Verbranden koran zet niet aan tot haat

Mutluer is voor zo’n strafbaarstelling, maar naar eigen zeggen ook voor ruime grenzen van de vrijheid van meningsuiting: ‘Die grenzen worden bereikt wanneer een mening doelbewust aanzet tot geweld en haat en discriminatie, en wanneer bepaalde groepen in de samenleving opzettelijk en in het openbaar in hun bestaan worden beledigd.  (…) In onze beleving kan je ongenoegen of je kritiek over een religie op tal van andere manieren uiten. En daar is het verbranden van welk geschrift dan ook niet voor nodig.’

Het is belangrijk om een deel van haar argumenten direct plat te slaan, zodat de focus gelegd kan worden op twee fundamenten van haar betoog: geweld en belediging. Het verbranden van een koran is een vergaande vorm van het uiten van ongenoegen, maar zet daarmee niet aan tot haat. Mij lijkt niet dat een passant bij het zien van een brandende koran in een emmer van Pegida zal denken: ‘Oh ja, nu begin ik moslims echt te haten.’

Haat tegen de Koran en islam komt doorgaans voort uit hetgeen er in de Koran staat of door – al dan niet ultraorthodoxe – predikers wordt uitgelegd. De afzonderlijke daad van een verbranding draagt daar niet significant aan bij.

Mutluer spreekt over de noodzaak om een bepaalde methode toe te passen. Zij wil het verbranden van korans strafbaar stellen omdat die gedraging weliswaar bijdraagt aan het bekritiseren van de islam, maar niet nodig is omdat je ook gewoon een tweet de wereld in kunt slingeren. Het is zoals argumenteren dat XR geen klimaatmars door een stad hoeft te houden, omdat ze ook op een pleintje kunnen gaan staan; scheelt de burger veel gedoe.

Mutluer licht later toe: ‘Nogmaals, wij stellen een duidelijke grens, want laten we eerlijk zijn: wie heeft nou in godsnaam bedacht dat het verbranden van boeken de ultieme vorm van vrijheid van meningsuiting is? Want daar heb ik namelijk hele andere associaties bij.’

De associaties waar Mutluer op duidt zijn waarschijnlijk die met de nazi’s of christelijke kerken. In die omstandigheden werden de verbrandingen echter geïnitieerd, uitgevoerd of werd ertoe opgeroepen door machthebbers. Edwin Wagensveld is ‘slechts’ een burger en Pegida is een tamelijk kleine beweging zonder macht.

Warm brandend vuurtje

Zo bezien kun je je afvragen of het verbranden van boeken niet juist een van de meer ultieme vormen van vrijheid van meningsuiting is. Als je iemands woorden verafschuwt kun je daar kritiek op uiten, of je kunt die woorden of persoon ridiculiseren. Maar het verbranden van die woorden zou in dat opzicht gezien kunnen worden als ultieme vorm van die vrijheid.

Noemenswaardig is dat Mutluers standpunt an sich erop zou kunnen duiden dat dit het geval is. Nu ben ik geen fan van het verbranden van welk goed dan ook uit onvrede, en als auteur al helemaal niet van het verbranden van boeken, maar als iemand dat wil doen: schaf mijn boek vooral aan in honderdvoud voor een warm brandend vuurtje.

Waarom mag je niet-religieuze geschriften wel verbranden?

Michiel van Nispen van de Socialistische Partij vraagt waarom religie volgens Mutluer meer bescherming verdient dan andere zaken die voor mensen van groot belang zijn. Ietwat paniekerig haar blaadjes omdraaiend beantwoordt zij die vraag niet. Van Nispen stelt die belangrijke vraag uiteindelijk driemaal, maar krijgt geen antwoord.

Een term als ‘heilige geschrift’ brengt overigens direct problemen met zich mee, want het gaat dan niet om ‘ervaren heiligheid’, omdat die heiligheid als feitelijkheid wordt verondersteld. De zogenaamde heilige geschriften van het jodendom, het christendom en de islam sluiten elkaar echter uit. Als de Koran juist is dan is de Bijbel dat niet, en andersom. Als je zo’n geschrift niet zou mogen verbranden, waarom On Liberty van John Stuart Mill dan wel? Dat boek heeft significant bijgedragen aan onze liberale open samenleving – in tegenstelling tot een boek als de Koran – en zou daarmee eerder zo’n beschermde status behoren te genieten.

In het debat blijkt overigens dat Mutluer Mill niet goed begrepen heeft wanneer zij stelt: ‘In mijn beleving houdt de grens op als de vrijheid van de een de vrijheid van de ander bedreigt.’ Wiens vrijheid wordt bedreigd door een koranverbranding? In elk geval niet die van Allah en Mohammed, want die hebben er geen last van. Die van moslims dan? Maar zij hoeven niet toe te kijken, toch? Kunnen zij dat niet negeren? De vrijheid van de een eindigt niet bij het kwetsen van de ander: dan zou het hek van de dam zijn.

Mutluer licht nog wel toe: ‘Religiekritiek mag, maar waar wij echt wel een punt van maken is dat we een duidelijke grens stellen bij daden die aanzetten tot haat en tot geweld. En dat is in mijn beleving geen beperking van die vrijheid van meningsuiting, maar bescherming van de verdraagzaamheid.’

Koranverbrander gebruikt geen geweld

Het is goed om stil te staan bij dat geweld, want zij begrijpt dat organisaties als Pegida zelf geen geweld gebruiken. Ze erkent namelijk dat sommige moslims tot geweld bereid worden als de islam wordt bespot. Ze benoemt in haar bijdrage dat Pegida aanzet of oproept tot geweld, en dat de nationale veiligheid in het geding komt, in de verschijningsvorm van een reactie op de koranverbranding. Oftewel, zij verwijt de koranverbrander dat anderen zo boos worden op de koranverbrander dat zij geweld zullen gaan gebruiken.

Hier wordt de logica van blaming the victim gevolgd. Jij moet niet in een rok over straat lopen in Amsterdam-West. Dan word je ook niet seksueel lastiggevallen. Om dat te voorkomen wordt het dragen van een rok verboden. Of: je hoort tijdens het uitgaan niet dat dure horloge te dragen waar je hard voor gewerkt en gespaard hebt, en dat je zo mooi vindt. Om beroving te voorkomen, wordt het dragen van die Rolex strafbaar gesteld.

