Crack is een derivaat van cocaïne dat wordt gemaakt door coke op te lossen in ammoniak. Alle rotzooi waarmee straatcoke is versneden, lost op en een kristalletje pure coke komt bovendrijven. Dit wordt uiteindelijk in een glazen pijpje gerookt. De verbranding geeft een knisperend geluid, vandaar de naam crack. In tegenstelling tot cocaïne, dat in ‘grampakjes’ (in de praktijk 0,7 gram versneden spul) van 50 euro wordt verkocht, is crack beschikbaar in kleine gebruikersporties van 5 euro, een marketingstrategie speciaal gericht op arme paupers.

Dure verslaving

Het massagebruik van crack door de onderklasse is relatief recent in de Lage Landen. Amerika echter zag eind jaren 80 en jaren 90 al een crackepidemie die vooral in de zwarte gemeenschap een desastreuze uitwerking had. Ik woonde in die tijd vijf maanden in een ondergrondse kolonie van daklozen in Manhattan, een antropologisch onderzoeksproject dat resulteerde in mijn boek Tunnel People. Van de vijftig tunnelmensen gebruikte de overgrote meerderheid crack, evenals vrijwel alle daklozen die in de buurt, de sjieke Upper West Side, foerageerden. Mijn gids in de tunnel was Bernard Isaacs, een rasta van in de veertig die zichzelf als ‘recreatief crackroker’ omschreef. Hij was in feite de enige die zijn gebruik redelijk onder controle had: overdag raapte hij blikken als kostwinning, na een dag hard werken rookte hij graag voor het slapen gaan een pijpje of twee. De andere daklozen in de tunnel verloren alle controle en gleden snel af.

De high van crack is enorm intens maar met tien minuten extreem kort. Dan volgt een dip en een sterk verlangen naar een volgende portie. Gebruikers noemen dit thirst. Zware crackrokers gebruiken soms wel tientallen porties op een dag en zijn de hele dag bezig met geld te vinden om deze dure verslaving te bekostigen. Of ze dealen natuurlijk zelf waardoor crackgebruik als een olievlek uitspreidt. Voor mijn onderzoek voor de stad Antwerpen sprak ik een cokedealer die op een gegeven moment tien gram coke per dag zat te freebasen – een deftige term voor crack roken. Dit kom neer op een kleine honderd porties.

Wat kunnen we verwachten als Amsterdam verslaafde paria’s als laboratoriumratten gaat inzetten in een onzalig experiment om gratis crack uit te delen? Allereerst zal het nieuws als een lopend vuurtje rondgaan op straat en zullen binnen een paar weken tientallen, misschien wel honderden gebruikers uit alle delen van het land toestromen. Ook internationaal. Brussel heeft als een grote populatie van verslaafden, evenals Frankfurt en Parijs. Het Oosterpark zal Crack Central van Europa worden.

De prangende vraag is: hoeveel porties crack geven we aan een gebruiker? Vijf? Tien? Natuurlijk wordt met het uitgespaarde geld nog meer crack gekocht. Een crackverslaving is in tegenstelling tot een heroïnehabit een ‘rupsje nooit genoeg’. In de zeldzame gevallen dat de gebruiker aan deze porties genoeg heeft, verkoopt hij natuurlijk de rest. Om daar misschien ander spul voor te kopen. Een Brabantse verslaafde vertelde me dat de combinatie flakka – crack onder de naam double trouble – in het Zuiden erg populair is. Criminaliteit zal stijgen, want de drempel voor diefstal daalt bij mensen onder invloed: de dopaminerush van crack maakt overmoedig. Alle crackconsumenten die ik sprak zeiden dat ze alleen onder invloed op het dievenpad gaan. Als bijverschijnsel worden gebruikers agressief en opgefokt, zowel tijdens als na gebruik. Geweld zal exponentieel toenemen en buurtbewoners zullen straks ’s nachts niet meer de straat op durven. In deze sfeer van straffeloosheid zien straatbendes natuurlijk nieuwe kansen.

Ethische vragen

En hoe komen we trouwens aan de cocaïne om er crack van te maken? Gaan we zaken doen met de Mocromaffia of narcoterroristische kartels uit Mexico die we daarmee legitimiteit verschaffen? Of gaan we cocabladeren importeren uit Bolivia en gaan we de Nederlandsche Cocaïne Fabriek weer opstarten die tijdens de Eerste Wereldoorlog het witte marcheerpoeder zowel aan Duitse als geallieerde militairen leverde?

En hoe valt het ethisch te rijmen om een extreem toxische drug aan een onderklasse te verstrekken? Regelmatig cocaïnegebruik heeft al een funeste uitwerking op het zenuwstelsel en kweekt een klasse van narcistische megalomane kapsoneslijers – google maar op ‘Narcist Personality Disorder’ en ‘Cocain’. Crack is nog schadelijker en afgezien van de sociaal ontwrichtende werking, veroorzaakt het psychoses, hallucinaties en uiteindelijk onomkeerbare hersenbeschadigingen bij de gebruiker. Gaat een beschaafde maatschappij zo met haar verschoppelingen om, of is dit in feite een cynische vorm van palliatieve zorg voor een afgeschreven onderklasse? Want wat is het beoogde eindstation voor de gebruiker? En hoe zal het buitenland naar ons kijken? Zullen die dat experiment in dank afnemen?

Arresteer de dealers

Ik heb de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar de fentanylepidemie aan de westkust van Amerika, van Vancouver tot Tijuana. Overal bleek dat een tolerante, permissieve houding het drugsprobleem alleen maar verergerde. In de meeste steden – van San Diego en San Francisco tot Seattle – maakt deze zogenaamde harm reduction approach momenteel plaats voor een meer repressieve houding, waar de rechten van overlastontvangende bewoners uiteindelijk meer prioriteit krijgen dan die van overlastgevende gebruikers.

In het geval van het Oosterpark is het allemaal niet zo moeilijk. Arresteer de dealers en geef ze zware straffen voor het verkopen van toxische substanties. In San Diego worden dealers die een dodelijke overdosis fentanyl verkopen met doodslag aangeklaagd. Geef overlastgevende en criminele gebruikers de keus tussen verplicht afkicken of de gevangenis – waar ze uiteindelijk ook afkicken. En stuur mensen die hier illegaal verblijven terug naar waar ze vandaan komen. Geef de bereidwilligen een toekomstperspectief.

Deze aanpak heeft aan de Amerikaanse westkust zowel het aantal drugsdoden als criminaliteit aanzienlijk doen dalen. Wordt er niet snel en daadkrachtig ingegrepen, dan wordt het Oosterparkprobleem snel een onbeheersbare en permanente crisis.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Wil Amsterdam gratis crack als oplossing voor overlast? Dan wordt de stad het Crack Central van Europa verscheen eerst op Wynia's Week.

Leijdekkers was er dan ook zelf niet bij toen bij de Rotterdamse rechtbank een zaak tegen hem diende. Het ging om de import van 7000 kilo cocaïne in zes transporten via de Rotterdamse haven. Jos had bovendien opdracht gegeven voor een liquidatie (die niet doorging vanwege de natuurlijke dood van het beoogde slachtoffer). Hij was ook nog betrokken bij een gewelddadige overval in Finland om een partij cocaïne terug te halen. Leijdekkers werd bij verstek veroordeeld tot 24 jaar cel.

Zoon van een bordeelhouder

Criminoloog Hans Werdmölder ging kijken in het Brabantse Prinsenbeek om zicht te krijgen op de achtergrond van Bolle Jos (34). In het nabijgelegen Breda had vader Leijdekkers een bordeel. Die nering leverde waardevolle omkoopbare contacten op in de havens van Rotterdam en Antwerpen. De oudere broer van Jos, Harry, werd in 2018 opgepakt in een gestolen Audi, met daarin een boodschappentas met inbraakbenodigdheden.

Al op de basisschool viel Jos op door zijn opvliegende karakter. Wanneer hij zijn zin niet kreeg, bijvoorbeeld bij het ruilen van kostbare Pokémonkaarten, sloeg hij erop los. De kinderrechter legde Jos 27 dagen jeugddetentie op wegens mishandeling. Hij was toen zeventien.

Twee jaar later kreeg Bolle Jos in Scheveningen ruzie met twee Marokkaanse broers. Het ging over een barkruk en wie daarop mocht zitten. Eenmaal buiten keek Jos zijn rivalen recht in de ogen, haalde een omgebouwd alarmpistool tevoorschijn en schoot de beide broers neer. De eerste kreeg een kogel in zijn long en in zijn maag, de tweede een schampschot. Leijdekkers werd veroordeeld tot zes jaar cel, waarvan hij er vier heeft uitgezeten.

Een langdurig verblijf in de gevangenis bleek ook in het geval van Bolle Jos een goede leerschool voor de criminaliteit. Zo maakte hij kennis met de Surinamer Siegfried Wortel, die zeven jaar had gekregen wegens drugstransporten vanuit Suriname naar Nederland en België. Van waarde bleken ook zijn familiebanden met de Turkse drugsbaron Abdullah Alp Üstün, expert in het witwassen van crimineel geld. De combinatie van deze relaties bleek goud waard.

Eenmaal op vrije voeten, ging het snel. Bolle Jos ontpopte zich als een geweldige organisator en netwerker. Werdmölder beschrijft beeldend hoe handlangers van Jos in wijken met veel Surinaamse en Antilliaanse jongeren ‘soldaten’ werven om containers in de havens uit te halen. Door Jos omgekochte douaniers en havenopzichters zorgden ervoor dat dit ongestoord kon gebeuren. Leijdekkers zorgde goed voor zijn personeel en zijn handelspartners in Zuid-Amerika.

