Een feit waar je niet omheen kan: op het eiland wemelt het van de Russen; ze vormen inmiddels schat ik de helft van de farang op Koh Phangan. Onthou dit ene Thaise woord: farang, blanke vreemdeling(en). Het is een neutrale aanduiding die afhankelijk van de context een negatieve of positieve bijklank heeft.

Leren om te kunnen blijven

Bijna al die Russen zijn jong en toerist. Ze mogen net als Westerlingen op een gratis toeristenvisum 45 dagen blijven. Verlengingen zijn mogelijk, maar dat wordt wel steeds duurder en lastiger. Tenzij je naar school gaat.

Als je je inschrijft voor een cursus van 8 maanden of een jaar om Thais, Engels, Thais koken of zelfs Muay Thai (kickbocksen) te leren, krijg je een educational visa voor die hele tijd.

Dus zitten Thaise onderwijsinstituten – al of niet haastig opgericht toen de covid-restricties vervielen – tjokvol Russen. Mocht deze oorlog ooit nog uitlopen op een duurzame wapenstilstand, of zelfs vrede, dan zal Rusland al snel duizenden thuiskomers rijker zijn met een grondige kennis van de Thaise keuken.

De receptie van een Thaise culturele instelling lijkt daardoor soms wel een aanmeldcentrum voor asielzoekers. Gisteren stond ik toevallig naast twee vers ingevlogen Russen. Zo te zien een jongen van twintig met zijn nog iets jongere vriendin, beiden ietwat radeloos. Ze spraken nauwelijks Engels, en begrepen weinig tot niets van het beperkte Engels van de receptioniste. Gelukkig wees die hen na een paar minuten spraakverwarring op de reddingsboei: een uitgeprint A4-tje op de deur met het cursusaanbod. Een jaar Engelse les plus visum voor 1600 euro per persoon. Meteen doen.

De praktijk is, dat veel cursisten als de papieren eenmaal op orde zijn nauwelijks nog komen opdagen.  De consequenties daarvan verschillen per school. De immigratiepolitie controleert in principe of cursisten ook echt de lessen volgen, maar dit is wel Thailand, waar ruimhartige nabetalingen van alles mogelijk maken….

Bitcoin als tussengeld

Betalen is trouwens een vak apart voor Russen in het buitenland: wegens de sancties kunnen ze niet pinnen of internationale overboekingen doen vanaf hun bankrekening, maar met Bitcoin als tussenstation weet iedereen die sancties prima te ontduiken.

De enige keer dat ik met een Rus in een gesprek over de oorlog verzeild raakte, kwam daar van zijn kant heel veel drank en wellicht nog ander spul aan te pas. Ratelend in zeer geïmproviseerd Engels wenste hij duidelijk te maken dat hij niet een van die uitgeweken Russen was: hij was hier echt op vakantie, en hij steunde Poetin door dik en dun.

Terwijl zijn aanzienlijk minder beschonken maat hem tot kalmte probeerde te manen, schotelde hij mij alle complottheorieën voor die Thierry Baudet ook verkondigt. En toen werd het persoonlijk: of ik een dochter had. Ja. Ik ook, zei hij, dus dit moet je wel met me eens zijn: ze is nu acht jaar oud, maar stel je voor dat ze lesbisch zou worden door al die LHBTI-propaganda uit het westen, goed dat Poetin daar tegen vecht. Wat vind jij eigenlijk van Poetin?

Vroeger had ik een overdreven gêne – vaak was het niet eens angst – om mensen met een uitgesproken mening frontaal tegen te spreken, maar daar ben ik overheen. Poetin is een monster, zei ik, en ik zou er geen enkel probleem mee hebben als mijn dochter lesbisch was. In plaats van dat hij mij te lijf ging, haalde deze voor hem schokkende mededeling gek genoeg juist de druk van de ketel. Ja, Poetin was een schurk, maar hij had toch ook veel goede dingen voor het Russische volk gedaan. En dat van m’n dochter, dat kon ik gewoon niet menen.  