Wie is er nou radicaal?

Maar zou de focus niet juist moeten liggen op degene die de bestaande wet overtreedt? Degene die geweld toepast? Op degene die zich laat beledigen en daardoor ontoelaatbaar gedrag vertoont? Dat is precies wat groeperingen als Pegida willen aantonen. Vrij vertaald: ‘Wij verbranden een boekje – normaliter zonde maar de meeste mensen zullen hun schouders ophalen – en moslims zijn bereid om als reactie erop te doden. Wie is er nou radicaal? Waar zit het werkelijke probleem?’

Van Nispen van de SP benadrukt dat het aanzetten tot haat en geweld reeds strafbaar is, en vraagt Mutluer waarom zij deze gedraging dan expliciet strafbaar wil stellen. Daarop volgde slechts als antwoord: ‘En ik vind dat wij als wetgever normen moeten vaststellen. En ik vind ook dat het onze taak is om duidelijkheid te geven aan onze burgers, aan onze handhavers, aan onze rechters, over wat wel en niet strafbaar is. En we kunnen burgemeesters – lees ook de brief van de burgemeester in Arnhem – en rechters niet in het ongewisse laten. En in mijn beleving kan een verbod op het vernietigen van dit soort religieuze geschriften voor die duidelijkheid zorgen.’

Dat Mutluer geen enkele duidelijkheid kan geven, blijkt uit de vraag van Ingrid Michon (VVD) waar dan de grens ligt? Mag je een koran dan niet verbranden, maar wel verscheuren? Door de lucht gooien? Vertrappen? Erop dansen? Aan een hondenriem achter je aan slepen? Er volgt geen antwoord.

Daarnaast rijst ook de vraag waarom zo’n verbod beperkt moet blijven tot boeken. Heeft het afbeelden van Allah of de profeet Mohammed niet een soortgelijke betekenis? Of het nuttigen van niet-halalproducten nabij een moskee? Of een protest tegen de azam (gebedsoproep)?

Zoek een therapeut

In een open samenleving zouden zulke gedragingen niet strafbaar horen te zijn. Als mensen tot geweld bereid worden bij de verbranding van een boek kunnen zij beter een goede therapeut zoeken, dan hun heil zoeken in een nieuwe strafbaarstelling. De linkse partijen die nu bereid zijn om individuele vrijheden af te schaffen om een religie te beschermen – en omdat het om de islam gaat: het multiculturalisme – zouden zich achter de oren moeten krabben. Zij nemen telkens meer afstand van datgene waar links ooit voor stond: individuele vrijheid, secularisme, en daarmee het vrije woord.

Van Bart Collard verscheen in 2023 ‘Het recht op misinformatie’. Het boek is overal te koop en te bestellen, ook in de winkel van Wynia’s Week. Kijk HIER. 

De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht GroenLinks/PvdA verkwanselt haar eigen seculiere achtergrond in korandebat verscheen eerst op Wynia's Week.

Om zes uur ’s ochtend werden hoofdredacteur Jürgen Elsässer en zijn vrouw gewekt door aanhoudend aanbellen en gebonk op de deur. Toen hij in kamerjas opendeed stond een grote groep gemaskerde mannen voor de deur met een huiszoekingsbevel. Opmerkelijk genoeg stond er ook al een cameraploeg van een Duitse televisiezender voor de deur, zodat de inval te zien was in het ochtendprogramma WELT am Morgen. In de uitzending was ook een ‘deskundige’ uitgenodigd, die het verbod onomwonden verdedigde: het rechtsextremisme was een gevoelige slag toegebracht.

Invallen bij medewerkers en financiers

Later gaf Jürgen Elsässer aan een journalist een rondleiding door zijn huis na de inval; niet alleen het kantoor van het tijdschrift was leeggehaald, maar ook zijn werkkamer. Ook waren allerlei persoonlijke bezittingen meegenomen. Verder was beslag gelegd op de bankrekening van het tijdschrift. Ook bij medewerkers en financiers van het tijdschrift werden invallen gedaan en alles in beslag genomen ‘dat als bewijs kan dienen’.

Alle nummers van dit tijdschrift (met 40 duizend lezers) zijn in beslag genomen, ook de website is niet meer toegankelijk en de televisiezender (met 1 miljoen kijkers) is gesloten. Alleen op het YouTube-kanaal zijn nog uitzendingen te zien, die voor 16 juli zijn opgenomen.

Klopt de argumentatie van minister Faeser?

CompactTV heeft enkele malen (net als de NOS) op kritische wijze aandacht besteed aan de Israëlische bombardementen op Gaza. Daarbij wordt nooit gesproken over Joden, maar over het Israëlische leger of over de regering-Netanyahu. Van haat tegen Joden is geen sprake, Compact distantieert zich expliciet van antisemitisme. Het verwijt van Faeser dat Compact zich schuldig maakt aan haat tegen Joden is dan ook volledig uit de lucht gegrepen.

Compact heeft radicale opvattingen over het buitenlandbeleid: Duitsland moet uit de NAVO en de oorlog in Oekraïne moet met diplomatieke middelen worden opgelost. Over de recente vredesmissie van Orban werd dan ook zeer positief gesproken. Compact eist ook opheldering over het opblazen van de Nordstream-pijpleiding. Ook staat Compact pal achter Trump. Verder moet de soevereiniteit van Duitsland hersteld worden, Compact heeft weinig op met de Europese Unie. 

Demografische verandering

Migratie is een vaak terugkerend thema. Daarbij gaat het niet om haat tegen individuele migranten, maar om de omvang van de migratie. Net als Nederland kampt Duitsland met een tekort aan betaalbare huurwoningen, maar ook het onderwijs kan de toestroom niet aan. In de grote steden bestaat soms een halve klas uit kinderen die geen Duits spreken en dat met een toenemend lerarentekort. Ook de gezondheidszorg staat onder druk. Verder vindt Compact het niet te verantwoorden dat asielzoekers (net als in Nederland) in luxe hotels worden ondergebracht, terwijl het aantal daklozen toeneemt.

Ook wordt veel aandacht besteed aan de verandering van de demografische samenstelling van de Duitse bevolking. Het woord ‘omvolking’ wordt niet gebruikt, wel is in 2018 een themanummer gewijd aan ‘Volksaustausch’ (volksuitwisseling). Ook niet politiek correct, maar Compact is er nooit voor veroordeeld.

