Tot 2022 werden de Zweden Democraten ook door (centrum-)rechtse partijen nog buitengesloten, maar sindsdien regeren ze als invloedrijke gedoogpartner mee. Het bendegeweld werd sindsdien door de rechtse regering met enig succes bestreden en er kwam een strenger immigratie- en remigratiebeleid. Maar links in Zweden lijkt te profiteren van de hoge inflatie, onder meer een gevolg van hoge energieprijzen en van hoge defensie-uitgaven.

Politicoloog en historicus KEMAL RIJKEN kent zowel de Zweedse als de Duitse – en de Nederlandse – politieke situatie goed en pleit er in deze video van WWTV voor dat Nederland leert van de Zweden. Dat geldt dan met name voor de Zweedse ‘blokvorming’.

Lessen voor Jetten

Waar nu weer het kabinet-Jetten aanmoddert zonder duidelijke steun in het parlement is de situatie in Zweden duidelijker. Er zijn daar weliswaar 8 partijen, maar die zijn verdeeld in 2 duidelijke blokken van partijen die ook op langere termijn voor elkaar kiezen. Dat is ook democratischer, want de kiezer weet voor de verkiezingen waar hij of zij aan toe is.

Een dergelijke langdurige en betrouwbare blokvorming maakt het vooral voor een minderheidsregering ook makkelijker te regeren dan nu in Nederland het geval is. Daarbij moet wel worden gezegd dat Zweden de Eerste Kamer heeft afgeschaft, wat het regeren voor een minderheidskabinet ook simpeler maakt.

Twee of drie Nederlandse ‘blokken’?

Waar ‘Zweedse’ blokken in Nederland uit zouden kunnen bestaan? Kemal Rijken zou dan uitgaan van drie blokken: rechts, midden/middenrechts en links. Waarbij discussie kan ontstaan over de vraag of de VVD bij rechts of midden hoort en of Forum voor Democratie zich überhaupt mag aansluiten bij zo’n combinatie. In het geval van twee blokken (links en rechts) zou de VVD bij rechts horen en komt met name het CDA voor een dilemma te staan.

De video is ook te beluisteren als podcast

Wynia’s Week is uniek: gratis en voor iedereen, mogelijk gemaakt door de donateurs. Hartelijk dank!

Het bericht Zo kan een sukkelend Nederlands minderheidskabinet Zweedse lessen trekken verscheen eerst op Wynia's Week.

Massale bewapening

Twee keer eerder, in de twintigste eeuw, bewapende Duitsland zich massaal. In beide gevallen was dat voorafgaand aan een wereldoorlog. In de jaren voor de Eerste Wereldoorlog werd staal- en wapenproducent Krupp de grote monopolist in het toenmalige keizerrijk – daarbij aangespoord door de Duitse keizer zelf – en bouwde het zo’n beetje alle toenmalige bewapening: van complete slagschepen tot kanonnen en munitie. Rivalen werden door Krupp ondermijnd en stiekem opgekocht, zoals de kleinere maar innovatieve fabriek van Ehrhardt – later bekend als Rheinmetall.

In de jaren dertig bouwde Nazi-Duitsland opnieuw een groot leger op en weer kreeg Krupp een sleutelrol, al waren er inmiddels ook andere wapensystemen – zoals gevechtsvliegtuigen en tanks – en andere bedrijven in beeld. En nu, in de jaren twintig van deze eeuw, is het land opnieuw aan het herbewapenen geslagen en lijkt het het grootste en machtigste conventionele leger van Europa te krijgen.

Sinds de Russische inval in Oekraïne in 2022 is de Duitse defensie een hoognodige inhaalslag begonnen. Orders voor eigen gebruik en voor Oekraïne – vooral munitie, luchtverdediging, sensoren en pantservoertuigen – zijn verveelvoudigd. Krupp zelf bestaat niet meer, maar haar oude dochterbedrijf Rheinmetall is nu de barometer van de transformatie van de Duitse defensie-industrie. In 2025 boekte het bedrijf een omzet van bijna 10 miljard, een stijging van bijna 30% ten opzichte van 2024. Voor dit jaar groeit de omzet naar verwachting opnieuw met minstens 30%.

Maar het gaat niet alleen om orders. Een van de belangrijkste veranderingen sinds 2022 zit hem in het feit dat de Duitse defensiesector over de hele linie nieuwe industriële capaciteit opbouwt. Kijk naar de nieuwe munitiefabriek van Rheinmetall in Unterlüß, waar met bijna €500 miljoen investering ongeveer 500 directe banen zijn geschapen en 350.000 155-mm granaten per jaar kunnen worden gemaakt. Rheinmetall wil rond 2030 wereldwijd ongeveer 1,5 miljoen 155-mm granaten per jaar produceren. Ter vergelijking: de productie van die granaten steeg van 70.000 in 2022 naar – zo is de verwachting – ongeveer 1,1 miljoen in 2027, een spectaculaire capaciteitsuitbreiding. Die industriële opbouw is daarmee geen tijdelijke Oekraïne-piek meer, maar een structurele industriële expansie.

