Het CDA heeft deze week op opvallende wijze positie gekozen. In een brief aan zijn achterban en in een groot interview met het Nederlands Dagblad sprak Henri Bontenbal zich onomwonden tegen een nieuw kinderpardon en kerkasiel uit. In een rechtstaat moeten uitspraken van de rechter gerespecteerd worden. Als een asielverzoek, vaak na een lange en zorgvuldige procedure, wordt afgewezen en een asielzoeker wordt uitgewezen, dan moet daaraan gehoor worden gegeven – hoe lang de eventuele kinderen ook al in Nederland verblijven en hoe verworteld zij hier ook zijn geraakt.

12 jaar procederen

De casus heeft een gezicht gekregen in de Oezbeekse familie Babayants: vader Aleksandr, moeder Karina en hun vier kinderen (waarvan de jongste twee in Nederland zijn geboren): Aram (22), Ariana (15), Amelia (12), Aleksa (5). Zij vroegen in maart 2014 asiel aan omdat Aleksandr zich in eigen land (Oezbekistan) onveilig voelde vanwege het werk dat hij voor de veiligheidsdienst had verricht. In september 2014, minder dan zes maanden na de aanvraag, werd het asielverzoek afgewezen. Babayants ging in beroep, en dat beroep werd in juli 2016 afgewezen.

In 2017 volgden twee nieuwe asielverzoeken, die binnen twee maanden zowel door de rechter als door de Raad van State werden afgewezen. In 2019, het jaar van het kinderpardon onder Rutte-III, wilde de familie Babayants ook van deze speciale regeling profiteren, maar ook dat werd afgewezen omdat de kinderen toen nog geen vijf jaar in Nederland waren. In juni 2022 volgde een nieuw verzoek, nu met als argument dat de kinderen inmiddels westers waren. De IND wees dit nieuwe verzoek in maart 2023 af, de rechter en de Raad van State volgden deze afwijzing in april en september 2023. Een vijfde asielverzoek in juli 2024 werd in augustus 2024 afgewezen, en de rechter wees het beroep tegen deze beslissing in oktober 2024 af.

Toen, na 12 jaar procederen, moest het gezin Babayants toch echt terug naar Oezbekistan: de rechter vond de ouders niet zo getraumatiseerd dat zij de terugkeer van hun kinderen niet goed kunnen begeleiden. Maar de Babayants doken onder in de Open Hof-kerk in Kampen. Vijftig vrijwilligers houden daar een doorlopende kerkdienst gaande, die de overheid nu eenmaal niet mag verstoren, en voorkomen zo de uitzetting van het gezin. De familie Babayants verblijft nu al zo’n anderhalf jaar in deze kerk.

Het is nog maar de vraag of dit ‘kerkasiel’ in overeenstemming is met de eigen criteria van de kerken. De Raad van Kerken (waar de grote kerken van Nederland bij aangesloten zijn) heeft in een notitie bepaald dat kerkasiel alleen ‘in uiterste nood’ mag worden ingezet, bijvoorbeeld als er voor de asielzoeker bij uitzetting een levensbedreigende situatie kan ontstaan, of wanneer zijn mensenrechten ernstig geschonden dreigen te worden. Daarvan is bij de familie Babyants dus geen sprake. De organisatoren van het kerkasiel brengen alleen naar voren dat het voor de kinderen moeilijk kan zijn om zich in Oezbekistan aan het leven daar aan te passen.

‘Weer bespreekbaar maken’

De Kampense kerk organiseerde ook een petitie, waarbij op 23 juni j.l. 120.000 kaarten (‘#laatzeblijven’) aan de vaste Kamercommissie voor Asiel en Migratie werden aangeboden. Het gaat daarbij niet alleen om de familie Babayants. Het verzoek is om 420 ‘gewortelde’ asielkinderen, met hun ouders, niet uit te zetten maar asiel te verlenen.

Bij de overhandiging van die kaarten zei een D66-Kamerlid iets opvallends. ‘Ik vind een situatie waarin mensen letterlijk zijn opgesloten door muren niet gezond’, merkte hij op. Hij kondigde daarbij aan dat hij binnen de coalitie een uitzondering voor ‘schrijnende gevallen’ bespreekbaar wilde gaan maken.

De kans op zo’n ‘weer bespreekbaar maken’ leek groter te worden toen de Raad van State op 2 juli uitsprak dat drie gezinnen met in totaal zeven kinderen (uit Armenië en Nigeria) toch in Nederland mochten blijven. In het belang van de kinderen die al langdurig in Nederland verblijven. Dat belang woog zwaarder dan het belang van een restrictief toelatingsbeleid.

Heldere boodschap

Toen achtte Bontenbal het moment gekomen om zich uit te spreken. Zijn woordvoerder was niet aanwezig geweest bij de aanbieding van de 120.000 kaarten, omdat de fractievergadering die dinsdag was ‘uitgelopen’. Nu sprak de leider zelf, via een brief aan zijn CDA-achterban en via een groot interview in het ND. En het moet gezegd, zijn boodschap was helder.

‘In een rechtstaat bepaalt de rechter, niet de politiek’, probeerde Bontenbal de weg naar een nieuw kinderpardon af te snijden. Hoe schrijnend een gedwongen terugkeer ook kan zijn, de schuld ligt uiteindelijk bij de almaar door procederende ouders. ‘Het zou een slechte prikkel zijn in het systeem om “onder het mom van: belang van het kind” iedereen in Nederland te houden. Het is een prikkel die ouders beloont voor gedrag dat niet in het belang van kinderen is. Ik vind het ethisch niet verantwoord. Want wat zeg je tegen alle ouders die wél in het belang van hun kinderen hebben gehandeld? Die wél uitspraken van rechters hebben nageleefd?’ En ook: ‘Barmhartigheid en rechtvaardigheid hoeven niet tegenover elkaar te staan. Maar de overheid kan en moet grenzen stellen aan wie in Nederland mogen blijven.’

Naastenliefde en barmhartigheid niet leidend

Bontenbal verwees naar eerdere afspraken uit 2019, toen er voor het laatst een kinderpardon kwam, in ruil voor het afschaffen van de discretionaire bevoegdheid van de minister. Het CDA had die deal gesteund, maar onder het uitdrukkelijke beding dat het kinderpardon voor nieuwe gevallen zou verdwijnen (de Afsluitingsregeling). ‘Een nieuw kinderpardon doet geen recht aan de gemaakte afspraken’, aldus Bontenbal nu.

Bontenbals positiekeuze ligt ook in het verlengde van uitspraken van zijn minister van Asiel, Bart van den Brink. Die zei eerder dit jaar al dat ook voor hem de rechtvaardigheid voorop staat en dat hij voor kerkasiel geen uitzondering wil maken. En in zijn campagneboek Het kan echt anders (september 2025) schreef Bontenbal ook al dat naastenliefde en barmhartigheid voor de overheid geen leidende principes kunnen zijn. De overheid moet zich aan de regels van een rechtvaardig asielbeleid houden, en ook de ‘uitgeprocedeerde vluchteling’ moet dat doen.

Onmiddellijk na zijn stellingname meldde het radicale deel van zijn achterban zich in het huisorgaan, het dagblad Trouw. Usual suspects als oud-senator Rein Willems, oud-CNV-voorzitter Doekle Terpstra en natuurlijk oud-Kamerlid Kathleen Ferrier protesteerden tegen de beslissing van hun partij en bepleitten een kinderpardon dat om de zeven jaar zou moeten worden verstrekt.

‘Katholiekere’ presentatie

Waarom heeft Bontenbal van de week zo scherp positie gekozen in een debat dat voor een deel van zijn achterban zo gevoelig ligt? Het is ongetwijfeld een manmoedige poging om zijn CDA op de verrechtste electorale markt te positioneren als een partij die wél – na het mislukte experiment van het kabinet-Schoof – een streng en rechtvaardig asielbeleid weet te realiseren. Geen pardon. Uitgeprocedeerde asielzoekers dienen te vertrekken en de instroom moet – via Europese regels en nationale aanvullingen – dalen.

Een spraakmakend deel van zijn eigen achterban – de Ferriers en de Terpstra’s – hebben die lijn in de afgelopen decennia systematisch gesaboteerd. Zij sputterden deze week nog wat na, maar duidelijk is dat hun rol wat Bontenbal betreft is uitgespeeld. Een derde deel van het electoraat zit tegenwoordig bij rechtse(re) partijen, en het CDA heeft veel aan die partijen verloren, vooral in het zuiden. Die kiezers moeten worden teruggewonnen met een ander asielbeleid en een partij die zich minder calvinistisch, ‘katholieker’ presenteert en daarmee ook voor niet-gelovigen weer aantrekkelijker wordt. De oude gereformeerde voorstanders van ‘naastenliefde’ en ‘barmhartigheid’ moeten daarbij genegeerd worden.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Henri Bontenbal keert zich tegen kinderpardon en kerkasiel in manmoedige poging om zijn CDA aantrekkelijk te maken voor de rechtsere kiezers verscheen eerst op Wynia's Week.

De gegevensdragers van asielzoekers werden uitgelezen om asielzoekers te kunnen identificeren en om ‘mogelijke signalen’ te ontvangen omtrent ‘risico’s voor nationale veiligheid’, zoals ook de Inspectie JenV zegt. Maar dat bevalt diezelfde inspectie niet. Eind mei stelde die Inspectie namelijk dat dit ‘uitlezen’ ‘zonder wettelijke basis’ gebeurt. Sindsdien zou met het uitlezen zijn gestopt.

Extra motivatie voor komst naar Nederland

In andere EU-landen worden ook telefoons van asielzoekers uitgelezen, aldus Diederik Boomsma (JA21). Hij stelt in een motie terecht dat asielzoekers een extra belang hebben om naar Nederland te komen als ons land stopt met het uitlezen van hun telefoons en laptops, ‘zeker als ze iets te verbergen hebben’. Boomsma’s betoog snijdt hout, want uiteraard meld je je als criminele of extremistische asielzoeker dan in een land met weinig strenge toegangseisen.