Opkomst AfD wordt toegejuicht

Ook besteedt Compact veel aandacht aan de toenemende criminaliteit. Zo was er in Duitsland in het afgelopen jaar veel geweld met steekwapens. Bij nader onderzoek van Compact bleek dat daar vaak mensen met een migratieachtergrond bij betrokken zijn. Recent was er een item over de Nederlandse ‘Mocro-Maffia’ die ook in Duitsland steeds actiever wordt. Maar voor de Duitse justitie zijn het allemaal ‘Einzelfälle’ (unieke gevallen). Daar doelt Faeser op als ze zegt: ‘Ons signaal is heel duidelijk: we zullen niet toestaan dat etnische definities definiëren wie tot Duitsland behoort en wie niet.’

De groene ‘klimaathysterie’ is een regelmatig terugkerend thema. Kern van de kritiek is dat door het groene energiebeleid steeds meer mensen hun energierekening niet meer kunnen betalen.

Tenslotte de vraag of Compact inderdaad tegen de parlementaire democratie is. Volgens Compact zijn juist de oude partijen van de kiezers vervreemd. De opkomst van AfD wordt door het tijdschrift toegejuicht.

Nancy Faeser heeft stap voor stap toegewerkt naar het verbod van Compact in samenwerking met Thomas Haldenwang van de ‘Bundesamt für Verfassungsschutz’ (BfV, de Duitse AIVD). Na zijn benoeming als hoofd van de BfV in 2018 verlegde Haldenwang de focus naar de bestrijding van rechtsextremisme. De AfD is volgens hem ‘verfassungsfeindlich’ (ongrondwettig).

In juli 2021 schreef Nancy Faeser een gastbijdrage in het tijdschrift antifa, waarin ze onder meer stelt dat de strijd tegen fascisme en rechtsextremisme in het dna van de SPD zit. In hetzelfde tijdschrift wordt regelmatig gepleit voor een verbod op de AfD. Daarbij wordt verwezen naar de uitspraken van Thomas Haldenwang.

Beroepsverboden

Toen Nancy Faeser eind 2021 minister van Binnenlandse Zaken werd, ging zij meteen aan de slag met een actieplan tegen ‘rechtsextremisme’ dat nogal ruim werd gedefinieerd. Ook vindt zij dat ‘Verfassungsfeinde’ makkelijker uit de openbare dienst ontslagen kunnen worden. Als het aan haar ligt komt de tijd van de beroepsverboden dus terug. Alleen nu gaat het niet om extreemlinks, zoals in de jaren ’70 van de vorige eeuw, maar om extreemrechts. Ook destijds zat de SPD in de regering.

Begin dit jaar werd de verkoop van het tijdschrift Compact al op verschillende verkooppunten, zoals stationskiosken, verboden.

Merkel heeft Compact nooit verboden

Faeser beroept zich op een artikel in de grondwet dat bedoeld is om groeperingen, die een direct gevaar voor de democratie zijn te kunnen verbieden. Het kan dan gaan om georganiseerde misdaad (maffia), groeperingen die een staatsgreep beramen of terroristische organisaties. Faeser ziet Compact niet als een gewoon tijdschrift, maar als ‘een centrale spreekbuis van de rechts-extremistische scene’. Dezelfde grondwet garandeert echter ook de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting. Vicepresident Kubicki van de liberale FDP vindt dat Faeser moet aftreden als de rechter het verbod op Compact verwerpt.

In het verleden moest Merkel het vaak ontgelden in het tijdschrift Compact, maar ze heeft nooit geprobeerd het te verbieden. Merkel had immers haar jeugd doorgebracht in de DDR, waar geen sprake was van persvrijheid en vrijheid van meningsuiting, dus ze besefte maar al te goed het belang ervan.

Het julinummer van het ‘conservatief liberale’ tijdschrift Cicero heeft als thema ‘Das Ende der Freiheit’ met als subtitel ‘Die Rückkehr des deutschen Obrigkeitsstaats’. Met dat laatste wordt verwezen naar de autoritaire staat tijdens het Duitse keizerrijk.

In het themagedeelte wordt ruim aandacht besteed aan een periodieke enquête naar de vrijheidsbeleving van de Duitse bevolking. In 2017 voelde 51% van de Duitse bevolking zich volledig vrij in het uiten van een politieke of maatschappelijke mening, in 2021 was dat – na de coronacrisis – gedaald naar 36%. En nu naar twee jaar ‘Stoplicht-coalitie’ is het nog ruim 8%. De ‘woke’-ideologie en bijbehorende taalzuivering dragen sterk aan die daling bij.

Sahra Wagenknecht

Het vertrouwen in de Duitse politiek, vooral in de huidige coalitie, is sterk afgenomen. Dat bleek ook uit de uitslag van de recente Europese verkiezingen. Vooral de Groenen moesten een fors verlies incasseren, de SPD een klein verlies, alleen de FDP bleef ongeveer gelijk. De CDU bleef de grootste partij, de AfD klom naar de tweede plaats. Grootste winnaar was de nieuwkomer Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW), die met 6 zetels in het Europees parlement komt.

Sahra Wagenknecht – vroeger woordvoerder van die Linke – is in cultureel opzicht conservatiever dan de andere linkse partijen. In haar boek Die Selbstgerechten zet ze zich vooral af tegen de in haar ogen elitaire woke-cultuur van de Groenen. Op het gebied van het buitenlands beleid is de BSW juist radicaler. Onlangs verscheen een boek van partijgenoot Sevim Dagdelen, waarin zij ‘afrekent’ met de NAVO.

Feike Reitsma is is meer dan veertig jaar werkzaam geweest op het gebied van overheidspersoneelsbeleid, arbeidsmarktbeleid en arbeidsmarktonderzoek.

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!   

Het bericht Verbod tijdschrift Compact. Keert de autoritaire staat terug in Duitsland? verscheen eerst op Wynia's Week.

De Prijs voor de Vrijheid is een blijk van erkenning voor mensen die de waarden van een vrije samenleving hebben uitgedragen. Een beetje merkwaardig toch dat we zo’n prijs anno 2024 nog moeten uitreiken in een liberale democratie hartje Europa?

