBI-stichting op voor de organisatie hiervan, met financiering van een aantal voedselproducenten en een gift van de Green Protein Alliance (GPA). GPA is een samenwerkingsverband van bedrijven, NGO’s en overheidsorganisaties, die financiering krijgt van Stichting DOEN van de Postcodeloterij (zie deel 2 van deze serie).

Met de WZVZ wil Boerdam een bijdrage leveren ‘aan de uitdagende klimaatdoelstellingen en de maatschappelijke gezondheid’. Vanaf 2019 werd de campagne vijf jaar lang ‘als non-profit initiatief’ uitgevoerd door haar bedrijf Green Food Lab. In 2022 krijgt de WZVZ ook een rechtstreekse gift van 76.000 euro van Stichting DOEN alsmede drie jaar lang 40.000 euro van Stichting Goeie Grutten.

Vanaf 2023 ontvangt de WZVZ subsidie van de Europese Commissie. Binnen de kaders van de Europese campagne ‘Like a Pro’ mag de stichting dit initiatief uitrollen naar andere EU-landen. De zes ton subsidie voor de periode 2023 tot 2026 is afkomstig uit het Horizon-programma, dat initiatieven financiert die passen in de door toenmalig EU-commissaris Frans Timmermans opgestelde Green Deal. Horizon moet onderzoek en innovatie stimuleren op het terrein van klimaatverandering. De 13,9 miljoen euro voor ‘Like a Pro’ is bedoeld voor onderzoek naar alternatieve eiwitten en ‘de acceptatie’ hiervan door industrie en consumenten. Ook NGO Foodvalley (zie deel 2) ontvangt geld uit dit programma.

De stichting die de WZVZ jaarlijks organiseert heeft een budget van circa 400.000 euro. Het geld wordt vooral bijeengebracht via een collectief sponsormodel van partners afkomstig uit het bedrijfsleven en andere organisaties. Zij betalen elk 5000 euro voor hun deelname. Onder die partners vinden we de grote supermarktketens en tal van voedingsmiddelenbedrijven, waaronder HAK en Schouten (zie aflevering 2). Van de 69 partners die in 2022 meededen, zijn er dit jaar 44 over.

Nationale Eiwitstrategie

Om de volksgezondheid te bevorderen en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen moet de consument minder dierlijk eiwit en meer plantaardig eiwit consumeren. Dat vindt althans de overheid. Beide claims zijn dubieus, zo zagen we in aflevering 1. Daarnaast is dierlijk eiwit voor mensen veel makkelijker opneembaar dan plantaardig eiwit en is de samenstelling ongeveer net zo als die van ons.

Met hulp van een legertje NGO’s, financieel op de been gehouden door Stichting DOEN en de overheid zelf, heeft het ministerie van LNV een Nationale Eiwitstrategie opgetuigd. Die past naadloos in tal van (inter)nationale initiatieven die bedoeld zijn consumptie- en gedragspatronen van consumenten te veranderen en de wereld duurzamer te maken, zoals blijkt uit deze brief over het voedingsbeleid van het vorige kabinet:

Kennis van marketing is droevig

Op 28 maart 2024 stuurde toenmalig minister Adema een brief aan de Tweede Kamer over de huidige situatie van de eiwittransitie in Nederland. Hierin bespreekt hij ook de uitkomsten van de drie eiwitmonitoren uit aflevering 2. De Eiwit-monitor van de WUR komt uit op 39 procent plantaardige eiwitinname voor 2023, tegenover het RIVM in de Voedselconsumptiepeiling op 42 procent voor de periode 2019-2021. De derde ‘Eiweet’-monitor komt voor 2023 uit op 39,7 procent plantaardige eiwitinname. Met de verschillen in uitkomsten kan de minister blijkens de brief moeilijk omgaan. Hiermee maakt hij wel expliciet dat de drie monitoren alle drie hetzelfde meten, wat dan weer niet de vraag oproept of dit niet efficiënter kan.