Russen hadden vóór corona een niet al te beste reputatie in Thailand, aangezien Pattaya toen de favoriete uitwijkplaats was voor de Russische maffia. Daarentegen houden de Russen op Koh Phangan zich gedeisd. Ze proberen de oorlog uit te zitten, en je kunt ze zeker niet verwijten dat ze deugrussen zijn die voortdurend luidkeels de slechtheid van Poetin verkondigen.

De westerse kosmopoliet

De andere helft van de farang op het eiland, veelal afkomstig uit Europa, de VS en Australië, hoeft niet eens te veinzen dat deze oorlog hen niet interesseert. Degenen die niet in staat zijn om de Oekraïne op een wereldkaart aan te wijzen, zijn daar trots op, want naties en landsgrenzen, dat zijn slechts achterhaalde onderdrukkingsconcepten die persoonlijke bewustwording in de weg staan.

Ik doe instinctief aan social distancing met zulke mensen, maar er is een zeer actieve Facebookgroep met 65.000 leden, de Koh Phangan Conscious Community, die een aardig inkijkje geven. Over de zweverige hobby’s waarmee deze farang zich onledig houden berichtte ik begin januari al.

Het is een eindeloze bron van vermaak en verwondering. Iemand vraagt waar hij getatoeëerd kan worden met veganistische inkt. Mensen vragen met enige regelmaat ‘wie per ongeluk mijn scooter heeft meegenomen’, die ze geparkeerd hadden met de sleutel nog in het contactslot. En niet vergeten: binnenkort is er weer een yoni-workshop, alleen voor vrouwen. Je mag je eigen yoni-ei meebrengen, of er een van de instructrice gebruiken. Een yoni-ei is een stenen ei met een touwtje eraan. Meer zeg ik niet.

Kristaltherapie

Deze digital nomads met hun voorliefde voor ayurvedische yoga en kristaltherapie zijn als groep uitgesproken woke. Het woord fat (dik), bijvoorbeeld, is in de facebookgroep taboe; niemand is dik, want dat is fatshaming, BMI-racisme, en wij bewuste mensen hebben allemaal prachtige lichamen, niets om je voor te schamen.   

Al die gekkigheid ontneemt je makkelijk het zicht op wat hier in wezen aan de hand is: een invasie van westerse gelukszoekers die ook hun normen en waarden exporteren naar het gastland. Fraai voorbeeld is hun hondenprobleem.

Honden in Thailand zijn andere dieren dan de gehospitaliseerde beestjes in Europa die alleen aan een riem buiten komen. Ze lopen los rond door de buurt, ook als ze een eigenaar hebben, en handhaven met onderlinge gevechten een hiërarchie. Ze verdedigen hun territorium, en vormen soms buurtbendes.

Voor de schoothondjes die sommige digital nomads uit hun thuisland meenemen is dat een groot probleem, want die zijn geen partij voor zulke straathonden, en ze snappen die straatcultuur ook niet, soms met fatale gevolgen. Een farang beklaagde zich onlangs in de Facebookgroep hoe veel geld hij kwijt was aan een schutting rond zijn hele huis en erf om zijn honden te beschermen.

De conclusie van die digital nomads is niet dat je dus geen honden uit de VS of Europa mee moet nemen naar Thailand, maar dat de Thais verkeerd met honden omgaan: die zouden allemaal binnen moeten blijven. Dat is een ondertoon in de discussies op die site die vaak doorklinkt: wat zijn we tolerant voor hoe die Thais het verkeerd doen.   

Teveel zeezout en te weinig ozon  

Wat voor bewuste westerlingen ook niet deugt aan Thailand, is de lucht. In de groep worden alarmerende kaartbeelden gedeeld, waarin Koh Phangan oplicht als een bloedrode fijnstofcluster in de Golf van Thailand. Zeven keer zo hoog als de WHO-norm voor fijnstof! Heet het dan, waarbij ze de norm voor het jaargemiddelde verwarren met de veel hogere norm voor kortdurende pieken.

