Wie vandaag de dag het fascistische spook overal ziet rondwaren, zou te rade moeten gaan bij de Italiaanse schrijver Antonio Scurati (1969). Dan word je vanzelf wat voorzichtiger met het f-woord. Bovendien zul je leren dat de Duce in gewelddadigheid nauwelijks onderdeed voor zijn Duitse geestverwant: de Führer.

Het vijfde en laatste deel van Scurati’s magistrale reeks ‘documentaire romans’ (zoals de auteur zijn uitsluitend op feiten en bronnen gebaseerde geschiedverhaal noemt) over de opkomst en ondergang van Benito Mussolini, begint in 1943. De Duce is nog maar een schim van zichzelf. Aan depressies ten prooi bivakkeert hij in een zelfgekozen kluizenaarschap aan het Gardameer. De geallieerde Amerikaanse en Britse troepen hebben Sicilië en Zuid-Italië veroverd en zijn op weg naar Rome. Noord-Italië is in handen van de elitetroepen van ‘baas-bondgenoot’ nazi-Duitsland.

Ten dode opgeschreven

Mussolini presideert over een fascistische regering die de Italiaanse Sociale Republiek wordt genoemd, maar de controle is hij allang verloren. Het Italiaanse leger is aan muiterij ten prooi, zodat het de nazi’s niet meer kan bijstaan. Het doet Adolf Hitler verzuchten dat zijn voormalige leermeester Mussolini een blok aan zijn been is geworden.

De bevolking van Italië lijdt niet alleen onder de bombardementen van de geallieerden, maar ook onder een burgeroorlog tussen fascistische knokploegen en antifascistische partizanen. De laatsten beheersen met steun van het volk een flink deel van het nationaal grondgebied. De SS maakt van de chaos gebruik door vanuit Milaan tienduizenden Joden per trein richting Auschwitz af te voeren.

Mussolini weet dat zijn zaak verloren is en dat hijzelf ten dode is opgeschreven. Maar hij blijft de martelingen en de moordpartijen van zijn losgeslagen bendes sanctioneren. Per decreet verklaart hij de Italiaanse Joden tot ongewenste elementen en onteigent hij hun bezittingen. Dienstweigeraars worden ter dood veroordeeld met ‘een kogel in de rug’.

In juni 1944 wordt de Republikeinse Fascistische Partij, die voor de meerderheid al uit knokploegen bestaat, gemilitariseerd. Mussolini stelt per decreet het Hulpkorps van Zwarthemdknokploegen in. ‘Twintigduizend fanatici erbij met een vergunning om te doden, martelen, verkrachten,’ schrijft Scurati. ‘Wat definitief bevestigt dat het fascisme in wezen altijd knokploeg gerelateerd is geweest.’

Met deze constatering zijn we bij de missie van Scurati: het wakker schudden van ‘een substantieel en toenemend aantal Italianen, Europeanen en Amerikanen dat geneigd is deze verschrikkelijke geschiedenis te ontkennen, te bestrijden, zelfs met weemoed te herdenken.’ Aan de hand van biografische schetsen aan het slot van M. Het einde en het begin laat Scurati zien hoe slordig Italië zelf met het fascistische verleden is omgegaan.

Een aantal van de ergste knokploegleiders en moordenaars, inclusief Mussolini zelf, werd zonder proces door partizanen afgemaakt en aan het woedende volk tentoongesteld. De enkelingen die wel werden veroordeeld, kwamen al snel vrij.

Beroemde opiniemaker

Neem generaal Pietro Badoglio. Hij onderwierp in de jaren dertig Libië door tienduizenden burgers naar concentratiekampen te deporteren. Hij brak het Ethiopische verzet met gifgas. Aan het eind van de oorlog werd Badoglio wegens medeplichtigheid aan het fascisme afgezet als senator. Maar hij ontkwam aan een proces en aan uitleveringsverzoeken voor het gebruik van gifgas en de bombardementen op Rode Kruis-ziekenhuizen tijdens de Ethiopische veldtocht. Hij kreeg in 1956 een staatsbegrafenis met een regiment aan het hoofd van de stoet – al bleven de staatslieden zelf weg.

Scurati is inmiddels een beroemde opiniemaker in Italië. Het eerste deel van zijn serie, M. De zoon van de eeuw (van harte aanbevolen om eerst te lezen), verkocht in Italië meer dan een half miljoen exemplaren. Het boek won belangrijke prijzen en werd in veertig landen vertaald. Niet iedereen in Italië is daar blij mee.

De meest prominent vijand van Scurati is niemand minder dan premier Giorgia Meloni. Als tiener sloot ze zich aan bij de Movimento Sociale Italiano (MSI), gesticht door aanhangers van Mussolini. De jonge Meloni liet zich publiekelijk lovend over de Duce uit. In 2012 was ze een van de oprichters van de Fratelli d’Italia, een rechts-populistische nazaat van de MSI.

Meloni wordt verweten dat zij achter een boycot van Scurati door de Italiaanse publieke omroep zit. De RAI schrapte op het laatste moment een item over Scurati’s pamflet Fascisme en populisme. In antwoord daarop plaatste Meloni de tekst op haar Facebookpagina. Ze suggereerde malicieus dat de RAI en Scurati het niet eens konden worden over het honorarium. Onzin, volgens de schrijver.

Kwalitatieve afbrokkeling

Ziet Antonio Scurati Giorgia Meloni als de kleindochter van Mussolini? In NRC van 7 juni 2024 zei hij:

‘Kijk, wat betreft Meloni ben ik nooit alarmerend geweest. Ik heb, met permissie, het fascisme te lang en te diepgravend bestudeerd om te verkondigen dat honderd jaar later zich in dezelfde vorm een nieuwe Mars op Rome zou kunnen voltrekken. Zo’n gedachtegang, die ik verwerp, leidt af van het échte gevaar. En dat schuilt niet in een terugkeer naar een autoritair regime en de afschaffing van het democratische kiessysteem. Het ware gevaar schuilt in de kwalitatieve afbrokkeling van het democratische leven.’ 

Antonio Scurati: M. Het einde en het begin. Wereldbibliotheek, 351 pagina’s, € 26,99.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Wie overal fascistische spoken ziet rondwaren, zou eens Antonio Scurati moeten lezen verscheen eerst op Wynia's Week.

Ik heb veel nagedacht over wat ik vanavond voor toespraak zou houden. In eerste instantie wilde ik benadrukken hoe trots ik nog altijd ben op het feit dat ik de eerste vrouwelijke premier ben in zo’n bijzonder land als Italië.

Ook wilde ik wel iets zeggen over de inspanningen die de Italiaanse regering levert om haar land te hervormen, zodat het opnieuw een hoofdrol kan gaan spelen in het geopolitieke schaakspel.

Het recht van de sterkste mag niet prevaleren

Ik had kunnen vertellen over de onlosmakelijke band die Italië en de Verenigde Staten verenigt, ongeacht de politieke overtuigingen van hun regeringen, een band waarvan de vele vrienden van Italiaanse afkomst hier het bewijs zijn. Zij vertegenwoordigen een gemeenschap die generaties lang heeft bijgedragen aan een steeds sterker Amerika.

Of ik had kunnen praten over het buitenlandbeleid in een tijd die gedomineerd wordt door chaos, waarin Italië resoluut aan de kant staat van degenen die hun vrijheid en soevereiniteit verdedigen, niet alleen omdat dat het juiste is om te doen, maar ook omdat het in het belang is van Italië en van het Westen om te voorkomen dat in de toekomst het recht van de sterkste prevaleert.

Als politicus heb je in feite twee opties: een leider of een volger zijn, al dan niet de koers bepalen, handelen in het belang van je volk of handelen op basis van opiniepeilingen. Het is mijn ambitie om te leiden, en niet te volgen.

Vanavond wil ik u in ieder geval een ander perspectief bieden. Laat ik allereerst een commentaar bespreken dat onlangs is gepubliceerd in de Europese editie van Politico. Daarin werd ‘Meloni’s Western nationalism’ geanalyseerd. De auteur, dr. Constantini, betoogt dat mijn politieke credo ligt in ‘wat we kunnen definiëren als “westers nationalisme”’. In de kern belichaamt die gedachte het voortbestaan en de wedergeboorte van de westerse beschaving, en die gedachte is volgens dr. Constantini ‘nieuw op het Europese toneel.’