De brief legt uit hoe de overgang naar de in 2030 nagestreefde fifty-fifty verhouding tussen dierlijk en plantaardig eiwit moet worden bereikt. Problematisch is volgens de minister dat supermarkten de keuze voor dierlijke eiwitten nu gemakkelijker en aantrekkelijker maken voor de consument dan die voor plantaardige eiwitten. Alsof gemak de keuze bepaalt of iemand vegetariër of veganist zal worden. De plek in het schap is van invloed op welk merk de consument van een bepaald product koopt, maar niet op de verkoop van producten die niet of nauwelijks met elkaar concurreren. Deze van NGO’s overgenomen retoriek laat zien dat het met kennis van marketing droevig is gesteld binnen het ministerie.

Supermarkten hebben zich er in het Klimaatakkoord aan gecommitteerd dat de helft van hun verkopen in 2030 plantaardig moet zijn en dus wordt dit gemonitored. Daarmee legt de minister de verantwoordelijkheid voor het bereiken van de eiwitdoelstelling expliciet bij de supermarkten. Zij moeten er dus voor zorgen dat de overheidsdoelstellingen worden gehaald, zonder dat zij daartoe de instrumenten of middelen ontvangen. In aflevering 2 kwamen we de omineuze zin tegen dat de overheid desnoods ‘op output gaat sturen’.

Uiteraard gaat de rijksoverheid zelf het goede voorbeeld geven, bijvoorbeeld via het voedselaanbod in kantines en het op borrels vervangen van de bitterbal door de bietenbal. Verder is voorlichting belangrijk.

Burgerpanel eiwit?

Minister Adema vergeet niet in de brief de Bean Meal, het initiatief van conservenfabrikanten HAK en Schouten, te noemen en het werk van NGO Foodvalley. Beide kwamen we tegen in aflevering 2. Hij sorteert ook alvast voor, op basis van een daartoe strekkend advies van de Gezondheidsraad, op het verder opschuiven van de verhouding tussen dierlijk en plantaardig eiwit ten gunste van laatstgenoemde. De huidige 60:40-verhouding moet in de periode na 2030 precies worden omgedraaid. Een vurige wens van alle betrokken NGO’s.

In het licht van het rumoer over het burgerpanel klimaat is nog een aspect in de brief opmerkelijk: ‘Om meer inzicht te krijgen in de ideeën van burgers over het eten van minder vlees en meer plantaardige producten ten behoeve van klimaat, milieu en gezondheid vindt er in 2024 een burgerpanel plaats.’ Van dit idee, met net als het klimaatberaad een sterk sturende vraagstelling, is weinig meer vernomen. Huidig minister Wiersma heeft zich nog niet uitgesproken over de Nationale Eiwitstrategie.

Vele hoogopgeleiden bezig met eiwittransitie

Opmerkelijk in dit hele verhaal is het optreden van NGO’s die allemaal hetzelfde doen, met financiering van de overheid en van de Postcodeloterij via Stichting DOEN. Deze NGO’s werken met elkaar samen en fungeren als elkaars partners. Opgeteld werken er vele tientallen hoogopgeleide beleidsmedewerkers in kantoren op mooie locaties in Amsterdam en Utrecht aan het bevorderen van de eiwittransitie.

Zo kwamen we in deel 1 de door de Stichting DOEN opgetuigde stichtingen True Animal Protein Price Coalition en True Price tegen, die ijveren om de ‘werkelijke milieu- en sociale kosten’ tot uitdrukking te brengen en daarmee dus pleiten voor hogere voedselprijzen. True Price wordt daarbij ook vorstelijk gesubsidieerd door de door de rijksoverheid opgetuigde en gefinancierde Stichting Netherlands Food Partners (NFP). NFP werkt weer intensief samen met NGO The Broker, dat ook steunt op overheidssubsidie, en dat ‘een kennismakelaar is voor een duurzame en inclusieve samenleving’.