En er is ook geen rekening gehouden met het feit, dat op een klein eiland een groot deel van het fijnstof in feite zeezout is. Niettemin, dat fijnstof een gezondheidsrisico vormt, daar zit nog wel een kern van waarheid in, dus je kan er voor kiezen om je daar druk over te maken. Maar dezelfde mensen die daar panisch over doen, fijnstoffilters aanschaffen en zoveel mogelijk binnen zeggen te blijven, raden ons ook aan om ozon-generators aan te schaffen.

Ozon is een van de componenten van luchtvervuiling waar de WHO ook strikte richtlijnen over uitvaardigt, maar met de onnavolgbare geschiftheid van de hedendaagse paniekmens, gelooft die dat je binnenshuis juist extra ozon moet hebben voor echt frisse lucht.  

Uiteraard is maar een kleine minderheid zo extreem. Zie het als een kanarie inde kolenmijn voor de om zich heen grijpende gekte en irrationale angst in het Westen. Geen take home message dus, maar een take home image: zie de moderne, kosmopolitisch woke westerse mens, die zich naar de andere kant van de wereld laat vliegen om het tropisch paradijs te ontdekken. Hij wordt er met open armen ontvangen, maar helaas, hij nam zijn neuroses in de handbagage mee.

Dus zit die westerling daar nu in zijn luchtdicht afgesloten bungalow achter een toetsenbord, met op zijn scherm het actuele kaartbeeld van de fijnstofconcentratie in Thailand, met links naast hem een fijnstoffilterinstallatie en rechts een ozon-generator. 

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers bericht wekelijks in Wynia’s Week over moderne mythes, soms vanaf een tropisch eiland.

Wynia’s Week is altijd alert, waar u zich ook bevindt. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Koh Phangan, ofwel: hoe de kosmopolitische woke-mens zijn angsten meeneemt in het vliegtuig verscheen eerst op Wynia's Week.

In Nederland heeft covid veel heviger gewoed dan in Thailand, maar toch behoorde Nederland vanaf 1 november tot de lijst van ‘veilige’ landen van waaruit je naar Thailand kon vliegen met een quarantine exemption. Daarvóór moest iedereen vanaf de gate meteen in quarantaine, en dan niet zoiets softs als vrijwillige zelf-isolatie, maar minstens een week eenzame opsluiting in een hotelkamer. Daar begon dus vrijwel niemand aan.

Euforie

De quarantine exemption hield in dat je met een Thailand Pass QR-code na slechts 1 dag quarantaine en een negatieve PCR-test vrij door Thailand mocht reizen. Die online aanvraag vond ik vanwege alle vereiste bewijsstukken zenuwslopender dan mijn jaarlijkse belastingaangifte. Ik geloofde pas echt dat ik niks vergeten was, toen op het vliegveld van Bangkok het verlossende stempel van Immigration in mijn paspoort plofte. Groot was de euforie toen ik een dag later, na de negatieve testuitslag, werd vrijgelaten in Thailand.

Wie zich de ophef nog herinnert rond het Spaanse echtpaar dat op Schiphol voortijdig vertrok uit de verplichte quarantaine die bij nader inzien toch weer niet afdwingbaar bleek: in Thailand laten de autoriteiten niet stelselmatig een loopje met zich nemen. Een Israëliër die deze week uit de quarantaine ontsnapte en positief testte, werd doelwit van een nationale mensenjacht door de Thaise politie, en die ziet nu twee jaar gevangenis tegemoet. Overigens is per 22 december de Thailand Pass wegens de dreiging van omicron alweer on hold gezet, dus achteraf bekeken ben ik net op tijd binnen.

Terug naar familie

Wat is er na bijna twee jaar covid-isolatie nog over van de toerismesector? Internationaal toerisme vormde circa 10% van de Thaise economie toen de grenzen dicht gingen. Cijfers zijn voor deze grotendeels informele sector niet beschikbaar, maar het kan niet anders of minstens een miljoen Thais verloren begin 2020 met 1 pennestreek van de regering hun inkomen.