Industriële herstructurering

Rheinmetall heeft ook buiten Duitsland de productiecapaciteit voor uiteenlopende defensieproducten sterk uitgebreid, onder meer in Spanje, Hongarije, Litouwen, Australië, Zuid-Afrika, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Daarmee bouwt het concern bewust aan een Europees en wereldwijd productienetwerk. En Rheinmetall is niet het enige bedrijf dat deze strategie voert. De Duitse defensie-industrie richt zich niet alleen op orders van de eigen overheid en op export vanuit eigen land, maar creëert rond de Duitse moederbedrijven een internationaal netwerk van productievestigingen. Dat biedt een belangrijk strategisch voordeel: deze buitenlandse faciliteiten kunnen in de toekomst ook voor andere klanten produceren, zonder dat daarvoor de productiecapaciteit in Duitsland hoeft te worden aangesproken.

De Duitse defensie-industrie, waarvan Rheinmetall slechts één voorbeeld is, is in feite bezig aan een industriële herstructurering: bestaande wapenbedrijven groeien zeer snel, automobielbedrijven en toeleveranciers schuiven gedeeltelijk richting defensie, er worden nieuwe fabrieken gebouwd, buitenlandse bedrijven vestigen zich in Duitsland en Duitse concerns bouwen tegelijk capaciteit op in andere Europese landen.

Geen compleet nieuwe fabrieken

Ja, Duitsland wordt nu zelf ook een vestigingsland voor de internationale defensie-industrie. Buitenlandse topbedrijven, zoals onder meer het Noorse Kongsberg en het Zuid-Koreaanse Hanwha Aerospace, vestigen activiteiten in Duitsland of zoeken Duitse productiepartners.

Duitsland heeft inmiddels voldoende geld gereserveerd en orders uitgezet bij die industrie. De bottlenecks zitten in het verkrijgen van voldoende personeel, machinecapaciteit, explosieven, chemicaliën en andere materialen, motoren, elektronica, vergunningen, elektriciteit/infrastructuur en gespecialiseerde toeleveranciers. Dat betekent dat de groei van de sector waarschijnlijk steeds meer via overnames, joint ventures en conversie van bestaande industriële capaciteit zal plaatsvinden, en minder door het bouwen van compleet nieuwe fabrieken.

Duitsland heeft immers een enorme industriële infrastructuur die technisch uitstekend aansluit bij defensie: producenten van staal, aluminium, composieten, machines, keramiek, hydraulische systemen, motoren, transmissies, kabels, optica, elektronica, sensoren, software, naast automotive productielijnen, kwaliteitscontrole en logistiek: eigenlijk alles wat je nodig hebt voor een uitdijende defensie-industrie. De Duitse auto-industrie heeft bovendien zoals bekend een probleem: de traditionele productievolumes staan onder druk en capaciteit komt beschikbaar voor andere doeleinden.

Rheinmetall kondigde in februari 2025 aan twee voormalige Duitse automotive-fabrieken, in Berlijn en Neuss, om te vormen tot defensieproductielocaties. KNDS Deutschland doet iets vergelijkbaars met haar toeleveringsketen en opende in april 2026 in München een nieuwe productielijn voor haar Boxer pantservoertuigen in partnerschap met Dräxlmaier, een grote Duitse automotive supplier. Die gaat tien Boxer aandrijfmodules per maand produceren.

Duitse economie groeit weer

Het zal daarom niet verbazen dat de defensie-industrie sinds 2025 merkbaar zwaarder is gaan wegen in de Duitse economie. In 2026 is de sector zelfs zeer waarschijnlijk mede verantwoordelijk voor de omslag van jarenlange stagnatie naar lichte groei bij onze oosterburen, al is de sector nog lang niet groot genoeg om dé groeimotor van Duitsland te worden.

Wat gebeurt er nu? In het vierde kwartaal van 2025 groeide de Duitse Wirtschaft weer, met een nog wat magere 0,2%. Maar in het eerste kwartaal van dit jaar kwam daar nog eens een groei van 0,4% bij en in het tweede kwartaal nog eens 0,3%. Dat lijkt klein, maar voor Duitsland is het belangrijk en is het een keerpunt: de economie groeit weer, terwijl de industriële basis lange tijd onder druk stond. En defensie speelt daar rechtstreeks én indirect in mee. Want tegelijk met deze groei steeg de overheidsconsumptie, zegt het Statistisches Bundesamt (Destatis), door hogere federale uitgaven. En daar horen de fenomenaal gegroeide defensie-uitgaven natuurlijk bij.

Zichzelf versterkende groeicyclus

De Duitse herbewapening fungeert daarmee gedeeltelijk als een industriële stimulerings-politiek. Niet omdat Berlijn dat oorspronkelijk als economisch stimuleringsprogramma heeft bedacht, maar omdat defensie nu vraag creëert richting toeleveranciers in delen van de industriële economie die onder druk staan. Wat betekent dat voor de toekomst?