Misdaadwinsten blijven ongemoeid

Werdmölder besluit zijn boek met een kritische analyse van de bestrijding van de georganiseerde misdaad. Nederland is trots op zijn vermogen om cryptoberichten in beveiligde telefoons en computerservers te kraken. Dat komt goed van pas in de uitwisseling van gegevens met justitie en politie in het buitenland.

Maar dat neemt niet weg dat de burgemeesters van Antwerpen en Rotterdam in alarmerende bewoordingen spreken over de wurggreep van de drugscriminaliteit in hun stad. De uitwisseling van politiemensen, douaniers en informatie verloopt stroef vanwege juridische obstakels en het ingewikkelde landsbestuur van België.

De Europese privacywetgeving maakt het heel moeilijk crimineel vermogen van drugsbaronnen aan te pakken. De vele pogingen van het Openbaar Ministerie tot ontneming van crimineel vermogen en onteigening van vastgoed lopen vast in langdurige procedures zonder veel resultaat. Hooguit 1 of 2 procent van de misdaadwinsten van criminelen wordt in beslag genomen. De schattingen van de winsten van de georganiseerde misdaad lopen uiteen van 92 tot 188 miljard euro per jaar.

Hans Werdmölder: Bolle Jos. Drugscrimineel van Hollandse bodem, Prometheus, 168 pagina’s, € 17,50.

Hans Wansink is historicus en journalist en publiceert over boeken in Wynia’s Week. Hij was redacteur van NRC Handelsblad, Intermediar en de Volkskrant.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Een opvliegend karakter en omkoopbare contacten: de succesformule van Bolle Jos verscheen eerst op Wynia's Week.

Die landen zagen ook niks in het gedoogbeleid dat minister van Justitie Dries van Agt (CDA) in 1976 door de Tweede Kamer wist te krijgen. Het idee was dat de handel in heroïne zwaarder moest worden bestraft, maar dat de huisdealer van wiet en hasj ‘gedoogd’ moest worden: dat wilde zeggen niet vervolgd. Gidsland Nederland klopte zichzelf op de borst; in het buitenland zouden ze kunnen leren van onze geniale oplossing van het drugsprobleem.

Narco’s

Jan Meeus, misdaadverslaggever van NRC, wijst veertig jaar later op het langetermijneffect van Van Agts spitsvondigheid. Coffeeshops mogen een product verkopen dat ze niet legaal kunnen inkopen. Die paradox heeft ertoe geleid dat de overheid een legale markt gecreëerd heeft die alleen door criminelen kan worden bediend. Het was de basis voor de groei en bloei van de georganiseerde misdaad en alle problemen vandien.

Meeus brengt die problemen in kaart in Narco’s in Nederland. Hij vertelt zijn verhaal aan de hand van de schilderachtige kopstukken die Nederland tot wereldmarktleider in xtc en tot Europese draaischijf van de cocaïnehandel maakten. Sommige ‘narco’s, zoals Dino Soerel en Ridouan Taghi, kennen we uit de krant, maar de meesten bleven – tot hun eigen opluchting – buiten de publiciteit. Ze kwamen uit Amsterdam, Alkmaar of Curaçao, maar ook uit plaatsen als Eersel, Heerlen, Breda of Leende.

De boodschap van Meeus – zelf Brabander van afkomst en bij aankomst in Amsterdam ‘verdwaald tussen de dealers, junks en straatcriminelen’ – is dat de samenwerking tussen de Brabantse xtc-producenten en de Amsterdamse groothandelaren in coke Nederland tot wereldleider in de drugseconomie hebben gemaakt.

‘Samenwerking’ is misschien wat eufemistisch uitgedrukt. Alleen al in 2014 werden 38 drugsbaronnen geliquideerd door branchegenoten. Maar ondanks de moordpartijen in Amsterdamse nachtclubs, op Brabantse woonwagenkampen en in roversnesten als Marbella, bediende Nederland vanaf 2000 driekwart van de wereldmarkt in xtc. Australië blijkt een van de belangrijkste afnemers, maar de synthetische drugs lenen zich ook uitstekend voor ruilhandel met de cocaïneproducenten in Colombia.

Achterlijk wingewest

We hebben het over een miljardenbusiness die heel wat vergt aan productiecapaciteit, aan de opbouw van internationale netwerken, logistiek, witwassen en het op afstand houden van politie en justitie. De kopstukken van Meeus reizen af en aan naar Dubai, Zuidoost-Azië, Noord- en Midden-Amerika, Marokko, West-Afrika, Turkije en de rest van de wereld. Hoe kwam het dan dat Brabant zo’n sleutelrol speelt?

Meeus geeft in de eerste plaats een historische verklaring. Brabant was van oudsher een achterlijk wingewest in een welvarend koninkrijk der Nederlanden. De afscheiding van België in 1839 zorgde voor een grens tussen twee stukken Brabant – en dus voor een markt voor smokkelaars. Die zorgden voor de broodnodige handel te midden van ploeterende keuterboeren, illegale jeneverstokers en andere kleine krabbelaars. De pastoor, de veldwachter en de magistraat keken de andere kant op. Het katholieke gedogen van Van Agt kon bogen op een eeuwenoude Brabantse traditie.

Van de alcohol ging het naar hasj en wiet en uiteindelijk naar xtc en crystal meth.

De drugsbazen begonnen hun criminele loopbaan meestal op zeer jonge leeftijd, vaak van vader op zoon. Iedereen kende elkaar, vaak vanuit de gevangenis. Meeus portretteert de bajes als de ideale netwerkplek voor het leggen van criminele contacten.

Daarmee komen we op een tweede verklaring: de haperende opsporing door foute beslissingen van de overheid. Meeus vertelt uitvoerig over de verwaarlozing van Brabant door de autoriteiten. De grootste blunder was het opheffen van de Unit Synthetische Drugs in 2005. Deze USD had een enorme kennis vergaard over hoe de hazen in Brabant liepen, maar die kennis ging verloren met de oprichting van een nationale recherche. De havens van Antwerpen en Rotterdam blijken nog altijd poreus genoeg voor de overslag van gigantische ladingen hasj, coke, xtc en de grondstoffen voor synthetische drugs.

Verwevenheid met bovenwereld blijft onbesproken

Meeus’ inventarisatie is even belangrijk als goed leesbaar. Een kleine kanttekening: hij laat de verwevenheid tussen onderwereld en bovenwereld vrijwel onbesproken. Tien jaar geleden werd Brabant opgeschrikt door een explosie van het gemeentehuis van Waalre en door bedreiging van burgemeesters op grote schaal. Die dimensie ontbreekt in Meeus’ verhaal, evenals de vraag waar de miljarden van de drugsbaronnen zijn gebleven. Zo hebben diverse Nederlandse banken een strafblad vanwege witwassen.

Jan Meeus: Narco’s in Nederland, Nieuw Amsterdam, 254 pagina’s, € 21,99

Hans Wansink is historicus en journalist en publiceert over boeken in Wynia’s Week. Hij was redacteur van NRC Handelsblad, Intermediar en de Volkskrant.

Wynia’s Week verschijnt altijd, drie keer per week. Het zijn de donateurs die dat mogelijk maken. Nog geen donateur? Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Hoe het gedoogbeleid van Dries van Agt Nederland tot narcostaat maakte verscheen eerst op Wynia's Week.

De meeste explosies deden zich voor in de regio’s Rotterdam (195) en Amsterdam (154). Maar ook op andere plaatsen in Nederland vonden opvallende aanslagen plaats. Juweliers in onder meer Doetinchem, Vinkeveen, Haarlem, Rijssen en Bussum werden het slachtoffer van plofkraken.

Bij de explosies zijn, wonder boven wonder, geen doden of gewonden gevallen, wél was er grote materiële schade. Dit gegeven wekt de nieuwsgierigheid op, niet alleen van de politie en wetshandhavers, maar ook van criminologen.

Explosieven als pressiemiddel

Algemeen wordt aangenomen dat de explosies, veelal ’s nachts en met illegaal, zwaar vuurwerk (‘Cobra 6’) en zelfgefabriceerde bommetjes, het werk zijn van jonge plegers. Zij doen dit in opdracht van zware drugscriminelen. Er is een duidelijke trend in het criminele milieu waarbij explosieven worden gebruikt als pressie- en intimidatiemiddel bij onderlinge conflicten.

Die conflicten doen zich voor in verschillende criminele circuits, van drugshandel tot handel in illegale kleding. Ook worden explosieven ingezet bij pogingen om mensen af te persen, zo liet de politie weten aan het ANP. De methode is zeer effectief.

In hetzelfde bericht meldde de politie dat er ook sprake zou zijn van zogeheten copy cat-gedrag, bijvoorbeeld bij conflicten in de relationele sfeer. Dit zou inhouden dat andere mensen, geen hard core criminelen, door de bomaanslagen op een idee worden gebracht. De politie spreekt van brandbommen geplaatst bij kennissen, buurtgenoten en familie als potentiële doelwitten.

In het afgelopen jaar zijn alleen al in de regio Rotterdam 186 personen aangehouden in verband met de explosies. Meer dan de helft van de daders is jonger dan 23 jaar. De explosieven zorgen voor gevoelens van onzekerheid en onveiligheid in de buurten.

‘Het raakt mensen die er niets mee te maken hebben. Daar moeten we iets aan doen,’ zei de burgemeester van Vlaardingen onlangs tegen De Telegraaf, na wéér een explosie bij het bedrijfspand van de lokale loodgieter. ‘We zijn flink opgeschaald deze week, hebben er een groot rechercheteam opgezet,’ aldus een politiewoordvoerder tegen de NOS. ‘De buurt is er klaar mee, de gemeente zit ermee in de maag. Als we de verdachte van deze aanslag op beeld hebben, gaan we die tonen. Uiteindelijk moeten we bij de opdrachtgevers uitkomen.’ In de Rotterdamse buurt Crooswijk zijn zelfs informatie-avonden georganiseerd om de mensen voor te lichten en ze de mogelijkheid te geven inlichtingen te verstekken.