Werkloosheidsuitkeringen of corona-steunpakketten bestaan niet in Thailand; voor de meesten zal de enige optie zijn geweest om terug te gaan naar familie in hun geboortedorp, waar ze althans nog iets te eten hebben. Dat is wel wat anders dan door de nieuwe maatregelen niet op wintersport kunnen. Het bbp van Thailand is in 2020 al met 8% gedaald, en 2021 zal vast nog slechter uitpakken.  

Post-apocalyptisch

Inderdaad maken voorheen toeristische hotspots, zoals het backpackergetto Kao San Road in Bangkok, nu een post-apocalyptische indruk: sommige bars zijn weliswaar open, er speelt muziek en er is personeel aanwezig, maar er zijn nauwelijks gasten. Vrijwel alle straatverkopers zijn verdwenen, en de meeste winkels zijn er dicht. Kao San Road is relatief nog een vrijplaats: toeristen en locals moeten bij de ingang hun QR-code laten zien, en kunnen dan als vanouds samenklitten in bars die tot elf uur open mogen blijven.

Elders in Bangkok en Thailand wordt geen onderscheid gemaakt tussen wel- en niet-gevaccineerden, maar zijn de restricties veel strenger. De scholen zijn al heel lang dicht, al is er wel online-onderwijs. In restaurants mocht tot voor kort nergens alcohol geschonken worden, en ze moesten om 9 uur dicht.

Achteloze slordigheid

Op het Thaise sociale leven heeft dat een veel grotere impact dan de sluiting van bars en nachtclubs, want voor Thais is ‘uitgaan’ vooral een kwestie van met vrienden en familie uit eten gaan, en dan met veel drank erbij heel lang natafelen. Het was onlangs landelijk nieuws toen de politie ver na middernacht honderden gasten van een restaurant arresteerde en aan een verplichte covid-test onderwierp. 

Als iemand me vooraf had gevraagd hoe Thailand op een pandemie als deze zou reageren, had ik ze nog voorbij het Zweedse ‘laat maar waaien’-model geplaatst. Thais zijn fameus om de achteloze, improviserende slordigheid waarmee ze zich goedmoedig door het leven slaan, zo min mogelijk gehinderd door overheden en regels. In Thailand worden sowieso weinig mensen oud, en boeddhisten weten toch als geen ander dat de dood bij het leven hoort?

Poreuze landsgrenzen

De realiteit is, dat Thailand net als China en andere Zuidoost-Aziatische landen meteen de grenzen dichtgooiden en strenge maatregelen afkondigden. Tot april 2021 klopte de Thaise overheid zich op de borst over dit zero-covid beleid, met slechts een paar snel ingedamde uitbraken en enige tientallen covid-doden.

Tot die tijd had je de onthoofding van de toerismesector nog functioneel kunnen noemen. Maar het onvermijdelijke gebeurde: covid kwam toch binnen via de poreuze landsgrenzen, vooral met Birma, waar door de halve burgeroorlog geen enkel zicht op de pandemie bestaat. Vanaf mei zat Thailand met een epidemie van eigen bodem die echt geen besmettingen door ingevlogen toeristen meer nodig had. 

Permanent een mondkapje

In absolute aantallen is covid in Thailand nu even groot als in Nederland, maar dan op een bevolking van 70 miljoen, terwijl deze golf ruim over zijn hoogtepunt heen is. Zoals in zoveel tropische landen, is de impact van covid hier gematigder dan in Europa en de VS met hun koude winters.

Niettemin zit de angst er goed in. Het meest zichtbaar is dat aan de mondkapjes. Legaal kun je hier geen stap buiten de deur zetten zonder mondkapje op, zelfs niet als je in je eentje op een fiets of brommer zit. Alle winkels en restaurants hebben een infrarood thermometer bij de ingang staan, en ook binnen blijft het mondkapje op totdat je aan tafel zit. Zelfs de presentatoren op de Thaise tv dragen permanent een mondkapje.