Mia Doornaert: ‘Het klopt natuurlijk dat liberale partijen in flink wat West-Europese landen vaak al jarenlang aan de macht zijn, maar de culturele sector is helemaal niet zo liberaal. Integendeel, daar zien we juist een bedreiging van het vrije woord. De sluipende druk van de politieke correctheid wordt in die kringen almaar groter. Van vrienden hoor ik dat ze van hun kinderen of kleinkinderen te horen krijgen: ‘Dat mag je niet meer zeggen.’ Ikzelf ben opgegroeid in de jaren zestig. Ook toen hebben we een hoop onzin verkocht – dat hoort nu eenmaal bij je jonge jaren – maar wij stonden op de bres voor méér vrijheid. Anno 2024 wordt die vrijheid van meningsuiting door de jongere generatie gemuilkorfd. Ik heb het gevoel constant tegen de stroom in te moeten roeien.’

Wie beperkt die vrijheid dan precies?

‘Het gaat om een diffuse kliek van academici, schrijvers en journalisten die door niemand verkozen of benoemd zijn en die al evenmin ter verantwoording kunnen worden geroepen. Maar zij bepalen plots wél wat we vandaag nog mogen zeggen of schrijven. Neem nu het debat over het gebruik van blank of wit. Die twee woorden bestaan in het Nederlands naast elkaar met een duidelijke afbakening. Plots moet het de witte mens zijn. Nu, als wij wit zijn zoals de sneeuw dan vrees ik vooral dat we behoorlijk ziek zijn. Waar komt dat ineens vandaan? Wie heeft beslist dat wit neutraal is en dat blank een al te positieve connotatie zou inhouden? Taalkundig gezien is dit regelrechte onzin. Bij iemand een wit voetje halen heeft bijvoorbeeld net zo goed een positieve connotatie, terwijl de straten die blank staan dan weer helemaal niet zo positief klinkt.’

‘Of neem nu de nieuwe woordenlijst van het museum van Tervuren. Ik weiger daar nog een voet binnen te zetten, omdat ik het niet eens ben met de belachelijke knieval die men daar heeft gedaan. Zo spreekt men in Tervuren niet langer van een tamtam maar van een spleettrommel, en een slaaf is voortaan een tot slaaf gemaakte. Nu weet ik al sinds mijn prille jeugd dat de slavernij totaal fout was, maar vandaag wordt blijkbaar op basis van je woordgebruik beslist of je al dan niet aan de juiste kant staat.’

Waarbij de enige juiste kant dan blijkbaar links op het politieke spectrum is?

‘Ik kreeg de laatste jaren te horen dat ik zo rechts geworden ben. Dat is niet zo: ik ben altijd op dezelfde vierkante meter blijven staan waar ik altijd al stond. Ik ben afkomstig uit een christelijk en zeer sociaal milieu – mijn grootvader was een Daensist – en ben ook altijd een overtuigd feministe gebleven. Ik ben niet veranderd, de maatschappij is opgeschoven. Ik ben er bijvoorbeeld nog altijd rotsvast van overtuigd dat de eerste stap naar emancipatie een goede taalbeheersing is. Vroeger was dat progressief, vandaag ben ik elitair geworden omdat ik pleit voor goed onderwijs en een grondige taalbeheersing. Zeker en vooral ook voor allochtone kinderen.’

Wie hier pleit voor de vrijheid van meningsuiting krijgt steeds vaker te horen dat we op dat vlak in het Westen te ver doorgeschoten zijn. En dat we in een steeds diverser wordende maatschappij ook rekening moeten houden met bepaalde culturele gevoeligheden, al was het maar om de polarisatie tegen te gaan.

‘Kunnen we dan even naar het verleden kijken? Waren alle grote maatschappelijke en politieke gevechten die we hier gevoerd hebben dan misschien niet polariserend? Denk aan de strijd van de arbeiders voor een behoorlijk loon en fatsoenlijke werkomstandigheden of aan de emancipatiestrijd van de vrouw. Het is nu eenmaal inherent aan het democratisch debat dat het altijd wat schuurt.’

‘Heel belangrijk daarbij: we moeten onderscheid maken tussen objectief racisme of discriminatie enerzijds en het zich subjectief gekwetst voelen anderzijds. We moeten beseffen dat dit er nu eenmaal ook bijhoort in een volwassen democratisch debat. Hoe vaak wordt er bijvoorbeeld niet gespot met het katholieke geloof zonder dat daar een haan naar kraait? Maar o wee wanneer ook de islam het mikpunt wordt van kritiek of spot. We kunnen het democratische debat onmogelijk afstemmen op de meest lichtgeraakten in onze maatschappij, dan dreigt onze vrijheid immers als sneeuw voor de zon te verdwijnen.’

Waarom schuurt het dan vooral zo vaak met de islam op dat vlak?

‘Het probleem is dat de Koran voor de helft eigenlijk een burgerlijk wetboek is, waardoor heel veel mensen in die godsdienst een bijzonder groot probleem hebben met de scheiding tussen godsdienst en staat. Kritiek op hun godsdienst wordt dan ook ervaren als kritiek op hun identiteit, waardoor die kritiek ook meteen als racisme kan worden weggezet. Dat is natuurlijk je reinste onzin: een belangrijke verworvenheid van de Verlichting is nu juist dat elke constructie van de menselijke geest – van godsdienst tot liberalisme en socialisme – kritisch onderzocht mag worden. Maar op dat vlak zijn we in het Westen echt wel aan het capituleren.’

‘Helemaal verontrustend is dat het nu vooral de huidskleur is die bepaalt hoe je moet denken. Het individu wordt onderworpen aan een soort groepsdenken. Plots gaat het over ‘witte waarden’, alsof ik geen waarden gemeen zou kunnen hebben met pakweg iemand als Assita Kanko. En omgekeerd lijken alle witte mannen nu een racistisch, kolonialistisch en patriarchaal maatschappijbeeld te delen. Ik vind dat een ronduit beangstigende evolutie.’

Vanwaar komt die onderdanige, ja vaak zelfs laffe houding van een bepaalde intellectuele elite hier?

‘Het is een combinatie van naïviteit en arrogantie. Na de val van de Berlijnse Muur waren velen er hier echt van overtuigd dat ons maatschappijmodel zo geweldig was dat iedereen zou willen worden zoals wij. Waarbij we vlotjes uit het oog verloren dat pakweg Rusland of de Arabische wereld nooit enige vorm van democratie gekend hadden. We zijn dus blind en gemakzuchtig geweest, en dachten dat al die nieuwkomers hier zomaar ons model en ons denken zouden overnemen. Kortom, de integratie zou vanzelf wel gebeuren.’