Over de aanslagen in Vlaardingen bestaat nog veel onduidelijkheid. De betrokken loodgieter, de 44-jarige Ron van Uffelen, is al enige tijd ondergedoken bij zijn familie. Er zijn drie verdachten aangehouden, maar hun ‘lips are sealed’. Als mogelijke opdrachtgever wordt de naam van de Schiedamse drugscrimineel Marco Ebben genoemd.

‘Soldaten’ in dienst van drug lords

Ebben (31), afkomstig uit een bekende criminele familie, is op dit moment een van de meest gezochte criminelen van Europa. Hij is op de vlucht vanwege een nog uit te zitten celstraf van zeven jaar en vier maanden voor de smokkel van vierhonderd kilo cocaïne uit Brazilië naar Nederland. Ebben is in korte tijd uitgegroeid tot een van de belangrijkste spelers in de cocaïnehandel. Hij zou beschikken over wat wordt genoemd ‘losse handjes’ en wordt zelfs gelinkt aan topcrimineel Jos Leijdekkers (32), alias Bolle Jos, de meest gezochte man van Nederland. Dat stellen bronnen in de opsporing en in het criminele milieu.

In maffiakringen zou men de zeer jonge plegers van de bomaanslagen beschouwen als ‘soldaten’ die handelen in opdracht van de grote jongens, in dit geval de drug lords. We kennen het fenomeen uit Chicago, waar La Cosa Nostra al in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw gebruikt maakte van de talloze jeugdbendes om het vuile werk op te knappen.

Binnen de Italiaanse en Amerikaanse maffia is geweld, chantage en intimidatie een beproefde methode om personen te dwingen gevolg te geven aan bepaalde eisen. In het boek The Godfather van Mario Puzzo werd het afgehakte hoofd van het zeer succesvolle renpaard Khartoum, met een waarde van tien miljoen dollar, geplaatst in het bed van de machtige en invloedrijke filmbaas Jack Woltz. Daar ging een dwingend gesprek van de consigliere (raadgever) van de peetvader, Tom Hagen, aan vooraf.

De drugseconomie dringt steeds dieper door

De dood van het paard en de bloederige bedscène was bedoeld als ultiem pressiemiddel om de wensen van maffiabaas Don Vito Corleone uit New York ingewilligd te krijgen. Woltz werd wakker in zijn bed met een grote plas bloed. Bij de aanblik van het afgehakte hoofd van Khartoum schreeuwde hij het uit, maar aan de buitenwereld liet hij niets weten over de ware oorzaak van de plotselinge dood van zijn geliefde renpaard.

Het bleek een zeer effectieve methode om Woltz te dwingen een prominente filmrol te geven aan Johnny Fontane, het petekind van de peetvader. Woltz deed nooit aangifte bij de politie: hij was bang voor de mogelijke gevolgen. Zo werkt de maffiaterreur.

Kennelijk vinden dergelijke maffiapraktijken nu ook op kleine schaal in Nederland plaats. De drugseconomie dringt steeds dieper door in de haarvaten van onze samenleving. Steeds meer burgers worden geconfronteerd met de gevolgen daarvan. De nestor van de Nederlandse criminologie Cyrille Fijnaut noemde deze trend ooit treffend ‘de maffianisering van Nederland’.                       

Hans Werdmölder is criminoloog en antropoloog. Hij is onder meer de biograaf van prof A.N.J. den Hollander: Den Hollander – Dwars boegbeeld van de Nederlandse sociologie. Het boek is gepubliceerd door Uitgeverij Blauwburgwal.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Steeds meer explosies en steeds vaker in woonwijken: de maffianisering van Nederland schrijdt voort verscheen eerst op Wynia's Week.

Met haar aanhouding en verlenging van het voorarrest is de bestrijding van de zware misdaad in Nederland in een nieuwe fase beland. Het lijkt erop dat het Openbaar Ministerie (OM) intensief heeft samengewerkt met de Italiaanse justitie. Na een verzoek van de Orde van Advocaten in Rotterdam is Weski door de Raad van Discipline geschorst van het tableau. 

Dit besluit viel hem zwaar, zei de Rotterdamse deken Peter Hanenberg in Nieuwsuur. ‘Mevrouw Weski is bijna 45 jaar advocaat en heeft een schoon tuchtrechtelijk verleden. Ze heeft met een bijna bovenmenselijke toewijding dat vak uitgeoefend. Maar je moet het onderzoek kunnen afwachten en pas op de plaats maken.’ Op 12 mei werd haar beperking opgeheven, zodat Weski weer contact mag hebben met de buitenwereld.

Het is interessant om de loopbaan van Inez Natali Weski (1955) in kaart te brengen. Ze was tot voor kort eigenaar van een klein familiekantoor. Ook haar zoon Guy (1981) en zus Miriam (1953) zijn advocaat. In een uitzending van Zomergasten in 2020 liet ze weten geen details over haar privéleven te willen delen. Wie de schaarse informatie over Inez Weski goed doorvlooit komt nog te weten dat ze vijf katten heeft, drie kleinkinderen en een zwarte Porsche. Ze vindt zichzelf een autodidact en ze is een workaholic.   

Geen drank en nooit met vakantie

In 2008 werd Weski in NRC Handelsblad geïnterviewd door de prominente journalist en oud-hoofdredacteur Folkert Jensma. ‘Ze werkt altijd, drinkt niet en gaat vrijwel nooit met vakantie,’ noteerde hij. ‘Vakantie is vluchtgedrag. Alleen op vrijdagavond werkt ze “meestal niet”. Maar dat is het dan wel. (-) Regelmatig is ze hele weekenden aan de slag. Een dossier doornemen, vakliteratuur bijhouden. Ze wil per se de laatste stand van de jurisprudentie kennen. Ze kan ook plezier beleven aan een juridische redenering.’

In contacten met cliënten houdt ze de regie strak in handen, zo liet Weski aan Jensma weten. ‘Ik ben daar dominant in, ja. Hoewel er ook zaken zijn waarin je meer samen bezig bent. Maar als ik iets niet wil, doe ik het niet. Doe wat u wilt, zeg ik dan. Maar niet met mij.’

Op de bijgaande foto zien we haar afgebeeld in een houding die sterk doet denken aan een Japanse Zen-leraar. Weski draagt tot op haar enkels een lange zwarte kimono, haar beide armen heeft zij licht gebogen over haar bovenlichaam. Haar ogen zijn traditioneel zwart omrand en het hoofdhaar heeft een zwarte spoeling gekregen. In haar donkere werkkamer wordt zij omgeven door Afrikaanse maskers. Ze is een bijzondere verschijning en stáát ergens voor. In een interview met het Advocatenblad zei Weski in 2020 dat ze ‘professionele afstand houdt tot haar cliënten’. Met elkaar lunchen is uit den boze.

Weski kreeg als adovcaat landelijke bekendheid dankzij de Ramola-zaak. In deze strafzaak uit 1993/1994 werd een groot aantal verdachten, behorende tot drie Marokkaanse families, in verband gebracht met grootschalige handel in cannabis. Het verdiende geld werd via de Rabobank doorgesluisd naar familie in Marokko. Vandaar de aanduiding Ramola: een samentrekking van ‘Rabobank’ en ‘money laundering’. Met de drugshandel in Nederland, Frankrijk en Duitsland zou in acht jaar tijd honderden miljoenen guldens zijn verdiend. In de afgeluisterde telefoongesprekken hadden de verdachten het over ‘cassettes’, ‘biggetjes’ en ‘tapijten’.

De zaak kwam aan het licht na een melding door de Rabobank van ongebruikelijke wisseltransacties. Aanvankelijk startte het onderzoek te Utrecht, maar op grond van aanwijzingen dat het geld werd ingezameld bij een aantal Rotterdamse adressen werd het onderzoek overgenomen door de regiopolitie Rotterdam-Rijnmond.

Het rechercheonderzoek, met niet minder dan zestien rechercheurs, nam meer dan achttien maanden in beslag. Vanwege het gesloten karakter van de criminele organisatie en de sterke familieverbanden werd noodgedwongen een (betrouwbare en geregistreerde) informant uit het criminele circuit ingezet, die vier keer heroïne en cocaïne van de groep kocht. Niet om bewijs tegen personen te verkrijgen, maar om het tactische onderzoek te sturen. In totaal achttien personen werden vervolgd. De afloop van de zaak stelde echter velen teleur.

Weski hield Marokkaanse drugscriminelen uit de cel

De Rotterdamse strafrechter verklaarde het Openbaar Ministerie (OM) op belangrijke punten niet ontvankelijk. De politie en het OM zouden in de opsporing oncontroleerbaar te werk zijn gegaan. Het OM wilde op een aantal vragen geen antwoord geven, omdat dan de identiteit van de informant bekend zou worden en zijn leven in gevaar gebracht. Wanneer dat het geval is, zo oordeelde de rechter, is het onmogelijk zelfstandig te toetsen of de wederpartij van de informant niet door de informant is uitgelokt. Consequentie van dit alles was dat de verdachten op vrije voeten werden gesteld. De twee geldwisselaars kregen slechts tweeëneenhalf jaar cel.

Het OM ging bij het Hof in hoger beroep en op grond daarvan werd de zaak heropend. Maar de verdachten waren toen al gevlogen: met Royal Air Maroc – eerste klas – naar hun Marokkaanse thuisbasis.