Het Westen is meer dan een fysieke plek

Ik weet niet of nationalisme het juiste woord is, want dat doet vaak denken aan agressieve en autoritaire doctrines. Maar ik vind dat we ons niet moeten schamen om woorden en concepten als natie en patriottisme te gebruiken en te verdedigen, want die duiden op meer dan alleen een fysieke plek; ze gaan over een manier van denken waar je je bij aansluit als je cultuur, tradities en waarden deelt. Als we ons trots voelen wanneer we onze vlag zien, betekent dat dat we ons trots voelen omdat we deel uitmaken van een gemeenschap, en dat we bereid zijn ons steentje bij te dragen om die vooruit te helpen.

Voor mij is het Westen meer dan een fysieke plek. Met het woord Westen definiëren we landen niet zomaar op basis van een specifieke geografische ligging, maar als een beschaving die door de eeuwen heen is opgebouwd met de inzet en de opofferingen van velen.

We moeten oikofobie uitbannen

Het Westen is een waardensysteem waarin het individu centraal staat, waarin mannen en vrouwen gelijk en vrij zijn; het zijn democratische systemen, het leven is heilig, de staat seculier en gebaseerd op de rechtsstaat. Ik stel aan u en aan mezelf de vraag: zijn dat waarden waarvoor we ons moeten schamen? En scheppen die waarden een afstand tussen ons en de anderen, of brengen ze ons dichter bij die anderen?

Ik denk dat wij, het Westen, twee risico’s moeten uitbannen. Het eerste is wat een van de grootste hedendaagse Europese filosofen, Roger Scruton, oikofobie noemde, afgeleid van de Griekse woorden oikos, wat thuis betekent, en fobie, wat angst betekent. Oikofobie is afkeer van je eigen huis. Een steeds grotere minachting, die ertoe leidt dat we met alle geweld de symbolen van onze beschaving willen uitwissen, zowel in de VS als in Europa.

Samenwerking tussen Italië en Afrika

Het tweede risico is de paradox dat het Westen enerzijds op zichzelf neerkijkt, maar anderzijds vaak beweert superieur te zijn aan de andere landen. Het resultaat is dat het Westen gevaar loopt een minder geloofwaardige gesprekspartner te worden. De landen op het zuidelijk halfrond eisen meer invloed. Landen die niet meer alleen in ontwikkeling zijn, maar die hun naam nu grotendeels wel gevestigd hebben, werken op eigen gezag onderling samen. Autocratieën winnen terrein ten opzichte van democratieën, en we lopen het risico steeds meer op een gesloten en in zichzelf gekeerd fort te gaan lijken.

Om dit tij te keren, hebben we in Italië bijvoorbeeld besloten het Mattei-Plan voor Afrika te lanceren, een samenwerkingsmodel op voet van gelijkheid om een nieuw, langdurig partnership met de Afrikaanse landen aan te gaan. Want ja, de ene crisis volgt nu in de wereld in rap tempo op de ander, maar elke crisis biedt ook een kans, want daardoor moeten we met elkaar in gesprek en actie ondernemen.

Bovenal moeten we ons bewust worden van wie we zijn. Als westerse volkeren hebben we de plicht om deze belofte na te komen en het antwoord op de problemen van de toekomst te zoeken door vertrouwen te hebben in onze waarden: een synthese die voortkomt uit de ontmoeting van de Griekse filosofie, het Romeinse recht en het christelijk humanisme.

Kortom, zoals mijn professor Engels, Michael Jackson, altijd zei: ‘I’m starting with the man in the mirror, I’m asking him to change his ways’ (we kennen het liedje). We moeten bij onszelf beginnen, weten wie we werkelijk zijn, en dat respecteren, zodat we ook anderen kunnen begrijpen en respecteren.

We moeten staan voor onze vrijheid en onze waarden

Er is een narratief waar autoritaire regimes veel belang aan hechten. Het gaat over het idee van de onvermijdelijke achteruitgang van het Westen, het idee dat democratieën er niet in slagen resultaten te boeken. Een leger van buitenlandse, kwaadaardige trollen en bots is druk doende de werkelijkheid te manipuleren en onze tegenstellingen uit te buiten. Maar tegen de aanhangers van autoritaire regimes wil ik heel duidelijk zeggen dat we voor onze waarden zullen staan. Dat zullen wij doen.

President Reagan heeft ooit gezegd: ‘Bovenal moeten we ons realiseren dat geen enkel wapenarsenaal, geen wapen ter wereld, zo formidabel is als de wil en de morele moed van vrije mannen en vrouwen. Dat is een wapen dat onze tegenstanders in de huidige wereld niet hebben.’

Ik ben het daar volledig mee eens. Onze vrijheid en onze waarden, en de trots die we daarbij voelen, zijn de wapens die onze tegenstanders het allermeest vrezen. We mogen de kracht van onze eigen identiteit dus niet opgeven, want dat zou voor autoritaire regimes een geschenk uit de hemel zijn.

Alles bij elkaar opgeteld is patriottisme dus het beste antwoord op neergang. Onze diepste wortels verdedigen is de voorwaarde voor het oogsten van rijp fruit. Leren van onze fouten uit het verleden is de voorwaarde om in de toekomst beter te worden. Ik wil ook Giuseppe Prezzolini citeren, misschien wel de grootste hoeder van intellectueel erfgoed in het Italië van de twintigste eeuw. Hij zei: ‘Wie weet hoe hij moet behouden, is niet bang voor de toekomst, omdat hij lering uit het verleden heeft getrokken.’

We kunnen de enorme uitdagingen waarmee dit tijdperk ons confronteert alleen het hoofd bieden als we leren van de lessen uit het verleden. Wij verdedigen Oekraïne omdat we de chaos hebben gekend van een wereld waarin het recht van de sterkste prevaleert. Wij bestrijden mensenhandelaren omdat we niet vergeten zijn dat we eeuwen geleden hebben gevochten voor de afschaffing van de slavernij. Wij verdedigen de natuur en de mensheid, omdat we weten dat het de verantwoordelijkheid van de mensen is om een duurzamere toekomst op te bouwen. We ontwikkelen kunstmatige intelligentie maar proberen tegelijkertijd de risico’s ervan te beheersen, omdat we hebben gevochten voor onze vrijheid en niet van plan zijn die vrijheid in te ruilen voor meer comfort. We weten hoe we deze fenomenen moeten doorgronden omdat onze beschaving ons daartoe de middelen heeft gegeven.

Uitzonderlijke reis

De tijd waarin we leven vereist dat we kiezen wat we willen zijn en welke weg we willen inslaan. We kunnen het idee van de teloorgang van het Westen blijven aanwakkeren, ons overgeven aan het idee dat onze beschaving niets meer te zeggen heeft, geen weg meer te gaan heeft. Of we kunnen ons herinneren wie we zijn, ook leren van onze fouten, ons eigen stukje van het verhaal toevoegen aan deze uitzonderlijke reis en bepalen wat er om ons heen gebeurt, om onze kinderen een betere wereld na te laten. En dat is nu precies waar ik voor kies.

En ik hoop dat u mij hebt uitgekozen voor deze illustere onderscheiding, omdat dat ook uw keuze is.

Dank u wel.

Dit is de tekst van de speech die de Italiaanse premier Giorgia Meloni op 23 september hield bij het in ontvangst nemen van de Global Citizen Award van de Atlantic Council in New York.
Vertaling: Willy Hemelrijk

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Giorgia Meloni: Het Westen moet zichzelf weer gaan respecteren zodat het ook anderen kan respecteren verscheen eerst op Wynia's Week.

We zagen het falen van EU-klimaatbeleid al bij biomassa (Kamer en kabinet willen dit terecht afbouwen), kernenergie (Kamer en kabinet willen dit terecht opbouwen), aardgas (een veel te grote afhankelijkheid van Russisch gas) en elektrificatie (chronische netcongestie in veel EU-landen). Nu is dankzij Italië het zotte verbod op brandstofauto’s aan de beurt. Meloni zal vast – samen met Fiat – geïnspireerd zijn door de malaise bij Volkswagen en Amerikaanse autofabrikanten, die miljarden verliezen op elektrische auto’s. Dat komt dan goed uit, want het voorgenomen EU-verbod op brandstofauto’s vanaf 2035 is ondoenlijk en veroorzaakt nu al enorme milieuschade door ongebreidelde mijnbouw.

Het grote geld

Die ongebreidelde mijnbouw dreigt in de komende jaren het prachtige Portugal te vernielen. Het ‘witte goud’ van lithiumerts aldaar is cruciaal voor de door Meloni gewraakte verplichting van elektrisch rijden. Lithium is zeldzaam en kostbaar, en grootschalige mijnbouw in Portugal zou de EU minder afhankelijk moeten maken van Chili en andere overzeese lithiumproducenten. Overheden en bedrijven ruiken het grote geld. Portugal gaat om deze reden al gebukt onder een enorm corruptieschandaal, en de bevolking vreest voor grootschalige natuurvernietiging en milieuvervuiling door nietsontziende lithiummijnbouw. Dat is het gevolg van het mantra dat we ‘alles’ moeten doen om klimaatopwarming tegen te gaan, nietsontziend.