Vandaag zien we precies het omgekeerde: heel veel migranten ontvluchten de repressie en het gebrek aan vrijheid in hun landen van oorsprong, maar zodra ze hier een tijdje wonen, willen ze onze maatschappij kneden naar het model dat ze ontvlucht zijn.

‘Dat is nu net het punt: mensen zakken naar het Westen af omdat onze open maatschappij hen aantrekt. Dat model is onlosmakelijk verbonden met respect voor bepaalde waarden dat we hier hoog in het vaandel dragen. Maar na een tijdje krijgen wij hier dan het verwijt niet voldoende rekening te houden met hun gevoeligheden, dat we niet genoeg lijken op hun land van herkomst. Alleen een maatschappij die nog voldoende in zichzelf gelooft, kan zich daartegen wapenen.’

‘Het is vooral dat gebrek aan ruggengraat dat ik onze linkse intelligentsia nu verwijt. Natuurlijk is niet alles perfect hier, maar ik stel vast dat de pers en heel wat academici zich ongenadig tonen voor de gebreken van westerse democratieën maar tegelijk graag de ogen sluiten voor de meest dictatoriale en wrede regimes elders. Wel, veel respect levert ons dat wereldwijd niet bepaald op, dat kan ik je wel verzekeren.’

Professor Mediarecht Koen Lemmens verklaarde onlangs in Doorbraak: ‘De mainstream media beginnen allemaal op elkaar te lijken, met dezelfde klemtonen, onderwerpen en te interviewen personen.’ Deelt u zijn visie?

‘Absoluut. Er heerst momenteel een groot eenheidsdenken bij wat men de kwaliteitsmedia noemt, met opinies die ook tussen die redacties onderling vaak sterk inwisselbaar zijn. Ze zitten ook in een ivoren toren, en ik erger me daar blauw aan. Journalisten zouden juist ook oog moeten hebben voor wat bij de brede bevolking leeft. Het is heel gemakkelijk om pakweg het onveiligheidsgevoel kapot te relativeren wanneer je zelf in een veilige buurt woont. Of wanneer je zelf niet ondervindt wat almaar meer gezinnen uit de lagere middenklasse de voorbije jaren hebben zien gebeuren: hun woning – vaak hun enige echte spaarpot – is plots een kwart minder waard geworden omdat de hele buurt aan het verloederen is.’

‘De meeste media – en dit geldt ook voor de traditionele politieke partijen – zijn de verbinding kwijtgeraakt met een flink gedeelte van de bevolking. Dat verklaart ook waarom de linkse partijen hun achterban de voorbije jaren stevig hebben zien afbrokkelen.’

‘Toen ik correspondent was in Frankrijk heb ik van nabij meegemaakt hoe de Socialistische Partij van Mitterrand zich volop op het ‘immigrationisme’ gooide. Het traditionele linkse arbeiderspubliek was boos en ontredderd, nadat er door de vrijmaking van de wereldhandel heel veel fabrieken naar lage loonlanden waren verkast. De politiek, en dan vooral de linkse partijen, vonden daar niet meteen een antwoord op. En dus gingen ze op zoek naar een nieuwe electorale doelgroep.’

Zelf neemt u in uw column in De Standaard vaak prikkelende standpunten in die je elders in die krant nog amper zult aantreffen, onder meer in het woke-debat of over genderactivisme. Is het gewoon de plicht van een columniste om veel scherper uit de hoek te komen dan de redactie of is die redactie toch vooral zelf een te eenzijdige koers gaan varen?

‘Over het beleid van De Standaard, waar ik zelf 38 jaar gewerkt heb, heb ik me niet uit te spreken. Maar een column is nu eenmaal ook geen analysestuk of commentaar, en is juist bedoeld om scherp te zijn en reactie los te weken. Maar nogmaals: ik heb niet het gevoel dat ik nu zelf zo fel van koers veranderd ben. Voor de goede orde: ’t Pallieterke omschreef me destijds steevast als ‘de rode Mia’ van De Standaard. En nu zou ik plots zo rechts geworden zijn?’

‘Nee, ik blijf geloven in sociale emancipatie en verzet me ertegen dat diversiteit enkel en alleen nog over huidskleur lijkt te gaan. Ik vind het bijvoorbeeld een pure schande dat wij in een rijk land als het onze nog altijd zoveel armen hebben. Er wordt nu voortdurend over white privilege gesproken. Er leven in de VS bijvoorbeeld miljoenen blanken in bittere armoede aan de rand van de maatschappij. Die zijn allerminst geprivilegieerd in vergelijking met een heel aantal zwarten die het maatschappelijk veel verder hebben geschopt.’

Dit is een ingekorte versie van het interview dat Filip Michiels op 23 maart publiceerde op Doorbraak.be www.doorbraak.be.

Wynia’s Week is er het hele jaar door, twee keer per week. De donateurs maken dat mogelijk. Bent u ook supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER Hartelijk dank!

Het bericht Mia Doornaert: ‘De linkse intellectuele elite verraadt idealen die ooit progressief waren’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Aanleiding was de publicatie van het boek Erica, de motor achter de Meilandjes. Een paar pagina’s uit het boek bevatten commentaren op de islam, immigratie en integratie. ‘Er is echt geen meisje dat in de zomer op de fiets wil met een hoofddoek. Je wil gewoon de wind in je haren voelen. Dát is vrijheid’ liet Erica Meiland door haar biograaf Jan Dijkgraaf optekenen. En: ‘Het is toch vreselijk dat je er amper voor uit kunt komen dat je PVV stemt? Want dat levert heel veel gezeik op’.

Verontwaardiging volgde, als op commando. Erica Meiland werd op 29 oktober 2021 bij praatprogramma Jinek van RTL4 bestraffend toegesproken door Eva Jinek. Meiland bleef onverkort bij haar uitspraken en zei dat ze de hoofddoek voor vrouwen niet kon. De consternatie in de studio was voelbaar. TV-starlet Chantal Janzen probeerde ter plekke aan duiveluitdrijving te doen en beweerde – zonder enig bewijs – dat het dragen van de hoofddoek meestal vrijwillig gebeurt.

