De Nederlandse gasvoorraden zijn nu extra leeg, zegt minister Van Veldhoven. Maar gaat u rustig slapen, ze heeft een rantsoenplan.

Niet lullen, maar vullen.

Dat laatste wilde het afgelopen jaar niet lukken. De aardgasopslagen in Nederland waren zelden zo leeg als vandaag.

Hoe komt dat? Wat gebeurt er om herhaling te voorkomen? Of vindt de regering een beetje spanning rond de beschikbaarheid van aardgas eigenlijk wel prima, gezien de ‘van-het-gas af’-klimaatpolitiek?

Morgen, woensdag 1 april (geen grap), is de eerste dag dat de gasvoorraden weer aangevuld moeten worden. Het ‘aardgasseizoen’ loopt namelijk van 1 april tot en met 31 maart.

Gas is koning

Nederland is na de vondst van de rijke gasvelden in Groningen een gasland geworden. Gas is koning. Daar doen wind, zon en kolen niks aan af. De prijspiek van aardgas na de inval van Rusland in Oekraïne in februari 2022 kwam dan ook extra hard aan. In één klap was duidelijk dat Nederland van gasproducent een invoerland was geworden. Sinds 2022 liggen de prijzen hoger dan voorheen. Het conflict in het Midden-Oosten heeft de prijs de laatste vier weken verdubbeld.

Tegen deze achtergrond is het logisch dat burgers de Nederlandse gasvoorraden in de gaten houden. Nederland is een land van spaarders en van verzekeringen. Goed gevulde gasvoorraden komen aan beide voorkeuren tegemoet. Je hebt wat achter de hand en dat geeft zekerheid.

De onrustbarende uitputting van de gasvoorraden de laatste maanden was reden voor groeiende zorg. Wynia’sWeek heeft daar op gewezen (onder meer hier en hier).

Maar het vorige en het huidige kabinet wuiven de zorgen van de burger liever weg. De voorraad sussende woorden is wel goed gevuld.

In een debat in de Tweede Kamer over de economische gevolgen van het Midden-Oosten conflict gaf minister Stientje van Veldhoven (D66, Klimaat en Groene Groei) afgelopen week weer een ‘niets-aan-de-hand’-show. Wordt u onzeker van de lage gasvoorraden? Van Veldhoven zegt: ‘Daarover kan ik gerust stellen. Het is een normaal fenomeen dat de voorraden aan het eind van de winter leeg zijn.’ Maar, voegde ze toe: dit jaar zijn ze extra leeg. Leeg en extra leeg… Dat kan kennelijk ook nog.

Er is een plan

Waarom extra leeg? Omdat er een nieuwe beheerder komt voor twee opslaglocaties. Was dat nieuw misschien? Welnee. Daarover verderop wat meer.

Mochten er toch nog twijfelaars zijn, dan adviseert de minister: gaat u rustig slapen. Als het echt erg wordt, is Nederland voorbereid, zei ze. Hoe dan? Ergens een noodvoorraad? Een geheime deal met president Trump voor vloeibaar aardgas? Toch het Groningen gasveld openhouden? Nee. Nederland heeft een Bescherm- en Herstelplan Gas. Dat plan regelt de rantsoenering. Geruststellend, toch?

Pijnlijk

De minister spreekt sussende woorden, terwijl overduidelijk is dat Nederland weigert om de realiteit onder ogen te zien. Nederland miste vorig najaar zijn eigen doelstelling voor het peil van de gasvoorraden. De norm is dat 74 procent gevuld is, de realiteit was ruim 73. Bedenk wel: Nederland heeft een uitzondering gekregen op de Europese norm van 90 procent! Bedenk ook: Nederland streefde officieel naar 80 procent. Deze doelstelling is vervolgens weggemoffeld, want gemist. Pijnlijk.

Achter deze cijfers gaan twee verschuivingen schuil. Het vullen van de gasvoorraden laten ministers over aan commerciële partijen. Wie dat zijn, hoeveel gas zij opslaan, dat is allemaal bedrijfsgeheim. In essentie is het simpel: in de lente en de zomer aardgas inkopen, opslaan en in de winter verkopen als de prijzen hoger zijn.

Laatste uitverkoop

Maar vorig jaar begonnen partijen al opgeslagen gas te verkopen, terwijl de vulgraad nog niet op de norm van 74 procent, laat staan 80 procent zat. Dus moest staatsbedrijf EBN alle zeilen bijzetten om gas te kopen en de voorraad op te krikken. Maar er speelde nog iets.

Een van de grootste in- en verkopers is GasTerra. De eigenaren daarvan zijn de twee aandeelhouders van de NAM, Shell Nederland en Esso Nederland (elk 25 procent van de aandelen), en verder EBN (10 procent) en de overheid (40 procent). GasTerra stopt er mee, want het Groningse gasveld is gesloten. GasTerra hield de afgelopen maanden ‘uitverkoop’ van zijn voorraden. Dat bedoelde Van Veldhoven met ‘extra leeg’.

De overheid deed niet, of veel te laat, wat je zou verwachten als een grote partij alles verkoopt. Dan zorg je dat er juist een extra buffer van aardgas is, zodat je de ‘uitverkoop’ opvangt en niet doodleuk zegt: ach, het is nu extra leeg.

Alle remmen los

Extra leeg is een extra strop omdat de aardgasvoorraden vanaf morgen weer bijgevuld moeten worden. Gezien de hoge prijzen wachten commerciële bedrijven af. Neerlands hoop in bange dagen is staatsbedrijf EBN. Het mandaat van EBN is vorig jaar al stelselmatig verruimd om de gaten in de gasopslag te vullen. Eerst 20 Terawattuur. 1 TWh is genoeg om 55.000 huishoudens een jaar lang van energie te voorzien. Vervolgens 25 TWh. Toen de nood aan de man kwam 28 TWh.

Dit jaar gaan alle remmen los: een mandaat tot 80 TWh. Ter vergelijking: Nederland streeft naar een totále gasvoorraad van 115 TWh.

Het ministerie van Financiën heeft een tijdelijk krediet van maar liefst 23,1 miljard euro ingeruimd voor EBN om gas te kopen.

Is dat genoeg? Wat zijn de gevolgen voor de gasprijs thuis? Niemand die het weet.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!