Als Duitsland de komende jaren in dit tempo blijft investeren in defensie én in de bijbehorende industriële capaciteit, kan een zichzelf versterkende groeicyclus ontstaan. Duitsland beschikt immers al over een van de grootste en meest complete industriële ecosystemen ter wereld. De Duitse defensie-industrie zou daardoor tussen 2026 en 2035 kunnen uitgroeien tot een sector met €150–200 miljard aan jaarlijkse directe en indirecte economische activiteit, vergelijkbaar met de omvang van een middelgrote Duitse industriële cluster. Als je ook de toeleveranciers uit de automotive-industrie, staal, chemie, machinebouw, elektronica en logistiek meetelt, is de economische betekenis van de defensieopbouw aanzienlijk groter dan de omzet van de klassieke defensiebedrijven.

Duitsland is ook hard op weg om zowat elk conventioneel wapensysteem te kunnen bouwen, van raketten en drones, luchtafweer, geschut, tanks, pantservoertuigen, gevechtsvliegtuigen, onderzeeboten en andere marineschepen tot munitie, sensoren, radars, etc. – dankzij prime contractors als Rheinmetall, KNDS Deutschland, Diehl Defence, Hensoldt, TKMS, Airbus Defence, MTU, RENK, OHB, Rohde & Schwarz en ESG en natuurlijk tientallen grote en middelgrote toeleveranciers.

Maar die defensie-industrie zal in – tegenstelling tot de twee eerdere herbewapeningsgolven van het land – eerder uitgroeien tot de kern van een internationaal netwerk dan tot een traditionele nationale industrie, met rond 2035 (op basis van aangekondigde en getekende opdrachten) als grootste klanten en productiepartners landen als Italië, Canada, Oekraïne (grotendeels door NAVO-landen gefinancierd), Noorwegen, Nederland, het VK en Roemenië. Nederland is overigens industrieel maar gedeeltelijk goed aangehaakt aan dit ecosysteem, hoofdzakelijk voor de productie van rijdend materieel voor de Koninklijke Landmacht (die volledig in de Duitse Bundeswehr is geïntegreerd).

Is hiermee een monster gecreëerd?

Maar rond 2035 kan de omzet van de Duitse wapenindustrie zomaar verdrievoudigd zijn en kan de sector goed zijn voor misschien 3–4% van de Duitse economie, in plaats van de relatief kleine niche-industrie die het tot voor kort was. In dat jaar zou Duitsland bovendien wel eens de tweede of in ieder geval de derde wapenproducent ter wereld kunnen zijn, vóór Frankrijk en op gelijke hoogte met China, als de Duitse budgetten en industriële investeringen blijven groeien. Die positie zal het land niet alleen te danken hebben aan extra geld, maar juist vanwege de aanwezigheid van de eerder genoemde prime contractors en hun enorme industriële toeleveringsbasis.

De oorlog in Oekraïne heeft Duitsland niet alleen gedwongen meer wapens te kopen, maar heeft tot de groei van een industriële capaciteit geleid waarmee het langdurig een grote conventionele oorlog kan voeren. De tijd zal leren of Berlijn daarbij mogelijk en passant een monster heeft gecreëerd in de vorm van een sector die haar groeispurt dankt aan spanningen en conflicten en die – in geval van detente met Rusland – op zoek zal moeten naar nieuwe markten om de investeringen terug te verdienen en haar aandeelhouders tevreden te houden.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Duitsland wordt opnieuw het wapenarsenaal van Europa verscheen eerst op Wynia's Week.

Anno 2026 debatteert het herenigde Duitsland over een ‘Parteiverbot’ voor Alternative für Deutschland (AfD), in de peilingen ruimschoots de grootste partij. Het Bundesamt für Verfassungsschutz bespioneert – als grondwetpolitie – leden van de AfD. Een ZDF-journalist ondervroeg onlangs Alice Weidel, AfD-fractieleider in de Bondsdag, zoals de Stasi ooit dissidenten ondervroeg.

Critici hebben een remedie: op de Berlijnse Muur volgt de ‘Brandmauer’, met als doel AfD buiten elke vorm van (mede)bestuur te houden. Het is echter niet uitgesloten dat de AfD op 6 september bij de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt (hoofdstad Magdeburg) niet alleen de grootste wordt, maar tevens een meerderheid van de zetels in de Landtag haalt. Op de cover van Der Spiegel werd AfD-lijsttrekker Ulrich Siegmund daarom ‘der gefährlichste Mann Deutschlands’ genoemd. Inderdaad, flinke porties DDR.

Professorenpartij

In Nederland kon de PVV een rol spelen in een gedoogconstructie (2010-2012) en een regeringscoalitie (2024-2025) en deelnemen aan stemafspraken. Voor de AfD geldt in Duitsland de banvloek. Duitse veiligheidsdiensten dichten de partij een ‘gesicherte rechtsextremistische Bestrebung’ toe. Een ‘kopje koffie doen’ met een Tweede Kamerlid van de PVV is in Den Haag niet ongebruikelijk, maar hoef je in de Bondsdag met een AfD’er niet te proberen. Grenst aan hoogverraad.

De AfD begon in 2013 als liberale, euro-kritische partij en werd getypeerd als ‘professorenpartij’, geleid door de hoogleraar economie Bernd Lucke en Hans-Olaf Henkel, voormalig voorzitter van het Bundesverband der Deutschen Industrie (BDI). Als Oost-Duitse stemmentrekker kwam Frauke Petry in de top terecht.