Iets soortgelijks doet ook de NGO Foodvalley, die op de been wordt gehouden met een jaarlijkse miljoenensubsidie van de provincie Gelderland. Samen met de NGO’s GPA en ProVeg slaagde Foodvalley erin geld te krijgen voor een Eiweet-monitor, die nagenoeg hetzelfde meet als de twee bestaande eiwitmonitoren van WUR en RIVM. Met hulp van Stichting Natuur & Milieu. En elk jaar incasseert de universiteit van Wageningen vele miljoenen om het geheel te voorzien van een wetenschappelijk sausje.

Daarmee is het lijstje van betrokken NGO’s nog niet compleet. De Transitiecoalitie Voedsel (TCV) is een NGO die ‘een verandering wil van het huidige landbouw- en voedselsysteem dat ecologisch, sociaal en economisch steeds meer vastloopt’. TCV is een samenwerkingsverband van ondernemers, boeren, kennisinstituten, NGO’s en regionale overheden als de provincies Zuid-Holland en Gelderland. Het werkt met een jaarlijks budget van 6 ton. Naast ledenbijdrages leunt ook TCV financieel op de Stichting DOEN.

TCV valt te kwalificeren als een netwerkclub die overal probeert aan tafel te komen en mee te praten. Directie en bestuurders zijn veelal afkomstig uit de omgeving van Triodos Bank en de Rabobank, zoals Barbara Baarsma en Herman Wijffels. De dagelijkse leiding berust bij Jan-Paul van Soest, iemand die volop werk maakt van (of beter: heeft aan) de klimaattransitie. Niet alleen met zijn eigen bedrijf, maar ook in tal van adviesraden en ‘denktanks’.

Nederlander is wat meer vlees gaan eten

Om ons plantaardiger te doen eten, tuigt het Rijk dus een miljoenen euro’s verslindende Nationale Eiwitstrategie op. Supermarkten zijn verplicht mee te werken. Door voor te schrijven hoe zij hun producten aanbieden, wordt voor consumenten bepaald wat zij op tafel zetten. Daarnaast financiert de Eiwitstrategie een fors aantal NGO’s met een leger beleidsmedewerkers, die het geheel nog eens van een extra radicaal sausje voorzien door voortdurend aan te dringen op nog verdergaande maatregelen. En er vloeien miljoenen naar onderzoek en monitoring, met vele dubbelingen. Tenslotte zijn er ook nog tal van bedrijven die flink meeprofiteren.

En met welk resultaat? Vlees is aanzienlijk meer in prijs gestegen dan andere voedingsmiddelen in de afgelopen jaren. Alle bemoeienissen vanuit de overheid zullen daar mede debet aan zijn geweest. De gemiddelde consumptie van vlees per Nederlander is echter in 2023 volgens WUR licht gestegen naar 75,3 kilo, tegenover 75,1 kilo in 2022. Nog steeds eet 95 procent van de Nederlanders vlees en is geen vegetariër of veganist. Dat er in veel huishoudens niet elke dag vlees op tafel komt, zal eerder te maken hebben met genoemde prijsstijgingen dan met de campagnes om ons plantaardiger te laten eten.

Wouter Roorda publiceert regelmatig in Wynia’s Week over hoe de schaduwwereld van de meningsvorming en besluitvorming in Nederland werkt. Op 3 februari 2025 verscheen zijn samen met Oswin Schneeweisz geschreven boek De Nederwolf bij Uitgeverij Blauwburgwal.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Om ons plantaardiger te laten eten, tuigt het Rijk een miljoenen euro’s verslindende Nationale Eiwitstrategie op verscheen eerst op Wynia's Week.

Wouter Roorda zocht het uit, in een verhaal in 3 bedrijven. Afgelopen donderdag verscheen aflevering 1 over hoe de Vegalobby in elkaar zit, welk beleid zij voor staat en waarop dit is gebaseerd. Vandaag deel 2 over hoe de overgang naar een plantaardiger dieet wordt gemonitord, met maar liefst drie monitors die alle drie hetzelfde meten.