Sponsordeals

De Meilands zijn volkshelden en praten zoals een deel van hun kijkers op markten en in de kroeg doet. Erica Meiland schreef over ‘klaplopers die allemaal geld sturen naar Turkije’ – een generalisatie die steeds minder opgaat. Ze sprak een voorkeur uit voor asielzoekende gezinnen boven jonge alleenstaande mannen. En Meiland vergeleek vrouwen in een boerka met pinguïns. Stevig, maar niet botter dan de Britse premier Boris Johnson die in 2018 vrouwen in een boerka vergeleek met ‘letter boxes’ (brievenbussen).

Voor de oren van weldenkend Nederland is dergelijke volkstaal hetzelfde als vloeken voor streng gereformeerden. Weldenkend Nederland, dat zijn de vele politici, bestuurders, journalisten, schrijvers, cabaretiers, BN’ers en hoger opgeleide Nederlanders die het heersende narratief over diversiteit en inclusiviteit kritiekloos onderschrijven.

Na het optreden van Meiland bij Jinek volgden meer verontwaardiging, bedreigingen en beschuldigingen van racisme. Een aantal sponsoren zegde overeenkomsten met de Meiland-familie op. Een matrassenmerk beval Maxime Meiland (de dochter van) afstand te nemen van haar moeder. Dennis Schmoltz, CEO van het matrassenmerk, liet in een statement weten ‘diversiteit en inclusie’ te omarmen: ‘Omdat Maxime niet de directe bron was hebben we haar een paar uur de kans gegeven een standpunt in te nemen. Ze is tot nu toe niet bij ons teruggekomen. Daarom hebben wij de samenwerking onmiddellijk verbroken.’

Escalatie in debat

Bedrijven, zeker die met Angelsaksische moedermaatschappijen of aandeelhouders, buitelen over elkaar heen om zich als divers en inclusief te presenteren. Daarbij nemen ze uit de VS afkomstige woke dogma’s over – die op hun beurt weer bepalend zijn voor de neuroses en taboes van spraakmakend Nederland. Dat een bedrijf de dochter van de ‘dader’ publiekelijk het bevel geeft afstand te nemen van haar moeder is een escalatie in het debat.

Maxime Meiland was geen werknemer van het bedrijf maar een reclamegezicht. Het gaat ook niet om staatscensuur, want het is niet de regering die Erica Meiland verbiedt iets te publiceren of bij wet Maxime Meiland meningen oplegt. Wél is hier sprake van meutevorming en volksgerichten, waarbij het uiten van kritiek op één bepaalde religie leidt tot consequenties in het dagelijkse leven (doodsbedreigingen) en het werkende leven (financiële schade). Volledig subjectief en gebaseerd op emoties.

Uitgesproken ex-moslima’s

Is wat Meiland zei zo anders dan wat Lale Gül, auteur van Ik ga leven, schrijft over hoofddoeken en de islam? Gül is in haar boek zeker zo hard over de islam als Meiland. Gül verkocht 200.000 exemplaren van haar boek, kreeg prijzen en is door Elsevier uitgeroepen tot persoon van het jaar 2021.

Voor veel ex-moslima’s als Lale Gül staat echter bepaald geen warm bad klaar. De bewijslast van druk en dwang leggen progressieven graag neer bij de meisjes die zeggen de hoofddoek niet te willen dragen. Bewijs eerst maar eens dat er sprake is van dwang! Uit islamitische milieus afkomstige vrouwen die zich uitspreken lopen het risico het stempel van FVD- of PVV-sympathisant op hun voorhoofd te krijgen.

Het voorbeeld van Ayaan Hirsi Ali – die zich behalve tegen hoofddoeken en sluiers ook uitsprak tegen besnijdenis van meisjes – spreekt boekdelen. Naast bedreigingen uit islamitische hoek – van  terreurcel De Hofstadgroep – kreeg Hirsi Ali te maken met beschuldigingen en besmeuring door vooral linkse journalisten, politici en bestuurders.

De ziel van Weldenkend Nederland

Erica, de motor achter de Meilandjes kreeg in Weldenkend Nederland binnen enkele dagen de taboe-status die De Duivelsverzen van Salman Rushdie heeft onder moslimfundamentalisten. Mediaverslaggever Wilfred Takken van de NRC noemde het boek op 18 november 2021 ‘een haatzaaiend pamflet van een realityster’. Takken fulmineerde verder:

‘Juist dat haar gedachtegoed verpakt is in een onderhoudend boekje over een geliefd, komisch programma, maakt dit werk gevaarlijker dan boeken van gelijke strekking door politici als Thierry Baudet en Geert Wilders.’

Dat Meiland in het boek aangeeft op de Partij voor de Dieren te stemmen ontging Takken, die de Meilands ‘racistische overtuigingen’ toedichtte. Boze BN’ers, journalisten en vele weldenkenden zeiden het hem na, vanuit de aanname dat kritiek op de hoofddoek gelijk staat aan racisme. Het is een wijdverbreide gedachtenkronkel: de islam als ras en de hoofddoek als onuitwisbaar aangeboren kenmerk.

Etnocentrisme

Nederlandse bestuurders, politici en commentatoren behandelen moslims nogal makkelijk als slachtoffers, als door de Nederlandse maatschappij benadeelde minderheid zonder ‘agency’. Intolerantie en overlast door islamitische minderheden waren tenminste ten dele een reactie op discriminatie, zo meenden bestuurders als oud-burgemeester Job Cohen van Amsterdam. Beleid van overheidsinstanties en gemeenten baseert zich anno 2021 nog regelmatig (deels) op vergelijkbare aannames.

Weldenkenden zijn gevoelig voor het ‘islamofobie’-frame dat islamitische organisaties als het Turkse Milli Görüş en de aan de moslimbroederschap gelieerde jongerenorganisatie FEMYSO gebruiken om kritiek op de islam – en de hoofddoek in het bijzonder – verdacht te maken. De moslimorganisaties krijgen daarbij hulp van antiracisme-collectieven als het European Network Against Racism (ENAR) en idealistische organisaties als de Nederlandse Stichting Media en Democratie en de Open Society Foundation.