Antivaxx-beweging heeft nul invloed

Buiten een mondkapje dragen terwijl er geen mens in de buurt is, heeft overduidelijk geen zin om besmettingen te voorkomen. Toch is de maatregel onomstreden, en iedereen – behalve, af en toe, een westerse coronaverzetsstrijder – houdt zich er aan. Dat geldt niet alleen voor Bangkok en andere grote steden; tot in de kleinste dorpjes is de compliance honderd procent.

Vaccinatie is al net zo onomstreden. Mensen zijn sceptisch over het gratis sinovac-vaccin, en wie het kan betalen neemt Pfizer of Moderna in een privé-kliniek, of krijgt die van het bedrijf waar hij of zij werkt, maar de antivaxx-beweging heeft in Thailand nul invloed.

Zotte folklore

Wat betreft de coronamaatregelen lijken de Thais een grote eensgezindheid en gezagsgetrouwheid tentoon te spreiden. Is dat een triomf voor het autoritaire, door generaals aangestuurde bewind? Is een halfzachte polderdemocratie met zijn eindeloze gekrakeel over maatregelen die te streng of te slap zijn, wezenlijk ongeschikt om een epidemie te bestrijden?

Dat staat nog te bezien. Daadkracht is geen garantie voor rationeel beleid. Het leidde ook tot zotte folklore, zoals tot voor kort het verbod voor banken om buitenlands geld om te wisselen, aangezien de biljetten besmet zouden kunnen zijn.

Rationeel bekeken, hadden de reisversoepelingen van 1 november al in mei doorgevoerd kunnen worden, toen covid toch al overal in Thailand aanwezig was. Nog steeds kan, terwijl elke dag duizenden Thais elkaar besmetten, 1 geïnfecteerde loslopende buitenlander reden zijn voor paniekerige koppen in de krant.  

Slachting in het verkeer

De beduchtheid voor covid, zowel institutioneel als in het dagelijks leven, staat ook in schril contrast met een andere ‘epidemie’ die minstens zo ernstig is: de voortdurende slachting die het verkeer in Thailand aanricht. Wie je ook spreekt hier, iedereen heeft naaste familie of een partner die in het verkeer is omgekomen, meestal door een motorongeluk. Het jaarlijkse dodental is naar schatting twintigduizend, net zoveel als de totale covid-sterfte tot nu toe. En de slachtoffers zijn veelal jongeren.   

Diezelfde daadkrachtige generaalsoverheid slaagt er maar niet in dit in te dammen, omdat ze de bevolking niet meekrijgt. Een helm dragen op de motor is verplicht, maar zeker de helft doet dit niet, en effectief handhaven doet de politie nergens. Dronken achter het stuur kruipen wordt sociaal gedoogd; alcoholcontroles worden nauwelijks gedaan.

Zelfs in Bangkok heb ik jochies van 15, twee of drie zusje achterop, allen zonder helm op de motor, met zeventig kilometer per uur door het spitsverkeer zien crossen. Daarentegen is roken op de meeste stranden verboden, en daar houden mensen zich wel aan.

Verzet           

De gelatenheid waarmee Thais in een minivan (particulier busje) stappen bij een van de vele chauffeurs die denken dat ze Max Verstappen zijn, is moeilijk te bevatten, net als dat niemand z’n veiligheidsgordel omdoet. Dat is geen nonchalance, maar verzet: bij een road block van de politie gaan de gordels even om, en daarna meteen weer af. Anders dan bij het virus, geldt hier wel het boeddhistische adagium dat dat nu eenmaal je lot is, als je minivan crasht.

De take home message is, dat op de risicoperceptie van mensen geen peil te trekken valt, en dat ook een autoritaire overheid daar weinig aan kan veranderen. 

Journalist Arnout Jaspers doet in Wynia’s Week een paar keer per maand verrassende observaties over wetenschap, natuur en techniek. Steunt u de broodnodige berichtgeving van Wynia’s Week? Donateurs en auteurs maken samen Wynia’s Week mogelijk, ook in het nieuwe jaar 2022. Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Thailand: daadkrachtig tegen covid, onmachtig tegen slachting in het verkeer verscheen eerst op Wynia's Week.