Op 18 november 2022 hebben drie NGO’s zichzelf uitgenodigd voor een overleg op het Ministerie van landbouw (LNV) over het monitoren van de Eiwittransitie. Dit zijn Food Valley, ProVeg en de Green Protein Alliance (GPA). Dit blijkt uit een WOO-verzoek van Wynia’s Week, dat de innige relatie blootlegt tussen het Ministerie van LNV en NGO’s die de consumptie van plantaardig voedsel willen stimuleren.

Nederland moet meer vega

Onder andere op aandringen van deze NGO’s heeft toenmalig minister Staghouwer (CU) zich in maart 2022 namens de overheid gecommitteerd aan een consumptiepatroon waarbij 50 procent bestaat uit dierlijk eiwit en de andere 50 procent uit plantaardig eiwit. Momenteel haalt de gemiddelde Nederlander een kleine 60 procent uit dierlijk eiwit.

Bij het bevorderen van de consumptie van ‘duurzaam’ voedsel en het verminderen van dierlijke eiwitten in ons voedingspatroon krijgt de overheid hulp van diverse NGO’s, zo bleek uit deel 1. Tegelijkertijd blijken die NGO’s niet zonder financiële hulp van diezelfde overheid of de Postcodeloterij te kunnen, bij gebrek aan een eigen achterban. Dat geldt ook voor de drie NGO’s die tijdens het overleg op 18 november hun ‘Eiweet’-monitor presenteren en vragen om financiële ondersteuning voor dit initiatief. Het doel van deze monitor is om in het kader van de Eiwittransitie inzichtelijk te maken hoe in de omzetten van de supermarkten de doelstelling van een voedingspatroon dat voor de helft bestaat uit plantaardig eiwit dichterbij komt.

GPA ijvert al langer voor een meer plantaardig voedselpatroon. Het is een coalitie van bedrijven, NGO’s en overheidsorganisaties, met financiering van Stichting DOEN van de Postcodeloterij. Prominente bedrijven onder de leden zijn, naast verschillende supermarkten, de conservenfabrikanten HAK en Schouten. GPA is een ANBI die naast contributies van leden en geld van Stichting DOEN verder bijna alleen inkomsten uit subsidie ontvangt. Het totale budget van circa een kwart miljoen is relatief bescheiden en ook is er maar een kleine staf.

Opmerkelijk is een jaarlijkse gift van Stichting CHIEF, wat staat voor Centrum Hulp bij Innovatie, Educatie en Fascinatie Plantaardige Eiwitten. Dit is een ANBI die wordt gefinancierd door de firma’s HAK en Schouten. De voornaamste bezigheid van CHIEF is het runnen van een regiopilot in de gemeente Altena om ‘mensen te inspireren vaker een plantaardiger keuze te maken’. Financiële bijdragen hiervoor komen naast van CHIEF van de gemeente Altena, de provincie Noord-Brabant en de Regio West-Brabant. Niet toevallig zijn zowel HAK als Schouten gevestigd in deze gemeente.

CHIEF is ook een promotor van Bean Deal, een samenwerkingsverband van 72 organisaties dat de consumptie van Nederlandse peulvruchten promoot als Bean Meal. Daaronder veel bedrijven en overheidsorganisaties, naast een enkele NGO. Ook de Bean Deal is onderdeel van de Nationale Eiwitstrategie, maar publiceert geen financiële cijfers.

Enthousiaste ambtenaren

GPA werkt al sinds 2017 aan het opzetten van een monitor om de eiwitinname te meten. In 2021 is er een eerste publicatie op basis van een samen met Albert Heijn uitgevoerde pilot. Hierbij waren ook ProVeg en Stichting Natuur en Milieu betrokken. In 2022 hebben de meeste supermarkten hun deelname toegezegd aan de Eiweet-monitor. In de subsidieaanvraag wordt geld gevraagd voor het opstarten van de monitor, die dus al volop in de steigers staat en daarna moet worden gefinancierd door de gebruikers.

De ambtenaren van LNV reageren enthousiast op de aanvraag: ‘De Eiweet monitor kan ons veel inzicht geven’, schrijft één van hen in een email. Wat dat inzicht dan is, staat er niet bij. En dat is vreemd, omdat er al twee initiatieven zijn op dit terrein. Het RIVM voert periodiek een Voedselconsumptiepeiling uit die beschikbaar is via de site wateetnederland.nl. Daaruit blijkt hoeveel dierlijk en plantaardig eiwit de Nederlander gemiddeld inneemt.

GPA zegt zelf dat deze data accuraat zijn en allesomvattend, maar minder actueel. Met name retailers zouden volgens GPA hebben aangegeven dat ‘actualiteit’ belangrijk is om ‘vroegtijdig trends te kunnen ontwaren’. Verschuivingen in voedingspatronen gaan echter langzaam. Reden voor het RIVM om niet elk jaar een meting uit te voeren.

Daarnaast is er ook nog de Eiwitmonitor van de universiteit van Wageningen (WUR). Zowel deze Eiwitmonitor als de peiling van RIVM laat de consumptie van dierlijk en plantaardig eiwit zien. De WUR Eiwitmonitor inventariseert tevens het productenaanbod van supermarkten. De in 2023 gestarte WUR Eiwitmonitor wordt elk jaar uitgevoerd en bevat dus actuele cijfers.

Wat de Eiweet-monitor hieraan toevoegt zijn enkel de verkoopcijfers per supermarktketen. Iets wat toch eenvoudig kan worden geïntegreerd in de WUR-monitor zou je zeggen. De WUR-monitor en de Eiweet-monitor komen ook tot nagenoeg dezelfde uitkomst; het RIVM resultaat wijkt licht af.

De overlap wordt voor lief genomen, omdat het nu mogelijk is om eventueel te ‘kunnen sturen op de activiteiten en output van supermarkten’. Men wil dus gegevens per supermarktketen om te kunnen identificeren wie er achterloopt. Dat is conform de afspraak in het Nationaal Klimaatakkoord, waarin staat dat de supermarkten zich expliciet committeren aan het minder verkopen van vlees.

Het sturen op ‘output’ klinkt daarbij nogal onheilspellend. De ambtenaren vragen in de correspondentie ook om de namen van de supermarktketens die niet onmiddellijk hun volledige medewerking hebben toegezegd, zodat eventueel ‘druk’ kan worden uitgeoefend.

Aanbesteding gemeden

GPA is volgens de stukken ‘de beoogde langjarige uitvoerder van de Eiweet-monitor’. Dat doet de vraag rijzen wat deze kleine organisatie zonder vaste medewerkers zo geschikt maakt om een dergelijke monitor uit te voeren. Een vraag die de ambtenaren van LNV helemaal niet stellen. Er zijn tal van organisaties in Nederland die veel meer ervaring hebben met het verzamelen en interpreteren van datamateriaal.

De geraamde structurele kosten voor de Eiweet-monitor bedragen 40.000 euro per jaar. De bedoeling is dat supermarkten na de opstart dit geld bijeen brengen door jaarlijks een bedrag van tussen de 2000 en 5000 euro te betalen, afhankelijk van hun marktaandeel. Voor het opstarten wordt een subsidie gevraagd van 48.600 euro (excl. BTW). Werken supermarkten niet mee, dan wordt dat expliciet vermeld en wordt een schatting gemaakt van hun verkopen.

Het gevraagde bedrag is niet toevallig gekozen. Tot een bedrag van 50.000 euro (excl. BTW) hoef je geen openbare aanbesteding te organiseren. Door er een opdracht van te maken, gelden de striktere subsidiecriteria niet, zo leggen de ambtenaren elkaar uit via de email.

Op 22 juni 2023 wordt de opdracht verleend voor een bedrag van 47.352 euro (57.296 inclusief BTW). Partner bij de uitvoering is de ProVeg. Als adviseur treedt op de immer om geld verlegen zittende Stichting Natuur & Milieu, die ervaring heeft met het aanboren van overheidssubsidies voor onderzoek zonder toegevoegde waarde – zo bleek uit een eerder WOO-verzoek van Wynia’s Week.

Vega-groei

ProVeg wil de overgang naar een plantaardig voedselsysteem ‘versnellen’ door halvering van de consumptie van dieren in 2040. Het is een ANBI met als voornaamste financiers Stichting DOEN van de Postcodeloterij, Triodos Foundation, Turing Foundations (van de oprichters van TomTom) en het Erasmus+-programma van de Europese Unie. Ook de Hans van Eck Stichting draagt bij, die verder allerlei radicale dierenactivisten financiert.

ProVeg, met kantoor in Utrecht, is de afgelopen tien jaar fors gegroeid. De jaarlijkse inkomsten namen toe van circa 50.000 euro naar bijna 1,2 miljoen euro in 2023. De helft hiervan is afkomstig van genoemde vermogensfondsen en het grootste deel van de andere helft van particulieren. ProVeg maakt deel uit van de gelijknamige internationale organisatie met hoofdkantoor in Duitsland.

De derde partner, Food Valley, is niet operationeel betrokken bij de Eiweet-monitor. Dit is een ANBI die nagenoeg volledig wordt gefinancierd met overheidssubsidies. Van het totale budget van 5,7 miljoen euro in 2023 is circa 4 miljoen euro afkomstig van de provincie Gelderland. Food Valley is ooit begonnen als samenwerkingsverband van de WUR, de provincie Gelderland en een aantal agrifood bedrijven. Het wil ‘a rich ecosystem’ creëren ‘full of wonderful, inspiring examples’. Die voorbeelden vloeien voort uit de drie prioriteiten van de organisatie, te weten de eiwittransitie, voedsel en gezondheid en circulair agrifood.

De subsidie is voor GPA en ProVeg niet zo zeer van belang voor de uitvoering van de monitor. Die is al gewaarborgd door de deelname van de supermarkten. Ook hadden de tientallen kapitaalkrachtige bedrijven en organisaties die zich aan GPA hebben verbonden toch zelf wel het relatief kleine bedrag van 50.000 euro kunnen ophoesten?

Het gaat er vooral om dat de uitkomst een plaatsje krijgt in het Dashboard Duurzaamheid Supermarkten, waar ‘de bijdrage van supermarkten aan een duurzaam voedselsysteem’ kan worden gevolgd. Door de opname hierin is voor de betrokken NGO’s hun kostje gekocht tot 2030, waarbij zij elk jaar ten minste 40.000 euro krijgen voor het aanleveren van een cijfer waarvoor zij niet veel werk hoeven te doen.

Wie namelijk de Eiweet-monitor bekijkt ziet dat deze niet meer omvat dan de door elke supermarktketen zelf aangeleverde verhouding in verkopen tussen dierlijke en plantaardige eiwitten. Het enige wat GPA en ProVeg hoeven te doen is deze gegevens samenvoegen en een conclusie schrijven. Via het Dashboard kan dan exact worden bijgehouden welke supermarktketen voor- of achterloopt in de eiwittransitie. Hoe die in de periode tot 2030 precies vorm moet krijgen, zal blijken uit deel 3.

Wouter Roorda publiceert regelmatig in Wynia’s Week over hoe de schaduwwereld van de meningsvorming en besluitvorming in Nederland werkt. Op 3 februari 2025 verscheen zijn samen met Oswin Schneeweisz geschreven boek De Nederwolf bij Uitgeverij Blauwburgwal.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in het nieuwe jaar 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hoe conservenfabrikanten en ambtenaren de handen ineen slaan met activisten en de Postcodeloterij om Nederland plantaardig te maken (2) verscheen eerst op Wynia's Week.