Weski was de advocaat van de Marokkaanse families. In haar pleidooi stelde ze de ‘illegitieme inbreng van een politie-informant’ nadrukkelijk en succesvol aan de orde. De verdachten waren dan ook vol lof over Weski. De afloop van de rechtszaak was voor haar een persoonlijke overwinning.

in 1995 vloog ik naar Nador, in het noordoosten van Marokko, vlakbij de grens met Algerije. Ik was benieuwd waar het misdaadgeld was gebleven. Met een gammele taxi werd ik naar Driouch gebracht, een dorp in het Rifgebergte waar de drie families in de Ramola-zaak vandaan kwamen.

Twee gebouwen trokken meteen mijn aandacht: de dependances van de Wafabank en de Crédit du Maroc. Boven de toegangsdeur van de Crédit hing een spandoek met de tekst: Bienvenue à nos ressortissants Marocains ’á l’étranger. Bij mijn wandeling stelde ik vast dat er recent enorme bouwactiviteiten hadden plaatsvonden. Een riante villa had zelfs een zwembad op het dak. Ook de moskee was compleet nieuw.                                                                           

Het kon niet anders of deze activiteiten waren gefinancierd met de vele miljoenen aan drugsgeld uit Nederland. In de hoofdstraat, de Rue Nador, zag ik ook enkele BMW’s uit de superklasse en gloednieuwe Mercedessen voorbijrijden – met Nederlandse kentekenplaten. Vragen stellen doe je niet in zo’n omgeving. Ik zag het al voor mij: ‘Waarom wilt dit weten? Waar komt u vandaan? Hebt u een vergunning om deze vragen zomaar te stellen?’

Weski wantrouwt de overheid en dan vooral het OM

In 2015 werd een zus van Taghi bijgestaan door een advocate van Weski’s kantoor. Het jaar daarop was Weski advocaat van Ridouan Taghi in een civiele zaak. In 2019 werd zij zijn spil-advocaat in het Marengo-proces, waarin hij hoofdverdachte is. Weski was in een eerdere fase al advocaat van Naouffel F., alias Noffel, die in nauw contact stond met Ridouan Taghi en Rico R., beter bekend als ‘Rico de Chileen’, die wordt gezien als een belangrijke partner van Taghi.

Weski, zo weten we, wantrouwt de overheid en dan vooral het Openbaar Ministerie. ‘Justitie belazert je waar je bij bent,’ zei ze in het eerdergenoemde NRC-interview. ‘Ze griezelt van een overheid die op allerlei manieren de burger bejaagt, beluistert en in de gaten houdt,’ voegde Folkert Jensma eraan toe.

Maar als burger zou je natuurlijk ook kunnen griezelen van criminelen van het type Ridouan Taghi. Dan gaat het over het laten vermoorden van mogelijke concurrenten en tegenstanders. In de woorden van Taghi: ‘Ze laten slapen’.

Dat advocaten onderdeel kunnen zijn van een criminele organisatie is voor Nederland een nieuw gegeven. De maatschappelijke impact van de zaak, en eerder van het strafbare handelen van media-advocaat Yoessef Taghi, is dermate groot dat door de Tweede Kamer inmiddels wordt aangedrongen op nieuwe regelgeving.

Hans Werdmölder is criminoloog en antropoloog. Hij is onder meer de biograaf van prof A.N.J. den Hollander: Den Hollander – Dwars boegbeeld van de Nederlandse sociologie. Het boek is een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal en HIER te koop.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht ‘Doe wat u wilt, maar niet met mij’: de zichtbare sporen van Inez Weski in het Rifgebergte  verscheen eerst op Wynia's Week.

Anonieme advocaten houden zich niet aan hun geheimhoudingsplicht of hun identiteit wordt door anderen onthuld. De ene na de andere advocaat pakt na een onverkwikkelijk incident zijn biezen. Het concept van de kroongetuige rammelt aan alle kanten, drie personen (gelinkt aan de kroongetuige) worden op klaarlichte dag afgeknald. Een rechter-commissaris stapt op na een poging tot wraking door de verdediging en advocaten worden ervan beschuldigd vertrouwelijke informatie te hebben doorgespeeld. De media-advocaat en neef van de hoofdverdachte wordt gearresteerd op beschuldiging te zijn opgetreden als doorgeefluik van de hoofdverdachte. Een rechter wil gedurende de rit opstappen, een groot aantal betrokkenen moet beveiligd worden.

Kers op de taart

De spreekwoordelijke kers op de taart is de recente aanhouding van Inez Weski, de gothic strafpleiter van de hoofdverdachte Ridouan Taghi. Weski wordt ervan verdacht gegevens te hebben doorgespeeld aan de criminele organisatie van Taghi. Na een verzoek van de Orde van Advocaten Rotterdam werd ze vorige week door de Raad van Discipline geschorst van het tableau.  

De eerste zitting in het  Marengoproces vindt plaats op 23 maart 2018. Er staan in totaal zestien verdachten terecht, onder wie de hoofdverdachte Ridouan Taghi. De aanklacht tegen de groepering rond Taghi is dat zij verantwoordelijk is voor zes moorden, vier pogingen daartoe, vier voorbereidingen tot moorden en het voorbereiden van een explosie in een spyshop in Nieuwegein. Taghi zou opdracht hebben gegeven tot de moorden en gaf leiding aan de criminele organisatie.   

Taghi is op 16 december 2019 op zijn geheime verblijfplaats in Dubai aangehouden, naar Nederland overgebracht en verblijft sindsdien in de speciale extra beveiligde EBI-gevangenis in Vught. Taghi zegt het document van zijn aanhouding te hebben getekend met ‘een zak half over zijn hoofd’: ‘Ik heb gezegd: stuur mij maar naar Marokko. Daar is geen mediacircus.’

Ondanks zijn opsluiting in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught, die ook als Huis van Bewaring dienst doet, was Taghi in staat leiding te blijven geven aan zijn criminele organisatie. Een vluchtpoging werd verijdeld. Youssef Taghi fungeerde als media-advocaat, daaraan was een gesprek met de plaatselijke deken voorafgegaan. Die had hem geadviseerd niet als advocaat van een familielid op te treden. De neef zit nu een celstraf uit van 5,5 jaar.

Miljoenen PGP-berichten

Centraal in het Marengoproces staan de verklaringen van de kroongetuige Nabil B. Die markeren, in combinatie met de inhoud van miljoenen ontsleutelde PGP-berichten, in de zomer van 2017 de start van het strafrechtelijke onderzoek. Tijdens het proces zegt Ridouan Taghi dat hij Nabil B. niet kent. Door de hoge scheidingswand van de getuigen-cabine valt Nabil voor Taghi ook moeilijk waar te nemen. Hij kan hem niet recht in de ogen kijken. ‘Het enige wat ik zie is zijn leugenachtige puntneus,’ zegt Taghi.

De advocaat van Taghi in het proces is strafpleiter Inez Weski, een opvallende verschijning en volgens haar collega’s een kundig advocaat  Op 17 oktober 2019 maakt Weski bekend te overwegen te stoppen met de verdediging van Taghi, omdat ze van mening is dat justitie traineert en haar cliënt daardoor geen eerlijk proces kan krijgen. Na enig aandringen maakte ze bekend de verdediging van Taghi te willen voortzetten.

Er worden ook grote blunders gemaakt. Zo is de foto van de kroongetuige Nabil B. vier keer per ongeluk in de dossiers van alle verdachten beland. Het OM noemt het een ‘buitengewoon pijnlijke fout’, maar zegt dat zulke dingen nu eenmaal kunnen gebeuren waar mensen werken. Misdaadverslaggever Peter R. de Vries noemt het een ‘megablunder’. Ook blijkt dat Nabil B. in het geheim berichtjes heeft verstuurd op een Iphone die hij stiekem in zijn cel had. Al drie keer hebben de advocaten van de verdachten een wrakingsverzoek ingediend, omdat zij de rechters partijdig vinden. De wrakingskamer heeft alle verzoeken afgewezen. 

Lopende het proces worden nog eens drie moorden in de bovenwereld gepleegd. Op de broer van de kroongetuige Nabil B., op zijn advocaat Derk Wiersum en op de vertrouwenspersoon Peter R. de Vries. Er bestaat een sterk vermoeden dat Ridouan Taghi achter deze moorden zit. De boodschap van deze provocatieve moorden is dat niemand veilig is die optreedt in het belang van de kroongetuige. Nabil B. heeft nadrukkelijk gewaarschuwd voor dergelijke wraakmoorden. 

‘Een volkstribunaal waarbij we ons niet kunnen verdedigen,’ noemen de advocaten in augustus 2020 de grote Marengozaak. Op basis van ontsleutelde PGP-berichten stelde het Openbaar Ministerie dat strafrechtadvocaten Christian Flokstra en Leon van Kleef – werkzaam bij het kantoor Ficq & Partners – in 2015 vertrouwelijke onderzoeksinformatie hebben doorgespeeld aan handlangers van de destijds voortvluchtige Taghi. Uit die PGP-berichten viel ook op te maken dat zij grote contante geldbedragen zouden hebben aangenomen.                    

Het OM vroeg de deken – die toezicht houdt op de advocatuur – de zaak te onderzoeken. De deken stelde vast dat de advocaten tuchtrechtelijk niet verwijtbaar hebben gehandeld. Tegelijkertijd maakte de deken melding van het feit dat het advocatenkantoor Ficq & Partners niet langer contante betalingen mag aannemen en moet stoppen met het bijstaan van meerdere verdachten in dezelfde strafzaak. Het was het eerste noemenswaardige incident in het strafproces.

Aanklager, rechter en beul tegelijk

Volgens advocaat Flokstra stelde de zaaksofficieren zich op als aanklager, rechter en beul tegelijk. In hun belang moet alles wijken en worden ‘advocaten voor de bus gegooid zonder dat zij zich kunnen verdedigen’. Volgens hem is er sprake van ‘boze opzet’ waarbij ‘lastige mensen in toga doelbewust’ worden beschadigd. Misschien is het tegendeel eerder waar. Een rechter-commissaris stapte tussentijds op nadat zij (zonder succes) gewraakt werd door advocaat Meijering.

Een lid van het OM zou in het voorjaar van 2021 de naam van de anonieme advocaat die drie familieleden van Nabil B. bijstond, gelekt hebben aan Telegraaf-verslaggever John van den Heuvel. Deze anonieme advocaat was Royce de Vries, de zoon van Peter R. de Vries. Tegelijkertijd fungeerde Peter R. de Vries als vertrouwenspersoon van Nabil B., mede door het wegvallen van zijn advocaat Derk Wiersum. Je vraagt je af of hier niet sprake is van belangenverstrengeling.

Van den Heuvel deed zijn gewraakte uitspraak op de dag dat kroongetuige Nabil B. bekendmaakte dat hij geen verklaringen meer wilde afleggen. In een video daarover openbaart Van den Heuvel dat het kantoor van Royce de Vries ‘allerlei rekeningen’ naar het OM stuurde namens de familie van Nabil B. Met dit bericht kwam ook de naam van de zoon van De Vries in de openbaarheid, dus ook bij de hoofdverdachte Ridouan Taghi. Die voelde zich dubbel gepakt.

Een ‘misdadig lek’

Peter R. de Vries was furieus over het lekken van de naam van zijn zoon, die daarna persoonlijke beveiliging wilde hebben en zich gedwongen zag de verdediging van de familie van Nabil B. neer te leggen. ‘Je hebt niet overdreven toen je verleden week zei dat het OM alles zou lekken,’ aldus De Vries in een appje aan een contact bij de politie. Hij noemde de actie van het OM – in feite ging om het lekken uit ‘kringen rond het OM’ – zelfs ‘misdadig’. Zowel het OM als Van den Heuvel wilden op de kwestie niet reageren.

De Telegraaf werd vervolgens door de familie De Vries en het advocaten-kantoor De Vries & Kasem verweten de raadsman in gevaar te hebben gebracht. Met het verwijderen van de gewraakte passage was de zaak nog niet afgedaan. Op 23 juni 2021 deed Royce de Vries, namens de drie familieleden van Nabil B., aangifte tegen het OM wegens het schenden van het ambtsgeheim. Ze waren ervan overtuigd dat het OM de informatie aan Van den Heuvel heeft gelekt. ‘Kennelijk wordt anonimiteit met een vingerknip opgeheven en worden levens in gevaar gebracht,’ schreef Royce de Vries in de aangifte.

Op 6 juli 2021 werd een moordaanslag gepleegd op Peter R. de Vries. Daarmee liep de tragiek verder op. Op 18 juli zou hij aan zijn verwondingen overlijden. Het werd gezien als de ultieme wraak van Taghi. Heel Nederland was diep geschokt, maar onkundig over wat er allemaal aan was voorafgegaan.

Hoewel De Telegraaf – tot 1987 de werkgever van Peter R. de Vries – meende dat er ‘niet onrechtmatig’ was gehandeld, is er daarna onderhandeld over een vergoeding aan Royce de Vries. Onduidelijk is hoeveel geld er precies mee is gemoeid, maar volgens meerdere bronnen zou het gaan om een bedrag van meer dan 100.000 euro.

Royce de Vries heeft inmiddels de verdediging van de familie B. neergelegd. Khalid Kasem, kantoorgenoot van Royce de Vries, was advocaat van een andere verdachte in het Marengoproces. Ook hij heeft de verdediging neergelegd. Kasem is tegenwoordig presentator van de talkshow Khalid & Sophie bij BNN/VARA.   

Een krachtig signaal aan de moordenaars

Volgens de nieuwe advocaten van Nabil B., De Jong en Schouten, kan de rechtbank in de Marengozaak een ‘krachtig signaal geven aan de moordenaars van zijn broer, advocaat en adviseur’: door de kroongetuige op de dag van het vonnis vrij te laten. Zij menen dat Nabil B. recht heeft op een kortere straf dan geëist, omdat het Openbaar Ministerie en de overheid de belangen van de kroongetuige en zijn familie ernstig heeft geschaad.     

Sinds maart 2023 hebben beide advocaten de verdediging van Nabil B. neergelegd. Vanwege hun geheimhoudingsplicht kunnen zij over het motief niets zeggen. Behalve Nabil B. zijn ook Taghi en zijn medeverdachten Mao en Mario R. sinds de aanhouding van Inez Weski zonder advocaat.                

Falende beveiliging

Het Marengoproces is, tegen wil en dank, een carrousel van fouten, blunders en incidenten geworden, waar iedereen zijn steentje aan bijdraagt, waar partijen rollebollend over het gerecht gaan en waar familieleden en advocaten van de kroongetuige op klaarlichte dag worden vermoord. De ene na de andere advocaat gooit het bijltje erbij neer. De ene na de andere betrokkene en zijn familieleden moeten worden beschermd. Begin maart kwam een vernietigend rapport uit van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de beveiliging van mensen die zijn vermoord. Op grond hiervan draagt de hoofdofficier van het OM, Rutger Jeuken, de beveiliging van de familie van Nabil B. over aan een ander.

Aan de belangen van de gemiddelde burger wordt volledig voorbij gegaan. Het Marengoproces heeft de schatkist inmiddels een vermogen gekost. Geen probleem, de belastingbetaler betaalt. 

Hans Werdmölder is criminoloog en antropoloog. Hij is de auteur van het boek ‘De ongelijke strijd tegen de zware misdaad. Opsporing, bestrijding en vervolging’. Walburg Pers, 2023. 

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Het Marengoproces: flaters, stommiteiten en ongelukken op kosten van de belastingbetaler verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit type crimineel beschikt zelfs over invloed en slagkracht als hij gevangen zit in een Extra Beveiligde Inrichting (EBI), zoals die in Vught. Er bestaat een redelijk vermoeden dat Taghi vanuit  de gevangenis opdracht heeft gegeven tot de moorden op de broer van de kroongetuige Nabil B., op zijn advocaat Derk Wiersum en de vertrouwenspersoon Peter R. de Vries.  

De broer

‘Als ze me niet te pakken krijgen, pakken ze een broer’, zo laat Nabil B. aan justitie weten als hij in 2017 besluit om kroongetuige te worden in het grote Marengoproces. Het Openbaar Ministerie wijst Nabil B. twee gesprekspartners toe. Met de ene officier van justitie moet hij zijn kroongetuigendeal sluiten, met de ander een overeenkomst over de bescherming van hemzelf en zijn familie. Dat heeft geleid tot onwerkbare afspraken. Zo heeft ook de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) onlangs in een snoeihard rapport vastgesteld.

Na de moord op de broer van de kroongetuige hebben de Nederlandse opsporingsautoriteiten, en ook de huidige minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz, diverse keren advies gevraagd aan hun Italiaanse collega’s, te beginnen na de moord op Redouan B., de broer van kroongetuige Nabil B.

Volgens de Italiaanse onderzoeksrechter Nicola Gratteri moest Nederland speciale wetten aannemen en daar geen tijd mee verspillen. Minister Yeşilgöz kwam met het voorstel om de kring van kroongetuigen uit te breiden.  Dat kwam haar op harde kritiek te staan van advocaten.

Na de moorden op Derk Wiersum en Peter R. de Vries krijgt Nederland wederom veel kritiek over zich heen. ‘Nederland onderschat de maffia,’ aldus boevenvanger Gratteri. Zwaardere straffen, een betere toe- en uitrusting van de recherche, verdergaande regelgeving, complete isolering van de gevangengenomen maffiosi en meer mankracht zijn ‘de Italiaanse lessen’.

Pas na de moordaanslag op Peter R. de Vries krijgt het hogere kader van het OM in de gaten dat we in ons land te maken hebben met een ander type crimineel. Er zijn maatregelen genomen, zo meldt de hoogste baas van het OM, Gerrit van der Burg. Het OM zegt dat kroongetuigen voortaan streng worden gescreend op zaken als motivatie, psychische weerbaarheid, gedrag, toekomstmogelijkheden en beveiliging.

Bij de ‘intake’ wordt ook gekeken naar de kring rond de kroongetuige. Zo kunnen personen uit de omgeving van de getuige worden weggehaald voor de deal kan beginnen. Wie in Italië bescherming nodig heeft, kan en mag dat niet weigeren. Er wordt een zwaar advies- en toetsingstraject doorlopen voordat een deal met een kroongetuige tot stand komt.

Waarom werd beveiliging geweigerd?

Blijft de vraag waarom de dringende verzoeken van Nabil B. om persoonsbeveiliging van zijn familie tot twee keer toe zijn afgewezen. Na de moord op zijn broer zou het OM spreken over ‘een verkeerde inschatting’. Maar wat zijn toezeggingen aan een kroongetuige waard als de staat een kroongetuige, zijn familie en vertrouwenspersonen niet kan of wil beschermen?              

De Nederlandse misdaadbestrijders zouden van de Italiaanse misdaadbestrijding veel kunnen leren. De belangrijkste les is om je als misdaadbestrijder in hun positie te verplaatsen. Dat vereist grondige kennis over het functioneren van de georganiseerde misdaad en de maffia. Daar gaat het al mis, die kennis is er niet. Als officier van justitie op je vakantie het boekje Gommorra van Roberto Saviono lezen, zet geen zoden aan de dijk.

Naïviteit en onderschatting

Lange tijd was ook sprake van complete naïviteit en onderschatting. Dat blijkt wel uit de reactie van procureur-generaal Theo Hofstee in zijn afscheidsinterview in NRC (9 november 2022): ‘De dood van de broer van Nabil B. was een mokerslag voor iedereen die bij zijn deal en de totstandkoming daarvan betrokken is geweest. Wij kennen dit helemaal niet in ons professionele handelen: iemand die naar we aannemen wordt vermoord omdat hij de broer van een kroongetuige is. Het is vreselijk voor zijn familie. En het heeft grote gevolgen gehad voor onze manier van werken.’ Wat precies die gevolgen zijn komen we niet te weten.

Het OM heeft ook weinig zicht en controle op de beveiliging van getuigen en advocaten. In het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) wordt opgemerkt dat door miscommunicatie en geblunder cruciale signalen niet tijdig op de goede plek terecht kwamen. In Nederland wilden zowel Derk Wiersum als Peter R. de Vries hun eigen bescherming regelen. Zij stoorden zich aan de amateuristische fouten van de beveiligers. De Vries wilde ook geen bodyguards om zich heen omdat hij dan zijn confidentiële werk niet kon doen.

In De Volkskrant meldde De Vries dat structureel sprake is geweest van ‘escalerende tegenwerking van OM-medewerkers’. Zo was het niet mogelijk om tot basale afspraken te komen. Vanuit het oogpunt van zijn eigen veiligheid, en het feit dat De Vries geen bodyguards om zich heen duldde, had het OM moeten concluderen dat De Vries niet zou mogen optreden als vertrouwenspersoon van de kroongetuige. Wederom een blunder. En van voortschrijdend inzicht is tot nu toe weinig gebleken.

Hans Werdmölder is criminoloog en antropoloog. Hij publiceert regelmatig in Wynia’s Week. Zijn jongste boek is De Ongelijke Strijd tegen de Misdaad.

Wynia’s Week heeft een unieke formule. Iedereen kan kennis nemen van de inhoud. Dat wordt mogelijk gemaakt door de betalende abonnees, lezers, kijkers en luisteraars. Doet u al mee? Hartelijk dank!

Het bericht Ophouden naïef te zijn: Italiaanse lessen voor Nederlandse misdaadbestrijders verscheen eerst op Wynia's Week.

Al langer is bekend dat Van den Heuvel op een dodenlijst van het netwerk van Ridouan Taghi stond, en wellicht zelfs staat. Na de moord op De Vries spoorde ik het Openbaar Ministerie aan om te onderzoeken of de daders vervolgd konden worden voor moord met een terroristisch oogmerk. Nu de vermoedens steeds sterker worden dat Van den Heuvel ook het slachtoffer van zo’n daad kan worden, is het zinnig dat debat wederom te voeren.

Verschil tussen moord op Van Gogh en De Vries

Wat is het verschil tussen de moorden op Theo van Gogh en die op Peter R. de Vries? In beide gevallen betrof het een moord op een bekende Nederlander, op journalisten en opiniemakers. Beide moorden vonden overdag plaats, op straat, in de nabijheid van omstanders.

De impact op de bevolking was immens. Mensen waren gechoqueerd en veel Nederlanders betuigden in tranen steun op de plaatsen delict. De collectieve verontwaardiging was groot en er heerste angst. Wie zal de volgende zijn?

Na de moord op Peter R. de Vries viel John van den Heuvel de georganiseerde misdaad aan: ‘hoe godvergeten slecht moet je zijn om dit te flikken?’ Hij impliceerde dat Ridouan Taghi – de vermoedelijke opdrachtgever – waarschijnlijk dacht dat misdaadjournalisten nu uit angst hun werk nu zouden neerleggen. Van den Heuvel en de meeste van zijn moedige collega’s deden dat niet.

Een primair verschil tussen de twee moorden is de intentie van de dader. Mohammed Bouyeri vermoordde Theo van Gogh vanuit het idee dat hij het goede deed, vanuit het idee dat hij Allah’s wet – die hij perfect en eeuwig acht – uitvoerde. Deze moord is een triest voorbeeld van het gevaar van extremistisch fundamentalistisch denken.

De intentie van de opdrachtgever van de moord op De Vries laat zich slechts raden maar het zal om eigen gewin gaan, of dat nu om zijn financiële situatie gaat of om zijn status. Beide moorden behoren tot de ergste gewelddaden uit de recente Nederlandse geschiedenis, maar wat is erger? Degene die iemand vermoordt vanuit het absurde idee dat een hogere wet of entiteit dit vereist en dat de moord ‘het goede’ is, of iemand die willens en wetens een ander vermoordt om er zelf beter van te worden?

Terrorisme

De moord op Theo van Gogh wordt als ‘terroristisch’ geclassificeerd, maar wat maakt iets tot terrorisme? Volgens de wetgever gaat terrorisme over een doel dat ziet op (a) het aanjagen van ‘ernstige vrees’ bij (een deel van) de bevolking, op (b) het een overheid of internationale organisatie wederrechtelijk ‘dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden’, of op (c) het ernstig ontwrichten of vernietigen van ‘de fundamentele politieke, constitutionele, economische of sociale structuren van een land of internationale organisatie’ (artikel 83a Wetboek van Strafrecht).

Bij zowel Mohammed Bouyeri als bij de verdachte Ridouan Taghi zou beargumenteerd kunnen worden dat aan alle drie de juridische voorwaarden van terrorisme wordt voldaan.

De AIVD en NCTV voegen daaraan de eis van een ideologisch motief toe. Voor de wetgever is het motief achter de drie doelen van het terroristisch oogmerk niet zozeer relevant, wellicht omdat het voor de politie, het OM en de rechter vaak moeilijk is om het motief van een daad te achterhalen. Maar afgezien van die praktische reden, is een ideologisch motief nodig om van terrorisme te kunnen spreken?

De overkoepelende vraag is wellicht wat de meerwaarde van een label zoals terrorisme is. Dat label kan de staat bijzondere bevoegdheden geven bij daden, en wellicht zelfs bij groeperingen, die het voortbestaan van onze samenleving proberen te bedreigen. Geldt dat laatste niet voor zowel Mohammed Bouyeri als Ridouan Taghi? En zo bezien, in hoeverre is het wenselijk om Taghi anders te behandelen dan Bouyeri?

Ontwrichting van de democratische rechtsstaat

In 2017 wilde Nabil B. verklaringen afleggen over een reeks liquidaties in de onderwereld. Die strafzaak, Marengo, richt zich op de opdrachtgevers daarvan, Ridouan Taghi en diens rechterhand. Sindsdien wordt Taghi verdacht van allerlei nieuwe bedreigingen en moordopdrachten.

Hoe zijn de moord op de broer van de kroongetuige Nabil B. in maart 2018, de moord B.’s advocaat Derk Wiersum in september 2019, de moord op Peter R. de Vries in juli 2021, de bedreigingen richting minister-president Mark Rutte en prinses Amalia in september 2022, en het nieuws dat John van den Heuvel een potentieel doelwit was of is, te duiden? Gaat daar niet de boodschap van uit dat wie vijanden van het netwerk van Taghi wil bijstaan het met diens leven zal bekopen? Staat dit een eerlijke procesgang niet in de weg?

Daarnaast lijkt er ook sprake te zijn van politieke beïnvloeding door intimidatie. Welk doel kan het dienen om de minister-president en een prinses te bedreigen? Het is hoogst onwaarschijnlijk dat zulke dreigingen leiden tot vrijspraak voor de bende van Taghi, maar denkt zijn organisatie wellicht toch dat politici, officieren van justitie of rechters zullen bezwijken onder zulke druk?

En wat als de premier of de prinses ontvoerd zou zijn geweest? Zou Nederland dan zijn overgegaan tot een ruiling van de gedetineerde Taghi voor de ontvoerde? Het zijn allerlei voorbeelden van wat als een ontwrichting van onze democratische rechtsstaat kan worden gezien.  

De verdenkingen tegen Taghi lijken aan alle vereisten van terrorisme te kunnen voldoen. Er wordt angst bij een groot deel van de bevolking gecreëerd, er gaat een politieke druk van uit en het ontwricht de samenleving. De meest extreme vormen van georganiseerde misdaad moeten daarom als terrorisme kunnen worden geclassificeerd.

Bart Collard is criminoloog en publiceert regelmatig in Wynia’s Week. Hij schrijft een proefschrift over de rol van ideologie bij islamitisch terrorisme.

De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Is er nog onderscheid tussen drugsboeven en terroristen? verscheen eerst op Wynia's Week.

Kees Sietsma is opgegroeid in een groot gereformeerd onderwijzersgezin uit Nijkerk. Hij werkte hard, was slim en energiek. Sietsma kreeg landelijke bekendheid door zijn rol als recherchechef bij de ontvoering van bierbrouwer Alfred Heineken en zijn chauffeur. Die zaak duurde drie weken; ingewikkelde opsporingszaken namen daarentegen meer dan twee jaar in beslag.       

Eén zaak is heel bijzonder: De moord op een Japanse toerist die geen moord blijkt te zijn. De recherche heeft werkelijk alles uit de kast gehaald, zelfs hypnose, om de zaak op te lossen. De toerist bleek uiteindelijk te zijn overleden aan een overdosis heroïne. De hartverscheurende brief van de vader van het slachtoffer heeft Sietsma bewaard en gekoesterd.

Bekentenis is geen bewijs

De jonge Sietsma leerde het politievak vooral uit de praktijk: het verslag leggen van omvangrijke zaken in processtukken, het op touw zetten van een pseudokoop-actie, onderhandelen met criminelen, een misdaad reconstrueren en de stelregel dat een bekentenis nog geen bewijs is.                 

In 1976 werd Sietsma chef van de narcoticabrigade. Daar kreeg hij te maken met discutabele opsporingsmethoden. Rechercheurs moesten op eieren lopen, want de pseudokoop mocht in de rechtszaal niet bekend worden. Het was daarom nodig het elastiek van de wetgeving zodanig op te rekken dat een zaak de rechterlijke toets kan doorstaan.

Hoge Toorenaars

Sietsma kwam ook hard in aanraking met zijn baas Gerard Toorenaar. In de jaren zeventig was Toorenaar een icoon. Hij was de eerste autoriteit die stelde dat drugshandel de voedingsbodem is van alle ernstige criminaliteit. Bij de opsporing hanteerde Toorenaar een eigen interpretatie van het Wetboek van Strafvordering: ‘Is het niet verboden, dan is het toegestaan’. Hij werd zelfs ‘corrumptief’ genoemd.

Mede vanwege zijn solistisch optreden en het gebruik van dubieuze informanten werd Toorenaar overgeplaatst naar het Bureau Lijnbaansgracht, waarna hij de eer aan zichzelf hield. Tijdens zijn afscheidsreceptie, met als gasten Pistolen Paultje en Frits van de Wereld,  vloog een vliegtuigje boven de hoofdstad, met op de sleep de tekst ‘Hoge Toorenaars vangen veel wind.’        

Sietsma wordt gezien als de architect van de pseudokoop en infiltratie als opsporingsmiddelen. Het heeft hem veel inspanningen gekost. Naar zijn inzicht was het onvermijdelijk dat een infiltrant over de schreef ging. Bij undercover-activiteiten mocht een infiltrant echter nooit initiatiefnemer zijn, wel katalysator. Die twee activiteiten liggen echter niet ver van elkaar. Een verkeerde opsporingsmethode en onwettige acties van infiltranten kunnen leiden tot verboden resultaten en door de rechter worden beschouwd als onrechtmatig bewijs.

IRT-affaire

In 1974 wees de Rotterdamse politiecommissaris Jan Blaauw al op moreel-ethische bezwaren en onvoldoende formele en wettelijke dekking rond het gebruik van infiltranten. De pseudokoop bleef een Amsterdamse methode.

De kwestie rond opsporingsmethoden krijgt landelijke bekendheid door de IRT-affaire. Het Interregionaal Rechercheteam (IRT) was een samenwerkingsverband van de politiediensten Amsterdam, Haarlem en Utrecht. Het team werd in 1988 opgericht om de randstedelijke georganiseerde misdaad te bestrijden. Het team maakte gebruik van bijzondere opsporingsmethoden, criminele informanten en undercovers.

De recherche hoopte met het gelegitimeerd doorlaten van grote hoeveelheden soft- en harddrugs de leiding van de misdaadorganisatie in beeld te krijgen. Dat mislukte volledig omdat de zogeheten ‘groei-informanten’ dubbelspel speelden. Na strubbelingen tussen de verschillende politiekorpsen werd het team in 1993 opgeheven. Al het bewijsmateriaal, verzameld door zo’n tachtig rechercheurs over een periode van drie jaar, werd nietig verklaard.

Alle opsporingsmethoden behoeven wettelijke basis

De Parlementaire Enquêtecommissie Opsporingsmethoden was van mening dat de zogenoemde Delta-methode onverantwoord was. Ook werd vastgesteld dat veel verantwoordelijken, onder wie procureurs-generaal, hoofdofficieren en officieren van justitie, alsmede de leiding van de verschillende politiekorpsen hun verantwoordelijkheden hadden verzaakt. Er was sprake van onvoldoende sturing en niemand heeft ingegrepen. Het gros van de korpschefs had beperkte ervaring met rechercheonderzoek en al helemaal geen verstand van de Delta-methode.

De commissie stelde aan de orde waarom wetgeving en richtlijnen zo lang op zich hebben laten wachten. Dat plaatste dienders voor grote dilemma’s, want wat moet je doen als de gebruikelijke opsporingsmethoden niet blijken te werken. Een aantal rechercheurs ging zelf het wiel uitvinden, met in hun achterhoofd de richtlijn van oud-commissaris Toorenaar: ‘Wat niet bij wet is verboden, is toegestaan.’ De IRT-affaire heeft ertoe geleid dat alle opsporingsmethoden een wettelijke basis moeten hebben. Ook de bevoegdheden van opsporingsambtenaren moeten expliciet in de wet worden vastgelegd.

Stilstand en verkramping

In zijn terugblik op deze woelige jaren zegt Sietsma: ‘De rechercheurs kregen de dreunen, niet de betrokken korpschefs.’ In het Tijdschrift voor Politie (2014)  is hij veel stelliger: ‘Je kunt wel roepen dat het nooit had mogen gebeuren en wie er allemaal fout zijn geweest, maar de vraag moet zijn: zijn er toentertijd de juiste vakbekwame mensen ingeschakeld om dat te managen?

Was het toezicht goed geregeld? Werd elke avond, voordat de infiltrant naar huis ging, proces-verbaal opgemaakt over wat er die dag gebeurd was? Zaten ze er bovenop? Het antwoord is nee. Het was te vrijblijvend geworden, was verworden tot het verzamelen van inlichtingen in plaats van bewijzen. Ik neem het mezelf kwalijk dat ik het estafettestokje niet goed heb doorgegeven.’

In het boek van Leistra en Jimmink zegt hij, niet bepaald bescheiden: ‘Als ik er destijds bij had gezeten, was er mogelijk geen IRT-affaire geweest.’ De lange nasleep van de IRT-affaire, de nadruk op de pas opgerichte wijkteams en het verplicht rouleren van dienders in verschillende functies, heeft geleid tot  stilstand en verkramping en nog veel grotere achterstanden in de opsporing.

Michiel Princen

De auteurs hadden Sietsma moeten confronteren met de inhoud van het boek (2015) van ex-rechercheur Michiel Princen. Princen is meer dan tien jaar als financieel analist werkzaam geweest bij de Amsterdamse recherche. Aan de hand van veel voorbeelden heeft Princen overtuigend aangetoond dat de Amsterdamse recherche zeer matig presteert.

Rechercheurs zijn ambtenaren. Ze hebben een ‘negen-tot-vijf’-mentaliteit, een aanzienlijk aantal wil vooral het eigen bureau schoon houden en ’s avonds thuis eten. De recherche is ‘gekooid’, gevangene van zijn eigen organisatie, is de mening van Princen. Veel liquidaties zijn nooit opgelost. Dit alles staat in schril contrast met wat Sietsma te berde brengt.              

Inmiddels had Sietsma de overstap gemaakt naar het bedrijfsleven. De reden voor zijn vertrek was dat hij onvoldoende steun kreeg van de pas benoemde politiechef Eric Nordholt. Die wilde wijkteams en basispolitiezorg. De Recherchedienst kwam op het tweede plan. Nordholt vond hem star en te weinig flexibel. Sietsma kreeg niet het vertrouwen en voelde zich behandeld als een trekpop. In het kader van wederhoor had ik graag de reactie van Nordholt willen lezen.

In 1988 werd Sietsma bij Philips Security Manager met als primaire opdracht de beveiliging- en bewakingsdienst in Nederland. Hij heeft het er vier jaar vol gehouden, maar Philips was niet echt wat hij zocht.                               

‘Morele binnenspiegels’

In 1992 begon hij aan een nieuwe job. Sietsma werd senior consultant bij de Britse firma Control Risks. Voor zijn klussen vloog hij de hele wereld over. Hij kreeg te maken met zaken als persoonsbeveiliging, afpersing, gijzelingen, ontvoeringen, stalking en andere dreigingen. Sietsma haakt af op het moment dat het hem duidelijk werd dat zijn werkgever gebruik maakte van dirty diggers om illegaal gegevens te verzamelen. Dat streek hem tegen de haren.

Ook Control Risks liet hem vallen want het bedrijf had geen behoefte aan principiële scherpslijpers. Achteraf is hij blij dat hij zijn rug heeft rechtgehouden. De waarden van zijn in de oorlog omgekomen halfbroers en zijn oom waren nog altijd zijn ‘morele binnenspiegels’                                        

In 2005 begon Sietsma zijn eigen beveiligingsbureau. How can I help you?  Wederom was hij wereldwijd actief om op te treden in crisissituaties. Interessant was zijn rol bij de kapingen van vrachtschepen in de Golf van Aden door Somalische zeepiraten. Ze vroegen hoge sommen losgeld, waarover onderhandeld moest worden met de rederijen. Als consultant heeft hij acht gijzelingen begeleid.  

Hagiografie

In het boek wordt Sietsma geportretteerd als ‘een natuurlijke autoriteit’, ‘warm en begripvol’, ‘een man met een missie’, ‘een man van principes’, ‘dominant en autonoom’,  ‘allesbehalve een man van grootspraak’, ‘behalve bescheiden en gedegen is hij integer,’ en tot slot ‘zijn dossierkennis is indrukwekkend’. Volgens de ondertitel van het boek schrijft hij zelfs geschiedenis. Door het continu bewieroken van een ongetwijfeld goede vakman en de weinig kritische bejegening maakt het boek op mij wel teveel de indruk van een hagiografie.                                          

Gerlof Leistra en Patricia Jimmink, Kees Sietsma uit de schaduw. Een Amsterdamse politiecommissaris schrijft geschiedenis, Amsterdam: Querido Facto, 2022.

Criminoloog en antropoloog Hans Werdmölder schrijft voor Wynia’sWeek over misdaad en misdaadbestrijding. Hij publiceerde een reeks boeken, waaronder recentelijk ‘Kansparels, mocro’s op het scherpst van de snede’

Wynia’s Week heeft een unieke formule. Ons online magazine is voor iedereen kosteloos beschikbaar. Dat wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Wordt u ook donateur? Hartelijk dank!

Het bericht Met oud-politiechef Kees Sietsma terug in de tijd: toen de politie onderhandelde met drugsbazen verscheen eerst op Wynia's Week.

Reporter Teun Voeten

Teun Voeten reist de wereld over en zoekt conflictgebieden op. Hij sliep met daklozen in New York, bezocht Afrikaanse oorlogsgebieden, fotografeerde ganggeweld in Honduras en komt al jaren in Mexico, waar het geweld van de drugskartels hem fascineert. Hij schuwt bloedige beelden niet en wil de rauwe werkelijkheid waarnemen en vastleggen, zo lijkt het. Voeten promoveerde op zijn boek The Mexican Drug Violence. Op verzoek van de lokale overheid schreef hij Drugs. Antwerpen in de greep van Nederlandse Syndicaten. Voor zijn nieuwste boek, Drug van de Duivel, reisde Voeten weer naar tal van conflictgebieden.

Drug van de Duivel behandelt de geschiedenis van methamfetamine en wijdt hoofdstukken aan wereldwijde speeltonelen van de handel: de Verenigde Staten van Amerika, Afghanistan, Myanmar, Thailand, Laos, Tsjechië, België en Nederland. Voeten spreekt met gebruikers, koks, politieagenten, bestuurders en rechters. Hij legt uit hoe hij in veel landen geen medewerking van de overheid krijgt wanneer hij vertelt dat hij bezig is met een boek over dit onderwerp. Over Afghanistan stelt hij: ‘Op het ministerie van Volksgezondheid daar word ik met alle egards behandeld, maar eenvoudige vragen stellen is een probleem.’

Ontmoeting met de auteur

Het Mexicaanse drugsgeweld heeft ook al jaren mijn interesse. In januari 2016 werd de leider van het Sinaloakartel, Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán Loera in Mexico gearresteerd en uiteindelijk uitgeleverd aan de Verenigde Staten. In de maanden daarvoor was hij voortdurend op de vlucht. Hij bouwde tunnels in en rondom safe houses en trof veiligheidsmaatregelen.

In augustus 2015 patrouilleerden de Belizean Defence Forces in de jungle, net ten zuiden van Mexico, omdat veel migranten illegaal de grens overstaken in dat gebied. In een volledig onbewoond gebied in het regenwoud troffen zij een kleine plek aan waar de bomen gekapt waren. In het midden stond een helikopter met een waarde van 3 miljoen Amerikaanse dollars, gevuld met jerrycans met brandstof. De helikopter, vermoedelijk een nogal prijzig vluchtmiddel van El Chapo, werd in beslag genomen.

Enkele maanden later nam een militaire piloot me mee naar een afgesloten militaire hangar en toonde me het voertuig. Dit verhaal bracht me in contact met Teun Voeten en resulteerde in een afspraak in café Barrera in Leiden. Voeten blijkt scherpe analyses te hebben omtrent het Mexicaanse drugsprobleem.

Megamethlabs in Nederland

Voeten legt uit dat de ‘ultieme laboratoriumsubstantie’ crystal meth voortkomt uit de ‘zeedruif Ephedra sinica’. De werkzame stof in die plant is efedrine. In Drug van de Duivel gaat Teun Voeten in op de voordelen van het productieproces van methamfetamine ten opzichte van andere harddrugs. Hij onthult daarbij geen geheime methodes; die staan al jaren openlijk op het internet.

Hoewel crystal meth op vele wijzen gemaakt kan worden, noemt Voeten benzyl methyl keton (BMK) als belangrijkste precursor van crystal meth. BMK kan worden gemaakt vanuit de ‘pre-precursor’ APAAN. Soms wordt APAAN geïmporteerd, maar soms wordt gewerkt met nog niet illegale ‘pre-pre-precursoren’ die worden bewerkt tot een soortgelijke stof. Deze handelingen vinden ook plaats in Nederland.

Voeten wijst erop dat ook in Nederland regelmatig ‘megamethlabs’ worden aangetroffen. Harde-kernsupporters van een Nederlandse voetbalclub bleken tussen 2009 en 2013 ook bezig te zijn met het vervaardigen van BMK uit APAAN, dat zij importeerden uit het buitenland. Terecht wijst Voeten op de lage pakkans doordat een lab gevestigd kan zijn ‘in een gewone keuken’.

Dealers weigeren meth te verkopen

Volgens Voeten is crystal meth in de Verenigde Staten ‘een epidemie geworden’. In veel landen is het de ‘drug of choice’ en gelet daarop ook ‘de aanjager van het geweld’ in Mexico. Voeten spreekt van ‘een onderklasse van consumenten bij wie zeer snel een behoefte en afhankelijkheidsrelatie te creëren is’. Soms ‘draait eenmalig gebruik onmiddellijk uit op een verwoestende verslaving’.

Er zijn allerlei motieven te onderscheiden waarom mensen methamfetamine gebruiken, maar hij wijst erop dat de drug ‘letterlijk ‘opium van het volk’ [is], een middel dat niet alleen troost en kicks levert, maar vooral de energie om steeds maar weer door te ploeteren totdat de gebruiker is opgebrand en als wegwerpproduct terzijde wordt geschoven’. Het gebruik van crystal meth kan leiden tot een paar dagen niet slapen. Voor sommigen is die verslaving ‘een elke dag opnieuw beleefde hel’. Sommige speeddealers – speed is ook een amfetamine – weigeren echter om crystal meth te verkopen ‘uit principiële overwegingen (…); omdat het de drug van de duivel is’.

Geen slachtofferloos delict

Nederlanders in allerlei soorten en maten gebruiken de drug: van werklozen tot burgemeesters, van criminelen tot rechters, zo stelt Voeten. Gebruikers kopen hun drug niet zo gauw op straat, maar eerder via het darkweb en vertrouwde dealers. Het gebruik ligt hier ogenschijnlijk echter nog niet zo hoog omdat het ‘een soort kaviaar is onder de amfetaminen’. Hier zijn zoveel andere vormen van amfetamine beschikbaar voor lagere prijzen dat gebruik van crystal meth minder interessant is. Het zou vooral genuttigd worden onder ‘gays die in de chemsexscene zitten’. Voeten wijst, zich baserend op onder andere rioolwatermetingen, echter op een toenemend gebruik.

In Michigan, ‘Meth Capital van Amerika’, stelt plaatselijke rechter Jason Elmore dat methamfetamine geen slachtofferloos delict is. Sterker nog, gebruikers plegen veelal andere strafbare feiten zoals inbraken, mogelijk om hun verslaving te financieren. Toch laat de internationale aanpak te wensen over. Voeten wijst erop dat sommige overheden liever hebben dat jongeren zich verdoven met drank en drugs, dan dat zij de regering bekritiseren. ‘Een gedrogeerde jeugd is beter dan een revolutionaire jeugd.’

Opmars in Nederland?

Volgens Voeten kent Nederland ‘mondiaal gezien de allerlaagste strafmaat en allerhoogste productie’. Hij wijst erop dat winsten bij methamfetamine twee- tot tienmaal hoger liggen dan bij xtc, waardoor het niet vreemd is dat ‘de productie en handel van synthetische drugs onderhand de handel in de klassieke drugs [beginnen] te overtreffen.’ Voeten wijst op een ogenschijnlijke toename van het aantal aangehouden Mexicanen die werkzaam zijn in Nederlandse methlabs. Mogelijk, zo volgt uit zijn boek, worden de koks ingehuurd als uitzendkrachten. Er wordt dan betaald voor hun kennis en vaardigheden.

Of er ook in Nederland Mexicaanse taferelen te verwachten zijn is moeilijk te voorspellen. Ondanks de moorden op bijvoorbeeld Derk Wiersum en Peter R. de Vries en de zware beveiligingsmaatregelen voor allerlei politici, advocaten en journalisten is het zo ver nog niet. Maar Voeten wijst er terecht op dat dit wel een reëel scenario wordt als gewelddadige subculturen, zoals die van jongeren in Rotterdam-Zuid en Amsterdam Zuidoost, zich gaan mengen in de handel in meth. We dienen ervoor te waken dat het vestigingsklimaat voor drugscriminelen niet steeds aantrekkelijker wordt.

Narcistisch superioriteitscomplex

Wanneer ik ten slotte met Voeten bel over Drug van de Duivel vraag ik hem wat Nederland ervan moet leren, mocht hij één punt kunnen maken. Hij wijst op het gevoel van onaantastbaarheid dat ons land nog steeds lijkt te hebben als het gaat om de georganiseerde drugsmisdaad: ‘Nederland heeft een narcistisch superioriteitscomplex. Wij denken dat we boven de natuurwetten verheven zijn, omdat we moreel voortreffelijk zijn.’ Nieuwe taboes, zoals  ‘drugsconsumptie aan de kaak stellen’, hebben zijn intrede gedaan, zo meent hij. Voeten noemt drugs ‘het smeermiddel van een kapitalistisch systeem’. De houding dat het hier wel zal blijven meevallen is naïef en gevaarlijk. Nederland, wees alert op de opkomst van de drug van de duivel.

Teun Voeten, Drug van de Duivel, uitgeverij Pelckmans, 2022, ISBN 978-94-6401-550-8, 22,50 euro.

Wynia’s Week verschijnt twee keer per week, 104 keer per jaar. Ons online magazine wordt volledig mogelijk gemaakt door de bijdragen van de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Nederland moet waken voor de Drug van de Duivel verscheen eerst op Wynia's Week.