Goed dat DNB-baas Olaf Sleijpen een eind heeft gemaakt aan de CO2-obsessie van zijn voorganger. Nu de slecht presterende pensioenfondsen nog.

Olaf Sleijpen heeft zijn eerst zes maanden volgemaakt als president van De Nederlandsche Bank (DNB). Hij heeft gesuggereerd dat hij het personeelsbestand wil terugbrengen. Ook heeft hij benadrukt dat hij DNB wil focussen op de twee kerntaken: monetair beleid en toezicht op de financiële sector. Ook wil hij proberen om de banken en pensioenfondsen niet op te zadelen met al maar meer rapportage-eisen.

Die drie beloftes hangen samen, want tijdens Sleijpens voorganger Klaas Knot was DNB vreemde wegen ingeslagen. Tientallen medewerkers werden ingehuurd om zich bezig te houden met het klimaat en de biodiversiteit, hoewel die onderwerpen niets met monetair beleid van doen hebben. Nog meer medewerkers waren nodig om de formulieren te beoordelen die alle banken moesten insturen over zaken zoals het reisgedrag van hun personeel (op de fiets, per auto of met openbaar vervoer).

Obsessie met CO2

Het Jaarverslag van DNB werd uitgebreid met extra pagina’s met gedetailleerde overzichten van de eigen CO2-uitstoot aan verwarming, reizen en computergebruik en om die te berekenen waren ook weer extra centrale bankiers nodig – maar wie leest dat behalve dan uw ijverige columnist en welk doel wordt er mee gediend?

In een van Knots jaarverslagen verscheen de term ‘inflatierisico’ precies één keer, maar kwam het woord ‘klimaatrisico’ bijna veertig keer voor. Over de hele westerse wereld trekken centrale banken zich terug van zo’n, gelukkig tijdelijke, obsessie met CO2 en Sleijpen volgt gelukkig die omslag.

Dat is ook gezond voor de onafhankelijkheid van DNB. Die staat of valt met respect voor de twee terreinen waarop die onafhankelijkheid moet gelden: beslissingen over de korte rente (maar die berusten nu bij de Europese Centrale Bank, de ECB), en beslissingen of banken in moeilijkheden geholpen mogen worden met tijdelijke leningen van DNB of dat ze beter kunnen omvallen en worden overgenomen door een meer solide branchegenoot.

Precies voor die twee onderwerpen is de onafhankelijkheid bedoeld. Als politici kunnen beslissen over de korte rente, kunnen ze een kunstmatige boom genereren in hun verkiezingsjaar en hopen dat consequenties van die boom voor de inflatie pas na de verkiezing zichtbaar worden. De korte rente is een te gevaarlijk instrument om in handen te geven van politici.

Ongefundeerde ‘klimaatrisico’s’

En als politici mogen beslissen over financiële hulp voor banken, gaan die banken politici en oud-politici aanstellen als (ondeskundige) commissaris of gaan banken instemmen met politieke wenslijstjes voor krediet aan politieke hobby’s.

Maar Knot opereerde ver daarbuiten met zijn ongefundeerde ‘klimaatrisico’s’ en het is goed dat zijn opvolger daar direct een eind aan maakt.

Waardeloos jaar voor rendement ABP en PFZW

Na een goede start moet Olaf Sleijpen nu positie kiezen op een ander ongelukkig dossier dat Knot hem heeft nagelaten: de pensioenfondsen. Vorige week kwamen de twee grootste fondsen, ABP voor ambtenaren, onderwijs en politie en PFZW voor de zorgsector met dramatische resultaten voor de beleggingen in 2025. ABP verloor 1,6 procent van het kapitaal; PFZW 3,9 procent. En dat in een jaar waarin de aandelen wereldwijd met 8 procent omhoog gingen, en de staatsschuld 0,7 procent opleverde.

De standaardcombinatie van tweederde belegd in aandelen (‘private equity’ en gebouwen) en eenderde in staatsschuld zou dus ongeveer 5,5 procent hebben opgeleverd, maar niet zo bij ABP en Z&W. Ronkende taal, zoals ‘3D beleggen’, ‘sustainable development investments (SDI)’ en ‘platform duurzame financiering’, kan niet verhullen dat ook 2025 weer een waardeloos jaar was voor het rendement.

Ingewikkelde gokpartijen

Vorig jaar moest er per premiebetalende verpleegkundige achttienduizend euro uit haar pensioenpot worden gehaald om de verliezen van de beleggers goed te maken; bij ABP zelfs meer dan vijfentwintigduizend euro per leraar of politievrouw. Maar hun pensioenpremie is bedoeld voor een solide pensioen, niet voor het jaarlijks repareren van de missers van de beleggers.

Knot kon (wilde) niet ingrijpen want veel van de schade was het gevolg van zijn aanmoedigingen om ‘duurzaam te beleggen’, hoewel de kosten daarvan in de wetenschap worden geschat op drie procent per jaar, zie mijn artikel daarover in Wynia’s Week. Ook moedigde Knot aan dat de fondsen ingewikkelde gokpartijen aangingen waarvan het resultaat afhing van de toekomstige beweging in de rente op staatsschuld. Onze pensioenfondsen hebben zo onnodig miljarden overgedragen aan Italië.

(Knot eiste een theoretische berekening van de toekomstig uit te betalen pensioenen die er beter uitzag bij een hoge rente. Hem is gevraagd om een ander land te noemen dat zo rekent – nooit een antwoord. Italië heeft een zware staatsschuld en die wordt nog zwaarder wanneer Rome tegen een hoge rente moet lenen. Dus konden de zakenbankiers in Londen commissie verdienen met contracten waarbij de Nederlanders aan Italië moesten betalen bij een stijgende rente en andersom Italië werd aangeslagen als de rente daalde. Knot drong krachtig aan op zulke gokpartijen.)

Olaf Sleijpen kan zonder ophef een stil einde maken aan deze erfenis van zijn voorganger die onnodig tientallen miljarden heeft gekost. Maar dat is niet genoeg. Speciaal bij PFZW is de wens om te amateuren met ‘duurzame’ beleggingen diep geworteld. De hoofdeconoom die daarover twijfels had is ontslagen; een wetenschappelijke adviesraad die waarschuwde is opgeheven.

DNB moet zich niet in detail bemoeien met de beleggingen. De koninklijke weg voor DNB om een einde te maken aan de miljardenverliezen is om te eisen dat elk fonds een ‘custodian’ aanwijst, een gespecialiseerde firma die, voordat het beleggingsjaar begint, aanwijst welke indices voor de resultaten van toepassing zullen zijn en dan na afloop van het beleggingsjaar een beredeneerd verslag opstelt over de resultaten afgemeten aan die indices.

Blijven de resultaten bij ABP en PFZW even slecht als vorig jaar (en helaas vele eerdere jaren), dan kan DNB objectief ingrijpen. Ook kunnen advocaten dan met meer kans op succes de fondsen aanpakken op basis van de harde cijfers van de ‘custodians’ en schadevergoeding eisen voor de benadeelde deelnemers. Te lang hebben miljoenen Nederlanders pensioenpremie moeten betalen die hen daarna weer werd afgenomen om de verliezen te dekken van slechte beleggers.

Na zijn loslaten van de CO2-obsessie is te hopen dat Olaf Sleijpen nu doorzet en ook de grootste schade van zijn voorganger repareert: grote pensioenfondsen die jaar in jaar uit pensioenpremies niet kunnen aanwenden voor beter pensioen maar gebruiken voor verliezen op hun beleggingen.

Wynia’s Week bestaat officieel 7 jaar! Met dank aan alle auteurs, donateurs en alle andere lezers, kijkers en supporters. Op naar de volgende 7 jaar! www.wyniasweek.nl/doneren