Marina Vondeling (PVV) diende een soortgelijke motie in. Minister Van den Brink ontraadt echter de beide moties omdat hij geen mogelijkheid ziet om het uitlezen van de gegevensdragers voort te zetten ‘zonder wettelijk kader’. Van den Brink legt uit dat al eerder bekend was dat een wettelijk kader ontbrak, waarna is geprobeerd is om een ‘work around’ – een ‘geitenpaadje’ – te creëren, maar ook dat is afgeschoten door de Inspectie JenV, aldus de minister. Vondeling reageerde dat de privacy van asielzoekers niet boven de nationale veiligheid mag gaan. Vondeling stelt dat dit al dan niet vrijwillig mogelijk zou moeten zijn. Van den Brink spreekt echter de Inspectie JenV na.

Morele beginselen of redenen

Boomsma besteedt ook aandacht aan het ontbreken van ‘morele beginselen of redenen’ om te stoppen met het uitlezen van gegevensdragers. Met dat laatste doelt hij vermoedelijk op het ongeoorloofd maken van onderscheid tussen asielzoekers en Nederlanders. In reactie stelt minister Van den Brink dat hij het voor wat betreft dit morele punt geheel met Boomsma eens is.

Onnodig te zeggen, dat nationale veiligheid zwaarder dient te wegen. Dat is niet ‘nationalistisch’ en al zeker niet discriminerend. De overheid heeft het veilig houden van mensen op haar grondgebied als eerste taak, zelfs als plicht. Het uitlezen van telefoons, laptops of tablets ter identificatie van de asielzoeker en ter verkrijging van signalen van problematisch gedrag draagt daaraan bij.

Toch lijkt de inspectie blijkens haar duiding wel degelijk morele bezwaren te hebben tegen de voortzetting van de praktijken. Gelet op het ontbreken van een wettelijk kader vroeg de DISA asielzoekers de afgelopen tijd toestemming voor onderzoeken in hun telefoons. Dat compenseerde volgens de inspectie niet het ontbreken van een wettelijke kader. ‘Vragen om toestemming is in dit soort gevallen doorgaans niet passend in de verhouding tussen burger en de overheid en daarom problematisch. Een asielzoeker is afhankelijk van de overheid. De telefoon niet afgeven, kan in zijn beleving mogelijk zijn asielprocedure schaden.’ Voor de inspectie is de bescherming van de asielzoeker belangrijk. Dat is enigszins begrijpelijk, maar hoe ver reikt die bescherming en tegen welke kosten?

Het gaat hier niet om discriminatie, om een ongeoorloofd verschil tussen Nederlanders en asielzoekers in het nadeel van asielzoekers – omdat hun situatie geheel anders is. Als destijds de DISA zijnde, en nu IND, zou je wellicht tegen nieuwe asielzoekers moeten zeggen: ‘meneer of mevrouw, wij weten niet wie u bent en kennen u dus niet. Om een kans te maken om hier in Nederland opgevangen te worden dienen wij in het kader van de algemene veiligheid enkele maatregelen te treffen die u misschien als privacy-schendend zult ervaren. U mag dat uiteraard weigeren, maar dan bent u hier niet welkom.’

Wie de rechten van de asielzoeker echter hoger in aanzien plaatst dan die van de bevolking lijkt eerder een bureaucratische jurist of woke-activist te zijn. Het inperken van veiligheidsrisico’s rondom asielzoekers is essentieel, al helemaal voor landen met een hoge asielinstroom. Nationale veiligheid dient te prevaleren boven het voorkomen van beperkte privacyschendingen van asielzoekers.

Wynia’s Week is uniek: kwaliteitsjournalistiek, vrij toegankelijk voor iedereen en mogelijk gemaakt door de betalende lezers, kijkers en luisteraars. Doe u al mee? Hartelijk dank!

Het bericht Onze nationale veiligheid is belangrijker dan een beetje minder privacy voor asielzoekers verscheen eerst op Wynia's Week.

Sommer werkte 37 jaar bij De Volkskrant en was daar sinds de eeuwwisseling het boegbeeld van het nuchtere deel van de redactie. Sinds enkele jaren schrijft hij eens in de twee weken politieke columns voor EW Magazine. Sommer ziet veel onvermogen in de Nederlandse politiek, maar het asielbeleid spant toch de kroon. ‘Asiel schreeuwt er al 25, 30 jaar om, om opgelost te worden. Dat is toch het meest pijnlijke van de grote problemen.’

Sommer sluit niet helemaal uit dat het aanstaand D66-premier Rob Jetten menens is met het aanpakken van asiel, maar zeker is hij daar toch ook niet van. ‘En wat is dan de consequentie? Dat het kabinet er niet lang zit? Dat het volk in opstand komt? We hebben dat de afgelopen maanden al gezien in reactie op de Spreidingswet, die gemeenten oplegt hoeveel asielzoekers ze moeten opnemen. Die Spreidingswet is een onding. En zo krijg je eigenrichting, dat de mensen het recht in eigen hand nemen. In Groningen gingen mensen al zelf de grens met Duitsland bewaken. In Drenthe en Gelderland schieten mensen wolven af of rijden ze wolven aan. Wij hebben een huis in Frankrijk en daar zeggen de mensen: ‘Wij hebben hier geen wolven. Wij hebben geweren.’

Sommer signaleert dat achtereenvolgende kabinetten steeds weer het ‘gidsland’ willen uithangen. ‘We storten ons voortdurend in hypes – en dan maar zien waar het schip strandt. Dat speelt ook bij het klimaat- en het stikstofbeleid, en alles wordt gejuridiseerd. Neem nou Sophie Hermans, de klimaatminister, die weer miljarden uittrekt voor meer windmolens op zee, omdat bedrijven er anders geen fiducie meer in zien. Ze zegt: “We kunnen er niet meer uitstappen want de industrie wil er anders niet meer in investeren.”

‘Met het stikstofbeleid hetzelfde laken en pak,’ zegt Sommer. ‘We hebben in Brussel de strengste normen van Europa laten vastleggen. Die fout berust bij het ministerie van Landbouw, waar milieuhobbyïsten begin jaren ’90 vrij baan kregen. De toenmalige hoogste ambtenaar, Tjibbe Joustra, heeft het zelf gezegd: “Ik heb niet opgelet.” Brussel zegt: “U wilde het zelf zo graag.” En minister Femke Wiersma heeft echt wel geprobeerd het beleid te versoepelen, maar dat werd mede door de VVD tegengehouden in het kabinet.’

Sommer is ondertussen verbaasd over wat de kabinetten van Rutte en Schoof zich allemaal aan verregaande besluiten permitteren, terwijl ze dubbel en dwars demissionair zijn, zoals ook de miljarden extra voor windmolens die Sophie Hermans vrijmaakt. ‘Als je dubbel demissionair bent kun je zo’n beslissing toch niet nemen? Daar moeten echt beperkingen aan worden opgelegd.’

‘Er is veel dat botst met het rechtsgevoel van mensen,’ zegt Martin Sommer. Wynia: ‘Is dat niet het echte probleem van de rechtsstaat, dat burgers zich niet vertegenwoordigd voelen door wat de staat doet en oplegt?’ Sommer: ‘Mensen hebben echt wel door dat zodra ze de grens oversteken er geen serieus stikstofprobleem meer is. Of dat het toelatingspercentage van asielzoekers in Nederland lange tijd het hoogste van heel Europa was. Dat pikken ze dan niet meer. Dan nemen ze het recht in eigen hand.’

Dit videogesprekis ook te beluisteren als podcast

Wynia’s Week bestaat deze week 7 jaar. Nu drie keer per week, met duizend verhalen, video’s en podcasts per jaar. Dat is allemaal vrij toegankelijk, dankzij de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Martin Sommer: ‘Het falende asielbeleid botst met het rechtsgevoel van de Nederlanders’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Buurland Maleisië – waar ik twintig jaar woonde – heeft wél honderdduizenden illegale immigranten. Die zouden veel meer verdienen in Singapore dan in Maleisië, maar weten dat je in Singapore bij controle in de cel gaat, maar in Maleisië de illegaliteit kunt overleven. In de kampongs van Indonesië, in Isaan (de noordoostelijke regio van Thailand) en in Myanmar worden die verschillen tussen Singapore en Maleisië besproken en dan maken de emigranten hun keuze.

Raad van State begrijpt het niet

Minister Mona Keijzer verdedigt nu een plan om statushouders niet meer voorrang te geven op een huurwoning. Dat is politiek aantrekkelijk voor alle anderen op de wachtlijst en hun ouders. Maar ook belangrijk: het maakt Nederland een stuk minder aantrekkelijk, wanneer families in het Midden-Oosten of Afrika hun afweging maken. Die betalen veel geld aan mensensmokkelaars en willen dan naar het land met de beste kansen om dat geld terug te verdienen. Als Nederland nu stopt met voorrang voor statushouders, maakt dat Nederland in vergelijking met andere landen veel minder aantrekkelijk. Net zoals minder Indonesiërs hun kansen wagen in Singapore vanwege het sombere perspectief van zes maanden cel, zullen minder Afrikanen het dan bij ons willen proberen.

De Raad van State (RvS) is kennelijk blind voor de prima doelstelling om Nederland niet langer extreem aantrekkelijk te maken voor asielvragers door urgentie bij de woningcorporaties. Wie nadenkt over vraag en aanbod van asiel had die waardevolle intentie van het plan moeten zien, en ook begrepen waarom dat nationale wetgeving vereist.

Kijk naar de vergelijking met België. De Belgen proberen asielvragers af te schrikken door mannen op straat te laten slapen. Minister Keijzer daarentegen wil de aantrekkingskracht van Nederland verminderen door te eisen dat statushouders zich moeten voorbereiden op onderhuur van een kamer in plaats van een complete woning, en anders tijdelijk moeten inwonen bij familie of bij vrienden en dorpsgenoten uit hun thuisland. Lijkt mij humaner dan de Belgische praktijk.

Hier wreekt zich dat de juristen in de RvS in hun studie Nederlands recht niet hebben geleerd om over de grens te kijken. Van de 44 voetnoten in het advies verwijzen er twee naar internationale juridische uitspraken, maar geen enkele voetnoot naar de aanpak van huisvesting van statushouders in de buurlanden. Ongelofelijk.

Belastingtarieven behoeven ook geen goedkeuring van de RvS

Veel commentaren op de RvS hebben al opgemerkt hoe weinig precies de juristen onderscheid maken tussen ‘gelijke kansen’, ‘gelijke uitgangssituaties’ en ‘gelijke uitkomsten’. Bovendien loopt het advies over van grensoverschrijdend gedrag waarbij de juristen ongegeneerd oreren over politieke dilemma’s die niet bij hen thuishoren. Eén voorbeeld: de RvS eist dat ‘ongelijke gevallen naar de mate van hun ongelijkheid verschillend behandeld worden’ en vindt dat het plan van minister Keijzer daar niet aan voldoet en tekort schiet in de ‘objectieve en redelijke rechtvaardiging’. Dat is hetzelfde als eisen dat arme en rijke families ‘naar de mate van hun ongelijkheid’ verschillend belasting moeten betalen en dan boos worden wanneer er geen ‘objectieve en redelijke rechtvaardiging’ wordt aangeleverd voor de tarieven in de inkomstenbelasting. Het is echter aan de politiek, en niet aan de juristen in de RvS, om uit te maken hoe veel meer belasting de rijken moeten betalen. De tarieven zijn niet ‘objectief’ en behoeven geen goedkeuring van de RvS.

Diepere vragen

Natuurlijk is een 16-jarige asielzoeker uit Syrië, wiens familie 4500 euro aan een mensensmokkelaar heeft betaald zodat hij vooruit kan reizen, ongelijk aan onze kleindochter in de vijfde klas van het VWO, maar er is geen ‘objectieve’ maatstaf voor de hulp die wij ter beschikking willen stellen aan de Syriër. Een gratis fiets? Of meteen een gratis fatbike, zodat hij die niet hoeft te stelen? Of juist geen fatbike omdat hij dan niet zo snel wordt benaderd vanuit het criminele circuit? Zulke vragen zijn politiek, niet juridisch. Het is dan ook fout dat de ondersteuners van de RvS (NRC, NOS) kritiek op dit prutswerk willen afschermen als ongepast en gevaarlijk voor de democratie.

Ik hoop dat 29 oktober een meerderheid oplevert voor het voorstel van minister Keijzer, en ook dat we met elkaar gaan nadenken over de twee diepere vragen die steeds opkomen bij asielbeleid. Zijn wij moreel even veel verplicht aan medemensen in Eritrea als aan landgenoten? En: wat is een menswaardige behandeling van immigranten die zonder visum ons land binnenkomen?

Twee boeken die mij hebben geholpen zijn Globalizing Justice van Richard W. Miller, hoogleraar filosofie aan Cornell en The decent society van prof Avishai Margalit, hoogleraar filosofie aan Hebrew University. Relevant voor asielbeleid zijn verschillen in status tussen landgenoten en buitenlanders. Met landgenoten koesteren we een gezamenlijke geschiedenis, kiezen we samen een parlement, betalen we belasting en moeten we misschien ons land verdedigen en dan het hoogste offer brengen. Dat zijn vier redenen om ons inderdaad extra te bekommeren om onze landgenoten.

Margalit benadrukt dat de overheid niet altijd even aardig kan zijn, maar wel respectvol moet blijven. Het voorbeeld waar wij in Nederland direct aan denken: de toeslagenramp. Eerst te wantrouwig bij sommige controles en veel te hard bij het uit huis plaatsen van kinderen. En nu al jaren lang bureaucratische vertraging bij de afwikkeling. Geen respectvolle aanpak.

RvS moet harder studeren

Margalit stelt dat we kunnen zien of een cultuur ‘decent’ is door te bezien hoe die omgaat met mensen die in een zwakke positie zijn, maar tegelijk misbruik van belastinggeld kunnen maken. Een strikte aanpak is dan nodig, maar vernedering moet worden voorkomen. Is ons asielbeleid wel strikt genoeg bij de ondervragingen van binnenkomers of worden mensen soms haast geholpen met onwaarachtige verhalen om toegang te krijgen? Zijn er trainerende beroepsmogelijkheden bij afwijzing? Andersom, zitten we asielzoekers dwars door hen veel te lang te beletten om te werken vanuit de opvang? Maken we daarna werk voor statushouders onmogelijk door onhandige eisen van inburgering?

De koudegrond-juristen in de RvS moeten echt harder studeren, allereerst op ervaringen van andere landen, maar ook op ethiek en economie, voordat ze waardevol kunnen bijdragen aan beter asielbeleid.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht De koudegrond-juristen van de Raad van State oreren schaamteloos over zaken die thuishoren in de politiek verscheen eerst op Wynia's Week.

David Lammy kwam als minister van Buitenlandse Zaken meteen met een groots idee: ‘progressief realisme’. Hij zou de wereld nemen zoals die is, zei hij, niet zoals hij hoopt dat die zal zijn. Dus niet meer met tegenzin naar gesprekken met Arabische regimes; geen paternalisme jegens Afrika. In plaats daarvan wilde hij banden aangaan met mensen die hij in een vorig leven zou hebben veroordeeld — en hij mikte op meer deals met iedereen, groot en klein.

Handelsakkoorden waren er al snel in overvloed, van India tot de Verenigde Staten, al zullen die weinig veranderen aan de kosten van levensonderhoud of de economie. Maar wat wél een verschil zou maken — een wereld van verschil zelfs — is een nieuw akkoord over asiel en immigratie. Daar spitst het debat in Europa zich nu in rap tempo op toe, op een manier die tot voor kort ondenkbaar was.

Aanval op instanties en wetten

Jarenlang is er gemord over het Europees Hof voor de Rechten van de  Mens, dat met zijn uitspraken het uitzetten van immigranten tegenwerkt. Nu is er openlijk opstand. Negen Europese regeringen, onder aanvoering van Denemarken en Italië, hebben deze week een gezamenlijke brief doen uitgaan, waarin ze het Hof ervan beschuldigen ‘de verkeerde mensen’ te beschermen. Mette Frederiksen, de Deense premier, stond in Rome naast Giorgia Meloni: links en rechts verenigd in verzet tegen Straatsburg.

‘We hebben niet veel tijd,’ zei Frederiksen. ‘Mensen hebben het gevoel dat de situatie uit de hand loopt.’ Dat is het nieuwe streven van ‘progressief realisme’: niet alleen het asielbeleid hervormen, maar ook de supranationale instellingen aanvallen die daarbij dwarsliggen. En de wetten. Vooral het Vluchtelingenverdrag van Genève uit 1951, dat bedoeld was om te voorkomen dat mensen ooit nog zomaar zouden worden teruggestuurd, zoals met de Joodse vluchtelingen was gebeurd in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. Het principe van dat Vluchtelingenverdrag is de basis van het hele systeem: iedereen met een gegronde vrees voor vervolging moet worden toegelaten.

De sociaaldemocraten in Denemarken kwamen als eerste met een koerswijziging. Zes jaar geleden hebben zij het principe geïntroduceerd dat alle asiel tijdelijk is. Ze overlegden al met Rwanda over deportaties voordat Boris Johnson dat deed. Daarop volgden nog hardere maatregelen. Migranten met een uitkering moeten binnen een paar jaar 37 uur per week werken om hun rechten te behouden. Dit ‘tough love’-progressief realisme blijkt populair. Frederiksen, een voormalig vakbondsleider, heeft de populisten verslagen en twee verkiezingen op rij gewonnen; een derde overwinning wordt volgend jaar verwacht.

De Zweden, die hun portie wel gehad hebben, zijn nu zo streng bij nieuwe asielaanvragen (en beter in het uitzetten van afgewezen aanvragers) dat ze onlangs als eerste land in Europa de netto immigratie naar nul wisten te krijgen. Hun volgende stap is £45.000 aanbieden aan gezinnen die bereid zijn hun Zweeds paspoort in te leveren en Europa te verlaten. In het VK wordt ‘repatriëring’ gezien als een extreemrechts fantasiebeeld. In het socialistische Zweden (dat ooit de ouders van mijn vrouw als vluchtelingen verwelkomde) helpt ‘remigratie’ het sociaal contract beschermen. Als migranten niet kunnen integreren, waarom zouden we ze dan niet betalen om te vertrekken?

Regels stammen uit pre-globaliseringstijdperk

Italië heeft een regeling getroffen waarbij het elke maand 3.000 asielzoekers naar Albanië wil sturen. Activisten hebben daar succesvol tegen geprocedeerd, waardoor tot nu toe maar 125 asielzoekers daadwerkelijk in Albanië zijn beland, maar het debat zette het democratische dilemma in de schijnwerpers: wie beslist? Als kiezers Giorgia Meloni kiezen om migratie op een bepaalde manier aan te pakken, waarom zouden rechters haar dan kunnen dwarsbomen?

De centrum-rechtse Europese Volkspartij, de grootste fractie in het Europees Parlement, vindt het tijd om te praten over ‘aanpassing van het Vluchtelingenverdrag aan de huidige wereld’. De Oostenrijkse minister van Europese Zaken zegt dat de huidige regels stammen uit ‘een pre-globaliseringstijdperk’, toen massale migratiebewegingen nog ondenkbaar waren. Daar wringt de schoen: het systeem werkte best toen er wereldwijd zo’n twee miljoen vluchtelingen waren. Nu, met meer dan 30 miljoen, kraakt het in zijn voegen.

Schrijnende situatie in Duitsland

Miljoenen mensen pakken hun biezen, niet omdat er meer oorlog of armoede is, maar omdat meer mensen zich de reis kunnen veroorloven. Zolang het Westen een systeem hanteert waarbij iedereen die voet aan wal zet, mag blijven (de meesten blijven, zelfs als hun beroep wordt afgewezen), zullen steeds meer mensen die fatale fuik ingetrokken worden. Mensensmokkel is uitgegroeid tot het nieuwe grote kwaad op aarde – en dat kan alleen doordat modernisering van het asielrecht wordt tegengehouden.

Dat alles heeft nu in Duitsland tot een schrijnende situatie geleid. Het aantal geweldsmisdrijven heeft het hoogste niveau in 17 jaar bereikt. De politie schat dat buitenlanders 42 procent van alle verdachten uitmaken. Angst voor migratiechaos was een belangrijk thema bij de recente verkiezingen. Alle partijen, zelfs de sociaaldemocraten, beloofden strengere maatregelen. De nieuw verkozen regering toonde zich in de campagne bereid asielzoekers aan de grens terug te sturen.

Hans-Eckhard Sommer, hoofd van de Duitse migratiedienst, ging nog een stap verder in het debat: hij vroeg zich af of immigratieregels echt iedereen moeten toelaten die aan bepaalde criteria voldoet, of dat het tijd is voor een nieuw quotasysteem. Hij stelde drie principes voor: een morele plicht om mensen in nood te helpen; een plicht om schaarse middelen verstandig te gebruiken; en — het meest controversieel — de noodzaak om ‘het voortbestaan van onze democratische rechtsstaat niet in gevaar te brengen’.

Als hervormingen worden tegengehouden door verouderde verdragen, zei hij, ‘verliest de democratie het draagvlak van haar burgers’ — vooral als die zien dat de blokkade leidt tot criminaliteit, islamistisch terrorisme en het faillissement van de verzorgingsstaat. Als de publieke opinie niet wordt gehoord, drijft dat kiezers naar de extremistische hoek.

Morele zuiverheid is verworden tot hypocrisie

Het was een explosieve uitspraak van Sommer, en velen eisen zijn ontslag. Maar hij is niet ontslagen, zelfs niet terechtgewezen door de Duitse ministers. Hij zei immers wat veel Europeanen denken. De morele zuiverheid van 1951 is verworden tot hypocrisie. Het vroegere plichtsbesef kan niet met 20^ste-eeuwse instrumenten worden nageleefd. En dat er almaar geen nieuwe regels komen, ondermijnt het vertrouwen in het probleemoplossend vermogen van de democratie.

Niets weerhoudt de Britse premier Keir Starmer ervan om soortgelijke punten aan de orde te stellen. Hij is immers jurist in een wereld die een nieuw juridisch kader voor vluchtelingen nodig heeft. Behoedzaam is hij op zoek naar opvangcentra in Albanese stijl (misschien in Kosovo), maar er ontbreekt iets: een bredere visie. De premier zou een eerlijke discussie op gang kunnen brengen over hoe een progressief immigratiebeleid eruit zou moeten zien. Hoe we onze plichten ten opzichte van de armste bevolkingsgroepen op aarde kunnen invullen, terwijl we de sociale cohesie thuis beschermen.

Starmer is op een aantal punten in het voordeel. Zijn regering heeft volledige controle over het grensbeleid en is een van de ruimhartigste sponsoren van vluchtelingenkampen in het buitenland. Hij heeft de middelen om de netto immigratie een jaar lang op nul te houden, door visumverlenging veel moeilijker te maken en zo een deel van de zogenaamde ‘Borisgolf’ af te vlakken.

Door het lage geboortecijfer in het VK zal er altijd een gezonde instroom nodig blijven, maar we kunnen wel zelf aan de knoppen zitten. We zien aan de Denen dat ‘tough-love’ centrumlinkse regeringen best lang aan de macht kunnen blijven.

Herschrijf de asielregels

Lammy benoemt het goed. Maar om van ‘progressief realisme’ meer te maken dan een soundbite, zou Starmer moeten zeggen wat iedereen weet: de oude asielregels moeten worden herschreven. ‘Wat vroeger juist was, hoeft dat morgen niet te zijn,’ schreven de Europese leiders in hun gezamenlijke brief. Zo is het. Als Europa het sociaal contract ten aanzien van asiel wil gaan herschrijven, heeft Starmer geen reden om te zwijgen — en alle reden om het voortouw te nemen.

*Fraser Nelson is columnist van The Times.

Deze column verscheen op vrijdag 23 mei in The Times.
Vertaling: Willy Hemelrijk

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Verouderd Vluchtelingenverdrag leidt tot criminaliteit, islamistisch terrorisme en het failliet van de verzorgingsstaat verscheen eerst op Wynia's Week.

Enquêtes dateren van voor de verkiezingen

De verkiezingen van 2023 resulteerden in een ruime meerderheid voor partijen die een daling van de instroom van asielzoekers op hun prioriteitenlijst hadden staan, met het kabinet-Schoof en voorstellen voor het ‘strengste asielbeleid ooit’ als resultaat. De enquêtes die ten grondslag liggen aan het SCP-rapport dateren van voor die verkiezingen. Bijgevolg kan die 58 procent sowieso niet worden opgevat als een draai in de publieke opinie die na de verkiezingen zou zijn opgetreden.

De NOS greep niettemin het bericht over dat SCP-rapport aan om straatinterviews te selecteren die bevestigden dat er geen reden is om de verkiezingsuitslag en het regeerprogramma op het punt van asiel serieus te nemen. Dat de meerderheid het een morele plicht vindt om mensen op te vangen die vluchten voor oorlog en geweld, betekent echter geenszins dat de bereidheid om die mensen hier in Nederland op te vangen onbegrensd is.

Driekwart van de respondenten in een ander onderzoek voorafgaand aan de verkiezingen betoonde zich voorstander van een bovengrens. En de verkiezingsuitslag impliceert dat die bovengrens lager ligt dan de recente instroom. Ondanks een daling van het kabinet in de kiezersgunst volgens de peilingen, zijn er geen aanwijzingen dat de opvattingen van de kiezer over het asielbeleid zijn veranderd in minder restrictieve zin.

Zo’n categorische uitspraak is in het SCP-rapport niet terug te vinden, maar bij nadere beschouwing blijken er wel cijfers in dat rapport te staan die in dezelfde richting wijzen: ‘Een grote minderheid van de bevolking zou verdergaande maatregelen steunen om het aantal asielzoekers te beperken. Bijna 40% is voorstander van een asielstop, oftewel het sluiten van de Nederlandse grenzen voor asielzoekers. Zelfs als dit ingaat tegen internationale en Europese regels. Daartegenover staat dat een derde van de bevolking het hier niet mee eens is.’ Zo’n 20% is het eens noch oneens met de stelling, en de rest valt in de categorie weet niet/geen antwoord.

Asielmigranten zijn wel degelijk het meest problematisch

Met andere woorden: een ruime meerderheid spreekt zich niet uit tegen een asielstop. En dat is dan nog een veel verdergaande maatregel dan het pakket waar het kabinet nu mee komt. Zou de kiezer er inmiddels heel anders over denken? Dat is niet aannemelijk, want de asiel-gerelateerde problemen zoals uitkeringsafhankelijkheid, woningnood en overlast, zijn intussen niet minder geworden. Gelet op het voorgaande kan worden gesteld dat het kabinet, zolang het tegendeel niet is aangetoond, met het asielbeleid op een koers ligt die in lijn is met de opvattingen van een meerderheid onder de kiezers.

Het SCP-rapport bevat nog een andere opmerkelijke uitspraak: ‘Asielmigratie maakt slechts 12% uit van de totale migratie naar Nederland per jaar. Maar de maatschappelijke en politieke discussie over het opnemen van asielzoekers is al sinds de jaren negentig verhit.’ Dit is echter een valse tegenstelling. Als je rekening houdt met volgmigratie van gezinsleden en met de geringe remigratie van statushouders in vergelijking met arbeids- en studiemigranten, dan blijkt dat het uiteindelijke aandeel van asielmigratie in de door migratie veroorzaakte bevolkingsgroei een veelvoud bedraagt van genoemde 12%. En daar komt bij dat asielmigranten de meest problematische categorie migranten vormen, al was het alleen maar vanwege hun, gemiddeld genomen, hoge en persistente uitkeringsafhankelijkheid en aanspraak op schaarse sociale huurwoningen.

Argumentatie SCP is al vaker weerlegd

Die ‘slechts 12%’ in het gegeven citaat is dus misleidend en suggereert ten onrechte dat de gesignaleerde ophef overdreven is en dat het allemaal wel meevalt met de nadelige impact van asielmigratie op de samenleving.

Anderen, zoals de activistische hoogleraar Leo Lucassen gingen het SCP hierin voor. Opmerkelijk dat het SCP er nu nog mee komt, want er is al vaker op gewezen dat de argumentatie die in genoemd citaat besloten ligt mank gaat; recentelijk nog –  uitgebreid beargumenteerd – in hoofdstuk 6 van Migratiemagneet Nederland door Jan van de Beek.

Er was vorige week nog meer nieuws over de asielproblematiek. Nederland zit altijd graag in de ‘Europese kopgroep’. Welnu, als het gaat om de inwilliging van asielverzoeken in eerste aanleg is dat aardig gelukt. In 2022, de beginperiode van het kabinet-Rutte IV, stonden wij met 85% vijfde op de EU-ranglijst. Die lijst werd – verrassend – aangevoerd door Hongarije, maar het aantal asielzoekers dat daar jaarlijks wordt toegelaten tot de procedure is bij wijze van spreken te tellen op de vingers van één hand. Verder stonden Bulgarije, Ierland en Estland ongeveer gelijk met, maar nog net boven, Nederland. Ons omringende landen hadden een veel lager inwilligingspercentage: Duitsland ruim 60%, België ruim 40% en Frankrijk nog geen 30%. Het EU-gemiddelde lag rond de 50% (Bron: Rijksoverheid, DG Migratie).

Toenmalig staatssecretaris Eric van den Burg weet destijds het hoge inwilligingspercentage aan het hoge aandeel van herkomstlanden, zoals Syrië, waarop ‘categorale bescherming’ van toepassing is. En verder wees hij op de omkering van de bewijslast ingegeven door rechterlijke uitspraken: de asielzoeker krijgt het voordeel van de twijfel en de IND moet bewijzen dat zijn verhaal niet klopt.

Immigratielobby zit niet stil

Inmiddels is gebleken dat er toch wat meer rek in de geldende regels zit dan de staatssecretaris wilde doen voorkomen. Onder druk van de Tweede Kamer is het hem – in blessuretijd, want het kabinet was reeds demissionair – gelukt het inwilligingspercentage naar beneden te krijgen tot 65% medio vorig jaar. Zowel wijziging van het landenbeleid – Irak en Jemen werden voor bepaalde groepen veilig verklaard – als strengere toetsing van asielverzoeken door de IND verklaren deze daling. Je vraagt je af waarom dit zo lang moest duren.

De tegenwerking die het kabinet bij de realisatie van zijn asielplannen te verduren heeft, en de door Brussel aangewakkerde oorlogsstemming die zich van Den Haag heeft meester gemaakt (zie mijn vorige bijdrage), maken de realisatie binnen afzienbare tijd van die plannen twijfelachtig. Hetzelfde geldt voor de voorgenomen aanscherpingen van het beleid inzake arbeidsmigratie en studiemigratie. Intussen zit de immigratielobby niet stil. De betreffende organisaties hebben vertakkingen in de media, de politiek, de universiteiten en andere geledingen van de samenleving.

Organisaties als VluchtelingenWerk, VNO/NCW, alsmede de uitzendbranche en de universiteitsbestuurders keren zich tegen de meer restrictieve koers die het kabinet-Schoof heeft uitgezet, en ijveren voor het vertrouwde laissez faire-beleid.

Aan geld geen gebrek. Vluchtelingenwerk wordt gefinancierd door de overheid en ontvangt – alleen dit jaar al – ook nog eens 10 miljoen euro van de Postcodeloterij. En wie herinnert zich niet de storting van een ton in de partijkas van de VVD door Frank van Gool, CEO van het uitzendbureau voor arbeidsmigranten Otto Workforce, aangevuld met nog eens een ton door diens zakenpartners?

Eenzame minister

Deze immigratielobby laat zijn stem horen en zet de toon in Den Haag. Maar wie komt op voor de belangen van de reeds aanwezige bevolking? Die bevolking krijgt wel alle nadelige gevolgen van de hoge immigratie die door de immigratielobby wordt nagestreefd voor haar kiezen, te weten: stijgende lasten en versobering van de verzorgingsstaat, nog langer wachten op een sociale huurwoning, overbelaste overheidsvoorzieningen (zorg en onderwijs), verdringing van Nederlandse studenten, alsmede aantasting van de leefomgeving door overlast en onveiligheid, afbrokkeling van de sociale samenhang en een toenemende bevolkingsdichtheid.

De reeds aanwezige bevolking heeft geen lobby en moet het nu stellen met een eenzame minister, omringd door ambtenaren en adviesorganen die haar doelen – die de wil van een meerderheid van de kiezers vertolken – niet delen. Als het kabinet zou vallen, valt ook die stem weg.

Hans Roodenburg is econoom en gaf bij het Centraal Planbureau leiding aan onderzoek naar de economische gevolgen van immigratie. Hij publiceert sinds 2021 in Wynia’s Week over het Nederlandse immigratiebeleid. 

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Anders dan SCP-rapport suggereert zijn de meeste Nederlanders het eens met het asielbeleid van het kabinet verscheen eerst op Wynia's Week.

Bereikt die Ter Apel dan bekijkt de ChristenUnie deze vluchteling barmhartig aan de hand van de Bijbel. Haar levensbeschouwelijke tegenpool D66 bekijkt die vluchteling dan juridisch aan de hand van de wet en internationale verdragen. Beiden laten hem binnen. De vraag of de vluchteling een goed mens is, komt net zo min aan de orde als bij aanmelding voor het lidmaatschap van de ANWB.

Een bloeiende bedrijfstak

Impliciet wordt aangenomen dat wie een ‘slecht’ regime ontvlucht, wel aan de goede kant moet staan. Hoewel in veel gevallen als de strijd anders was afgelopen de partij die nu gevlucht is een dictatuur zou hebben gevormd en de dictators van nu vluchteling zouden zijn geworden. Onuitgesproken luidt de Nederlandse opvatting: Wie er ook wint, wij nemen de verliezende partij op. Cru gezegd: wie wint krijgt een huis en een baan in zijn eigen land, wie verliest krijgt een huis en een uitkering in Nederland. Mits hij hier weet te komen.

Geen wonder dat mensensmokkel een bloeiende bedrijfstak is.

Door tegenstanders uit te moorden, te verjagen of te onderdrukken kent Syrië een veel stabielere regering dan Nederland. De heer Bashar Hafiz-al Hassad, in Londen opgeleid tot oogarts, is al sinds 17 juli 2000 de president van het land. Hij volgde zijn vader op, die 29 jaar had geregeerd. Was die opvolging nog omstreden, in 2007 werd Bashar al-Assad herkozen met 99,8% van de stemmen, in 2014 met 88,7% en in 2021 gunde 95,1% van de kiezers hem zijn derde termijn.

Syrië is lid van de Verenigde Naties, maar de Arabische Liga, een overlegorgaan van 22 landen dat samenwerking tussen zijn lidstaten wil bevorderen (een soort proto Europese Unie), schorste in november 2011 Syrië als lid vanwege de schandalige manier waarop het heersende regime aldaar zijn onderdanen behandelde. Wij herinneren ons dat goed. Vele Syriërs vluchtten destijds naar Europa.

Libanon-deal

Een jaar geleden, in mei 2023, mocht Syrië echter weer lid van de Liga worden. Blijkbaar behandelt hetzelfde Syrische regime in de ogen van zijn naaste buren zijn burgers al zeker een jaar niet slechter dan de regimes van de andere 21 lidstaten. Denkt de Nederlandse regering daar anders over?

Heel veel Syrische vluchtelingen zitten in Libanon, ook lid van de Arabische Liga. ‘Wij weten en registreren dat grote aantallen mensen die als vluchteling worden gezien door de VN, op en neer gaan naar Syrië’, zei de Libanese minister van Sociale Zaken vorig jaar tegen Nieuwsuur. Volgens de Libanese regering zijn delen van Syrië dus veilig voor vluchtelingen om naar terug te keren. Dat land wil daartoe medewerking van de EU. Voor ‘medewerking’ lees ‘geld’. In EU termen is dat een ‘deal’. Ursula von der Leyen bood vorige week een miljard. Na de Turkije-deal en de al dan niet bestaande Tunesië-deal hebben we nu ook een Libanon-deal.

15 jaar voor homoseksuele relatie

Intussen heerst in het zuiden van Libanon Hezbollah met zijn vele fanatici en ontelbare raketten. Ten oosten van Syrië ligt Irak. Daar heeft het Westen de afschuwelijke dictator Saddam Hoessein wel onttroond. Vervolgens is het land tot een democratie gemaakt. Sinds de mislukte poging om vanuit Mosoel een islamitische staat/kalifaat te stichten hoorden we niet meer zoveel uit het oude tweestromenland.

Totdat vorige maand het Iraakse parlement met ruime meerderheid een wet aannam, die gevangenisstraf van maximum 15 jaar stelt op het hebben van een relatie met iemand van hetzelfde geslacht. Dat is in lijn met de cultuur in dat land, waar de islam een dominerende invloed heeft. Een eerder wetsvoorstel dat de doodstraf oplegde was op verzoek van de Verenigde Staten en enkele Europese landen, die zich voor de binnenlandse politiek in Irak interesseren, afgezwakt.

Vluchtelingenstatus

Toch was Nederland ontevreden. ‘Het criminaliseren van homoseksualiteit druist rechtstreeks in tegen internationale overeenkomsten waar Irak mee heeft ingestemd’, reageerde ons ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens de Nederlandse grondwet wegen internationale verdragen inderdaad zwaarder dan onze eigen wet. Of dat in de Iraakse grondwet ook zo staat, weet ik niet.

Ik vermoed dat de democratisch door het Iraakse parlement vastgestelde wet niet-heteroseksuele Irakezen die Ter Apel weten te bereiken volgens de Nederlandse wet en de internationale verdragen waar Nederland mee heeft ingestemd, recht geeft op een vluchtelingenstatus alhier.

Vrijheidsbeeld

En misschien doen we nog wel meer. ‘The Netherlands is committed to safeguarding the rights of the LGBTIQ+ community around the world’, twitterde @DutchMFA (het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken) meteen. Zo snel dat ik me afvraag of hierover wel contact is geweest met het ministerie van Defensie. Of sluit ‘MFA’ – net als destijds in Srebrenica – geweld uit bij het imperialistisch klinkende ‘safeguarding around the world’?

Op het Vrijheidsbeeld in de haven van New York staat sinds 1903 een gedicht, met onder andere de volgende strofe:

Give me your tired, your poor,

Your huddled masses yearning to breathe free,

The wretched refuse of your teeming shore.

Send these, the homeless, tempest-tost to me.

Die woorden werden gehoord tot in Midden- en Oost-Europa waar toen keizers en een tsaar regeerden. De Holland America Lijn verdiende zijn geld door mensen die vandaar Rotterdam hadden weten te bereiken over te zetten. Als deze emigranten van boord gingen vonden ze geen overheid die voor hen zorgde. Ze hadden geen telefoons of schotelantennes en als ze dood gingen werden ze niet in hun geboorteland begraven.

Het dichtbevolkte Nederland heeft nergens een vrijheidsbeeld staan. Noch op de Maasvlakte, noch bij Ter Apel. Wij hebben slechts de Euromast en tekenden in 2018 het Pact van Marrakesh dat vaststelt dat alle migratie een goede zaak is en bevorderd moet worden onder andere ‘by sensitizing and educating media professionals on migration-related issues and terminology’.

Julien Benda

EU lidstaat Hongarije laat alleen christelijke immigranten toe. Arabische Liga lidstaat Saoedi-Arabië laat alleen moslims toe tot Mekka. In politiek Den Haag zijn tal van mensen voorstander van het verbieden van sommige partijen, maar is iedere oordeelsvorming over religies taboe. Een vreemde discrepantie, want als god niet bestaat, wat is dan het verschil tussen een religieuze overtuiging en een politieke overtuiging?

Consistentie in het denken is een vaardigheid die aangeleerd moet worden. Gebrek daaraan heeft consequenties. ‘Als het huis openstaat voor iedere voorbijganger, is het geen thuis meer maar een herberg’, schreef Julien Benda in ‘Het verraad van de intellectuelen’ (1927).

Ik denk dat hij een eeuw geleden met die woorden het gevoel vertolkte dat hier een half jaar geleden de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen heeft bepaald. Het wachten is nog steeds op een nieuwe regering. Een die wel immigratiebeleid voert.

Paul Frentrop was achtereenvolgens journalist, bankier, ondernemer, pensioenbeheerder, hoogleraar en lid van de Eerste Kamer.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Waar blijft de nieuwe regering die wél een immigratiebeleid voert?   verscheen eerst op Wynia's Week.

Koopmans: asielzoekers zijn daders  

In De asielloterij zijn vluchtelingen voornamelijk jonge mannen die in de helft van de gevallen helemaal geen recht op asiel hebben. Die quasi-vluchtelingen tonen geen documenten over hun identiteit, zodat ze ook niet teruggestuurd kunnen worden naar hun land van  herkomst.

Als ze dan eenmaal – ten onrechte – asiel hebben gekregen, blijken ze minder vaak actief op de arbeidsmarkt en bezondigen zij zich vaker aan ernstige criminele activiteiten. Verkrachting komt voor met vaak ook nog eens gevluchte vrouwen als slachtoffer. Anders zijn het wel vrouwen die deze mannen in een eerder stadium geholpen hebben asiel te krijgen.

Koopmans deinst er niet voor terug om dit soort schrijnende gevallen uitgebreid uit de doeken te doen. Hij is al even uitgebreid over de asielzoekers die later – als het te laat is – islamitische terroristen blijken te zijn. 

Kortom, bij Koopmans zijn vluchtelingen vaak geen slachtoffers, maar daders. Dat ligt natuurlijk niet alleen aan de daders. Het asielbeleid in de EU is vooral debet aan de misstanden. Het feit bijvoorbeeld dat zodra een ‘vreemdeling’ de EU weet binnen te komen – met of zonder documenten – hij of zij asiel kan aanvragen en niet meer teruggestuurd kan worden. De slechte screening van de asielzoekers die daar het gevolg van is, zorgt er dan voor dat het voor ‘slechte elementen’ een koud kunstje wordt om asiel te krijgen.

Daarmee zegt Koopmans niets nieuws. Het is in de EU al lang bekend dat 50 procent van de ‘vluchtelingen’ geen geldig asielmotief heeft, maar afkomstig is uit veilige landen. Dit blijkt uit statistieken die de Europese Commissie geregeld publiceert. De helft van de asielzoekers die de EU bereiken voldoen dus niet eens aan de ruime EU- definitie van een vluchteling.

Verwey-Jonker: asielzoekers zijn slachtoffers

In het VJ-rapport komen alleen maar vluchtelingen voor die op zoek zijn naar een beter en veilig leven in hun nieuwe immigratieland. Het VJ-rapport is dus juist heel politiek correct door alle vluchtelingen als slachtoffers te duiden. De vraag die het VJ-instituut probeert te beantwoorden is of het Nederlandse asielbeleid invloed heeft op de keuze van asielzoekers voor Nederland. Het antwoord op die vraag wordt gegeven in een nieuwsbericht van Verwey-Jonker: er is geen bewijs dat goede asielvoorzieningen en gunstige regels meer asielzoekers aantrekken, ofte wel, de zogenoemde aanzuigende werking van een genereus asielbeleid bestaat niet.

Het VJ-rapport bevat overigens geen eigen empirisch onderzoek, maar is een literatuuronderzoek. De conclusie over het ontbreken van een aanzuigende werking heeft het VJ-instituut dus niet van zichzelf, maar heeft het opgediept uit diverse geraadpleegde studies. De conclusie is daarom des te opvallender omdat het rapport ook bevindingen citeert die wel op een aanzuigende werking lijken te duiden.

Kunnen asielzoekers over het Nederlandse asielbeleid leren?

Daar komen we op terug. Laten we eerst eens de vraag en de conclusie van het VJ-rapport letterlijk nemen. Wat moeten we ons voorstellen bij het effect van het asielbeleid op de keuze van een migrant? Zou een willekeurige inwoner van, zeg, Nigeria die wil gaan migreren naar de EU het Nederlandse asielbeleid gaan bestuderen? Ik zou zelf niet eens weten hoe ik achter het Nederlandse asielbeleid moet komen.

Deze site van het IND lijkt me nog het meest zinvol, maar de gestelde eisen voor asiel zijn daar tamelijk algemeen. Naar ik aanneem zijn de eisen voor asiel niet anders dan in de meeste andere EU-landen. Een willekeurige Nigeriaan – Nigeria is een veilig land, overigens – kan er dus niet achter komen wat het Nederlandse asielbeleid voorstelt. Dan kan het asielbeleid dus ook geen effect hebben op de keuze van deze asielzoeker voor Nederland. QED.

Evengoed is het aantal asielaanvragen in Nederland alweer ruim duizend per week. Wat ‘zuigt’ deze asielzoekers naar Nederland? Niets dus, volgens het VJ-rapport. Hoe genereus Nederland ook is met het toekennen van asiel, het heeft geen effect op het aantal asielzoekers. Zou het? Als gezegd komt het VJ-rapport ook met diverse studies aanzetten die empirisch aantonen dat genereuze asielmaatregelen wel degelijk effect hebben. Zij noemen bijvoorbeeld een onderzoek van Diop-Christenen en Diop uit 2022:

‘Uit hun studie blijkt dat de kans op het verkrijgen van asiel en de mogelijkheden om met gezinsleden te herenigen belangrijke en bepalende factoren uit het asielbeleid zijn. Uit meerdere studies blijkt dat de slagingskans of het toekenningspercentage van asielaanvragen een belangrijk onderdeel vormen voor asielmigranten om een voorkeur te hebben voor een land om asiel aan te vragen (oa. Kuschminder & Koser, 2017).’ VJ-rapport, blz.37

Ook lezen we in het VJ-rapport:

‘Desalniettemin is voor asielmigranten de belangrijkste aantrekkingskracht van landen als Zweden het hoge toekenningspercentage van asielaanvragen en de makkelijke toegang tot gezinshereniging.’ VJ-rapport, blz. 39

De aanzuigende werking van asielbeleid zien we overal

Zweden is inderdaad een aansprekend voorbeeld om de aanzuigende werking van genereus asielbeleid aan te tonen. In 2013 werd een soepele regeling voor Syrische asielzoekers ingevoerd. Zij konden direct een permanente, in plaats van een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen. Ook de mogelijkheden voor gezinshereniging werden verruimd. Uit empirisch onderzoek van Henrik Andersson en Kristoffer Jutvik blijkt dat deze beleidsverandering in Zweden tot bijna een verdrievoudiging van het aantal asielzoekers leidde. Verder namen de verzoeken om gezinshereniging sterk toe. De beide auteurs tonen, ten overvloede, ook nog eens aan dat er een causaal verband vastgesteld kon worden tussen de verandering van het asielbeleid en de omvang van de stroom asielzoekers.

Komt niet door aanzuigende werking?

Hoeveel meer bewijs voor een aanzuigende werking wil je nog hebben? Het is bekend (zie een eerdere blogpost) dat de kans op asiel sterk kan verschillen tussen landen. Het ligt voor de hand dat asielzoekers bij voorkeur naar landen gaan waar de kans op asiel hoog is. Op blz. 37 van het VJ-rapport staat dat strengere regels in het ene EU-land invloed kunnen hebben op ‘het aantal asielmigranten dat daardoor naar andere EU-landen gaat’. Dat is dus afstoten door het ene land en aanzuigen door het andere land. Maar, zegt het VJ-rapport er direct bij, het totaal aantal asielzoekers zal daardoor niet toenemen.

Keren we voor dat totale aantal asielzoekers dan nog even terug naar De asielloterij van Ruud Koopmans. Hij doet tegen het eind van zijn boek een gedachtenexperiment. Hij stelt zich voor wat er zou gebeuren als in Europa de lange asielprocedures worden afgeschaft. Als iedereen die dat wil naar Europa kan komen. Hoeveel mensen zouden er dan uit Afrika naar Europa willen komen? Hij citeert dan onderzoek van PewResearch waaruit blijkt dat er heel veel meer migranten zouden vertrekken:

‘In een representatieve enquête onder de bevolking van verschillende Afrikaanse landen zeiden grote meerderheden in Ghana (75 procent) en Nigeria (74 procent) en bijna de helft in Senegal (46 procent) dat zij naar het buitenland zouden verhuizen als zij de kans en de middelen hadden.’ De asielloterij, blz. 215

Dan volgt de angstaanjagende zin:

‘Aangezien er alleen al in Nigeria meer dan 200 miljoen mensen wonen, kan men zich een idee vormen van wat een opengrenzenbeleid zou betekenen.’ De asielloterij, blz. 216

De suggestie is duidelijk. Als de EU de meest genereuze asielprocedure zou invoeren die denkbaar is – namelijk geen asielprocedure – zou zeker de helft van de mensen uit veilige landen in Afrika naar de EU willen migreren. Met andere woorden, hoe soepeler de asielprocedure, des te hoger de aantallen asielzoekers.

Waarom is Verwey-Jonker zo selectief?

De tamelijk selectieve conclusie van het VJ-rapport werd vrijwel ongewijzigd door kranten, columnisten en websites overgenomen. Zie bijvoorbeeld Trouw, de NOS en het AD. Merel van Vroonhoven in haar column in de Volkskrant gebruikt het VJ-rapport zelfs om er VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans mee om de oren te slaan (‘fabeltjesverteller pur sang’, ‘onzinverhalen vertellen op basis van eigen anekdotische bewijs over de vermeende aanzuigende werking van ons asielbeleid’).

Je vraagt je daarom af waarom het VJ-instituut zo’n selectieve conclusie afleidt uit zulke duidelijke tekenen dat een soepeler asielbeleid tot een toename van het aantal asielmigranten kan leiden, zie Zweden en Duitsland (‘wir schaffen das’). Het instituut had kunnen weten dat zo’n politiek correcte conclusie voor zoete koek geslikt zou worden.

Nu werd het VJ-rapport geschreven in opdracht van het WODC. Dit WODC zet in dit nieuwsbericht vol in op de politiek correcte conclusies van het VJ-rapport. Dat mag ik natuurlijk niet suggereren, maar je zou bijna gaan denken dat het WODC deze conclusies van het VJ-instituut besteld heeft. Had het VJ-instituut om haar eigen reputatie te beschermen niet beter de verleiding kunnen weerstaan om het haar opdrachtgever zozeer naar de zin te maken?    

Harrie Verbon was hoogleraar openbare financiën aan de Universiteit van Tilburg. Zie hier zijn blog. 

De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Ook uit het Verwey-Jonker-rapport blijkt dat het asielbeleid wel degelijk een aanzuigende werking heeft verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar steeds weer waren er hoogleraren die de grootscheepse migratie naar Nederland toejuichten. In een korte serie portretteert Hans Werdmölder enkelen van hen. In de eerste aflevering stond de socioloog Han Entzinger centraal. In deze tweede aflevering: Thomas Spijkerboer, de juridische scherpslijper van het asielbeleid.

Juristen zijn normatieve denkers, dat geldt in hoge mate voor hoogleraren op het terrein van migratie- en asielrecht.  Lange tijd werd het migratiedebat gevoerd door technocratisch ingestelde ambtenaren en geselecteerde intellectuelen, onder wie de hoogleraren Thomas Spijkerboer, Ashley Terlouw en Han Entzinger, op besloten conferenties, vaak aangestuurd door goedbetaalde consultants van ingehuurde adviesbureaus.

Lange tijd werden problemen met vluchtelingen en asielbeleid – zoals de discussie over ‘Hoe vol is Nederland?’ of ‘Het onderscheid tussen politieke en economische vluchtelingen’ gezien als non-issues. Het stak ook steeds de kop op als er verkiezingen in zicht waren. Had je het lef om daarover een kritische opmerking te plaatsen, dan werd je voor extreemrechts uitgemaakt.

Activistische hoogleraar                                                                    

Thomas Spijkerboer geldt in het debat als een principiële scherpslijper. In de jaren negentig was de nu 60-jarige Spijkerboer advocaat bij een advocatencollectief in De Zaanstreek. Daar maakte hij kennis met het asielrecht. Na zes jaar ging hij op zoek naar iets anders en bij toeval kreeg hij een onderzoekproject aangeboden. In 1999 promoveerde Spijkerboer op het proefschrift Gender and Refugee Status (Ashgate, 2000) aan de Radbouduniversiteit van Nijmegen. De rechtssocioloog Kees Groenendijk was zijn promotor.

 Zijn ster rees snel. Nog geen half jaar later werd hij hoogleraar Migratierecht aan de VU. Gaandeweg specialiseerde Spijkerboer zich op het terrein van vluchtelingen, grensdoden en de migratiepolitiek met landen rond de Middellandse Zee.                                           

In veel gevallen treedt Spijkerboer op als een activistische hoogleraar, die samen met belangenorganisaties onderzoek doet naar bijzondere gevallen van afwijzing bij homoseksuele vluchtelingen of hij adviseert leden van de Vaste Commissie Justitie en Veiligheid en wijst op onvoldoende maatwerk door de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) bij gevallen van gezinshereniging, asielverzoeken en naturalisatie. De uitkomsten van zijn onderzoek leiden geregeld tot aanpassingen in het Europees en nationaal recht en in het vreemdelingenbeleid, is de conclusie van de KNAW.  

Om de positie van Spijkerboer, en ook andere mensenrechtenjuristen,  goed te begrijpen, moeten we terug naar het jaar 2010. Bij de onderhandelingen voor een nieuw kabinet tussen VVD, PVV en CDA had PVV-leider Geert Wilders in ruil voor gedoogsteun een onmogelijke eis gesteld: afname van het aantal asiel- en gezinsmigranten met 50 procent. Bij de PVV ging het vooral om moslims, de VVD wilde maatregelen tegen de instroom van zogeheten ‘kansloze immigranten’ en het CDA wilde noch het een noch het ander. Het werd uiteindelijk een heel smal akkoord, dat nota bene in een later stadium door de PVV werd opgezegd.                         

Bij de onderhandelingen werd al snel duidelijk dat men aanliep tegen de juridische grenzen van een aantal voorgestelde maatregelen. Alsof dat nog niet genoeg was, verscheen een opvallend artikel in NRC Handelsblad (6 oktober 2010), geschreven door Thomas Spijkerboer en zijn promotor, emeritus-hoogleraar Kees Groenendijk.

In hun bijdrage namen beide juristen de besproken voornemens van het aanstaande kabinet op de korrel. De voorgenomen plannen, zoals intrekking van tijdelijke arbeidsvergunningen, vluchtelingen terugsturen naar het land van eerste opvang, intrekking van gezinshereniging en niet mogen afwachten van de uitspraak van een asielzoeker in hoger beroep, waren volgens de juristen niet mogelijk omdat ze in strijd zijn met door Nederland ondertekende verdragen. 

Goed dat internationale verdragen heel moeilijk te wijzigen zijn

De twee hoogleraren stellen in het artikel de principiële vraag: ‘Als beleid in strijd is met de rechten van de mens, wat moet er dan worden aangepast: het beleid of de rechten van de mens? Het antwoord op deze penibele vraag is: het beleid. Het gaat in dit geval om Europese regels die uitdrukking geven aan centrale Europese waarden en voortkomen uit vijftig jaar ervaring met integratie van immigranten in de EU.

Spijkerboer en Groenendijk stellen: ‘Wijziging van mensenrechtenverdragen kan in theorie, maar daarvoor is wel de instemming van de andere verdragspartijen vereist.’ Zoiets is nog niet eerder vertoond. In theorie kan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) worden opgezegd, maar de Europese Unie eist van haar lidstaten dat zij zich aan het EVRM houden. Bij opzegging zou Nederland dus uit de EU moeten.                  

In Nederland, België en Frankrijk heeft het verdrag ook directe werking: de desbetreffende rechterlijke macht moet alle wetgeving en beleid direct aan het EVRM toetsen. Beide juristen stellen vast dat internationale verdragen en EU-wetgeving heel moeilijk zijn te wijzigen. Dat heeft ook een goede reden, menen zij. Als je met zijn allen afspraken maakt, kun je die alleen met zijn allen wijzigen. ‘Eén lid van de Tweede Kamer kan ook niet besluiten een Nederlandse wet te wijzigen. Dat is geen Brusselse onzin, maar een democratische constitutionele regel.’                                                                         

Immigratie willen beheersen is neurotisch

De conclusie luidt daarom: Nederland is met handen en voeten gebonden aan het EVRM-verdrag. Een verdrag uit 1951 dat niet langer aansluit bij de veranderde asielpraktijk, met regels die alleen betrekking hebben op politieke vluchtelingen, dat geen rekening houdt met de maatschappelijke lasten en effecten van een hoge instroom van asielzoekers, dat een open einde karakter heeft en geen rekening houdt met de verwachte problemen en kosten van de volgmigratie.  

In het licht van het bovenstaande moeten ook de inhoudelijke bijdragen worden gezien van Thomas Spijkerboer. In 2001, bij zijn aantreden als hoogleraar aan de VU, beweerde Spijkerboer (Contrast, 15 februari 2001) dat migratie geen statisch fenomeen is, maar onvermijdelijk en ook onbeheersbaar. Politici moeten daarom af van de neurotische neiging om de immigratie te willen beheersen.

Het is bovendien, aldus Spijkerboer (NRC Handelsblad, 30 maart 2001) een illusie te menen dat je met de nieuwe Vreemdelingenwet uit 2000 de migratie zou kunnen sturen, althans een situatie zou kunnen bereiken waarin minder asielzoekers naar Nederland komen. Andere deskundigen meenden dat de nieuwe Vreemdelingenwet zal leiden tot langere procedures en bijgevolg tot een toename van het aantal asielverzoeken.

In dit sterk gejuridiseerde debat wordt het geluid van de gewone, Nederlandse burger node gemist en niet gehoord, terwijl zij wel de lasten dragen. Asiel was afgelopen periode verantwoordelijk voor eenderde van de bevolkingsgroei door migratie. Daarnaast ondermijnt asiel door 800.000 euro nettokosten per 1^e asielverzoek de verzorgingsstaat. Volgens antropoloog en wiskundige Jan H. van de Beek zijn dat twee goede redenen om de asielmigratie terug te dringen. 

Het oordeel van de juristen is echter bepalend. Zij zijn niet geneigd rekening te houden met andere opvattingen, laat staan dat de kosten van asielmigratie een rol spelen. Keer op keer stelde Spijkerboer zich op als een politieman met het EVRM-verdrag in zijn handen. Dat is geen symboliek.

Zo herinner ik mij dat mijn toenmalige baas, hoogleraar Mensenrechten Cees Flinterman, steeds het EVRM-boekje bij zich droeg in de borstzak van zijn overhemd onder het colbert. Daarin staan de 18 artikelen en protocollen uitvoerig beschreven. Het was zijn Bijbel en zo nodig citeerde hij eruit. Mensenrechten werd gezien als een troefkaart, die elke discussie overbodig maakt. 

‘Nederland heeft mensenrechten en gescheiden afval’, was de cynische constatering van schrijver W.F. Hermans.              

Asielloterij

Voor de lange termijn moet het asielbeleid grondig worden herzien, zo is de mening van Thomas Spijkerboer. Een veel omvattend vluchtelingenbeleid moet, aldus Spijkerboer c.s., gebaseerd zijn op de volgende uitgangspunten: vluchtelingen hebben niet alleen het recht om geweld en onderdrukking te ontvluchten, ze zullen dat (of we dat nou leuk vinden of niet) feitelijk ook doen; buurlanden zijn bijzonder geschikt voor opvang, en moeten daarvoor ruimhartig worden gefinancierd; er moet grootschalig herverdeeld worden als het er zo vol wordt als in Libanon of Jordanië; grenzen zijn geschikt om te controleren wie er binnen komt en wie niet: wie meer van grenzen verwacht, lokt illegale migratie uit; het Europese asielsysteem moet voor lidstaten en voor vluchtelingen redelijk zijn.

Ruud Koopmans, hoogleraar Sociologie en Migratie aan de Humbold Universiteit in Berlijn, noemt het Europee vluchtelingenbeleid in zijn recente boek niet voor niets een asielloterij.

Hans Werdmölder is criminoloog en antropoloog. Hij is onder meer de biograaf van prof A.N.J. den Hollander: Den Hollander – Dwars boegbeeld van de Nederlandse sociologie. Het boek is een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal en HIER  te koop. 

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Thomas Spijkerboer gebruikt de mensenrechten als troef om elk debat over beperking van de asielstroom overbodig te maken     verscheen eerst op Wynia's Week.

‘Vooral bittere mensen zijn tegen komst migranten’  

Dit zeggen bijvoorbeeld Panon en Cucu: ‘Onze bevinding dat, naast humanitaire overwegingen, asielbeleid ook bepaald kan worden door het bestaan van spanningen tussen landen, is bedenkelijk. Voor zover de kans om asiel te krijgen afhangt van het land waar de aanvraag wordt ingediend, worden asielzoekers blootgesteld aan onrechtvaardige willekeur. Het is nodig om [in de EU] duidelijker toelatingscriteria te formuleren, die bij voorkeur gelijk zijn voor alle EU-lidstaten (…)’  

Op grond van deze opvatting kun je niet tegen de komst van asielzoekers zijn. Sterker, mensen die een rem op de komst van asielzoekers willen, zijn hoe dan ook populisten, zoals Leo Lucassen niet ophoudt te beweren. Ook economen laten zich op soortgelijke wijze uit. De Deense econoom Panu Poutvaara schreef daar zelfs diverse wetenschappelijke artikelen over. In dit artikel dat hij samen met Max Friedrich Steinhardt schreef, beweert hij zelfs dat het vooral ‘bittere’ mensen zijn die tegen de komst van migranten zijn. 

Ieder besluit volgt uit een afweging van voor- en nadelen 

De opvattingen van de hier aangehaalde economen is curieus. In de economische wetenschap gaat het namelijk om de ‘optimale afweging’. Op individueel niveau kan het bijvoorbeeld gaan om de keuze tussen nu consumeren en sparen, oftewel later consumeren. Hoe meer je spaart, des je meer je later kunt consumeren, maar des te minder je nu kunt consumeren. Afhankelijk van de individuele voorkeuren kan iedereen de optimale besparingen bepalen. Aangezien voorkeuren verschillen zullen sommige mensen bij eenzelfde inkomen meer sparen dan andere mensen. 

Op macroniveau maakt de overheid ook afwegingen op allerlei terreinen. Bijvoorbeeld, de overheid kan uitkeringen verhogen om armoede te bestrijden, maar dan moeten ook de belastingen omhoog. Dat leidt misschien tot kapitaalvlucht of tot meer zwart werken. Het kan ook voor de uitkeringsontvangers betekenen dat ze minder noodzaak zien om naar werk te zoeken. Aangezien ook tussen landen de voorkeuren kunnen verschillen, zullen, bij eenzelfde nationaal inkomen, in sommige landen de uitkeringen hoog en in andere landen de uitkeringen laag zijn. 

Er zijn dus op allerlei gebied economische afwegingen te maken. Aannemende dat het tot een beslissing komt, zullen dan de voordelen (bijvoorbeeld meer consumeren later) precies opwegen tegen de nadelen (minder consumeren nu). Maar, als het om de toelating van asielzoekers gaat, zou die afweging niet meer gemaakt kunnen en mogen worden. Terwijl als er asiel wordt toegekend, er niet alleen een voordeel is (een individu wordt beschermd tegen onheil). 

Er zitten duidelijk ook nadelen aan het toekennen van asiel. Door het genereus toekennen van asiel kan de bevolking gaan groeien, zoals in Nederland het geval is. Dit leidt tot een groter beroep op de krappe ruimte. Het leidt ook op korte termijn tot een tekort aan woningen en dus tot prijsstijgingen in de bouw. Er komt meer druk op de zorgsector, terwijl daar al grote personeelstekorten zijn. De ongelijkheid neemt toe, net als de culturele diversiteit.  

Een ander duidelijk nadeel is dat immigranten in het algemeen en asielzoekers in het bijzonder na verloop van tijd concurrenten op de arbeidsmarkt kunnen worden van sommige groepen werkenden. Dat zullen dan vooral laaggeschoolde Nederlanders zijn die daar last van hebben. 

Weglaten van nadelen van asiel geeft absurde resultaten 

Er zijn dus voordelen en nadelen verbonden aan het toekennen van asiel. Maar als staten die afweging tussen nadelen en voordelen niet zouden mogen maken, kun je al gauw absurde resultaten krijgen. Er zijn ruim 27 miljoen vluchtelingen op de wereld. Die zouden op een zekere dag allemaal kunnen besluiten in Nederland asiel aan te vragen. Volgens de boven aangehaalde asielexperts, zouden die allemaal asiel moeten krijgen, want het asielrecht is absoluut. De bevolking zou dan met één klap meer dan verdubbelen.  

Zoveel asielvragen zullen er nooit komen, zullen de experts zeggen. Misschien niet, maar het zou bijvoorbeeld wel heel goed mogelijk zijn dat van de ruim 630 duizend personen per jaar die in Europa asiel aanvragen, een groter deel naar Nederland komt. 

In ieder geval lijkt het erop dat de laatste jaren een stijgende trend optreedt in het aantal asielzoekers. Dat blijkt uit de volgende figuur: 

Bron: cbs.nl; Cijfer voor 2023 is een verwachting, zie nos.nl 

In 2015 was er een asielcrisis als gevolg van vluchtelingen uit Syrië. In 2020 was het aantal asielverzoeken laag door de coronapandemie, maar na 2020 treedt er een continue stijging op in het aantal asielzoekers. Voor dit jaar worden zelfs meer asielzoekers verwacht dan in 2015. Kan Nederland het hoofd bieden aan deze wassende asielinstroom? Of moet Nederland gelaten het aantal asielverzoeken afwachten? 

In de EU is het asielbeleid in beginsel centraal vastgelegd. Dit beleid is echter niet afdwingbaar, vooral door het ontbreken van eenduidige toelatingscriteria. Individuele landen bepalen zelf hoe streng of hoe soepel zij zijn bij het toelaten van asielzoekers. De EU-lidstaten blijken allemaal een andere houding aan te nemen tegenover asielzoekers. Duitsland liet in 2015 iedere vluchteling zonder enige beperking toe onder de leus ‘Wir schaffen das’ van de bondskanselier, maar een aantal Oost-Europese EU-lidstaten begonnen vanaf het najaar van 2015 de grenzen te sluiten. 

Iedere lidstaat volgt dus zijn eigen voorkeuren ten aanzien van het aantal toe te laten asielzoekers. Dat blijkt ook uit het percentage asieltoekenningen dat sterk verschilt tussen landen. Onderstaande figuur, gebaseerd op gegevens van 2005-2018, laat dit duidelijk zien: 

Bron: cepr.org 

De EU kan selectiever asiel toekennen 

Iedere EU-lidstaat volgt dus zijn eigen voorkeuren, waarbij de minder ‘genereuze’ landen (volgens de figuur landen als Frankrijk, Griekenland en Hongarije) in feite de meer ‘genereuze’ landen (Nederland, Noorwegen, Italië) met meer asielzoekers opscheept. Nederland zou zich hiertegen te weer kunnen stellen door zelf ook selectiever te worden, zoals we eerder betoogden.  

Maar om een race to the bottom te voorkomen zou het beter zijn via de EU selectiviteit te bereiken, bijvoorbeeld door de selectieprocedure naar derde landen te verleggen. Dit is volgens mij in het belang van alle politieke partijen in Nederland. Er lijkt wel weer enige steun in de EU te zijn voor deze ‘derde-landenoptie’. 

Bij uitblijven van EU-beleid wordt Nederland zelf selectief 

De EU-lidstaten zijn het fundamenteel oneens over het wenselijke asielbeleid. Die onenigheid maakt EU-beleid onmogelijk. Dat verhindert ook een strategische visie op de wenselijke asieltoekenningen. Het uitvoeren van de asielprocedure buiten de EU zou die onenigheid tussen de EU-lidstaten misschien kunnen verminderen.  

Zeker is dat echter niet, want juist een procedure buiten de EU maakt de invoering van quota’s noodzakelijk. Die quota’s zijn immers bedoeld om toegelaten asielzoekers over de EU-lidstaten te spreiden. Die leidden in het verleden vooral tot onenigheid in de EU. Daarom lijkt het ook onwaarschijnlijk dat de EU op korte termijn een besluit neemt over het uitvoeren van de asielprocedure buiten de EU. Tot zo’n besluit is genomen, zou Nederland zijn eigen selectiecriteria moeten aanscherpen en direct een effectief uitzettingsbeleid moeten invoeren. 

Harrie Verbon (1951) is emeritus-hoogleraar Openbare Financiën aan de Universiteit van Tilburg. Zie voor zijn blog https://www.harrieverbon.nl. 

De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Scherp selectiecriteria voor asielzoekers aan en voer effectief uitzettingsbeleid  verscheen eerst op Wynia's Week.