De Europese Commissie en de Raad van Europa werken graag samen met conservatieve moslimorganisaties. De Raad van Europa én de EU ondersteunden zelfs (kortstondig) een online campagne met posters van vrouwen met hoofddoeken, begeleid door slogans als ‘Bring joy, accept hijabs’, ‘My headscarf, my choice’ en ‘Beauty is in diversity as freedom is in hijab’.

Hoofddoekpromotie en powervrouwen

Lale Gül gaf in de podcast van Elsevier Weekblad op 9 december 2021 aan dat Erica Meiland grotendeels gelijk had over de dwang tot het dragen van hoofddoeken. Ze wees er op dat hoofddoek-draagsters als de Meiden van Halal en Tweede Kamerlid voor  GroenLinks Kauthar Bouchallikht continu positieve media-aandacht krijgen. Gül wees er op dat de conservatieve moslimgemeenschap volledig achter deze zogenaamde ‘powerfeministes’ staat.

Moslims en hun beschermengelen roepen op dit punt uit: Lale Gül wordt juist overal op het paard gehesen! Ze zit toch bij elke talkshow en mag telkens de islam beledigen? Maar Gül zit wel ondergedoken en gaat – net als Salman Rushdie – alleen onherkenbaar of met beveiliging over straat. 

Agency

De beschermengelen kunnen nog inbrengen dat Lale Gül afkomstig is uit een islamitisch milieu en daarom de ‘agency’ heeft om te spreken over hoofddoeken die Erica Meiland niet heeft. Volgens die redenering zouden in Nederland alleen ex-christenen iets over het christendom mogen zeggen. En feministen van de oude stempel van niet-christelijke huize als Hanneke Groenteman en Hedy d’Ancona niet.

Burgemeester van Amsterdam Femke Halsema zei in 2009 tegen dagblad De Pers geen fan te zijn van de hoofddoek: ‘Ik kan niet wachten op het moment waarop de moslima’s in vrijheid hun hoofddoek zullen afslingeren’. In 2001 zei (destijds) hoofdredactrice Cisca Dresselhuys van feministisch weekblad Opzij geen redactrice met een hoofddoek te willen.

Oude stijl feminisme?

Erica Meiland schreef ook over ‘onderdrukking van vrouwen en culturele gewoonten als besnijdenissen’. Toch onderwerpen waar feministen van oudsher om geven. En inderdaad, Erica Meiland identificeert zich naar eigen zeggen als een hardcore feministe.  Meiland zei dat mannen die hun lusten niet kunnen beheersen de kern van het probleem zijn. Om in woke-termen te blijven heeft Meiland hier ‘agency’, want ze is een vrouw. Komt de blinde razernij tegen Erica Meiland niet deels voort uit het besef dat deze ‘volkse’ realityster op haar manier een authentieke feministe is?

Bestaand beleid tegen boerka’s

Het dragen van een boerka is in Nederland bij wet verboden in het openbaar vervoer en in scholen, ziekenhuizen en overheidsgebouwen. Het regeerakkoord dat de beoogde coalitie Rutte Vier van VVD, D66, CDA en ChristenUnie op 15 december 2021 presenteerde noemt bescherming van meisjes tegen eerwraak, huwelijksdwang en genitale verminking expliciet – praktijken die in Nederland vrijwel uitsluitend binnen de moslimgemeenschap voorkomen.

Frankrijk heeft in 2003 doelbewust een hoofddoekverbod ingevoerd op openbare scholen en universiteiten. Juist om Franse moslimmeisjes op jonge leeftijd tegen dwang te beschermen en te voorkomen dat de islam de sfeer ging bepalen op scholen. Turkije en Indonesië kenden ooit vergelijkbare wetten.

Het dragen van een hoofddoek hoeft geen belemmering te zijn om zaken als huwelijksdwang en meisjesbesnijdenis te bestrijden, dat bewijst Shirin Musa van Femmes for Freedom. Veel ‘witte’ beschermengelen van de islam hebben moeite deze werkelijkheden publiekelijk te erkennen, zo sterk is de eerbied voor de symbolen van de islam.

Racisme-beschuldiging als wapen

De Haagse moskeeënkoepel SIOHR en het Rotterdamse Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond (SPIOR) eisten dat Talpa de samenwerking met Erica Meiland stopzette wegens ‘moslimhaat, discriminatie, racisme en xenofobie’. De racisme-beschuldiging dient hier als wapen.

Het Internationaal Verdrag over de uitbanning van rassendiscriminatie (IVUR) beschrijft in artikel 1 ‘ras’ als zijnde ‘huidskleur, afkomst, nationale afstamming en etnische afstamming’. Jodenhaat is een vorm van rassenhaat, want het richt zich op afstamming – religieus praktiserend of niet. Het dragen van een hoofddoek of boerka is geen kwestie van afstamming, hooguit van religie en cultuur. De gewoonte komt overal ter wereld voor en is niet gekoppeld aan huidskleur of afstamming. Bekering volstaat om vrijwel per direct tot de islam te behoren. Uiteraard bestaat er discriminatie van moslims – net als discriminatie van christenen – maar die discriminatie betreft de religie en de gewoonten en niet de afstamming.

Christenen, joden en moslims

De beschermengelen van de islamitische gevoeligheden komen graag met de redenering: ‘wat als X hetzelfde had gezegd over joden?’. Nu, Erica Meiland schreef in de gewraakte passages in het boek ook over beperkingen die het orthodox-joodse geloof aan vrouwen oplegt. Daarover was geen enkele ophef. Nog een aanwijzing dat alleen de islam, en de hoofddoek in het bijzonder, in Nederland een sacrale status heeft.

BNN-VARA commentator Francisco van Jole noemde op 20 oktober 2021 bij De Nieuws BV orthodoxe protestanten die zich om religieuze redenen niet lieten vaccineren ‘fucking christenen’ en voegde hen toe: ‘ga maar lekker dood’. De uithaal van Van Jole – erkend lid van Weldenkend Nederland – ging zelfs BNN-VARA presentatrice Natasja Gibbs wat te ver, maar lokte verder alleen in christelijke kringen verontwaardiging uit.

Botte opmerkingen over christenen uit Urk of Staphorst oogsten in progressieve kringen vaak applaus, omdat de bewoners van deze dorpen tot de laatste Nederlanders behoren die zich juist niet schamen voor christendom en nationalisme.