Ondanks die ongebreidelde, zeer vervuilende en ook mensonterende mijnbouw (met bijvoorbeeld kindslaven in de kobaltmijnen van Congo) kunnen we nooit binnen twintig jaar over voldoende lithium, kobalt en koper beschikken voor honderden miljoenen elektrische auto’s en verdubbelde netcapaciteit. De internationale mijnbouwdeskundige Simon Michaux rekent ons dat ondubbelzinnig voor, met als commentaar: ‘Een onzinnig plan’.

We kunnen bovendien nooit op tijd meer dan 700 miljard kilowattuur per jaar extra groene stroom opwekken, transporteren en deels opslaan voor die honderden miljoenen elektrische auto’s. Daarvoor kunnen we op geen stukken na snel genoeg windmolens, zonnepanelen, hoogspanningsmasten, batterijen en waterstoffabrieken bouwen. En als die honderden miljoenen elektrische auto’s op fossiele stroom blijven rijden, spannen we het paard achter de wagen.

Beleidsmakers, adviseurs en politici pareren de argumenten van grondstofschaarste en milieuschadelijke, mensonterende mijnbouw met het toverwoord ‘recycling’. Dat is echter een doorzichtige drogredenering. Zolang de markt van batterijen, elektrische auto’s, windmolens, zonnepanelen en elektriciteitskabels sterk groeit, kan de groeiende behoefte aan lithium, kobalt, koper en nog een dozijn andere zeldzame metalen nooit in belangrijke mate door recycling worden ingevuld. ‘Wat nog niet gedolven is kan niet worden gerecycled’, legt professor Michaux uit.

Onhoudbare subsidies

We zouden in de komende dertig jaar meer dan tien maal zoveel nieuwe grondstoffen moeten delven als alles wat we tot nu toe ooit uit de grond hebben gehaald. Aangezien bijvoorbeeld kopererts nog maar de helft zoveel koper bevat als zeventig jaar geleden, zouden we voor al die mijnbouw meer dan twintig maal zoveel natuur moeten opofferen, erts verwerken en energie verbruiken. Dat blijkt in de verste verte niet haalbaar, en in elk geval zeer schadelijk voor mens en milieu.

De resulterende toenemende grondstofschaarste die Michaux ons voorrekent, zal elektriciteit, batterijen, windmolens, zonnepanelen en elektrische auto’s in de toekomst steeds duurder maken, niet goedkoper. De financiële facilitering van zonnepanelen en de duizenden euro’s subsidie op een elektrische auto blijken nu al onhoudbaar.

Ik voorzie dat elektrisch rijden weinig toekomst heeft, en ook niks wezenlijks zal bijdragen aan mondiale CO₂-reductie. Europa kan met superieure brandstofautotechniek veel beter diesels van 1 op 50 ontwikkelen. Ik hoop dat Meloni doorgaat met haar verzet tegen het ‘absurde’ EU-verbod, en ik verwacht dat Nederland, Duitsland, Frankrijk en andere landen daarin mee zullen gaan.

Het is hoog tijd dat de EU het neokoloniale streven naar een gidsfunctie en naar klimaatkoploperschap laat varen. Dat leidt er nu mede toe dat het onaantastbaar geachte Volkswagen en andere toonaangevende Europese industrieën links en rechts worden ingehaald door Chinese fabrikanten. De EU stelt met 8 procent van alle CO₂-uistoot, 5,5 procent van alle mensen en 2,7 procent van al het land op aarde weinig voor. Het is hoog tijd om de zelfvoldane gedachte dat we heel belangrijk zijn achter ons te laten.

Stoppen met betweterig beleid

Het maakt voor het wereldwijde klimaat bijzonder weinig uit wat de EU doet of laat. Dat betekent zeker niet dat we niks moeten of kunnen ondernemen, maar wel dat we ons veel strategischer moeten gaan opstellen. Onze hoge industrialisatiegraad en een bevolkingsdichtheid van twee maal het wereldgemiddelde maken het onmogelijk om grotendeels onafhankelijk te zijn voor onze voedsel- en energievoorziening. Wij blijven in de rest van deze eeuw zeer afhankelijk van geïmporteerde fossiele brandstoffen, zeldzame metalen en voedzame gewassen. Daarbij past, zeker in gespannen geopolitieke verhoudingen, geen parmantig en betweterig klimaatbeleid.

Het is een illusie om de denken dat Aziatische, Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse leiders dat klimaatbeleid serieus nemen. Ze zullen ons voorlopig nog wel naar de mond praten, en met monopolistische grondstoffenpolitiek steeds meer geld aan ons verdienen. Rusland had ons eerder al in de tang met aardgas, China is nu bezig om Afrikaanse mijnbouwgebieden op te kopen, en Chili wil zijn rijke lithiummijnen nationaliseren.

Die landen weten wel raad met onze zelfopgelegde verplichtingen van warmtepompen, elektrische auto’s, zonnepanelen, windmolens, batterijen, waterstoffabrieken en stilgelegde kolencentrales. Brussel komt intussen niet verder dan contraproductief biomassabeleid, structurele netcongestie, tijdrekken met kernenergie en een even ineffectief als onuitvoerbaar verbod op brandstofauto’s. Het is nog niet te laat om ons tegen dat laatste in elk geval met hand en tand te gaan verzetten.

Maarten van Andel is chemicus en publiceerde in 2023 Kies Wijzer Klimaat. Praktische gids voor consument en kiezer. Dit verhelderende boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost €17,50 en is overal verkrijgbaar, ook in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Giorgia Meloni geeft het goede voorbeeld: weg met het parmantige EU-klimaatbeleid verscheen eerst op Wynia's Week.

Misschien was dat gespeelde bezorgdheid, om de linkerflank van zijn partij en electoraat gunstig te stemmen, maar vast staat dat hij al snel de beste maatjes werd met Giorgia, zeker nadat hij op een EU-bijeenkomst koffie met haar had gedronken. Binnen de kortste keren reisden die twee samen af naar Noord-Afrika om met hulp van de Tunesische premier de stroom bootimmigranten richting Lampedusa een halt toe te roepen. Dat is niet gelukt, maar aan de samenwerking tussen Rutte en Meloni heeft het niet gelegen. De VVD heeft daarmee dus al kunnen proeven aan samenwerking met een rechtsere partij.

Salvini is al blij

Natuurlijk heeft Matteo Salvini, leider van de rechtse Lega-partij, Geert Wilders op X/Twitter gefeliciteerd: ‘Felicitaties voor de vriend en bondgenoot van de Lega, die een nieuwe Nederlandse regering gaat vormen. De wind van verandering blaast door heel Europa, nog even en dan zal ook in Brussel op 8 en 9 juni een bladzijde worden omgeslagen’.

De PVV maakt merkwaardigerwijs in het Europese parlement deel uit van hetzelfde rechtse blok ‘Identiteit en Democratie’ waar ook Salvini’s partij toe behoort, hoewel Wilders in dat parlement op dit moment nul zetels heeft. Daar zal bij de verkiezingen volgende maand wel verandering in komen en daar verheugt Salvini zich dus al op.

Je zou denken dat ze in Italië ondertussen aan rechtse regeringen gewend geraakt zijn. Vriend en vijand geven toe dat Meloni het lang niet slecht doet. De soep wordt niet zo heet gegeten als ze is opgediend: Meloni blijft gewoon in de EU, andere Europese leiders hebben gewoon contact met haar. Op wat ethische kwesties na, zoals adoptie verbieden voor homostellen (Meloni is erg katholiek), gaat het leven gewoon door.

Sommige commentatoren maken zich desalniettemin ernstige zorgen. Als Wilders geen leidende rol wil spelen in de EU, als Nederland niet langer de verbinder tussen Duitsland en Frankrijk zal zijn, zou het met Nederland net zo kunnen aflopen als met Engeland. Voorafgaand aan Brexit trok ook de Britse premier Cameron zich enigszins terug uit het leiderschap van de EU. Hij wilde zich, net als Wilders nu, niet langer conformeren aan bepaalde Europese regels, wilde een ‘opt-out’ vanwege problemen met arbeidsmigranten. Nu wil Wilders ook zoiets, maar dan vanwege de asielzoekers. Als dat maar geen opmaat is tot Nexit, roept bijvoorbeeld het nieuwsblog Il Mattinale Europeo bekommerd uit.

