Afslankmedicatie hoort bij de keuze voor een bepaalde leefstijl en moet daarom niet of niet volledig worden vergoed door de zorgverzekering

Paul de Leeuw is dankzij injecties met het afslankmiddel Mounjaro 18 kilo afgevallen. De presentator heeft hierdoor minder last van zijn knieën en kan beter lopen, zo vertelde hij op Radio 538. Door het afslankmiddel eet hij ook gezonder want ‘van vet eten word je kotsmisselijk’. Paul de Leeuw is niet de enige. Naar schatting zijn er inmiddels al meer dan 260.000 Nederlanders, zo’n 2 procent van alle volwassenen, die afslankmedicatie gebruiken en dit aantal neemt snel toe. De klinieken die zich richten op afvallen met medicatie schieten ook als paddestoelen uit de grond. Op dit moment zijn het er al zo’n veertig.

Mounjary van de Amerikaanse fabrikant Eli Lilly is sinds eind 2024 op de Nederlandse markt. Sinds 1 april heeft het concurrentie van Wegovy van het Deense farmaceutische bedrijf Novo Nordisk. Huisartsen kunnen deze middelen voorschrijven voor patiënten met overgewicht, maar patiënten moeten de kosten voor deze middelen wel zelf betalen. Het middel is niet opgenomen in het verzekerde pakket en zorgverzekeraars mogen het dus niet vergoeden.

Gratis of met korting

De positieve gezondheidseffecten van afslankmiddelen als Mounjaro en Wegovy zijn aanzienlijk. Het was al bekend dat deze middelen tot een lagere bloeddruk leiden, de nierfunctie verbeteren en het risico op hartaanvallen en beroertes verminderen. Uit een recente studie in het medische tijdschrift The Lancet blijkt dat deze afslankmiddelen ook tot een aanzienlijke verlaging van het risico op psychiatrische aandoeningen als depressies, angststoornissen en verslavingsproblemen leiden.

Vanwege de positieve effecten op hart- en vaatziekten gaat de Britse gezondheidsdienst NHS Wegovy vanaf deze zomer gratis beschikbaar stellen aan mensen met overgewicht (BMI hoger dan 27) die een hartaanval of beroerte hebben gehad. In de Verenigde Staten kunnen mensen die Wegovy uit eigen zak betalen via onder andere WeightWatchers een kortingsabonnement afsluiten waardoor ze tot 30 procent op de kosten van het middel kunnen besparen. In ons land is het nog niet zo ver en moeten mensen Wegovy en Mounjaro volledig zelf betalen.

Afhankelijk van de dosering kost een injectie met Wegovy tussen €106,51 en €228,40 en Mounjaro tussen de €102,05 en €421,01. Daar komen de kosten van verstrekking door de apotheek nog bij.

Ruim de helft van alle volwassenen heeft overgewicht (een BMI van 25 of meer). Dat zijn ruim 7 miljoen mensen. Meestal moeten mensen die afslankmedicatie gebruiken eenmaal per week een injectie zetten. Als alle Nederlanders met overgewicht een jaar lang afslankmedicatie zouden gebruiken, dan zou dat minimaal €37 miljard per jaar kosten. Het is onbetaalbaar om een dergelijk bedrag via de zorgverzekering te laten vergoeden. Het zou tot een premiestijging van ongeveer 60 procent leiden.

Prijsverlaging in aantocht

Tegelijk met het op de Nederlandse markt brengen van Wegovy verliepen in India en China de patenten op dit middel. Hierdoor kunnen ook andere farmaceutische bedrijven het op de markt brengen. Deze concurrentie zal de prijs van het zogenaamde generieke product flink verlagen. Naar verwachting zal een maandelijke dosering als de patenten zijn verlopen ongeveer €15 gaan kosten.

Daarmee wordt het middel voor iedereen betaalbaar. Zeker als je bedenkt dat de besparingen door minder te eten voor de meeste mensen groter zijn dan de prijs van het generieke afslankmiddel. We moeten echter nog wel even wachten voordat het zo ver is. In Europa verlopen de patenten pas over een jaar of vijf.

Aanslag op solidariteit

In de tussentijd zullen sommige mensen deze middelen via Chinese webshops gaan bestellen. Op de website Alibaba worden afslankinjecties aangeboden vanaf $2,50 per stuk. Hier zit wel een groot gezondheidsrisico aan. Bij verkeerd gebruik of een te hoge dosering kan vergiftiging optreden. Dit kan leiden tot misselijkheid en braken, een te lage bloedsuikerspiegel en in ernstige gevallen tot ontstekingen aan de alvleesklier. De kwaliteit van de afslankmedicatie bij Chinese webshops is ook niet gegarandeerd. Het is daarom aan te raden om afslankmiddelen alleen onder toezicht en op recept van een Nederlandse arts te gebruiken.

Zelfs als de prijs zakt naar €15 per maand, zouden de kosten nog ruim €1,2 miljard per jaar bedragen als alle mensen met overgewicht het zouden gaan gebruiken. Als dit via de zorgverzekering vergoed zou worden, zouden de premies met ruim €3 per maand omhoog gaan. Daarmee zou de vergoeding via de zorgverzekering wel betaalbaarder worden, maar de vraag is of dit geen te grote aanslag is op de solidariteit tussen mensen met een gezond gewicht en mensen met overgewicht: zijn mensen met een normaal gewicht bereid om extra premie te betalen voor de afslankmedicatie voor mensen met overgewicht?

Als de kosten van afslankmedicatie door de zorgverzekering worden vergoed, verlaagt het de drempel om van deze medicatie gebruik te maken. Het neemt een prikkel weg om op normaal gewicht te blijven en overgewicht te voorkomen. Het zet dus aan tot een minder gezonde leefstijl en meer gebruik van deze middelen dan nodig is.

Er valt dus wat voor te zeggen om deze middelen niet of niet volledig te vergoeden. Ook een verhoging van het eigen risico kan ervoor zorgen dat mensen zelf meer voor de kosten van deze middelen opdraaien.

Anders kijken naar collectieve vergoeding

De wijdere verspreiding van het gebruik van afslankmedicatie roept de vraag op of we niet anders naar de collectieve vergoeding voor geneesmiddelen moeten gaan kijken. Afslankmedicatie hoort bij de keuze voor een bepaalde leefstijl. De kosten voor deze keuze zouden mensen vooral zelf moeten dragen, zeker als deze kosten voor iedereen te dragen zijn. De afslankmedicatie zet de discussie over eigen betalingen en het eigen risico in de zorg in een nieuw licht.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!