Sociaal snobisme

Volkskrant-columniste Loes Reijmer vertolkte dit sociale snobisme perfect in haar bijdrage van 3 december 2021 Meilandjes gecanceld? Nee, dit zijn de wetten van de marketing. De Meilands (‘en hun lekker malle taaltje’) hadden volgens Reijmer een ‘onfris randje’ en debiteerden ‘xenofoob geleuter, borrelpraat die het niveau aan de toog van café Het Sneue Soosje nauwelijks ontstijgt’.  

Moslims als slachtoffers

Erica Meiland ziet de moslimvrouw als slachtoffer van de eigen religie. De weldenkenden zien de moslimvrouw eerder als slachtoffer van Nederlanders als Erica Meiland (en in het verlengde daarvan Geert Wilders).

Het Sociaal Cultureel Planbureau schreef in 2018 in De religieuze beleving van moslims in Nederland. Diversiteit en verandering in beeld dat ‘de ervaring van uitsluiting, negatieve vooroordelen en discriminatie groepsidentificatie onder moslims bevordert’ en een motivatie kan vormen voor ‘een verscherpte profilering van de eigen moslimidentiteit, in woord en in gebaar (bijvoorbeeld door het dragen van een hoofddoek)’. Het SCP baseerde zich hierbij onder meer op het werk van Martijn de Koning. In deze redenering verklaart men het gedrag van moslims grotendeels vanuit de gedragingen van niet-moslims. Alsof moslims zelf geen ‘agency’ hebben.

Geen van beide kampen in de discussie vermeldde dat islamitische vrouwen zelf ook onprettige ideeën kunnen hebben of andere Nederlanders kunnen discrimineren. Nogal wat moslims (vrouwen incluis) zien niet-moslims als onrein of zelfs minderwaardig. Dit benadrukte Jason Walters – voormalig lid van terreurcel de ‘Hofstadgroep’ en gederadicaliseerd – in de documentaire The Good Terrorist van 2Doc van 6 november 2019.

Onderzoek SCP

Hoogleraar sociologie Ruud Koopmans van het Berlijnse Centrum voor sociaalwetenschappelijk onderzoek WZB concludeerde in 2015: ‘De hoofddoek is beste voorspeller voor moslimfundamentalisme’. Koopmans: ‘Ook als je corrigeert voor leeftijd en opleidingsniveau, zie je dat de hoofddoek gepaard gaat met fundamentalisme, een vijandigere houding tegenover het Westen en meer antisemitisme.’

Het Sociaal Cultureel Planbureau noteerde in 2018 in De religieuze beleving van moslims in Nederland. Diversiteit en verandering in beeld dat moslims in Nederland orthodoxer worden in plaats van vrijzinniger. Van de Turkse moslima’s draagt bijna de helft een hoofddoek, van de Marokkaanse moslima’s ruim driekwart. Meer dan de helft van de moslims in Nederland is volgens het SCP te typeren als vroom of zelfs orthodox. Van hen vindt het grootste deel dat vrouwen verplicht een hoofddoek moeten dragen. Hoeveel islamitische vrouwen met een hoofddoek zouden Chantal Janzen onrein of onzedig vinden? 

Internaliseren van islamitische normen

Er zijn – zo schreef het SCP – twee tegengestelde stromingen: een deel van de moslims in Nederland wordt religieuzer, een ander kleiner deel seculier. De eerste groep heeft de warme steun van politici, bestuurders en media. De laatste groep zit in de verdomhoek, behalve als ze – zoals Lale Gül – succesvol zijn als schrijfster.

Het SCP-onderzoek onderzocht de mate van conservatisme onder moslims in Nederland met de vraag ‘het doet mij pijn als iemand iets negatiefs over mijn geloof zegt’. De beschermengelen van de islam nemen stapsgewijs dergelijke normen en de gevoeligheden van de conservatieve moslims over.

In Nederland zijn er met name in de grote steden een aantal islamitische basisscholen met regels voor verplicht bidden, kledingvoorschriften, afzondering tijdens het gebed voor meisjes tijdens de menstruatie, controles op verplicht vasten, een verbod op make-up en korte rokjes. En de aanbeveling of verplichting tot het dragen van de hoofddoek.

Allemaal vrijwillig en vrijheid-blijheid, zeggen de niet-islamitische beschermengelen. Meisjes van elf jaar oud zouden volledig uit eigen beweging kiezen voor hoofddoeken en gendersegregatie. Is dit voor islamitische meisjes een goede voorbereiding op de ‘woke’ genderneutrale Nederlandse maatschappij die dezelfde beschermengelen niet zelden voorstaan?

Strijd tegen populisme

Islamitische normen heilig verklaren is voor Weldenkend Nederland een manier om te laten zien dat je geen populist bent en de ‘juiste’ opvattingen hebt. Islamitische Staat-terroriste Laura H. – die op geen enkele manier afstand nam van de genocide plegende beweging waar ze toe behoorde – is niet voor niets door KRO-NCRV-boegbeeld Margriet van de Linde op het podium gehesen en publiekelijk van absolutie voorzien.

Het kijkerspubliek van SBS6 strafte de familie Meiland niet af, de kijkcijfers bleven volgens het SKO Onderzoek van 1 november 2021 op peil. Niet vreemd, want de opvattingen van de ‘Meilandjes’ zijn vergelijkbaar met die van veel Nederlanders. Het onderzoeksrapport Enquête Hoofdpunten Beleid Rutte IV van Peil.nl uit oktober 2021 concludeert dat Nederlanders in meerderheid niet tegen immigratie zijn maar wel ‘een sterke voorkeur hebben voor een actief immigratiebeleid, dat paal en perk stelt aan de huidige ongeremde instroom’. Een kwart van de ondervraagden wil een (tijdelijke) stop op niet-westerse immigranten.

Elke oplettende burgemeester, politicus, wethouder, journalist en BN’er is van deze standpunten op de hoogte. Weldenkend Nederland ziet alleen liever niet dat het plebs deze standpunten en meningen wereldkundig maakt, en zeker niet zonder voorafgaande toestemming van hogerhand.

Wynia’s Week is er ook in het nieuwe jaar, 2022. Draagt u ook bij aan deze broodnodige, onafhankelijke berichtgeving? Doneren aan Wynia’s Week kan via de bankrekening van Wynia’s Week NL94 INGB 0006 3945 08 of HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Weldenkend Nederland verdraagt geen kritiek op de hoofddoek verscheen eerst op Wynia's Week.