Wel erg lage landen

Links Italië heeft zich op X/Twitter nog niet verzoend met al die rukken naar rechts – nu ook al in Nederland. Een greep uit de afkeurende bewoordingen van linkse twitteraars: nazi-olandesi, il fascistissimo olandese Geert Wilders, xenofobo, l’estrema destra razzista e islamofoba. Allemaal termen die je ook verstaat als je geen Italiaans hebt geleerd, of nou ja vooruit, ‘destra’ betekent ‘rechts’. Een twitteraar meldt dat de formatie een half jaar geduurd heeft: ‘en dan hebben ze wat te zeggen over de Italianen’.

Angela Mauro, correspondent voor Italië van Huffpost in Europa, noemt Nederland – dat in het Italiaans de Lage Landen wordt genoemd, i Paesi Bassi – deze week i Paesi Bassissimi, wat zoveel betekent als wel erg lage landen.

‘De liberalen van Rutte’

Er wordt overigens in Italië vooral gekeken naar de buitenlandplannen in ons nieuwe regeerakkoord: dat de nieuwe regering Oekraïne zal blijven steunen, net als Meloni doet; en dat de ambassade in Israël op termijn van Tel Aviv naar Jeruzalem verplaatst zal worden.

Ook is er verbazing omdat de VVD in een coalitie stapt met Wilders. Want de VVD zit in het Europese parlement in het blok ‘Renew Europe’ waar ook de partij Italia Viva van voormalig premier Renzi deel van uitmaakt. Die encanailleert zich volgens sommigen dus nu met de fascisten. Overigens is nog niet helemaal tot Italië doorgedrongen dat Rutte zich uit de Nederlandse politiek terugtrekt, liefst tot in de NAVO. De VVD wordt ook door de gerespecteerde krant La Repubblica omschreven als ‘de liberalen van Rutte’.

Overigens gaan de Italiaanse commentaren er veelal vanuit dat Wilders geen premier mag worden omdat zijn coalitiegenoten daar vanwege zijn al te extreme meningen niet aan willen. Omtzigts partij heet ‘i centristi’ en dat Omtzigt een extraparlementair kabinet voor ogen heeft, en dus heeft geëist dat alle fractieleiders in de Kamer blijven, dat is te ingewikkeld om kort samen te vatten in het Italiaans.

Er zijn ook Italianen die álle Nederlanders wantrouwen, links, rechts, maakt niet uit. De rechtse minister van landbouw van Italië, Francesco Lollobrigida, is zo iemand. Ons land ligt in de EU namelijk wel eens dwars wanneer meer EU-geld richting Italië dreigt te gaan. Nu wantrouwt Lollobrigida zelfs de motieven van – destijds nog – eurocommissaris Frans Timmermans, toen die de Green Deal invoerde. Die Green Deal zorgde ook in Italië voor paniek onder de boeren, want die moesten zich aan allerlei nieuwe, wurgende EU-milieuregels gaan houden.

Bella Ciao

Lollobrigida heeft nu vorige week bij de opening van een landbouwbeurs in Parma het vermoeden geuit dat Timmermans zich zo’n fanatieke milieuactivist betoonde, niet om namens de EU het klimaat te redden, maar om de Italiaanse en andere Europese landbouw de nek om te draaien. De crypto-nationalist Timmermans zou op die manier heel Europa afhankelijk willen maken van landbouwproducten van overzee, die dan allemaal via de Rotterdamse haven Europa in zouden komen. En daar zou Nederland dan geweldig van profiteren. Nederland zou weer een wereldrijk worden. Zo’n kunstje hebben die olandesi Europa immers ook tussen 1600 en 1750 al eens geflikt. Timmermans wenste niet op de verdachtmakingen in te gaan.

Een hem positiever gezinde twitteraarster, Francesca Totolo, meldt dat de voormalige vicepresident van de EU nu in Nederland de oppositie gaat leiden. Ze heeft er een filmpje bijgezet van Timmermans die uit volle borst en in keurig Italiaans Bella Ciao zingt, strijdlied van de Italiaanse partizanen in hun verzet tegen het fascisme. Maar zo’n vaart zal het toch niet lopen?

Willy Hemelrijk schrijft regelmatig over Italië in Wynia’s Week. Ze is ook vertaalster.

De donateurs maken Wynia’s Week. U zorgt er als donateur voor dat ons onafhankelijke magazine twee keer per week en 104 keer per jaar kan verschijnen. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Blije en zorgelijke reacties in Italië op coalitieakkoord verscheen eerst op Wynia's Week.

Nu Berlusconi er bij de Europese verkiezingen van komende zomer niet meer bij zal zijn, zullen de rechtse kaarten in Italië opnieuw geschud worden. Meloni is na haar eerste jaar als premier nog altijd heel populair. Ze overweegt zich kandidaat te stellen voor een zetel in het Europese parlement. Niet om die zetel daadwerkelijk in te nemen, zegt ze, maar om haar kiezers de kans te geven om hun goedkeuring voor haar beleid te uiten. De kans is groot dat haar partij bij die Europese verkiezingen nog verder zal groeien en dat Salvini’s Lega geen gelijke tred zal kunnen houden. Dat kan nog een lastige campagne worden voor de twee coalitiegenoten.

Twee schandalen

De snelle groei van Meloni’s Fratelli levert haar ook problemen op. Een partij vol nieuwe parlementariërs en bestuurders heeft altijd last van kinderziektes. Omtzigt, BBB en ook Wilders zullen Meloni’s personeelsproblemen van afgelopen jaar wel met argusogen gevolgd hebben. Twee schandalen sprongen eruit en kregen in de Italiaanse pers veel aandacht. Een Kamerlid liet een sneltrein speciaal voor hem een tussenstop maken in een dorp waar hij toevallig zijn moest, maar dat niet in het spoorboekje stond.

En in de Nieuwjaarsnacht, twee weken geleden, had een ander Fratelli-Kamerlid, ene Emanuele Pozzolo, op een feest een pistool in zijn hand. Niemand weet hoe het nou precies gegaan is, maar een kogel uit dat pistool is in het been van een andere feestganger geëindigd. Pozzolo ontkende zelf geschoten te hebben en beriep zich op zijn parlementaire onschendbaarheid toen de politie hem op kruitresten wilde testen. Het slachtoffer liet aan de pers weten blij te zijn dat hij zelf die kogel had gevangen, want er liepen op dat feest ook kindertjes rond, onder wie zijn eigen kind.

Arme Meloni! Ze zou half december een persconferentie geven en alle moeilijke vragen over haar eerste regeringsjaar beantwoorden, maar ze werd ziek en moest de conferentie tot twee keer toe uitstellen. In de linkse pers werd haar al verweten dat ze schoolziek was en de journalisten ontweek, maar op 4 januari stond ze daar dan toch. En ja, toen kreeg ze natuurlijk vragen om haar oren over dat pistoolschot van haar partijgenoot, vier dagen eerder. Zonder Pozzolo’s naam te noemen zei ze: ‘Er heeft zich iemand onverantwoordelijk gedragen, zoveel is zeker, en wel de eigenaar van het pistool. Dat is onacceptabel.’ Pozzolo wordt dan ook direct uit de partij gezet.

Veel vragen op de persconferentie gingen vanzelfsprekend over geld, over de staatsfinanciën. Meloni heeft belastingverlagingen beloofd voor wie minder dan 35.000 euro per jaar verdient. Maar haar linkse critici zien dat als populistisch, en vragen hoe zij een dergelijke aderlating wil bekostigen. ‘Door te bezuinigen op de overheidsuitgaven’, zegt Meloni unverfroren.

Geen vriend van Poetin

Uit de diepe zakken van de EU komt de komende tijd nog een hoop coronageld naar Italië toe. Ook de EU eist dat Italië dan wel eerst bezuinigt. Meloni doet haar best. Maar door die belastingverlaging zal haar begroting nu pas in 2026 aan de EU-eisen voldoen.

Haar euro-sceptische houding heeft ze na de verkiezingen in 2022 flink afgezwakt. En ze is, anders dan de andere rechtse partijen in Italië, geen vriend van Poetin. Ze kiest in dit conflict de zijde van de EU en steunt Oekraïne.

Instroom asielzoekers niet verminderd

Eén verkiezingsbelofte heeft Meloni in het geheel niet kunnen inlossen: ze zou de instroom van asielzoekers afkappen. Dat is bepaald niet gelukt. Ze heeft voortvarend onderhandeld met de president van Tunesië, het land waar de asielzoekers in hun bootjes van wal steken op weg naar het zuidelijkste Italiaanse eiland Lampedusa. Ze heeft samen met Mark Rutte aan die Tunesische president veel geld beloofd als hij de vluchtelingen in zijn land opvangt.

Maar het wil niet vlotten. In 2023 zijn er vanuit Noord-Afrika 261.000 asielzoekers Europa binnengekomen, vrijwel allemaal via Italië. En de EU dringt erop aan dat Italië asielzoekers terugneemt die via Italië in andere Europese landen terecht zijn gekomen. Zo moet het immers van het Dublin-akkoord.

Meloni vindt dat kissebissen over herverdeling en geschuif met asielzoekers niets bijdraagt aan de oplossing van het immigratieprobleem. Ze is enthousiast over het Piano Mattei. Dat is een plan voor gasbuizen en elektriciteitskabels tussen de Afrikaanse kust en Italië, waardoor Italië een intercontinentaal energieknooppunt zou worden en Afrika economisch zou opbloeien.

Daardoor zou in één moeite door ook de groeiende vluchtelingenstroom opdrogen. Een jaar is kort natuurlijk, maar op de vraag tijdens de persconferentie van 4 januari hoe het nu met dat Piano Mattei stond, antwoordde Meloni dat Europese samenwerking heel belangrijk is en dat als Italië straks voorzitter is van de G7 – want dat gaat deze zomer gebeuren –de focus op Afrika zal komen te liggen.

Draagmoederschap verboden

We wachten het af. Eén onderwerp heeft Meloni wel snel ter hand genomen. Ze is erg van familie- en gezinszaken. Daar schort het in Italië aan twee kanten aan. Italianen krijgen geen kinderen meer, althans heel weinig kinderen – de Italiaanse bevolking vergrijst in hoog tempo. Nu wil Meloni bonussen geven aan vrouwen die meer dan twee kinderen krijgen: gratis kinderopvang, belastingvoordeel, dat soort dingen.

Aan de andere kant heb je ook mensen die graag kinderen willen maar ze niet langs natuurlijke weg kunnen krijgen, zoals homostellen. Die zet Meloni nu juist de voet dwars. Ze heeft draagmoederschap verboden en de gemeentes mogen voortaan, en ook met terugwerkende kracht, voor elk kind maar één moeder en één vader registreren op de geboorteakte. Homostellen met kinderen overwegen nu emigratie.

Willy Hemelrijk schrijft regelmatig over Italië in Wynia’s Week. Ze is ook vertaalster.

De donateurs maken Wynia’s Week. U zorgt er als donateur voor dat ons onafhankelijke magazine twee keer per week en 104 keer per jaar kan verschijnen. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Niet alles lukt Meloni, maar ze is onverminderd populair verscheen eerst op Wynia's Week.

Grenscontroles in de Schengenzone? Het klinkt ongerijmd, maar ze duiken almaar vaker op, en vooral: ze leggen het failliet van het huidige Europese migratiebeleid ongenadig bloot. Frankrijk besliste onlangs de al zeer strenge controles aan de grens met Italië in Menton nog verder op te voeren. Oostenrijk kondigde vorige week dan weer controles aan langs de grens met Italië, en Polen overweegt het Oostenrijkse en Franse voorbeeld te volgen aan de grens met Slowakije.

De laatste in het rijtje is nu Duitsland, dat de illegale migratie en mensensmokkel vanuit Polen een halt wil toeroepen, tot grote verontwaardiging van de Polen. Volgt u het nog?

Duitsland gaat de grenzen met Polen en Tsjechië controleren

Scholz had enkele dagen geleden in Nürnberg al een ballonnetje opgelaten, en dinsdag bevestigde zijn minister van Binnenlandse Zaken en partijgenote Nancy Faeser (SPD) dat haar land effectief vaste grenscontroles zou invoeren aan de grenzen met Polen en Tsjechië. Daarmee wil ze de illegale migratie vanuit die landen, die de voorbije maanden fors zou zijn toegenomen, tegengaan. Polen zelf heeft de controles aan de grens met Wit-Rusland vorig jaar al aangescherpt, maar blijkbaar zitten er toch flink wat mazen in dat net.

Duitsland, dat ook al het eindpunt van de zogenaamde Balkanroute vormt, lijkt voor veel migranten een aantrekkelijker eindbestemming dan Polen. De eerste acht maanden van dit jaar kreeg Duitsland al meer dan 200.000 asielaanvragen te verwerken, een stijging met 75 procent in vergelijking met dezelfde periode in 2022.

De extreemrechtse AfD profileert zich uiteraard sterk op het migratiethema, en de partij heeft in de peilingen de wind stevig in de zeilen. Zowel de groene als de liberale coalitiepartners van de socialistische premier Scholz wijzen de grenscontroles kordaat af.

Ironisch genoeg heeft de Italiaanse premier Meloni het intussen dan weer volledig gehad met de rol van Duitsland in het Europese migratiedebacle. In een scherpe brief liet ze haar Duitse ambtsgenoot afgelopen weekeind weten dat ze ‘met verbazing’ kennis had genomen van het Duitse regeringsinitiatief om ngo’s, die met reddingsschepen actief zijn in de Middellandse Zee, financieel te ondersteunen.

Volgens het Europese grensbewakingsagentschap Frontex vormen net die schepen immers een grote aantrekkingsfactor voor mensen die vanuit Noord-Afrika de oversteek willen maken naar bijvoorbeeld Lampedusa. Dat Italiaanse eiland werd de voorbije weken overstroomd met duizenden Afrikaanse migranten. De brief van Meloni was een reactie op de aankondiging door het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken dat Berlijn een financieel steunprogramma voor civiele reddingsoperaties op zee bestudeerde.

Meloni vroeg Scholz niet alleen om uitleg bij dat plan, ze stelde hem ook voor om dan meteen ook de opvang van mensen die Afrika ontvluchten niet langer in Italië maar op Duits grondgebied te regelen. Voor haar moeten EU-landen – en dus ook Duitsland – vandaag vooral op zoek gaan naar structurele oplossingen voor het migratieprobleem. Bijvoorbeeld door volop samen te werken met de landen van aankomst aan de Middellandse Zee.

De crisis wordt steeds dieper

Zowel de stijgende wanhoop en woede in Italië als de hernieuwde grenscontroles leggen de vinger nogmaals pijnlijk op de wonde: de onenigheid en ontreddering binnen de EU over het migratiebeleid zijn groter dan ooit. Het Schengenakkoord biedt lidstaten dan wel de mogelijkheid om in uitzonderlijke omstandigheden opnieuw controles uit te voeren aan de binnengrenzen, daarvoor is sowieso het groen licht van de Europese Raad nodig. Almaar meer lidstaten leggen die bepaling naast zich neer.

Ook het Dublin-akkoord, dat bepaalt dat migranten altijd asiel moeten aanvragen in de landen van aankomst, is op sterven na dood. Dat het veelbesproken Europese migratiepact, dat begin volgende jaar moet worden goedgekeurd in het Europees Parlement, zal volstaan om deze diepe crisis op te lossen, wordt met de dag twijfelachtiger.

Filip Michiels publiceerde dit artikel op 28 september op Doorbraak.be www.doorbraak.be.

Wynia’s Week is er het hele jaar door, twee keer per week. De donateurs maken dat mogelijk. Bent u ook supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER Hartelijk dank!

Het bericht ‘Schengen’ en ‘Dublin’ zijn op sterven na dood: over migratiebeleid bestaan in de EU alleen nog uitzichtloze ruzies verscheen eerst op Wynia's Week.

Meloni heeft de afgelopen weken geen gelegenheid voorbij laten gaan om het belang van hulp aan Tunesië te onderstrepen. In mei was ze op de G7-top in Hiroshima en daar legde ze in een gesprek met Macron een ruzie bij die kort daarvoor hoog was opgelopen. De Franse minister van Binnenlandse Zaken had gezegd dat Meloni de migratieproblemen in eigen land helemaal niet kon oplossen. En dat vond hij kiezersbedrog, want ze had het tijdens de verkiezingscampagne vorig najaar wel degelijk beloofd.

Dat was natuurlijk tegen het zere been van Meloni en ze laat sindsdien zien wat ze waard is. Zo heeft ze op die G7-top ook een gesprek gehad met de Europese Commissievoorzitter Ursula van der Leyen en met de baas van het IMF. Allemaal in het kader van hulp aan Tunesië.

Een paar dagen later was ze op de Europese top in Moldavië – die eigenlijk over Oekraïne ging – en daar riep ze de EU op om pragmatisch en dus niet al te rigide met Tunesië om te gaan. Ze heeft er onder andere met Rutte en weer met Van der Leyen gesproken. Die drie hebben toen afgesproken om 11 juni gezamenlijk naar Tunesië af te reizen. Afgelopen dinsdag heeft Meloni eerst in haar eentje een bliksembezoek gebracht aan de Tunesische president Saied.

Waarom is Tunesië zo belangrijk?

De stroom Afrikaanse vluchtelingen vanuit de Sahel en de (sub)Sahara, die via Tunesië op een bootje naar het zuidelijkste Italiaanse eilandje Lampedusa komt, zwelt gestaag aan. Slecht weer op de Middellandse Zee zorgt even voor een adempauze, maar Meloni vreest dat de toestroom deze zomer nog veel groter zal worden, tot wel 900.000 vluchtelingen. En een aanzienlijk deel van die mensen zal doorreizen naar het noorden en ook Nederland bereiken.

Mark Rutte schoof tot nu toe de verantwoordelijkheid voor dit probleem naar het zuiden en eiste dat Italië die migranten buiten de deur zou houden, of anders in eigen land zou opvangen. Dat moet immers van het Dublin-accoord. En Meloni op haar beurt wil het probleem ook graag naar het zuiden doorschuiven: Tunesië moet zorgen dat de migranten de zee niet op gaan. En omdat Tunesië dat niet alleen kan, moet Europa helpen. Rutte steunt haar nu in dat streven.

Tunesië helpen betekent geld sturen. Het land is bijna failliet. President Saied is in 2019 verkozen, maar slechts 11 procent van de kiezers kwam naar de stembus. De oppositie boycotte de verkiezingen. Het land heeft te kampen met enorme inflatie, een werkloosheid van 16 procent en een hoge staatsschuld.

Saied heeft de democratie inmiddels min of meer opgedoekt en zelf het heft in handen genomen. Hij geeft de bevolking nu subsidie op levensmiddelen, maar daardoor loopt de staatsschuld wel steeds hoger op. De schatkist is bijna leeg en Tunesië zit te wachten op de ondersteuning die het IMF beloofd heeft: 1,9 miljard dollar. Bij lange na niet genoeg om het land er weer bovenop te helpen, maar toch.

Nu wil het IMF echter niet over de brug komen met die som, juist omdat de staatsschuld niet kleiner wordt. En ook omdat Saied zich als de sterke man opstelt en tegenstanders gevangen zet. En omdat hij akelig doet tegen al die vluchtelingen die vanuit het zuiden zijn land overspoelen. Hij heeft al van ‘omvolking’ gesproken.

Wel zuur dat het IMF nu juist van Tunesië meer respect voor de mensenrechten eist, want de Arabische lente is destijds in Tunesië begonnen en heeft alleen in dat Arabische land tot een soort democratie geleid. Meloni probeert het IMF en de EU tot clementie te bewegen. Maar dat is lastig want Saied heeft direct ferme taal gesproken: ‘Wij accepteren geen dictaat van buitenaf dat alleen maar tot meer armoede leidt.’

Energievoorziening in gevaar

De migrantenstroom is niet het enige probleem. Meloni wijst er ook op dat chaos in Tunesië kan leiden tot problemen met de gastoevoer. Tunesië is het noordelijkste punt van de Afrikaanse kust in de Middellandse Zee. Van daaruit stroomt Algerijns gas via een pijpleiding over de zeebodem naar Sicilië. Als de Tunesische regering valt en het land wegzinkt in anarchie, loopt ook die gaspijp gevaar.

Bovendien heeft Meloni grootse plannen. Ze wil van Italië de centrale ‘hub’ maken tussen Europa en Afrika, een verdeelcentrum voor gas en elektriciteit. Naast de al bestaande gaspijp zijn er daarom plannen voor een 200 kilometer lange elektriciteitskabel over de zeebodem. Als het tot nu toe stabiele Tunesië wegvalt, kan dat plan, Piano Mattei genaamd, de ijskast in.

Donderdagavond heeft de EU eindelijk een akkoord bereikt over migratie: strengere controle aan de buitengrenzen, bij aankomst meteen een schifting maken, de kansloze asielzoekers direct opsluiten, en de rest volgens een verdeelsleutel over Europa verspreiden. Het zal niet veel helpen.

Eigenlijk legt alleen Saied de vinger op de zere plek. Hij spreekt van armoede en erbarmelijke omstandigheden in de Sahel en de Sahara. Als we in die streken voor meer welvaart zouden zorgen, ja, dan zou de bevolking daar niet op drift raken en niet langer het risico nemen om bij de oversteek naar Europa te verdrinken.

Saied wil een top organiseren

Saied heeft Meloni daarom verzocht om samen met hem een top te organiseren voor alle betrokken landen, uit de Sahel, de Sahara, Noord-Afrika en Zuid-Europa. Het ietwat hoog gegrepen doel van die conferentie zal dan zijn ‘de oorzaken van illegale immigratie aanpakken, en een einde maken aan onmenselijke omstandigheden’. Aldus een persbericht vanuit het Palazzo di Cartagine, het Cartaagse paleis waar de Tunesische president resideert.

Zondag zal Meloni hem daar bezoeken, samen met Rutte en Van der Leyen.

Willy Hemelrijk schrijft regelmatig over de Italiaanse politiek voor Wynia’s Week.

De donateurs maken Wynia’s Week. U zorgt er als donateur voor dat ons onafhankelijke magazine twee keer per week en 104 keer per jaar kan verschijnen. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Asieldeal met Rutte? Meloni vreest vooral een instabiel Tunesië verscheen eerst op Wynia's Week.

Voor hen hoeft Nederland ook niet zoals Denemarken en Engeland te zoeken naar een arm land (Rwanda, Albanië?) dat tegen betaling afgewezen asielzoekers direct opneemt. Voor hen mag de familie van een minderjarige asielzoeker ook direct naar Nederland – hoewel we niets van de volwassenen afweten. Een prudente aanpak zou eerst onderzoek eisen bij de Nederlandse ambassade in hun woonland – zo doen andere EU-landen het namelijk ook.

Is barmhartigheid onbegrensd?

De barmhartige Samaritaan in de Bijbel hielp een onbekende die er ernstig aan toe was: ‘Ze pakten alles van hem af, ook zijn kleren. Ze sloegen hem halfdood, en lieten hem liggen.’ Ik denk dat een meerderheid van de Nederlanders een asielbeleid verkiest met criteria die niet veel ruimer zijn dan de omschrijving in Lucas 10, waar de Samaritaan deze ongelukkige helpt, maar niet al onderweg zijn rijkdom deelt met iedereen die minder heeft dan hij.

Vervolgde journalisten, bedreigde oppositiepolitici – voor hen moeten hulp en gastvrijheid open staan. Maar niet haast automatisch ook voor de honderd keer grotere groep van economische gelukszoekers. De Bijbel schrijft: ‘De Samaritaan zag de man liggen en kreeg medelijden.’ Is ‘medelijden’ het goede woord voor de gelukszoekers die alleen om economische redenen asiel aanvragen?

Wat te doen aan de instroom?  Allereerst nieuw management bij Vluchtelingenwerk. Geen tips meer aan binnenkomers over hoe ze moeten liegen en bedriegen. Potentiële asielzoekers moeten niet denken dat het hier makkelijker is dan in de buurlanden, en dus moet Vluchtelingenwerk een K.P.I krijgen: óf het percentage goedgekeurde aanvragen daalt met 15 procentpunten en wordt daarmee gelijk aan de rest van West-Europa, óf er komt een uitleg tot tevredenheid van de Tweede Kamer waarom de goedkeuring van asielaanvragen hier zo veel hoger is dan elders.

Dan een lijst van landen, zeker inclusief Egypte, Tunesië, Algerije en Marokko, waar zou moeten gelden dat immigratie en asiel van hun staatsburgers onmiddellijk worden geweigerd tenzij de aanvrager zijn aanvraag al voor de reis heeft laten goedkeuren op onze ambassade in het thuisland. Landen moeten zich ook houden aan internationale afspraken dat zij altijd hun eigen staatsburgers toelaten wanneer zij niet hier mogen blijven.

Geld intrekken

Alle genoemde landen zijn partners in de ‘European Enlargement and Neighbourhood Policy’ en ontvangen regelmatig honderden miljoenen euro’s aan financiële steun. Nederland kan best eisen dat die steun volledig stopt voor landen die hun eigen burgers toegang weigeren, maar ons kabinet is daar niet voor – en dat is een hoofdreden waarom zo veel asielzoekers juist naar Nederland reizen: praktisch nul risico om teruggestuurd te worden.

En nu een belangrijk voorstel uit 2015 – toen serieus overwogen, maar niet uitgevoerd en nu opnieuw op de agenda na nieuwe tragedies in de Middellandse Zee. Edward Luttwak, beroemd auteur van ‘Coup d’Etat’, ook bekend van zijn prachtige gastartikelen in het Times Literary Supplement en scherpe analyses op Twitter, kreeg een adviesverzoek van de toenmalige regering-Renzi in Rome over de asielvaarten tussen Noord-Afrika en de Italiaanse kust.

Luttwaks’s conclusie: ‘Ik heb al eerder gezegd dat de Italianen de boten moeten vernietigen voordat de mensen in Libië aan boord gaan. Plak ongezien mijnen onder de waterlijn. De regering is mijn voorstel aan het onderzoeken.’ Op initiatief van Italië nam de EU dit voorstel over, maar het sneuvelde bij Secretaris-Generaal Ban Ki-Moon van de VN, die er op wees dat visserij voor Libië een belangrijke bron van inkomsten is. Zie ook hier.

Tegenhouden is niet raar

Nu zijn de aantallen verdrinkingen weer zo hoog dat de regering-Meloni misschien een nieuwe poging doet, en dan zou Nederland die krachtig moeten steunen, zowel met woorden als met (geheime) daden. Tot in de 19^e eeuw heeft de Nederlandse marine geholpen met het bestrijden van piraten en mensensmokkelaars aan de kusten van Noord-Afrika; misschien kunnen wij de Italiaanse marine nu helpen en de smokkelschepen op de stranden van Libië en Tunesië onklaar maken.

In het Oosten van de Middellandse Zee heeft Turkije een tijd enorm geholpen met de asielstroom uit Syrië (de onderhandeling daarover was een van de wapenfeiten waar Mark Rutte zich graag op laat voorstaan). Turkije kreeg geld en de belofte van visum-vrij reizen naar de EU, maar het geld kwam bij humanitaire NGO’s en niet bij de Turkse ministeries, en de belofte van visumvrij reizen werd verbroken. Daar kan Nederland helpen om de kapotte afspraken met Turkije nieuw leven in te blazen.

Dan zijn er nog Albanië en Servië die al gepromoveerd zijn van ‘Enlargement and Neigbourhood Partners’ tot kandidaat EU-leden. Daar hebben wij dus zeker invloed en Nederland kan duidelijk maken dat die twee nooit onze goedkeuring krijgen tenzij ze procedures op hun vliegvelden en havens corrigeren zodat asielzoekers niet meer vlot kunnen doorreizen naar de EU.

Er valt dus heel veel te doen, zodra Nederland een minister heeft van Buitenlandse Zaken die in de EU-bondgenoten zoekt met dezelfde belangen als ons land, en een minister van Defensie die met Italië afspraken durft te maken over de schepen van piraten en mensensmokkelaars. Helaas onwaarschijnlijk in 2023 met deze regering, maar zeker mogelijk na de volgende verkiezingen.

Is dat ‘rechts’? Was de Barmhartige Samaritaan ‘rechts’ omdat hij nog niet zijn eigen ezel en al zijn eigen geld had weggegeven aan armere mede-reizigers te voet voordat hij het slachtoffer van de overval ontmoette?  Nu kon hij betalen voor verzorging in de herberg.

En is het ‘rechts’ om te hopen dat energieke jongeren in de Maghreb blijven en daar werken aan een tweede Arabische lente met betere resultaten?  En is het ‘rechts’ dat vluchtelingen uit Myanmar niet in grote aantallen naar Europa komen, maar wachten in hun regio op de val van de militaire dictatuur in hun land?

Geld beter gebruiken

En – ten slotte – is het ‘rechts’ om de smokkelschepen uit te schakelen en het zo uitgespaarde geld op tienduizenden gelukszoekers liever deels in te zetten voor onderwijs aan meisjes in Afrika? Hoe beter hun opleiding, des te kleiner hun – uitgevoerde – gewenste gezinsgrootte.

In Angola, bij voorbeeld, hebben vrouwen met HBO gemiddeld 2,3 kinderen; moeders zonder onderwijs gemiddeld 7,8. Als dat alles het etiket ‘rechts’ krijgt opgeplakt als excuus om er niet over na te denken, dan moet Nederland inderdaad nog even wachten op een beter asielbeleid.   

Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de EUR, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het kabinet Balkenende 1.

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Wat is er helemaal ‘rechts’ aan een verstandig asielbeleid? verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit type crimineel beschikt zelfs over invloed en slagkracht als hij gevangen zit in een Extra Beveiligde Inrichting (EBI), zoals die in Vught. Er bestaat een redelijk vermoeden dat Taghi vanuit  de gevangenis opdracht heeft gegeven tot de moorden op de broer van de kroongetuige Nabil B., op zijn advocaat Derk Wiersum en de vertrouwenspersoon Peter R. de Vries.  

De broer

‘Als ze me niet te pakken krijgen, pakken ze een broer’, zo laat Nabil B. aan justitie weten als hij in 2017 besluit om kroongetuige te worden in het grote Marengoproces. Het Openbaar Ministerie wijst Nabil B. twee gesprekspartners toe. Met de ene officier van justitie moet hij zijn kroongetuigendeal sluiten, met de ander een overeenkomst over de bescherming van hemzelf en zijn familie. Dat heeft geleid tot onwerkbare afspraken. Zo heeft ook de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) onlangs in een snoeihard rapport vastgesteld.

Na de moord op de broer van de kroongetuige hebben de Nederlandse opsporingsautoriteiten, en ook de huidige minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz, diverse keren advies gevraagd aan hun Italiaanse collega’s, te beginnen na de moord op Redouan B., de broer van kroongetuige Nabil B.

Volgens de Italiaanse onderzoeksrechter Nicola Gratteri moest Nederland speciale wetten aannemen en daar geen tijd mee verspillen. Minister Yeşilgöz kwam met het voorstel om de kring van kroongetuigen uit te breiden.  Dat kwam haar op harde kritiek te staan van advocaten.

Na de moorden op Derk Wiersum en Peter R. de Vries krijgt Nederland wederom veel kritiek over zich heen. ‘Nederland onderschat de maffia,’ aldus boevenvanger Gratteri. Zwaardere straffen, een betere toe- en uitrusting van de recherche, verdergaande regelgeving, complete isolering van de gevangengenomen maffiosi en meer mankracht zijn ‘de Italiaanse lessen’.

Pas na de moordaanslag op Peter R. de Vries krijgt het hogere kader van het OM in de gaten dat we in ons land te maken hebben met een ander type crimineel. Er zijn maatregelen genomen, zo meldt de hoogste baas van het OM, Gerrit van der Burg. Het OM zegt dat kroongetuigen voortaan streng worden gescreend op zaken als motivatie, psychische weerbaarheid, gedrag, toekomstmogelijkheden en beveiliging.

Bij de ‘intake’ wordt ook gekeken naar de kring rond de kroongetuige. Zo kunnen personen uit de omgeving van de getuige worden weggehaald voor de deal kan beginnen. Wie in Italië bescherming nodig heeft, kan en mag dat niet weigeren. Er wordt een zwaar advies- en toetsingstraject doorlopen voordat een deal met een kroongetuige tot stand komt.

Waarom werd beveiliging geweigerd?

Blijft de vraag waarom de dringende verzoeken van Nabil B. om persoonsbeveiliging van zijn familie tot twee keer toe zijn afgewezen. Na de moord op zijn broer zou het OM spreken over ‘een verkeerde inschatting’. Maar wat zijn toezeggingen aan een kroongetuige waard als de staat een kroongetuige, zijn familie en vertrouwenspersonen niet kan of wil beschermen?              

De Nederlandse misdaadbestrijders zouden van de Italiaanse misdaadbestrijding veel kunnen leren. De belangrijkste les is om je als misdaadbestrijder in hun positie te verplaatsen. Dat vereist grondige kennis over het functioneren van de georganiseerde misdaad en de maffia. Daar gaat het al mis, die kennis is er niet. Als officier van justitie op je vakantie het boekje Gommorra van Roberto Saviono lezen, zet geen zoden aan de dijk.

Naïviteit en onderschatting

Lange tijd was ook sprake van complete naïviteit en onderschatting. Dat blijkt wel uit de reactie van procureur-generaal Theo Hofstee in zijn afscheidsinterview in NRC (9 november 2022): ‘De dood van de broer van Nabil B. was een mokerslag voor iedereen die bij zijn deal en de totstandkoming daarvan betrokken is geweest. Wij kennen dit helemaal niet in ons professionele handelen: iemand die naar we aannemen wordt vermoord omdat hij de broer van een kroongetuige is. Het is vreselijk voor zijn familie. En het heeft grote gevolgen gehad voor onze manier van werken.’ Wat precies die gevolgen zijn komen we niet te weten.

Het OM heeft ook weinig zicht en controle op de beveiliging van getuigen en advocaten. In het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) wordt opgemerkt dat door miscommunicatie en geblunder cruciale signalen niet tijdig op de goede plek terecht kwamen. In Nederland wilden zowel Derk Wiersum als Peter R. de Vries hun eigen bescherming regelen. Zij stoorden zich aan de amateuristische fouten van de beveiligers. De Vries wilde ook geen bodyguards om zich heen omdat hij dan zijn confidentiële werk niet kon doen.

In De Volkskrant meldde De Vries dat structureel sprake is geweest van ‘escalerende tegenwerking van OM-medewerkers’. Zo was het niet mogelijk om tot basale afspraken te komen. Vanuit het oogpunt van zijn eigen veiligheid, en het feit dat De Vries geen bodyguards om zich heen duldde, had het OM moeten concluderen dat De Vries niet zou mogen optreden als vertrouwenspersoon van de kroongetuige. Wederom een blunder. En van voortschrijdend inzicht is tot nu toe weinig gebleken.

Hans Werdmölder is criminoloog en antropoloog. Hij publiceert regelmatig in Wynia’s Week. Zijn jongste boek is De Ongelijke Strijd tegen de Misdaad.

Wynia’s Week heeft een unieke formule. Iedereen kan kennis nemen van de inhoud. Dat wordt mogelijk gemaakt door de betalende abonnees, lezers, kijkers en luisteraars. Doet u al mee? Hartelijk dank!

Het bericht Ophouden naïef te zijn: Italiaanse lessen voor Nederlandse misdaadbestrijders verscheen eerst op Wynia's Week.

Die aantijging komt niet uit het niets, want Meloni is in haar jonge jaren (ze is nu 45) lid geweest van de MSI, de neofascistische partij. Nu zou fascisme in de praktijk moeten betekenen dat Giorgia Meloni de democratie wil afschaffen en dictator wil worden. Zoals Mussolini.

Geen einde democratie

Daar is echter geen sprake van, dat zegt zelfs een van haar linkse opponenten, voormalig premier Matteo Renzi van een van – de vele verliezende – linkse partijen, namelijk Italia Viva. Op CNN noemde hij suggesties als zou de democratie in Italië nu in gevaar zijn ‘fake news’.

Voorzitter Ursula van der Leyen van de Europese Commissie dacht daar in de aanloop naar de verkiezingen anders over toen zij dreigend meldde dat de EU ‘tools’ had om in te grijpen, mocht het in Italië ‘wrong’ gaan. Met haar Duitse tongval leek ze zo uit ‘Allo allo’ weggelopen. Rechts Italië was zeer verontwaardigd over haar poging om de verkiezingen te beïnvloeden.

Nu moet gezegd dat Giorgia Meloni niet bang is om een sfeer op te roepen die in Italië direct met het fascisme geassocieerd wordt. Ze doet haar vroegere fascistische sympathieën af als jeugdige onbezonnenheid, maar haar campagne werd gekenmerkt door veel vlaggen, veel luid geschreeuw tijdens speeches (‘Ik ben Giorgia, ik ben moeder, ik ben vrouw, ik ben Italiaanse, ik ben christen’), een grote nadruk op ‘familiewaarden’; problemen maken van marginale zaken als dat twee homo’s een kind mogen adopteren; felle uithalen tegen abortus en euthanasie. Maar ook geschreeuw tegen het globalisme en het grootkapitaal dat volgens haar van alle Italianen dociele consumenten probeert te maken.

De naam van Meloni’s partij ademt ook die nationalistische sfeer en dat is heel knap bedacht. Fratelli d’Italia (Broeders van Italië) is de titel en de openingszin van het Italiaanse volkslied. Bij elke internationale voetbalwedstrijd in Italië zingt dus nu bijna het hele stadion uit volle borst de naam van Meloni’s partij.

Twee bondgenoten

Er zijn nog twee rechtse partijen: de Lega van Matteo Salvini en Forza Italia van de oude Silvio Berlusconi. In het ingewikkelde Italiaanse kiessysteem, deels een districtenstelsel, zijn die twee partijen een verbinding aangegaan met de Fratelli; ze leverden in de districten een gezamenlijke kandidaat.

De linkse en middenpartijen konden geen overeenstemming bereiken over zo’n samenwerking en gingen onafhankelijk van elkaar de verkiezingen in. Dat heeft rechts de overwinning gebracht, maar de stemmen zijn voornamelijk naar Meloni gegaan: ongeveer 26 procent voor de Fratelli, terwijl Salvini en Berlusconi het ieder met rond de 8 procent moeten doen. Meloni was de enige van deze drie die oppositie kon voeren tijdens de campagne. Ze was niet in de brede coalitie onder leiding van premier Mario Draghi gestapt die vanaf februari 2021 tot aan deze verkiezingen heeft geregeerd.

In de regering die nu gevormd gaat worden door deze drie rechtse partijen zal Meloni haar gewicht in de schaal kunnen gooien. Want haar houding jegens de Europese Unie verschilt nogal van die van Salvini’s Lega. Die partij is – althans in theorie – rabiaat tegen de EU. Nu moet gezegd dat in Italië iedereen verontwaardigd is over de bezuinigingseisen die de EU aan het land stelt.

Maar daar staan de 209 miljard euro tegenover die de EU vanuit het (Corona-)Herstelfonds in tranches in de Italiaanse economie gaat pompen. Dat vergoedt veel. Ook bij Meloni. Bovendien staat zij anders dan Salvini en Berlusconi aan de kant van Oekraïne. Ze heeft niets op met Poetin, ook al niet omdat zij uit een rechtse hoek komt die in het verleden fel gekant was tegen het communisme van de Sovjet-Unie waarin Poetin opgroeide en waarvan hij de ondergang als een historisch drama ziet.

Blokkade van de Middellandse Zee?

Alle drie de partijen uit de nieuw te vormen coalitie willen de komst van asielzoekers over zee beperken of eigenlijk volledig stoppen. Een blokkade in de Middellandse Zee, zo opperen ze. Ook als de EU daar niet mee akkoord zal gaan. Maar of het zover zal komen, is de vraag. Ursula heeft inderdaad ‘tools’, want Italië heeft die Europese miljarden dringend nodig. En Meloni is praktisch ingesteld. De soep wordt bij haar waarschijnlijk niet zo heet gegeten als links vreest.

Op Twitter klaagt een jonge Italiaanse dat we twee jaar in lockdown hebben gezeten om de oudjes te redden en dat die als dank nu Meloni in het zadel hebben geholpen. En inderdaad ligt Meloni vooral bij de oudere generaties goed. De LHBTI-gemeenschap in Italië is heel bezorgd. Op Twitter praten jonge mensen over emigreren. Homostellen laten filmpjes zien van hun kinderen en vragen zich af of die nu afgepakt zullen worden.

De soep wordt niet zo heet gegeten

Direct na haar overwinning sloeg Meloni echter een veel verzoenender toon aan. Ze wil er zijn voor ‘alle Italianen’ en ze zal geen maatregelen terugdraaien. Dat is een verstrekkende belofte.

Zo heel anders zal het inderdaad allemaal wel niet worden. Een berustende Twitteraar verzucht troostend: ‘Eén ding is zeker: over anderhalf jaar moet er weer een nieuwe regering gevormd worden.’ Want zo gaat het altijd.

Regeringen komen en gaan bijna jaarlijks in Italië en ook de levenscyclus van partijen is korter dan bij ons. Enfant terrible in de Italiaanse politiek, Salvini, blijkt nu de leider van de oudste Italiaanse partij, hoewel de Lega pas eind jaren tachtig is opgericht. De Fratelli stammen uit 2012. Meloni leidt de partij sinds 2014. Maar als ze de EU aan haar zijde weet te houden kunnen die 209 miljard euro haar tot een zeer succesvolle premier maken.

Willy Hemelrijk is vertaalster Italiaans-Nederlands.

Wynia’s Week bericht ook uit de buurlanden en uit de rest van Europa. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Brussel dreigt Italië dan wel, maar zo heel veel anders zal het met de ‘fascistische’ Meloni niet worden verscheen eerst op Wynia's Week.