Alles veranderde in 2015 door de asielinstroom en het ‘wir schaffen das’ van toenmalig bondskanselier Angela Merkel. Voor de AfD werd het een ommekeer. Over de euro sprak niemand meer; het nieuwe thema werd immigratie. Petry nam de fakkel over, terwijl Lucke en Henkel demonstratief de partij verlieten. Het schisma sproot direct vooruit uit het opengrenzenbeleid van Merkel. Ze kreeg dan ook de bijnaam ‘die Mutter der AfD’.

Naarmate het migratieprobleem toenam met aanslagen op kerstmarkten en ‘steekincidenten’, groeide de AfD en schoof verder naar rechts. Een gouden kans voor onder anderen Björn Höcke, de Duits-nationalistische leider van de AfD in Thüringen.

De meeste kopstukken van AfD zijn geboren en/of opgegroeid in West-Duitsland en niet in de voormalige DDR, waar de AfD als protestpartij het populairst is. Voor Höcke geldt dat hij is geboren in Lünen (Noordrijn-Westfalen), hoewel zijn familie bestaat uit ‘Heimatvertriebenen’ uit Oost-Pruisen. Hij bepleit een soort ‘Völkisch’, etnisch-nationalisme. Het Holocaust-Mahnmal in Berlijn betitelde hij in 2021 als ‘het monument van de schande’.

Höcke geniet veel steun van de Oost-Duitse partijbasis. In 2017 deed partijvoorzitter Petry een poging Höcke uit de AfD te zetten en rekende daarbij op steun van Alice Weidel. Maar Weidel liet Petry vallen, die daarop vertrok. In 2021 deed partijvoorzitter Jörg Meuthen een poging Höcke te wippen; maar weer mislukte het.

Weidel is intussen het boegbeeld van de AfD. Ze is getrouwd met een vrouw van kleur, welbespraakt en internationaal bekend, ook in de VS. Ze is zelfs goed bevriend met Elon Musk, de rijkste man ter wereld. Höcke is slechts wereldberoemd in Thüringen en bovendien een slechte spreker. Toch blijft de factor-Höcke de kiezelsteen in de AfD-schoen.

‘Ons oude, veilige Duitsland’

Ulrich Siegmund, lijsttrekker in Saksen-Anhalt, heeft een onbevangen houding en is vrolijk en optimistisch. Hij is drie maanden na de Duitse hereniging in 1990 geboren en zegt in interviews dat hij ‘ons oude, veilige Duitsland’ terug wil. Het is een begrijpelijk gevoel, maar welk Duitsland is dat dan?

Siegmund heeft de DDR, dat een aparte ‘socialistische’ identiteit creëerde, nooit meegemaakt. Oost-Duitsers hunkeren in feite naar een Duitsland dat nooit heeft bestaan. Massa-immigratie is een inbreuk op hun leefwereld en veiligheidsgevoel, dat overigens niet tot Oost-Duitsland is beperkt.

Kiezersonderzoek laat zien dat ‘migratie’ hét thema bij uitstek is dat kiezers naar de AfD drijf. Duitsers proberen zo een ommekeer in Berlijn af te dwingen. Maar ‘politiek Berlijn’ grijpt naar uitsluiting, verkettering en DDR-methoden, zoals het bespioneren van AfD-politici en hun kiezers.

Opmerkelijk is dat een andere partij met een omstreden nestgeur, Die Linke, in de Bondsrepubliek juist als troetelkind wordt behandeld. Die Linke komt voort uit de restanten van de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED) die tot 1989 veertig jaar lang de DDR regeerde en is momenteel de bakermat van Duits antisemitisme en anti-Israël sentimenten. De AfD is juist pro-Israël.

Kop van Jut

In de praktijk wordt het steeds moeilijker om de partij van Weidel uit te sluiten. In landelijke peilingen scoort de AfD rond de 28 procent en de christendemocratische CDU/CSU rond de 20 procent. De sociaaldemocratische SPD, de Groenen en Die Linke eisen van CDU/CSU ‘absolute trouw’ aan de Brandmauer, zodat zij hun linkse wensenlijst door de strot van de christendemocraten kunnen duwen, die zo steeds verder vervreemden van hun rechtse kiezers.

Gevolg is een massale overloop van ‘burgerlijke Duitsland’ naar de AfD om een ander asielbeleid af te dwingen. Kop van Jut is bondskanselier Friedrich Merz die, toch al radeloos en stuurloos, helemaal onderaan de populariteitslijst van Duitse politici bungelt.

Als het in de politiek tegenzit, zit alles tegen, en dat geldt ook voor de Duitse christendemocraten. Jens Spahn, tot voor kort CDU-fractieleider in de Bondsdag, is gehuwd homoseksueel en principieel tegenstander van draagmoederschap. Dat belette hem niet met behulp van een Amerikaanse draagmoeder een kind aan zijn gezin toe te voegen. Hij vertrok.

De Berlijnse CDU-burgemeester Kai Wegner beweerde tijdens een stroomstoring in zijn stad de hele hard te hebben gewerkt aan een oplossing. Dat bleek niet waar: hij was gaan tennissen. Wegner stelt zich niet langer herkiesbaar.

Dan was er nog de christendemocratische minister-president van Thüringen, Mario Voight, die bleek te hebben gerommeld met zijn proefschrift en vervolgens zijn doctortitel moest inleveren. Hij overleefde in het deelstaatparlement ternauwernood een motie van wantrouwen, afkomstig van Björn Höcke.

Grote, welwillende reus

Het is opvallend dat de electorale groei van de AfD nu ook doorzet in de ‘oude’ Bondsrepubliek, zowel onder conservatieve kiezers in het zuiden als in de grote steden in het Roergebied, waar de SPD altijd dominant was. Telkens is dé reden: overmatige immigratie, vervreemding in eigen land.

Duitsland komt zo in eenzelfde spagaat terecht als veel andere West-Europese landen, met inbegrip van Nederland. Het zelfverklaarde politieke midden durft geen noodzakelijke koerswijzigingen in te zetten tegen overmatige immigratie, waardoor elk beleid stagneert. Wat wél gedaan wordt, is vaak te weinig en te laat.

Volgend jaar zijn er parlementaire dan wel presidentiële verkiezingen in onder meer Frankrijk, Spanje, Italië, Polen en Finland. De kans is groot dat de drempels die een effectiever migratie- en asielbeleid blokkeren dan worden geslecht. Is het dan ook voorbij met de Brandmauer?

Duitsland is de grote, welwillende reus in Midden-Europa, psychologisch kwetsbaar en politiek twijfelend. Zoals dat in het Duits heet: ‘ein unsicherer Kantonist’.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Tegen de rechtspopulisten van de AfD is in Duitsland zo’n beetje alles geoorloofd. Effect heeft het niet verscheen eerst op Wynia's Week.

Zo had de regering – met de hete adem van de vakbeweging in de nek – besluiten genomen over belastinghervormingen, maatregelen tegen het bizar hoge Duitse ziekteverzuim en minder regels voor het MKB. Ook in Duitsland is geld niet gratis en kwam er een Reichensteuer van 45 procent voor inkomens boven de 250.000 euro. Het echt hete hangijzer – een hervorming van de pensioenen – is nog even uitgesteld.

In het traditionele zomerinterview was Merz dan ook voorzichtig tevreden. Dit ondanks het feit dat hij, met 15 procent steun, de impopulairste kanselier aller tijden is.

Amerikaanse draagmoeder

Maar echt genieten van de zomer zat er helaas voor Merz niet in. De ene jobstijding na de andere diende zich aan. Zo was er het schandaal over het draagmoederschap van de fractievoorzitter van CDU/CSU Jens Spahn, massaontslagen in de auto-industrie en natuurlijk de in de opiniepeilingen immer stijgende AfD.

Fractievoorzitter en prominent CDU-lid Spahn had zich in het verleden negatief uitgelaten over het draagmoederschap. Dit ondanks het feit, aldus Spahn, dat het hem als homoseksueel persoonlijk raakte, gaf hij bij herhaling te kennen dat hij als christendemocraat wel tegen betaald draagmoederschap moest zijn. Hij steunde openlijk de wetgeving die dit verbood. Ook afgelopen februari op een partijcongres sloot hij zich aan bij de meerderheid die het verbod wilde handhaven.

Dat christenen niet altijd even oprecht zijn moge bekend zijn, maar dit was wel een farizeïsch hoogstandje. Op het moment dat hij zijn afkeuring uitsprak, was de voor 150.000 dollar ingehuurde Amerikaanse draagmoeder al geruime tijd zwanger van Spahns baby.

Doppelmoral is nog een zwakke uitdrukking voor deze vertoning. Uit het feit dat Spahn dacht hier mee weg te kunnen komen, kunnen we verschillende dingen afleiden.

Duidelijk is dat Spahn lak heeft aan zijn eigen achterban. De leden van zijn partij zijn juist in grote meerderheid tegen betaald draagmoederschap. In de tweede plaats laat het zien dat Merz een zwakke leider is. Eerst feliciteerde hij Spahn met de gezinsuitbreiding om nog geen 24 uur later mee te surfen op de golven van de publieke verontwaardiging. Dat Merz, na het aftreden van Spahn, nog steeds aan het worstelen is met een herordening van zijn partij en kabinet spreekt boekdelen.

In de derde plaats is dit natuurlijk koren op de propaganda-molen van de AfD. Voor de zoveelste keer zien zij bevestigd dat de gevestigde partijen definitief het contact met de kiezer hebben verloren. Voor de verandering hebben ze dit keer ook nog eens het gelijk volledig aan hun kant.

Hoogste energieprijzen

Dan de economie. Door de eenzijdige omschakeling naar ‘hernieuwbare’ energie en het gelijktijdig sluiten van alle kerncentrales heeft Duitsland niet alleen de hoogste uitstoot van Europa, maar ook de hoogste energieprijzen. Juist de Duitse export gebruikt veel energie en wordt dus op hoge kosten gejaagd. De internationale concurrentiepositie brokkelt dan ook af.

Naast de dure energie kampt de industrie ook nog met een extreem stroperige Europese en nationale bureaucratie en gebrekkige digitalisering. Startups verlaten massaal het land en vestigen zich in de Verenigde Staten waar deregulering en durfkapitaal de toon aan geven.

Juist de auto-industrie, het paradepaardje van de Duitse ingenieurskunst, verkeert in zwaar weer. De alomaanwezige toeleverancier Bosch heeft het verdwijnen van meer dan 30.000 banen aangekondigd. Bij Volkswagen staan wereldwijd 100.000 banen op de tocht. Ondanks eerdere beloftes dat de ontslagen elders zouden vallen, is nu bekend dat ook in Duitsland zware klappen zullen vallen.

Niet alleen bij VW, maar ook bij de concernmerken Audi en Porsche gaat het slecht. Ooit was een baan bij VW een garantie voor een onbekommerd bestaan, maar nu dreigen er niet alleen 50.000 ontslagen maar zullen zelfs complete fabrieken moeten verdwijnen. Uitgerekend in economische zwakke regio zoals Ost-Friesland en Saksen. Ook bij BMW en Mercedes is de stemming niet zo best. Zij proberen met ‘natuurlijke afvloeiing’ gedwongen ontslagen te beperken, maar of dat vol te houden is, valt te betwijfelen.

De malaise in de auto-industrie is symbolisch voor de gehele Duitse economie. De Duitsers waren zelfgenoegzaam en overtuigd van de eigen superioriteit. Maar ondertussen misten ze de boot bij nieuwe ontwikkelingen zoals hybride auto’s en autonoom rijden. VW lachte de Japanners uit toen ze alle kaarten op de hybride auto zetten, maar dit autotype is inmiddels veruit het populairste op de Europese markt. Ook de slag om de stekkerauto hebben ze verloren. Tesla en de Koreaanse en Chinese concurrentie liggen straatlengtes voor en zijn vermoedelijk niet meer in te halen.

Desastreuze opiniepeilingen

Dan zijn er natuurlijk nog de desastreuze opiniepeilingen om de zomer van Merz definitief te verpesten. In de landelijke peilingen staat de AfD nu bij alle acht (!) toonaangevende peilingbureaus stevig aan kop. Gemiddeld scoort de partij in deze peilingen ruim 27 procent en is daarmee met afstand de grootste partij van het land. De CDU/CSU komt op iets meer dan 20 procent en coalitiepartner SPD op 12 procent.

De enige andere groeier is Die Linke, de erfgenaam van de Oost-Duitse communistische partij. Ze zaten in de lappenmand, maar door verjonging én radicalisering van de partij scoren ze nu hoger dan ooit tevoren. Dat de kersverse partijvoorzitter de CDU/CSU als een ‘fascistische’ partij betitelde, maakt ze niet bepaald regierungsfähig, maar dat mag de opiniepret niet drukken.

Het is Merz dus overduidelijk niet gelukt om de AfD ‘kapot te regeren’ met overtuigende hervormingen en een heldere migratiepolitiek. In de verkiezingscampagne had hij dit parmantig aangekondigd maar daar is tot op heden niets van terecht gekomen. De kwakkelende economie, de aanhoudende migratie en het straatgeweld en terrorisme die daarmee samenhangen, gooien roet in het eten. De recente aanslag in Berlijn maakt het voor de AfD alleen maar makkelijker om op het migratie-vraagstuk te scoren.

Nachtmerrie voor het establishment

Met angst en beven kijken de gevestigde partijen dan ook uit naar de deelstaatverkiezingen in september. Op 6 september in Sachsen-Anhalt en op 20 september in Berlijn en Mecklenburg-Vorpommern. In beide Oost-Duitse deelstaten staat de AfD op respectievelijk 41 en 36 procent. Zelfs in het linkse Berlijn is de AfD in de peilingen met 19 procent de grootste partij.

Als in beide Oost-Duitse deelstaten de kleine partijen onder de kiesdrempel blijven, is de kans groot dat de AfD in haar eentje kan gaan regeren. Een nachtmerrie voor het establishment want dan zou de Rusland-vriendelijke AfD zomaar toegang kunnen krijgen tot geheime informatie van de inlichtingendiensten en in de Duitse Eerste Kamer de boel kunnen gaan ontwrichten.

Interessante tijden

De reactie is tweeërlei. Sommige politci – met name binnen de SPD – pleiten voor een verbod van de AfD. Anderen – met name binnen de CDU – roepen op om pragmatischer met de AfD om te gaan. Dat laatste zou betekenen dat de Brandmauer – het cordon sanitair – zou moeten worden neergehaald.

Kortom: we beleven interessante tijden. Maar voor Nederland geen reden tot Schadenfreude. Duitsland is nog steeds met afstand de grootste economie van Europa en Nederland is daar sterk afhankelijk van. Bovendien moet Duitsland in Europa het politieke en militaire leiderschap op zich nemen. Het zou een ramp zijn wanneer na Groot-Brittannië, Frankrijk en Spanje nóg een groot Europees land feitelijk onbestuurbaar zou raken.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Het Duitsland van Friedrich Merz glijdt steeds verder weg. In september wacht een nieuwe nachtmerrie verscheen eerst op Wynia's Week.

Hoe serieus is die nieuwe Duitse defensiestrategie? Volgens Roderick Kiesewetter, kolonel buiten dienst en lid van de Duitse Bondsdag (CDU), is er niet veel aan de hand. Deze militaire strategie is hoofdzakelijk bedoeld om Washington ervan te overtuigen dat Duitsland eindelijk zijn verantwoordelijkheid neemt, schreef hij in het Amerikaanse defensieblog War on the Rocks. De stoere taal van de strategie laat volgens hem onverlet dat de Duitse defensie nog lang niet op orde is.

Meer eigen defensiecapaciteiten

Dat de defensienota is ingegeven door Amerikaanse eisen is duidelijk. De Bundeswehr gaat ervan uit dat de VS in de toekomst de handen vol zullen hebben aan dreigingen en conflicten in Azië. De Verenigde Staten eisen daarom – conform hun eigen nationale defensiestrategie – dat hun bondgenoten hun inspanningen opvoeren om hun eigen veiligheid te waarborgen. Duitsland moet, zegt de nieuwe strategie, daarom een nog sterkere militaire bondgenoot van de Verenigde Staten worden en meer verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid van het Euro-Atlantisch gebied.

Gezien de dreiging vanuit Rusland en de oorlog in Oekraïne betekent dat dat Duitsland extra conventionele taken op zich moet nemen. De Bundeswehr moet daarom meer eigen defensiecapaciteiten opbouwen en structureel versterkt worden. De strijdkrachten moeten zelfstandig ingezet kunnen worden op het grondgebied van de NAVO, de lasten voor de Verenigde Staten verlichten en de militaire kracht van Europa vergroten. Binnen de NAVO en op nationaal niveau zal de Bundeswehr ook langeafstandsprecisiewapens (Deep Precision Strike) ontwikkelen om de vijand af te schrikken.

Dat betekent een veel sterkere rol van Duitsland binnen de NAVO en in Europa, maar dan als voorpost van de VS, een rol die eerder op die van een lokale deputy van de sheriff in Washington lijkt, dan die van een primus inter pares binnen de veel gehypete en gedroomde nieuwe Europese defensiestructuur. Die laatste moet van ons continent een autonome, geopolitieke en militaire speler maken, los van de VS. Die Duitse rol staat ook haaks op de nieuwe Nederlandse defensiestrategie, die het liefst onze veiligheid laat opgaan in een vaag omschreven Europees veiligheidsideaal.

Een nationale dreigingsanalyse

Maar wat opvalt aan de Duitse militaire strategie is dat het land zich verantwoordelijk voelt voor Europa, maar niet mét Europa, zo luidde een analyse van de Deutsche Gesellschaft für Auswärtige Politik (DGAP). Het instituut neemt de nieuwe plannen wel serieus, maar stelt dat deze nieuwe Duitse positie gebaseerd is op een uitgesproken nationale dreigingsanalyse. De planning zal vooralsnog in samenhang met de NAVO gebeuren. De nieuwe strategie moet daarom vooral worden gezien als een stap richting een eigen strategische onafhankelijkheid, geïnspireerd door de grilligheden van de huidige Amerikaanse president. De precieze relatie tussen de eigen opbouw en het NAVO-planningsproces blijft, volgens de analyse van de DGAP, vooralsnog vaag, net als de aansluiting op de Europese partners – met name in het geval van een verdere terugtrekking van de Verenigde Staten.

Voor de VS is Duitsland het belangrijkste Europese land

Duitsland gaat dus sterker focussen op samenwerking met de VS in plaats van een Europese koers te varen. Dat verklaart in ieder geval de irritaties bij de grotere Europese bondgenoten en met name bij Frankrijk. Het verklaart ook waarom Duitsland vasthoudt aan de lokale aanmaak van een aantal cruciale Amerikaanse wapensystemen (zoals Patriot- en Tomahawk-raketten) en de aanschaf van Poseidon onderzeebootbestrijdingsvliegtuigen, terwijl de meeste Europese landen kiezen voor Europese, Oekraïense en Israëlische alternatieven.

Duitsland is voor de VS het meest strategische land van Europa, met een grote bevolking, een enorme industriële basis, een nog grotendeels onbenut potentieel aan militaire productie en havens aan zowel de Noordzee als de Oostzee. Duitsland is het grootste logistieke knooppunt voor de NAVO en het heeft al belangrijke Amerikaanse bases. Het land moet dan ook in de ogen van Washington de organiser en enabler van Europa’s veiligheid worden.

Zo’n focus op Washington ondermijnt natuurlijk – in de ogen van Frankrijk, Italië en het VK (dat onder de linkse Starmer de special relationship op defensiegebied met de VS definitief lijkt te zijn verloren) – het nieuwe Europese veiligheidsbeleid. Maar realpolitik is nu eenmaal een Duits woord en Merz moet schipperen tussen de VS en Europa. Of is Europa’s grootste industriële speler – die broodnodig is voor de ontwikkeling van de Europese strategische autonomie – nu door Trump uit het eigen kamp losgeweekt? Wellicht, maar laten we even kijken naar de meest recente wapenaankopen en samenwerkingsverbanden van Berlijn.

Oostzee is topprioriteit

De Duitse regering zette enkele maanden geleden een streep door de aanschaf van vier nieuwe super-fregatten – de F126, naar ontwerp van Damen – uit onvrede met het ontwikkelproces. In plaats daarvan koopt het acht stuks, drie keer kleinere maar lokaal ontworpen fregatten, die sneller leverbaar zouden zijn. Deze fregatten zijn echter – in tegenstelling tot de F126 – geschikt voor de strijd op de Oostzee en de Noordzee en niet bedoeld voor wereldwijde inzet. Er is dus geen sprake van rechtstreekse vervanging door een nationaal product, maar van een volledig ander schip op basis van veranderende, dichterbij huis liggende, strategische prioriteiten.

Ook de Duitse mariniers van het 1200-man sterke Seebataillon oefenen al enkele jaren intensief met amfibische eenheden van nieuwe NAVO-landen Zweden en Finland in plaats van met ons Korps Mariniers – na eerdere aankondigingen dat het Seebataillion in ons Korps zou worden geïntegreerd. Het Duits-Nederlandse legerkorpshoofdkwartier wordt verplaatst naar Estland en moet in geval van oorlog leiding geven aan de NAVO-troepen in de Baltische staten, terwijl de Bundeswehr zelf in Litouwen een geheel nieuwe pantserbrigade opbouwt. Duitsland bereidt zich steeds concreter voor op een oorlog in het Baltisch gebied. De Oostzee is daarom voor Duitsland topprioriteit.

Opbouw van een eigen gevechtsdatanetwerk

Terug naar Frankrijk. Betekenen de veranderende strategische prioriteiten van Berlijn en de focus op de VS dat de Frans-Duitse as gebroken is? Eind vorige week kondigden beide regeringen juist verregaande defensiesamenwerking aan. Samen bouwen van tanks en vliegtuigen is niet meer aan de orde, maar dat is nooit de praktijk van de Frans-Duitse as geweest. Andere zaken zijn belangrijker: gezamenlijke satellietsystemen, deep strike-raketten en waarschuwingssystemen. Bovendien gaat Duitsland later dit jaar voor het eerst meedoen aan een Franse nucleaire oefening.

Maar het meest opvallende is dat, nu het gezamenlijke gevechtsvliegtuig FCAS van de baan is, de ontwikkeling van het besturingssysteem ervan – de combat cloud – gewoon doorgaat. Waarom zou Duitsland die systemen nodig hebben als het uit de ontwikkeling van het vliegtuig zelf is gestapt? ‘Misschien zijn de cloud en het complete besturingssysteem op de lange termijn wel veel belangrijker dan een nieuw vliegtuig’, zei Merz onlangs enigszins mysterieus.

Met die combat cloud wordt een eigen, niet-Amerikaans, gevechtsdatanetwerk opgebouwd, waar bestaande en toekomstige bemande én onbemande vliegtuigen op kunnen worden aangesloten. Want de Duitse luchtvaartindustrie maakt grote stappen op het gebied van onbemande gevechtsvliegtuigen, met onder andere de Boeing Ghostbat (lokaal door Rheinmetall te bouwen), de Airbus U760b Ravenstorm (een zwaar wapenplatform) en de Helsing CA-1 (die de systemen van de vijand kan verstoren).

Deze intelligente Collaborative Combat Aircraft zullen binnen de combat cloud in samenhang met bemande gevechtsvliegtuigen voorop gaan in de strijd. Ook een door Frankrijk zelf te bouwen opvolger van het eigen Rafale gevechtsvliegtuig kan hierin worden geïntegreerd.

De Frans-Duitse as is dus allerminst dood, maar naar een hoger niveau en naar een andere dimensie getild – zonder de Amerikanen, maar met groot potentieel voor de toekomst.

Bovendien kan Duitsland met de door het afblazen van de FCAS vrijgekomen fondsen (mogelijk zo’n 25 miljard euro) andere vliegtuigen kopen, zoals extra F35s. Maar ook valt samenwerking met Zweden niet uit te sluiten. Daar wordt het KFS (Koncept för Framtida Stridsflygplan) ontwikkeld: een ecosysteem van bemande en onbemande vliegtuigen, dat eigenlijk voorsorteert op een toekomst waarin voor bemande gevechtsvliegtuigen geen plaats meer is. Dat concept staat niet ver af van de Duitse plannen en bovendien: Zweden is een strategisch belangrijke bondgenoot aan de Oostzee.

Nederland krijgt ongekende strategische diepte

Ja, Duitsland is hard bezig het militair centrum en de sterkste conventionele macht van Europa te worden, maar doet dat vooralsnog in NAVO-verband en met twee cruciale strategische partners: de VS en Frankrijk. Merz mag dan geregeld binnenslands in de problemen komen, onderschat hem niet. Het lijkt er in ieder geval op dat Europa’s beste strategen in Berlijn werken en niet in Brussel, