Het coalitieakkoord van het nieuwe linkse college van Amsterdam valt slecht uit voor de toekomst van de stad. In plaats van meer overnachtende kwaliteitstoeristen – die weinig hinder, maar wél omzet opleveren – leidt het beleid juist tot meer overlast van dronkaards en drugsgebruikers.

Het akkoord van Pro en D66 is een ratjetoe aan maatregelen, maar in het kort komt het erop neer dat de toeristenbelasting de hoogste van Europa wordt, dat het aantal parkeerplaatsen met tienduizend wordt beperkt, dat door de hogere hotelkosten minder verblijfstoeristen naar de stad zullen komen en dat door de beperking van aanmeerplaatsen voor zee- en riviercruises de veel bestedende cruisetoerist veel minder vaak zal komen.

Dat geldt ook voor de zakelijke bezoekers, want organisatoren van congressen en beurzen kiezen steeds vaker voor andere steden dan Amsterdam. Onze hoofdstad gaat er qua kwaliteit van de bezoekers dus op achteruit, zodat de ‘ramsj-bezoekers’ steeds meer de overhand krijgen.

‘Ramsj-toerisme’

Verblijfstoeristen schrikken zich rot van de steeds maar stijgende hotelprijzen. Op een gegeven moment verliest Amsterdam het van andere steden in Europa, omdat deze betaalbaarder zijn. En veel toeristen die tóch Amsterdam willen zien en hier willen verblijven, zullen voor hotels buiten de stad kiezen. Dus plekken waar de toeristenbelasting slechts een fractie bedraagt van die in Amsterdam.

En waar leidt dit toe? Het ‘ramsj-toerisme’, neemt toe, in ieder geval in relatieve zin. Dat betreft vaak jeugd, die alleen komt voor drugs, drank en ander wild vertier. Een hotelkamer is vaak niet eens nodig. In de zomer overnacht men wel in het Vondelpark of anders neemt men om 7.00 uur ‘s ochtends de eerste vlucht terug naar het Verenigd Koninkrijk. En juist dit soort toerisme levert Amsterdam weinig op, behalve een bak aan ellende die de leefbaarheid negatief beïnvloedt.

Het beleid gaat onder meer ten koste van hotelovernachtingen, zodat hotelexploitanten in de knel komen. Als gasten in de nabije toekomst 41 procent aan belastingen moeten gaan betalen (21 procent btw en naar 20 procent oplopende toeristenbelasting), hakt dat er fors in. Bij een hotelkamer van 200 euro gaat dan 40 euro naar Amsterdam en 42 euro naar de rijksoverheid.

Ook wordt de horeca geschaad, of beter: de betere restaurants en etablissementen verliezen klandizie, terwijl coffeeshops en ‘zuipketen’ terrein gaan winnen.

Winkels gaan kapot. Iets preciezer: de betere winkels verliezen klanten en de toeristenmeuk-verkopende onzinwinkels varen er wel bij.

En de bewoners en de bedrijven? Die zullen moeten leven in een steeds viezer wordende stad, die ook nog wordt geteisterd door een invasie van crackverslaafden. Die worden met fluwelen handschoenen aangepakt, wat juist een precedent schept. Ik heb het dan nog niet eens gehad over de steeds slechtere autobereikbaarheid, de torenhoge parkeertarieven en de bezuinigingen op het openbaar vervoer.

Groeiende overlast

Ziehier in een notendop de hoofdstedelijke problematiek. In het streven om Amsterdam nog mooier, schoner, inclusiever en diverser te maken, is – zonder enige kennis van de economie – de stad wederom fors aan het verslonzen.

In 1993 betrok ik mijn kantoor aan de Herengracht, als bijna-buurman van de burgemeester. De periode – in de jaren tachtig – dat de gracht een tippelzone was, lag toen achter ons. Vanaf de jaren negentig zag ik de stad mooier, beschaafder en schoner worden. Toeristen vroegen me altijd om de weg (Google was er nog niet) en ik stond hen welwillend te woord.

Maar vijftien jaar geleden begon de drukte fors toe te nemen. En zag ik vooral de overlast groeien tot aan mijn eigen voordeur, waar klanten van een coffeeshop voor veel problemen zorgen en zwervers in het portiek hun behoefte doen. Ik schreef er in 2018 al over in Het Parool, samen met collega Jaap Broer. Ook toen was onze basisboodschap helder: richt je op de kwaliteitstoerist en rem de ‘ramsj-toerist’ af. Maar helaas gebeurt het tegenovergestelde.

Laffercurve

Ieder gemeenteraadslid, iedere wethouder en iedere ambtenaar zouden zich moeten scholen in de basisbeginselen van de economie. Zij zouden dan kennis kunnen nemen van de zogenaamde Laffercurve. Bij relatief lage tarieven nemen de inkomsten toe wanneer belastingen worden verhoogd. Maar op een gegeven moment worden de tarieven zo hoog, dat de belastinginkomsten dalen, want dan gaan de consumenten ergens anders kopen.

Zo gaan in Amsterdam de parkeerinkomsten omlaag in plaats van omhoog. Automobilisten laten Amsterdam inmiddels links liggen, omdat de tarieven zo hoog zijn én omdat inmiddels in vrijwel de hele stad sprake is van betaald parkeren. Hetzelfde zal gebeuren met de belastinginkomsten van hotels: die zullen dalen, als gevolg van het verhogen van de toeristenbelasting.

In de zucht om steeds meer belastingkomsten te genereren (om zo de gaten in de begroting te dichten) krijgt de gemeente dan juist steeds mínder geld binnen. En zo zal de stad weer verloederen en verarmen. We willen toch niet de ellende van de jaren zestig, zeventig en tachtig terug, toen Amsterdam op veel plekken een no-go zone was?

Het wordt tijd dat er eens wat gezond verstand de gemeenteraad en het college van B en W binnensijpelt. Anders wordt alles wat Amsterdam de afgelopen decennia aan goeds heeft bereikt weer tenietgedaan.

*Sociaal geograaf Hans van Tellingen is directeur van Strabo bv, dat zich bezighoudt met onderzoek en advies op het gebied van retail, vastgoed, hotels, toerisme en verkeersbewegingen. Hij is auteur van onder meer ‘Waarom stenen winkels winnen’.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Minder kwaliteitstoeristen en nóg meer alcoholisten en junks: dat is kennelijk wat het Amsterdamse stadsbestuur wil verscheen eerst op Wynia's Week.

‘De wet is de wet,’ zegt CDA-asielminister Bart van den Brink keer op keer tegen gemeenten die niets voelen voor uitvoering van de spreidingswet. Inmiddels staat een aantal van hen onder toezicht.

Toch geldt het adagium van Van den Brink niet voor alle lokale bestuurders. Zo verklaarde de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema (PRO) publiekelijk het boerkaverbod in haar gemeente niet te zullen handhaven – omdat het niet zou passen bij Amsterdam. Vanuit Den Haag bleef het stil. Ook biedt de gemeente Amsterdam ongehinderd opvang aan illegalen die is gericht op permanent verblijf in ons land – opvang dus die een stuk verdergaat dan de overeengekomen ‘bed-bad-brood’-regeling.

Met eigen middelen

Per 1 januari 2025 stopte de rijksoverheid met de subsidie voor deze regeling, officieel de Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV). Ditrtl.nl

waren PVV, VVD, NSC en BBB overeengekomen in hun gezamenlijke hoofdlijnenakkoord. De LVV bestond sinds 2019 in vijf gemeenten (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en Groningen) en beoogde sobere 24-uursopvang aan uitgeprocedeerde asielzoekers te bieden om dakloosheid en overlast te voorkomen. Het Rijk droeg jaarlijks tussen de 15 tot 24 miljoen euro bij. Per jaar werden ruim duizend personen opgevangen.

Rechters oordeelden in diverse zaken dat de minister de opvang voor ‘kwetsbare’ personen niet zomaar mocht beëindigen vanwege risico’s op onmenselijke behandeling (artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens), en verplichtte tijdelijke voortzetting of heroverweging. De rijksbijdrage en de landelijke regeling als zodanig stopten echter per 1 januari 2025. De gemeenten Amsterdam, Utrecht en Groningen zetten de opvang (deels) met eigen middelen voort.

Voor Amsterdam geldt dat de gemeente uitgeprocedeerde asielzoekers 24-uursopvang en begeleiding blijft bieden. Via het ‘Programma Ongedocumenteerden’ biedt de stad structureel plek aan vijfhonderd personen. Naast een slaapplek wordt ook gezorgd voor maaltijden, medische noodzorg en leefgeld. Deze activiteiten en begeleiding gaan een stuk verder dan ‘bed-bad-brood’.

De uitgeprocedeerden krijgen een ‘casemanager’ toegewezen en moeten meewerken aan een toekomstplan. In dit kader wordt allereerst onderzocht of er alsnog juridische opties zijn voor een verblijfsstatus in Nederland. Dat is merkwaardig, aangezien in de periode waarin de meeste afgewezen asielzoekers hun aanvraag deden, tot 90 procent hiervan werd goedgekeurd.

Asielzoekers spreken bij aankomst in Nederland als eerste met iemand van Vluchtelingenwerk, die hen helpt hun verhaal te construeren. Mocht dat onvoldoende zijn om een verblijfsstatus af te dwingen, dan staat een door de staat betaalde advocaat klaar om, desnoods met diverse keren beroep, tegen negatieve uitspraken bezwaar te maken. Kortom, je moet wel een héél slecht verhaal hebben om uiteindelijk je asielaanvraag afgewezen te zien worden. De illegalen zijn hier omdat ze weigeren mee te werken aan hun vertrek en dat proces op alle mogelijke manieren proberen te frustreren.

Voor de gemeente Amsterdam vormt dat dus geen bezwaar om het kostbare juridische circus opnieuw in gang te zetten. En niet zonder succes, want tientallen uitgeprocedeerden ontvangen elk jaar alsnog een verblijfsvergunning.

Maas in de wet

Is er geen aanknopingspunt om het verblijf in Nederland te bestendigen, dan wordt gewerkt aan begeleiding bij een veilige terugkeer naar het land van herkomst of ondersteuning bij het legaal doorreizen naar een ander land.

De gemeente Amsterdam trekt structureel zo’n 17,5 tot 20 miljoen euro per jaar uit voor het Programma Ongedocumenteerden. Daar bovenop worden ook medische kosten vergoed. Daar komen nog de kosten voor juridische bijstand bij. De proceskosten en het salaris van de advocaat bij een rechtszaak komen voor rekening van de gesubsidieerde rechtsbijstand. Ongedocumenteerden hebben hier, ondanks het ontbreken van een burgerservicenummer, recht op omdat zij geen inkomen hebben. Een maas in de wet.

De gemeente Amsterdam werkt samen met een vast netwerk van ngo’s, die fors worden gesubsidieerd voor taken op het gebied van juridische hulp, opvang, medische zorg en dagbesteding. De inspanningen van deze activisten zijn vooral gericht op het uiteindelijk verkrijgen van een verblijfsstatus.

De zogenoemde Regiegroep Ongedocumenteerden Amsterdam is de koepelorganisatie die, zoals dat heet, ‘toezicht houdt en de uitvoering monitort van gemeentelijk en landelijk beleid rondom ongedocumenteerden in Amsterdam’. Het runt ook het centrale aanmeldpunt. Deze regiegroep werd opgericht door de ngo’s Amsterdams Solidariteits Komitee Vluchtelingen (ASKV), HVO-Querido en Stichting VluchtelingenWerk, die de hoofdrol spelen in het bieden van hulp aan illegalen.

Eén van de personen die bij de oprichting was betrokken, is het huidige D66-Kamerlid Mpanzu Bamenga, die zelf jarenlang illegaal in Nederland verbleef. Dat feit wordt op sites als Wikipedia en Parlement.com verzwegen – Bamenga wordt daar slechts als vluchteling aangeduid. Hoewel een ANBI, komt het jaarbudget van de regiegroep – ruim 1 miljoen euro – nagenoeg volledig uit subsidies.

De andere partners in het netwerk zijn BOOST, Life Goals, Leger des Heils en Maya Angelou Opvang. Het ASKV biedt intensieve juridische begeleiding en onderzoekt nieuwe kansen op een verblijfsvergunning. Zij krijgen daarbij hulp van VluchtelingenWerk en Recht in Zicht (Leger des Heils).

Uit de kraakscene

Peter Siebelt documenteerde in een uitgebreide tweet achtergrond en ontstaan van het ASKV. Het ‘komitee’ ontstond eind jaren tachtig toen een clubje radicale activisten uit de kraakscene zichzelf als ‘humanitair steunpunt’ voor illegalen presenteerde. Het ASKV was een netwerk van linkse radicalen die uitzettingen saboteerden. Mensen die in de jaren zeventig trainingskampen voor terroristen bezochten, kraakgroepen politiseerden, Onkruit-acties uitvoerden of RaRa-verdachte werden, doken eind jaren tachtig plots op in het bestuur van het ASKV.

Het ASKV zou uitgroeien tot een rijkelijk gesubsidieerde organisatie. Daarnaast zijn er jaarlijkse bijdragen van de gebruikelijke financiers van links actievoerend Nederland: de Nationale Postcode Loterij, Fred Foundation van multimiljonair Fred Matser, Adessium van beleggersfamilie Van Vliet, Stichting Democratie en Media, Kansfonds en het voornamelijk door de Postcode Loterij gefinancierde Oranjefonds. Van het budget van 5,6 miljoen euro in 2025 (2024: 5,2 miljoen euro) was 4,5 miljoen euro (2024: 4,3 miljoen euro) afkomstig uit subsidies van de gemeente Amsterdam en het Rijk. De genoemde vermogensfondsen droegen dat jaar, net als in 2024, circa 750.000 euro bij.

In de Raad van Toezicht van ASKV vinden we Judith Sargentini (PRO, voorheen GroenLinks) als voorzitter. Zij is wethouder in de gemeente Gouda. Andere leden van de raad zijn Gianni da Costa (diaconaal opbouwwerker en bestuurslid bij de Amsterdamse afdeling van de ChristenUnie), Marq Wijngaarden (advocaat bij het activistische kantoor Prakken d’Oliveira Ook en tevens lid van de Adviescommissie Asiel van VluchtelingenWerk) en Patricia Seitzinger (onder meer oud-bestuursvoorzitter van GroenLinks Amsterdam).

‘Safe space’ voor transgenders

HVO-Querido verzorgt het beheer en de woonbegeleiding op de meeste opvanglocaties in de stad. Deze ANBI richt zich niet alleen op uitgeprocedeerden, maar verleent breder zorg, met daarbij alle mogelijke aandacht voor diversiteit, inclusie en maatschappelijke betrokkenheid. Zo krijgt het ook een paar ton subsidie per jaar voor een ‘safe space’ ten behoeve van transgenders. In 2025 ontving het van de gemeente bijna 6 miljoen euro voor ‘ongedocumenteerden woonbegeleiding’.

Stichting Maya Angelou Opvang biedt gespecialiseerde opvang, specifiek gericht op de opvang van ongedocumenteerde vrouwen en heeft ook de ANBI-status. 90 procent van de jaarlijkse totale inkomsten van circa 175.000 euro is afkomstig uit subsidie, naast een bijdrage van het Oranjefonds.

De ngo’s Het Wereldhuis, BOOST en KLABU verzorgen inloopcentra, taallessen en sportieve of maatschappelijke participatieactiviteiten om overdag ‘structuur’ te bieden. Het Wereldhuis is een initiatief van de Diaconie van de Protestantse Gemeente, dat radicale actie voorstaat om illegalen te helpen. Daarbij wordt samengewerkt met BOOST voor Vluchtelingen, een ANBI met een jaarbudget van ruim 1 miljoen euro. Hiervan is circa 90 procent afkomstig uit subsidie van de gemeente Amsterdam. Verder dragen ook de Postcode Loterij en het Oranjefonds bij.

KLABU is een ANBI-stichting die vluchtelingen wil helpen om via sport hun leven te verbeteren. Het snelgroeiende budget van inmiddels ruim 1,7 miljoen euro in 2025 is voornamelijk afkomstig uit giften, onder meer van de Postcode Loterij, die in het kader van het vaste partnerschap in 2026 een schenking deed van 600.000 euro.

NGO Stichting Life Goals, met voormalig staatssecretaris Maarten van Ooijen (ChristenUnie) als voorzitter, is een ANBI met een jaarlijks budget van ruim twee miljoen euro dat nagenoeg volledig uit subsidies bestaat. Het geld is merendeels bedoeld voor de uitvoering van projecten in opdracht van de gemeente Amsterdam.

De gemeente Amsterdam heeft deze radicale ngo’s verantwoordelijk gemaakt voor de vormgeving en uitvoering van het beleid richting ongedocumenteerden. Net als de grote rol van ngo VluchtelingenWerk bij het reguliere asielbeleid, leidt dat tot een eenzijdige focus op uitgeprocedeerde asielzoekers, die nog steeds als vluchteling worden gezien.

Links-radicaal netwerk

Ter vergelijking: Voor daklozen heeft de gemeente Amsterdam zo’n 80 miljoen euro beschikbaar. Structureel maken 3500 personen hiervan gebruik. Per uitgeprocedeerde besteedt de gemeente dus bijna het dubbele.

Op landelijk niveau treedt Stichting LOS (Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt) niet alleen op als belangenbehartiger en vraagbaak voor ongedocumenteerden, maar regelt ook ‘logeeradressen’. Deze ANBI, met in 2025 een jaarbudget van bijna een half miljoen euro, leeft vooral van giften. Die ontvangt het van de bekende financiers: de Postcode Loterij, het Oranjefonds en vermogensfondsen als Adessium en de Fred Foundation. Daarnaast doet ook de Nederlandse Loterij (bekend van onder meer de Staatsloterij) een duit in het zakje, evenals het Kansenfonds dat op de warme steun mag rekenen van KRO-NCRV. Een ander deel van de inkomsten is afkomstig van religieuze organisaties uit zowel katholieke als protestantse kring.

Kort en goed: er bestaat een met belastinggeld gefinancierd netwerk van radicale linkse activisten dat zich inspant allerhande vormen van hulp te bieden aan mensen zonder aanspraak op verblijf. Zij hebben zich de afgelopen jaren met hand en tand verzet tegen het strafbaar maken van illegaliteit, aangezien dat hun verdienmodel ondermijnt.

In de bijstand

Hun inspanningen zijn er vooral op gericht een permanent verblijf voor hun doelgroep mogelijk te maken. Het geld dat dit kost, alsmede het salaris voor hun goedbetaalde banen, is afkomstig van de Nederlandse burgers, in de vorm van subsidie ofwel belastingvermindering. Ondertussen verdwijnen de uitgeprocedeerden, zodra ze eenmaal zijn voorzien van een status, meestal meteen (langdurig) in de bijstand.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Riante subsidies voor linkse activisten om illegalen alsnog aan een verblijfsvergunning te helpen – en niemand tikt Amsterdam op de vingers verscheen eerst op Wynia's Week.

Hoe dat er aan toegaat weet bijna niemand beter dan Kevin Kreuger (JA21) die met slechts enkele collega’s de oppositie vormt in de gemeenteraad. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart stapt hij op: een mooi moment om deze bevoorrechte getuige te raadplegen over hoe het er aan toe gaat in Amsterdam, de hoofdstad waar bijna heel Nederland wat meewarig naar kijkt.

In dit uitvoerige WWTV-gesprek met SYP WYNIA schetst KEVIN KREUGER een ontluisterend portret van wethouders, raadsleden en een burgemeester die voornamelijk pretenties hebben, het hele land en zo mogelijk de rest van de wereld de les willen lezen, maar zelden iets voor elkaar krijgen – en vaak is dat maar beter ook.

Het gesprek met Kevin Kreuger loopt langs een lange lijst gekkigheid, van een vervuilde stad die zelf vuil uit Rome haalt om die aan de rand van de stad te verbranden, van hippietuintjes op de autoweg tot een hemelbestormend gasverbod dat totaal mislukte en een leger van 22.000 gemeentelijke ambtenaren met een ziekteverzuim van tien en soms zelfs vijftien procent. Kreuger schetst een stadsbestuur dat niet bestuurt, maar fungeert als een marketingbureau van belastinggeld dat persberichten rondstuurt waarna er hoegenaamd niets gebeurt.

En de burgemeester, Femke Halsema? ‘Het ontbreekt haar aan een antenne buiten haar bubbel. Ze heeft geen idee! Ze voelt het totaal niet aan. Ze is de burgemeester van een kloof. Ze is bijzonder ongeschikt om bestuurder te zijn. Ze is de hele dag bezig Nederland te besturen, de wereld te besturen, en de rest de les te lezen. Ze vliegt naar Boedapest om daar naar de Gay Pride te gaan. Terwijl er in Amsterdam wijken zijn waar homo’s nog net niet de helm op moeten zetten en de kogelvrije vesten aan moeten trekken alvorens de straat op te gaan.’

Maar laat de rest van het land er maar niet te giechelig over doen, zegt Kevin Kreuger. ‘Veel van de gekkigheid van Amsterdam verspreidt zich als een olievlek over Nederland.’

Dit videogesprek is ook te beluisteren als podcast

WYNIA’s WEEK is er 156 keer per jaar, helemaal gratis en met drie edities per week en duizend artikelen per jaar. Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de supporters, de donateurs en andere fans. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht ‘Femke Halsema heeft geen idee. Ze heeft geen antenne buiten haar bubbel. Ze bestuurt een Amsterdamse kloof.’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Wat in al deze schrijfsels en analyses onbeantwoord blijft, en waarover ik mij met decennia aan data over soortgelijke ‘incidenten’ een steeds vastomlijnder idee begin te vormen, is de vraag: wat bezielt deze mensen?

Fijnbesnaarde ziel

Het gaat om een menstype dat er alles aan is gelegen de realiteit buiten de deur te houden, ten koste van alles en iedereen, om de eigen ideologie te behouden.

Is er een meisje vermoord of verkracht door een asielzoeker, dan is het probleem alle mannen, of inmiddels ‘mensen met een piemel’ want het is in sommige kringen lastig om precies te zeggen wat een man is, en moet er nodig iets aan de straatverlichting gebeuren.

De deflectie mag krankzinnige vormen aannemen. Sterker nog: hoe absurder, hoe beter. In de absurditeit toont zich de morele verfijning. Dat werkelijk iedere Jan met de korte achternaam kan voorzien wat er gebeurt wanneer je een hoop mannen uit culturen waar geen age of consent bestaat en vrouwen nauwelijks meer zijn dan eigendom, opsluit in een soort Big Brother-huis met studentes, is precies de reden waarom de fijnbesnaarde ziel het niet voorziet.

Het doel van de deflectie is geen waarheidsclaim, maar het etaleren van deugdzaamheid aan de eigen sociale klasse. Hoe doe je dat beter dan door je zo ver mogelijk moreel en conceptueel te distantiëren van de common sense van de commons? Uiteindelijk is alles terug te voeren op Pierre Bourdieu.

Een van de meest sprekende voorbeelden van dit fenomeen is de uitspraak van een artieste, wier verstand, zoals vaker voorkomt, invers is gecorreleerd met haar artistiek talent, in reactie op weer een verkrachting door een derdewereldklant: als zij niet was verkracht door een asielzoeker, was zij verkracht door iemand anders. Een adembenemende contrafeitelijke uitspraak waarover je in een college filosofie over de aard van causaliteit nog een aardige tentamenvraag kunt stellen.

Uitsluiting

Op de concrete vraag aan dit soort ideologisch bezeten zeloten hoeveel verkrachtingen en moorden zij bereid zijn te tolereren voordat hun geloof dat diversiteit in alle gevallen een verrijking is wankelt, wordt doorgaans hysterisch gereageerd. Onder de dekmantel van morele zuiverheid schuilt de angst om uit de eigen sociale kring te worden gezet op het moment dat iemand de zaak in ernst zou willen onderzoeken. Want dan moet worden geconcludeerd dat er een antwoord mogelijk is op de vraag wat voor soort mannen dit soort dingen doen, en dan volgt er ook een oordeel over de wenselijkheid van het binnenhalen van steeds meer van dit soort mannen, en dat is nu juist die glijdende schaal naar de realiteit waar dit menstype koste wat kost vanaf wil blijven.

Het antwoord op de vraag hoeveel moorden, verkrachtingen, onveiligheid en maatschappelijke en politieke onrust acceptabel is om maar te kunnen blijven vasthouden aan de gemoedsrust van het eigen morele gelijk en opname in de eigen sociale kring, is kortom: oneindig. Want anders moet er wellicht ‘gediscrimineerd’ worden, en dat is slecht en leidt tot uitsluiting uit de sociale kring. Want anders moet er wellicht ‘rechts’ gestemd worden, en dat is slecht en leidt tot uitsluiting uit de sociale kring. Ad infinitum.

Om het florissante zelfbeeld te kunnen handhaven is het geoorloofd te lachen met moord en verkrachting, met het verdwijnen van de Westerse leefwereld, de vervreemding van de gewortelde bevolking van haar eigen wortels, om alle zorgen die tegen de ideologie ingaan weg te zetten als een terugkeer van ‘fascisme’, de definities van concepten op te rekken tot voorbij iedere betekenis. Het met de klamme mantel der eufemismen als ‘we snappen dat je je onveilig hebt gevoeld’ bedekken van de doodsangst van studenten over het onveilig zijn in de eigen kamer, het eigen huis, het eigen land om voorbij te kunnen gaan aan het ongemakkelijke feit dat de lukrake samenwerping van mensen in een kamer, een huis of een land nooit had mogen plaatsvinden.

Want de vervolgstap in die denkrichting is namelijk dat die samenwerping niet alleen moet worden gestopt, maar ook zo spoedig mogelijk moet worden omgekeerd. En dat zou ongezelligheid opleveren op feestjes, partijtjes, redacties.

Vertwijfeling

Het deugnarcisme van de apologeten van rampspoedig beleid is in de kern een zelfdienende ideologie die onder het mom van medemenselijkheid ten diepste immoreel is, omdat het uit eigenbelang bereid is ongelimiteerde schade te tolereren en veroorzaken, zolang het deugende individu kan blijven zwemmen in het pislauwe zwembad van het eigen gelijk.

Zolang de sociale status van dit soort mensen conditioneel is op het niet kunnen waarnemen van de realiteit, zullen ze de kosten van hun morele verfijning blijven afwentelen op de samenleving en zullen de veroorzakers van de ellende de enigen zijn die in vertwijfeling achterblijven over hoe het allemaal toch zo uit de hand heeft kunnen lopen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Verantwoordelijken voor rampspoed rond Stek Oost zijn blind voor de realiteit uit angst voor sociale uitsluiting verscheen eerst op Wynia's Week.

Sociologie is een tak van wetenschap die niet bij alle Nederlanders evenveel aanzien geniet. Zelfs staatssecretaris van Onderwijs Ger Klein (PvdA) sprak in de jaren zeventig van ‘een discipline waarmee men hooguit in de brugklas van de wetenschap zit’. Als ’s lands grootste sociologenvreter gold decennialang de veelgelezen, in 2010 overleden Volkskrant-columnist Jan Blokker. ‘De enige wetenschap waar je niet bij na hoeft te denken’ werd door hem voortdurend belachelijk gemaakt.

Hadden Klein en Blokker gelijk? Hun bedenkingen waren in elk geval niet van toepassing op de socioloog en hoogleraar J.A.A. van Doorn (1925-2008). Deze ‘ideeënman en non-conformist’ – een typering van J.L. Heldring – stond niet alleen bekend als co-auteur van het klassiek geworden handboek Moderne sociologie (1959), maar publiceerde ook baanbrekende studies over de dekolonisatie van Nederlands-Indië. Bovendien schreef hij honderden columns en essays in NRC Handelsblad, Trouw en HP/De Tijd.

Prikkelende stelling

In een van die columns poneerde Van Doorn in januari 2000 de nog altijd prikkelende stelling dat Amsterdam in wezen een conservatieve stad is. ‘Men verzet zich tegen het nieuwe, het vreemde, het onwennige. Men leeft in het verleden en wenst geen verandering.’

Want ga maar na, schreef Van Doorn:

‘Prins Claus werd [in 1966] belaagd omdat de rookbommengooiers nog de Duitse bezetting in hun hoofd hadden en van het nieuwe democratische Duitsland niet wisten. De Maagdenhuisbezetters miskenden de nieuwe ontwikkelingen in het universitaire onderwijs en probeerden het oude luie studentenleventje onder een nieuwe firmanaam voort te zetten. Het verzet tegen de metro deed denken aan de aapjeskoetsiers die de eerste auto’s met paardenvijgen bekogelden. De kraakbeweging saboteerde de renovatie van oude gebouwen en stadsgedeelten. De roemruchte Provo’s vertoonden zelfs een vorm van regressie die de interesse van psychiaters verdient. Ze wilden terug naar hun jongste jaren, toen ze nog vrij konden spelen en dachten Kabouters te zijn, en ze bouwden zich een speeltuin waar geen volwassenen werden toegelaten: Oranje-Vrijstaat. Hoofdkabouter Roel van Duyn werd de stad ten slotte te veel en hij week uit naar het platteland, waar hij zich op een kinderboerderij isoleerde.’

Wat een verschil, zo kunnen we daaraan toevoegen, met Rotterdam, de stad waar Van Doorn tot 1987 hoogleraar was. Waar anders in het naoorlogse Nederland was zoveel verandering en zoveel dynamiek?

Na de Duitse bezetting werd Rotterdam hét symbool van wederopbouw, optimisme en economische groei. Het was de eerste Nederlandse stad met een autovrije winkelpromenade (De Lijnbaan, 1953), een metrolijn (tussen het Centraal Station en het Zuidplein, 1968), een popfestival (Kralingen, 1970) en een voetbalclub met een Europacup en een Wereldbeker (Feyenoord, 1970). De Euromast fungeerde sinds 1960 als blikvanger en natuurlijk was er ook de voortdurende expansie van de haven, die in 1962 werd uitgeroepen tot de grootste ter wereld. Rivaal Amsterdam had voortdurend het nakijken.

Politieke stagnatie

Ook bij de politieke eigenaardigheden van Amsterdam past het woord stagnatie. Gemeenteraadsverkiezingen worden al sinds 1919 voortdurend gewonnen door sociaaldemocraten (eerst de SDAP, na de oorlog de PvdA) en anders wel door communisten (1946), D66 (2014) of GroenLinks (2018). Links trekt in de stad van Femke Halsema al meer dan honderd jaar aan alle touwtjes. Nooit is de boel eens flink opgeschud, naar voorbeeld van Leefbaar Rotterdam of Hart voor Den Haag, de stadspartij van Richard de Mos. In geen enkele andere Europese hoofdstad is de lokale politiek zo statisch, zo saai en zo voorspelbaar. Inderdaad: ‘Men verzet zich tegen het nieuwe, het vreemde, het onwennige.’

Gaat daar bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart verandering in komen? Daar lijkt het niet op: de peilingen voorspellen een nek-aan-nekrace tussen D66, GroenLinks en de PvdA. Die laatste twee partijen doen in Amsterdam nog op eigen houtje mee – ook al geen blijk van vernieuwingsgezindheid. Ondertussen stevent de hoofdstedelijke VVD af op een historisch verkiezingsdebacle; in sommige peilingen worden de liberalen zelfs voorbijgestreefd door de Partij voor de Dieren. Dat krijg je ervan als je jarenlang op slappe wijze pseudo-oppositie voert omdat je bang bent anders nooit meer te mogen aanschuiven bij de grote linkse jongens.

Gaat er ooit iets veranderen in het door en door anti-moderne en contrarevolutionaire Amsterdam, waar het de laatste jaren – behalve naar niet opgehaald huisvuil – ook nog eens onbedaarlijk is gaan stinken naar jodenhaat? In elk geval voor de volgende raadsperiode kunnen we alle hoop gerust laten varen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Het linkse reservaat van Femke Halsema stinkt naar vuilnis en jodenhaat – en daar gaat na 18 maart niks aan veranderen verscheen eerst op Wynia's Week.

Verantwoordelijkheid gedelegeerd

Zelf vind ik het een verademing dat niet elke melding van grensoverschrijdend gedrag meteen tot een persoonsgericht onderzoek leidt. Zoals ik eerder heb betoogd in het boek Kapot. Hoe vilein is de deugindustrie? zitten er nogal wat pietluttigheden tussen zulke klachten en meldingen.

Maar 95% van de meldingen waar niets mee wordt gedaan is wel heel veel en in onze hoofdstad ligt het niet aan de aard van de meldingen. Daar ligt het aan de abominabele wijze waarop het Bureau Integriteit is ingebed binnen de gemeentelijke organisatie.

Het bureau valt niet onder de burgemeester die wettelijk gezien verantwoordelijk is voor lokale integriteit. De verantwoordelijkheid ervoor is gedelegeerd naar de gemeentesecretaris die gezamenlijk met een paar directeuren – waaronder de directeur van de afdeling waarover de melding gaat – bepaalt of het Bureau Integriteit onderzoek naar de melding mag doen of niet. Veelal mag dat dus niet.

Treurig is bovendien dat één van de wegingsgronden die de ambtelijke organisatie daarbij hanteert is of door zo’n onderzoek de belangen van de gemeente Amsterdam in het geding komen, bijvoorbeeld door mogelijke negatieve publiciteit. Alsof dat een rol mag spelen bij een melding van ernstig grensoverschrijdend gedrag. Het kan leiden tot de volgende repliek op een melding: ‘Nee, mevrouw, wellicht wordt u gediscrimineerd, wellicht heeft uw leidinggevende u aangerand, maar als wij daar onderzoek naar zouden doen, schaadt dat de reputatie van de gemeentelijke organisatie. Dus sorry, maar nee, hier doen wij verder niets mee.’

De betrokken directeur zal, als die al iets zegt, vertellen dat het probleem wel op een andere manier kan worden opgelost en een onderzoek overbodig is.

Conflict tussen burgemeester en Ombudsman

Dat kan trouwens nog als een positieve reactie worden gezien, ook al wordt er niets gedaan met de melding. Uit het recente rapport van de gemeentelijke Ombudsman blijkt dat melders vaak niet eens worden geïnformeerd, niet eens een bevestiging van ontvangst van de melding krijgen. Zij zitten dan wel met de gebakken peren. De directeur van hun afdeling weet namelijk dat zij zo’n melding hebben gedaan en dat kan negatieve gevolgen voor de melder hebben.

Hierover is in de Gemeente Amsterdam  een conflict uitgebroken tussen de burgemeester en de gemeentelijke Ombudsman. De laatste schreef een negatief rapport over de Dienst Integriteit. Dat was tegen het zere been van de burgemeester en sindsdien is de negatieve publiciteit over de gemeente Amsterdam in alle landelijke kranten zichtbaar.

Weinig klachten over onduidelijkheden

De kritiek van de Ombudsman is niet eens zo hard. Die gaat enkel over onduidelijkheden in de procedures. Onduidelijkheden over de informatievoorziening door Bureau Integriteit, over de procedures, over de positie van Bureau Integriteit ten opzichte van het lijnmanagement, over de gehanteerde onderzoekmethode, de toepassing van de Gedragscode, en de bevoegdheden van het Bureau. Iedereen die meer achter het rapport zoekt komt bedrogen uit.

Wat de Ombudsman zegt valt nog alleszins mee. Het aantal medewerkers dat zich over elk van deze onduidelijkheden beklaagt is zeer gering. Slechts vijf mensen hadden geklaagd over onduidelijkheden in de wijze waarop Bureau Integriteit meldingen valideert. 15 mensen klaagden erover dat hun melding was doorverwezen naar andere afdelingen. Vijf personen beklaagden zich dat hun melding niet vertrouwelijk was gebleven, wat heel weinig is gegeven de gekozen procedure dat de directeur van de melder direct inzage krijgt in zo’n melding om te bepalen of onderzoek nodig is. Ten slotte waren er bij de Ombudsman grieven binnengekomen over het niet, niet tijdig of onjuist reageren op meldingen. Dat is wel weer begrijpelijk gegeven de 95% van de meldingen die geen vervolg krijgt.

Verwijten gaan naar de verkeerde

De reactie van burgemeester Halsema was dat het onderzoek niet deugt. Dat klopt wel. Een voorbeeld is dat wat de Ombudsman als een onderzoeksopzet ziet. Daarin wordt van alles genoemd,  behalve wat het doel van het onderzoek is, wat de vragen zijn die worden beantwoord en hoe te werk is gegaan om die vragen te beantwoorden. Als je niet eens weet wat een onderzoeksopzet in moet houden, roep je zulke kritiek over je af. Als je een onderzoek zo onkundig inricht als de Ombudsman heeft gedaan, dan schiet je je doel voorbij. Dat helpt niet echt.

Een probleem in het onderzoek van de Ombudsman is ook dat de verwijten richting Bureau Integriteit gaan. Dat gaat met heel grote woorden gepaard. Het bureau wordt verweten onprofessioneel, niet onafhankelijk en niet objectief te werk te gaan, niet te voldoen aan behoorlijkheidsnormen op het gebied van open en transparant, eerlijk en betrouwbaar zijn. Een verwijt is dat het bureau een borging van zorgvuldigheid en professionaliteit ontbeert evenals een systeem van heldere, controleerbare opdrachtverlening vrij van elke schijn van belangenverstrengeling.

Die verwijten hadden richting de burgemeester moeten gaan. Die heeft het integriteitsvraagstuk gedelegeerd, terwijl zij zelf wettelijk gezien de hoeder van de lokale integriteit is. De verwijten hadden richting het ambtelijk apparaat moeten gaan dat voor een uitermate problematische inbedding van het Bureau Integriteit binnen de ambtelijke organisatie heeft gekozen.

Of het helpt valt te bezien

Nu wordt er gepleit voor een commissie integriteit met deskundigen op het terrein van integriteit. Die commissie zou dan boven het Bureau Integriteit moeten staan en de afwegingen maken of een onderzoek naar aanleiding van een klacht nodig is of niet. De commissie zou de plaats moeten innemen van de directeuren die nu zulke beslissingen nemen. Dat was al enige tijd aan de gemeenteraad beloofd, maar is er nooit van gekomen.

Eigenlijk is alles beter dan de nu gekozen organisatie van het Bureau Integriteit. Maar of het helpt valt te bezien. Als een organisatie als de gemeente Amsterdam het maar vervelend vindt dat er meldingen binnenkomen van ernstig grensoverschrijdend gedrag en daar eigenlijk niets mee wil doen, moet ik nog zien wie de leden worden van die commissie integriteit en of het daarmee beter zal gaan.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank! Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video’s en podcasts en ter publicatie in Wynia’s Week aanbieden. Stuur uw publicabele reacties aan reacties@wyniasweek.nl. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom!

Het bericht Gediscrimineerd of aangerand? In Amsterdam is het zinloos om dat te melden verscheen eerst op Wynia's Week.

Crack is een derivaat van cocaïne dat wordt gemaakt door coke op te lossen in ammoniak. Alle rotzooi waarmee straatcoke is versneden, lost op en een kristalletje pure coke komt bovendrijven. Dit wordt uiteindelijk in een glazen pijpje gerookt. De verbranding geeft een knisperend geluid, vandaar de naam crack. In tegenstelling tot cocaïne, dat in ‘grampakjes’ (in de praktijk 0,7 gram versneden spul) van 50 euro wordt verkocht, is crack beschikbaar in kleine gebruikersporties van 5 euro, een marketingstrategie speciaal gericht op arme paupers.

Dure verslaving

Het massagebruik van crack door de onderklasse is relatief recent in de Lage Landen. Amerika echter zag eind jaren 80 en jaren 90 al een crackepidemie die vooral in de zwarte gemeenschap een desastreuze uitwerking had. Ik woonde in die tijd vijf maanden in een ondergrondse kolonie van daklozen in Manhattan, een antropologisch onderzoeksproject dat resulteerde in mijn boek Tunnel People. Van de vijftig tunnelmensen gebruikte de overgrote meerderheid crack, evenals vrijwel alle daklozen die in de buurt, de sjieke Upper West Side, foerageerden. Mijn gids in de tunnel was Bernard Isaacs, een rasta van in de veertig die zichzelf als ‘recreatief crackroker’ omschreef. Hij was in feite de enige die zijn gebruik redelijk onder controle had: overdag raapte hij blikken als kostwinning, na een dag hard werken rookte hij graag voor het slapen gaan een pijpje of twee. De andere daklozen in de tunnel verloren alle controle en gleden snel af.

De high van crack is enorm intens maar met tien minuten extreem kort. Dan volgt een dip en een sterk verlangen naar een volgende portie. Gebruikers noemen dit thirst. Zware crackrokers gebruiken soms wel tientallen porties op een dag en zijn de hele dag bezig met geld te vinden om deze dure verslaving te bekostigen. Of ze dealen natuurlijk zelf waardoor crackgebruik als een olievlek uitspreidt. Voor mijn onderzoek voor de stad Antwerpen sprak ik een cokedealer die op een gegeven moment tien gram coke per dag zat te freebasen – een deftige term voor crack roken. Dit kom neer op een kleine honderd porties.

Wat kunnen we verwachten als Amsterdam verslaafde paria’s als laboratoriumratten gaat inzetten in een onzalig experiment om gratis crack uit te delen? Allereerst zal het nieuws als een lopend vuurtje rondgaan op straat en zullen binnen een paar weken tientallen, misschien wel honderden gebruikers uit alle delen van het land toestromen. Ook internationaal. Brussel heeft als een grote populatie van verslaafden, evenals Frankfurt en Parijs. Het Oosterpark zal Crack Central van Europa worden.

De prangende vraag is: hoeveel porties crack geven we aan een gebruiker? Vijf? Tien? Natuurlijk wordt met het uitgespaarde geld nog meer crack gekocht. Een crackverslaving is in tegenstelling tot een heroïnehabit een ‘rupsje nooit genoeg’. In de zeldzame gevallen dat de gebruiker aan deze porties genoeg heeft, verkoopt hij natuurlijk de rest. Om daar misschien ander spul voor te kopen. Een Brabantse verslaafde vertelde me dat de combinatie flakka – crack onder de naam double trouble – in het Zuiden erg populair is. Criminaliteit zal stijgen, want de drempel voor diefstal daalt bij mensen onder invloed: de dopaminerush van crack maakt overmoedig. Alle crackconsumenten die ik sprak zeiden dat ze alleen onder invloed op het dievenpad gaan. Als bijverschijnsel worden gebruikers agressief en opgefokt, zowel tijdens als na gebruik. Geweld zal exponentieel toenemen en buurtbewoners zullen straks ’s nachts niet meer de straat op durven. In deze sfeer van straffeloosheid zien straatbendes natuurlijk nieuwe kansen.

Ethische vragen

En hoe komen we trouwens aan de cocaïne om er crack van te maken? Gaan we zaken doen met de Mocromaffia of narcoterroristische kartels uit Mexico die we daarmee legitimiteit verschaffen? Of gaan we cocabladeren importeren uit Bolivia en gaan we de Nederlandsche Cocaïne Fabriek weer opstarten die tijdens de Eerste Wereldoorlog het witte marcheerpoeder zowel aan Duitse als geallieerde militairen leverde?

En hoe valt het ethisch te rijmen om een extreem toxische drug aan een onderklasse te verstrekken? Regelmatig cocaïnegebruik heeft al een funeste uitwerking op het zenuwstelsel en kweekt een klasse van narcistische megalomane kapsoneslijers – google maar op ‘Narcist Personality Disorder’ en ‘Cocain’. Crack is nog schadelijker en afgezien van de sociaal ontwrichtende werking, veroorzaakt het psychoses, hallucinaties en uiteindelijk onomkeerbare hersenbeschadigingen bij de gebruiker. Gaat een beschaafde maatschappij zo met haar verschoppelingen om, of is dit in feite een cynische vorm van palliatieve zorg voor een afgeschreven onderklasse? Want wat is het beoogde eindstation voor de gebruiker? En hoe zal het buitenland naar ons kijken? Zullen die dat experiment in dank afnemen?

Arresteer de dealers

Ik heb de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar de fentanylepidemie aan de westkust van Amerika, van Vancouver tot Tijuana. Overal bleek dat een tolerante, permissieve houding het drugsprobleem alleen maar verergerde. In de meeste steden – van San Diego en San Francisco tot Seattle – maakt deze zogenaamde harm reduction approach momenteel plaats voor een meer repressieve houding, waar de rechten van overlastontvangende bewoners uiteindelijk meer prioriteit krijgen dan die van overlastgevende gebruikers.

In het geval van het Oosterpark is het allemaal niet zo moeilijk. Arresteer de dealers en geef ze zware straffen voor het verkopen van toxische substanties. In San Diego worden dealers die een dodelijke overdosis fentanyl verkopen met doodslag aangeklaagd. Geef overlastgevende en criminele gebruikers de keus tussen verplicht afkicken of de gevangenis – waar ze uiteindelijk ook afkicken. En stuur mensen die hier illegaal verblijven terug naar waar ze vandaan komen. Geef de bereidwilligen een toekomstperspectief.

Deze aanpak heeft aan de Amerikaanse westkust zowel het aantal drugsdoden als criminaliteit aanzienlijk doen dalen. Wordt er niet snel en daadkrachtig ingegrepen, dan wordt het Oosterparkprobleem snel een onbeheersbare en permanente crisis.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Wil Amsterdam gratis crack als oplossing voor overlast? Dan wordt de stad het Crack Central van Europa verscheen eerst op Wynia's Week.

Het plan voor de spijtbetuiging, zo meldde Het Parool, werd eerder dit jaar besproken in een besloten raadsvergadering en kreeg toen de steun van alle aanwezige raadsleden. Tevens werd besloten dat de gemeente 25 miljoen euro uittrekt voor een speciaal fonds dat moet bijdragen aan ‘de versterking en zichtbaarheid van het Joodse leven in Amsterdam’. Een commissie onder leiding van oud-PvdA-minister Jet Bussemaker zal adviseren over de besteding van het bedrag.

Met dank aan het Gemeentevervoerbedrijf

Deze stap, zo wist de NOS er nog aan toe te voegen, volgt op een onderzoek van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), dat binnenkort wordt gepresenteerd. Uit het onderzoek blijkt dat het gemeentelijke apparaat van Amsterdam een centrale rol speelde in de Jodenvervolging in Nederland. ‘Via de bevolkingsregistratie van de gemeente kreeg de Duitse bezetter toegang tot hun adressen, wat de deportaties aanzienlijk vergemakkelijkte. Ook het Gemeentevervoerbedrijf (GVB) leverde een bijdrage: het verzorgde het transport naar verzamelplaatsen in de stad. Zo’n 60.000 Amsterdamse Joden werden vermoord.’

Het zijn pijnlijke feiten voor een stad waar de antisemitische putlucht niet dateert van gister of eergister. Vooral dankzij de Februaristaking (1941) en het Achterhuis – het wereldberoemde onderduikadres van Anne Frank aan de Prinsengracht – is wereldwijd het beeld ontstaan dat Amsterdam zich altijd zeer heeft bekommerd om het lot van zijn Joodse inwoners. Niet toevallig kreeg de stad na de oorlog van toenmalig koningin Wilhelmina de wapenspreuk ‘Heldhaftig, vastberaden, barmhartig’. Aan de Weesperstraat werd in 1950 zelfs een Monument van Joodse Erkentelijkheid opgericht, als dankbetuiging voor de Amsterdammers die de Joodse bevolking tijdens de oorlog hadden geholpen.

Onze hoofdstad liet het zich allemaal graag aanleunen en veegde ongemakkelijke waarheden liefst onder het tapijt. Bijvoorbeeld dat slechts 25,3 procent van de Amsterdamse Joden de Holocaust overleefde, een opmerkelijk verschil met onder meer Utrecht (45,9), Maastricht (49,5) en Enschede (52,1).

Betrokkenen zijn niet meer onder ons

Toch zijn de hoofdstedelijke excuses niet per se logisch. Zeker, historische spijtbetuigingen – over bijvoorbeeld het Nederlandse slavernijverleden, het kolonialisme en de politionele acties in Nederlands-Indië – mogen zich de laatste jaren verheugen in een grote populariteit. De befaamde historicus A.Th. van Deursen suggereerde in 1999 een verband tussen onze excuusdrift en het afnemen van onze historische kennis – een direct gevolg van de verloedering van het geschiedenisonderwijs na de invoering van de Mammoetwet (1968). Wie de geschiedenis niet kan overzien en niet in staat is gebeurtenissen in hun verband te plaatsen, kan zich over het verleden nog slechts verbazen of er zelfs boos of beschaamd over worden, meende Van Deursen.

Maar er is ook een praktisch probleem met de excuses die Halsema wil aanbieden voor het falen van het gemeentelijke apparaat in de jaren 1940-1945. De Duitse bezetting is inmiddels tachtig jaar geleden. Dat betekent om te beginnen dat de Amsterdamse bestuurders en gemeenteambtenaren van toen niet meer onder ons zijn, op misschien een enkele uitzondering na. Halsema gaat dus een spijtbetuiging afleggen zonder dat ze kan nagaan of de betrokkenen het daarmee eens zijn. Dat is niet alleen erg vrijpostig, maar doet ook afbreuk aan de waarachtigheid die met het aanbieden van excuses gepaard hoort te gaan.  

Behalve de Amsterdamse ambtenaren die de Duitsers dikwijls een handje hielpen, zijn ook de Joodse slachtoffers van toen – voor zover ze de Holocaust overleefden – meestal niet meer onder ons. We kunnen dus niet weten of ze de excuses van Halsema zouden hebben geaccepteerd.

Kort en goed: de aanstaande spijtbetuiging van de burgemeester hangt nogal in het luchtledige en heeft bijgevolg weinig betekenis.

Onsmakelijke schertsvertoning

Behalve misschien voor de burgemeester zelf. Sinds de opening in maart 2024 van het Nationaal Holocaustmuseum, waar Joodse nabestaanden antisemitische leuzen over zich heen kregen, is de Jodenhaat in Amsterdam alsmaar zichtbaarder en tastbaarder geworden. Halsema heeft geen moment de indruk gewekt dat ze tegen de situatie is opgewassen. Ze is er direct verantwoordelijk voor dat losgeslagen Hamas-sympathisanten in de straten van onze hoofdstad inmiddels meer hebben te vertellen dan de politie en dat veel Joodse Amsterdammers zich niet meer veilig voelen. Dan komt het natuurlijk mooi uit als je in de Hollandsche Schouwburg een paar loze gebaren kunt maken die de indruk moeten wekken dat het bestrijden van antisemitisme wel degelijk hoog op je agenda staat.

Wat een onsmakelijke schertsvertoning. Laat de incapabele Halsema, als ze écht iets tegen Jodenhaat wil doen, liever haar biezen pakken en plaatsmaken voor een burgemeester die níet bang is voor Hamas-goedpraters op het stadhuis en die de confrontatie met antisemieten wél durft aan te gaan.

Roelof Bouwman is journalist, historicus en adjunct-hoofdredacteur van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Roelof Bouwman: Als Femke Halsema écht iets wil doen aan de antisemitische putlucht in Amsterdam, dan pakt ze haar biezen verscheen eerst op Wynia's Week.

We boffen, want vijfentwintig jaar geleden, in 2000, deed ook de vooraanstaande socioloog, emeritus hoogleraar en essayist J.A.A. van Doorn al eens een poging om die vraag te beantwoorden. In Amsterdam, zo concludeerde hij toen, worden voortdurend achterhoedegevechten gevoerd tegen de moderniteit. Daarom zou je de stad het best kunnen typeren als ‘conservatief’: ‘Men verzet zich tegen het nieuwe, het vreemde, het onwennige. Men leeft in het verleden en wenst geen verandering.’

Ouderwetse Maagdenhuisbezetters

Voorbeelden te over, meende Van Doorn. Zo werd de uit Duitsland afkomstige Claus von Amsberg, toen hij zich in de jaren zestig aandiende als echtgenoot van kroonprinses Beatrix, in Amsterdam belaagd door rookbommengooiers. Die hadden nog de Tweede Wereldoorlog in hun hoofd en wisten niks van de nieuwe democratische Bondsrepubliek.  

In 1969 bezetten Amsterdamse studenten het Maagdenhuis. De bezetters, aldus Van Doorn, miskenden de nieuwe ontwikkelingen in het universitaire onderwijs en probeerden hun oude luie studentenleventje voort te zetten onder een nieuwe firmanaam. Niet het corps, maar Marx en Mao waren voortaan het excuus om pas rond je dertigste af te studeren.

Het verzet tegen de Amsterdamse metro, vervolgde Van Doorn, deed denken aan de aapjeskoetsiers die de eerste auto’s met paardenvijgen bekogelden en de hoofdstedelijke kraakbeweging saboteerde de renovatie van oude gebouwen en stadsgedeelten. ‘De roemruchte Provo’s vertoonden zelfs een vorm van regressie die de interesse van psychiaters verdient. Ze wilden terug naar hun jongste jaren, toen ze nog vrij konden spelen en dachten Kabouters te zijn, en ze bouwden zich een eigen speeltuin waar geen volwassenen werden toegelaten: Oranje-Vrijstaat. Hoofdkabouter Roel van Duijn werd de stad ten slotte te veel en hij week uit naar het platteland, waar hij zich op een kinderboerderij isoleerde.’

Het zijn niet allemaal voorvallen die iedereen nog helder voor de geest zullen staan. Laten we het lijstje van Van Doorn daarom eens proberen te actualiseren.

We zouden het dan kunnen hebben over de politieke stagnatie waaraan Amsterdam al heel lang lijdt. ‘Men leeft in het verleden en wenst geen verandering’ is hier volop van toepassing. Amsterdam is de enige hoofdstad in Europa waar sociaaldemocraten – eerst de SDAP, na de oorlog de PvdA – tussen 1919 en 2014 voortdurend de grootste fractie vormden in de gemeenteraad, hoewel dat voorrecht tussen 1946 en 1949 moest worden gedeeld met de communistische CPN. Na 2014 werden D66 en GroenLinks dominant, maar sinds de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 is de PvdA opnieuw nummer één. Van grote rechtse partijen, naar voorbeeld van Leefbaar Rotterdam of de Haagse stadspartij van Richard de Mos, hebben ze in Amsterdam nog nooit gehoord. Al meer dan een eeuw waait de wind in onze hoofdstad onophoudelijk uit de linkse hoek en zitten alle politieke luiken potdicht. Nergens anders is gemeentepolitiek zo saai en zo voorspelbaar.

Antisemitische putlucht

Ook de agressieve jodenhaat in Amsterdam maakt een weinig moderne indruk. Tijdens de anti-Israëlische protesten in het kielzog van de slacht- en verkrachtpartij van Hamas (7 oktober 2023), bij de opening van het Nationaal Holocaustmuseum (10 maart 2024) en bij de rellen na afloop van de voetbalwedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv (7 november 2024) was de antisemitische putlucht in de stad niet te harden.

Het is te makkelijk om daarbij alleen te wijzen naar de ‘nieuwe Amsterdammers’ met Turkse of Marokkaanse roots – alsof de jodenhaat in de stad een fenomeen van relatief recente datum is. Zeker, dankzij de Februaristaking en het Achterhuis – het wereldberoemde onderduikadres van Anne Frank aan de Prinsengracht – is het beeld ontstaan dat Amsterdam zich altijd zeer heeft bekommerd om het lot van zijn joodse inwoners. Maar er zijn weinig cijfers die dat beeld ondersteunen. Zo overleefde in Amsterdam slechts 25,3 procent van de joden de Holocaust, een opmerkelijk verschil met bijvoorbeeld Utrecht (45,9), Maastricht (49,5) en Enschede (52,1).

In een boze open brief van Adriaan van Dis en 38 andere Amsterdammers aan stadskrant Het Parool werden we een half jaar geleden geattendeerd op nóg een anti-moderne eigenaardigheid van de hoofdstad. ‘We leven in Amsterdam op een vuilnisbelt. De stad is verworden tot een van de smerigste in de wereld,’ zo heette het. ‘Het is heel duidelijk dat de urgentie van dit probleem bij de gemeente ontbreekt. We betalen jaarlijks voor de reinigingskosten van de stad, maar zien er niets voor terug. De ratten en meeuwen tieren welig op deze vuilnisbelt, een gevaar voor de volksgezondheid. Ongediertebestrijders beleven een gouden tijd.’

Heel oude tradities

Laten we niet vergeten om ook Femke Halsema op te voeren als een uitgesproken representant van onze ouderwetse hoofdstad. ‘Het gaat vaak om heel oude tradities die niet aan godsdienst gerelateerd kunnen worden of niet zomaar op een bevolkingsgroep geplakt kunnen worden,’ sprak ze onlangs op Zero Tolerance Day, de dag tegen genitale verminking. ‘Het zijn oude tradities die aandacht verdienen en niet misbruikt moeten worden in een andere strijd, in polarisatie.’ Sussende woorden over het achterlijke verschijnsel vrouwenbesnijdenis: hoe conservatief en anti-modern kan een burgemeester zijn?  

J.A.A. van Doorn overleed in 2008. Maar zijn karakteristiek van Amsterdam is nog altijd onovertroffen.

Roelof Bouwman is columnist en adjunct-hoofdredacteur van Wynia’s Week. Hij schrijft over politiek, geschiedenis en media.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in 2025? Hartelijk dank!

Het bericht 750 jaar Amsterdam: een vieze, antisemitische stad die weigert modern te worden verscheen eerst op Wynia's Week.

Warmtenetten liggen op zijn gat, windturbines mogen nergens staan, het stroomnet raakt overbelast en Amsterdam raakt niet van het gas af: de borstklopperige hoofdstad gaat aan zijn eigen morele verhevenheid ten onder.

De Rijksoverheid wil dat Nederland in 2050 geen CO2 meer uitstoot. Koken op gas en verwarmen op aardgas is daarom, als het aan de overheid ligt, vanaf dan niet meer mogelijk. Daarvoor moeten ongeveer 7 miljoen woningen en 1 miljoen andere gebouwen aardgasvrij zijn. Wat de woningen betreft, komt dat neer op ongeveer 300.000 stuks die ieder jaar van het gas af zouden moeten.

De gemeente Amsterdam denkt daar een schepje bovenop te kunnen gooien: na de verkiezingswinst van GroenLinks bij de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen in 2018 legde het gemeentebestuur de ambitie vast om de hele stad al in 2040 volledig van het aardgas af te hebben – tien jaar eerder dan de rest van Nederland.

Het Amsterdamse doel is om in 2030 zeker 110.000 woningen op warmtenetten aan te sluiten: een vorm van stadsverwarming waarbij een groep woningen en gebouwen aangesloten zitten op een grote, centrale warmtebron die via buizen warm water naar huizen stroomt om ze op te warmen. Naast de aanleg van warmtenetten maakte de gemeente ook plannen voor de bouw van windturbines en een biomassacentrale, allemaal onder het mom van ‘Amsterdam aardgasvrij’.

Aanleg warmtenetten

Amsterdam wilde samen met energieleverancier Vattenfall en woningcorporaties beginnen met stadsverwarming in sociale huurwoningen in onder meer Amsterdam Nieuw-West en Amsterdam-Noord. Daar werden de bestaande woningen, ondanks eerder verzet van de bewoners, van het gas gehaald en aangesloten op het warmtenet van monopolist Vattenfall, met de belofte dat de prijzen voor het warmtenet niet duurder zouden zijn dan de verwarming op gas.

Ook de woningcorporaties en de gemeente gingen ervan uit dat de prijzen niet hoger zouden uitvallen dan de prijzen voor aardgas. Daarnaast had de gemeente Amsterdam in 2021 een afspraak met Vattenfall over de tarieven gemaakt, namelijk dat deze van alle Nederlandse warmteleveranciers bij de goedkoopste 25 procent zou blijven.

Bijna 60.000 woningen en enkele jaren later, in 2024, verhoogde Vattenfall tóch haar tarieven, omdat voor haar de kosten van personeel, materiaal en inhuur dusdanig gestegen waren, dat het verhogen van de tarieven nodig was om tot een ‘redelijk rendement te kunnen komen,’ aldus een woordvoerder van Vattenfall tegen Het Parool.

Om toch ergens wat winst te kunnen behalen, gooide Vattenfall in 2024 het vastrecht omhoog met 30 procent: Amsterdammers die op het warmtenet zaten aangesloten betaalden ineens geen 600, maar bijna 800 euro, en dat nog voordat de meter begon te lopen. Dat schoot zowel bij de huurders, wier energierekening plotsklaps stukken duurder werd, als bij de woningcorporaties in het verkeerde keelgat, omdat zij de belofte aan huurders hadden gedaan om de stijging van de vaste kosten voor de huurders voor hun rekening te nemen.

Compensatie gedupeerde huurders

Vrezend voor verder oplopende kosten (het was dat jaar de bedoeling dat nog enkele duizenden woningen zouden worden aangesloten op het warmtenet, waar ook het vastrecht stukken duurder zou zijn), zegden de woningcorporaties een jaar geleden hun medewerking aan het grote warmteproject op. Het Amsterdamse gemeentebestuur poogde om de woningcorporaties nog enigszins tegemoet te komen door een deel van deze kosten voor eigen rekening te brengen.

Zo trok de gemeente in 2024 ongeveer 4 miljoen euro uit om ongeveer 2000 huishoudens te compenseren. Later bepaalde de gemeente dat het om 800 huishoudens zou gaan, omdat aan hen nadrukkelijk de toezegging is gedaan dat ze niet meer zouden betalen voor het warmtenet. Afgelopen jaar kregen deze huishoudens bijna 200 euro aan compensatie van de woningcorporaties.

Vanaf 2025 zal de gemeente met een regeling komen om de gedupeerde huurders te compenseren. Daarbij gaat het alleen om huurders aan wie een toezegging is gedaan door de gemeente. Huurders die zijn geraakt door de tariefverhoging, maar aan wie geen toezegging is gedaan, komen niet in aanmerking voor compensatie.

Peperduur warmtenetproject op zijn gat

Tegelijkertijd kwam toenmalig klimaatminister Rob Jetten (D66) met een spoedwet waarin hij de maximale kostenstijging die Vattenfall en andere warmte-aanbieders vanaf 1 januari 2025 mogen vragen, aan banden legt. Dat viel bij Vattenfall in het verkeerde keelgat, omdat deze maatregel de investeringen in de warmtenetten te onzeker zou maken.

In maart 2024 besloot Vattenfall zelf dan ook om de aanleg van warmtenetten in Amsterdam te staken: de aansluiting van 7.000 tot 15.000 bestaande woningen op het warmtenet viel ineens stil. Vattenfall besliste alleen nog door te gaan met nieuwbouw.

En daarmee is Vattenfall de tweede energiegigant die de aanleg van warmtenetten staakt: zo trok Eneco in april van vorig jaar de stekker uit de aanleg van warmtenetten in Utrecht. Ook Eneco heeft twijfels of de gemaakte investeringen kunnen worden terugverdiend.

De grootschalige aanleg van warmtenetten blijkt peperduur, waardoor de energiebedrijven de rekening neerleggen bij de huurders. De kosten komen voor rekening van de corporaties en gemeente, die ook zoveel geld niet kunnen ophoesten. Inmiddels ligt de aanleg van warmtenetten op zijn gat, en worden in woningen zelfs cv-ketels geplaatst: een vernederende nederlaag voor het linkse Amsterdamse stadsbestuur.

Niet alleen de aanleg van warmtenetten blijkt een hindernis voor de ambitie van het groene en linkse Amsterdam om koploper te zijn in de race voor het klimaat en tegen het aardgas. Want als het aan Amsterdam ligt, is niet alleen iedere woning aangesloten op het warmtenet, maar staan er ook nóg meer windmolens: 17 stuks (50MW) als het kan, te verdelen over locaties in Amsterdam Zuidoost, de Noorder IJ-plas en in de haven.

Ook wat dit hoogst iconische plan betreft heeft de gemeente de wind niet bepaald in de rug: in oktober van vorig jaar besloot de gemeente definitief dat er geen windturbines zouden komen bij de recreatieplas Gaasperplas in Amsterdam-Zuidoost, nadat meer dan 2100 bezwaren van bewoners en organisaties waren ingediend over de mogelijke komst van de turbines in dat gebied.

Provincie blokkeert windmolens

Daarbovenop besloot de provincie Noord-Holland in november van 2024 om geen vergunning te verlenen voor de bouw van drie windturbines aan de andere kant van de stad, bij de Noorder IJ-plas. De gemeente gaat in beroep bij de rechter tegen dit afwijzingsbesluit van de provincie.

Vooruitlopend daarop heeft de gemeente al wel vast een lening gesloten voor het reserveren van het stuk grond op de Noorder IJ-plas waar de windmolens zouden komen te staan en zelfs al enkele buizen in de grond gestopt.

Pijnlijke reality checks

Een extra doorn in het oog van zowel stadsbestuur als de landelijke en Brusselse politiek was de conclusie dat de eerder door PvdA-politicus Frans Timmermans en oud-klimaatminister Rob Jetten als ‘klimaatneutraal’ bestempelde biomassaverbranding tóch een stuk vervuilender en klimaatonvriendelijker blijkt dan eerder gedacht.

Waar het vorige kabinet nog zo overtuigd was van het feit dat in de transitie naar een klimaatneutraal 2050 ‘een belangrijke rol is weggelegd voor duurzame biogrondstoffen,’ aldus Jetten in een Kamerbrief in 2023, is de druk tegen biomassaverbranding dusdanig groot geworden dat ook het plan om in het tegen Amsterdam gelegen Diemen een biomassacentrale te bouwen afgelopen oktober door Vattenfall zelf is ingetrokken. Deze biomassacentrale zou de grootste worden van Nederland, en zou maar liefst 80.000 woningen in Amsterdam en Almere verwarmen.

Het volledig vastlopen van de aanleg van warmtenetten, moeite met de plaatsing van windmolens door bezorgde burgers of afkeurende provincie en het moeten afschieten van de bouw van een biomassacentrale door veranderde opvattingen over de duurzaamheid van biomassaverbranding: alles wijst erop dat de morele borstklopperij van het stadbestuur van Amsterdam compleet averechts uitpakt.

Inmiddels wijzigt wethouder Zita Pels (GroenLinks) haar koers, legt de schuld neer bij het Rijk en laat weten dat de gemeente vanaf nu ‘vol inzet’ op warmtepompen (hybride en elektrisch). De Amsterdammer krijgt de opdracht om zijn woning maar beter te isoleren.

Gemeenteraadslid Kevin Kreuger van JA21 heeft een debat aangevraagd waarbij hij wethouder Pels aan de tand wil voelen over haar alternatieve plan. Hij noemt de warmtepompen erg duur en vraagt zich af of dit ook niet weer een onhaalbaar plan is, gezien de beperkte capaciteit op het stroomnet. Hoe dan ook: het trotse Amsterdam Aardgasvrij 2040 is van de baan.

Calvin Schukkink is verslaggever van Wynia’s Week en masterstudent staats- en bestuursrecht aan de universiteit Utrecht. Hij komt uit Enschede.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Het hoogmoedige Amsterdam stopt pretentie om aardgasvrije klimaatstad te worden stiekem weg verscheen eerst op Wynia's Week.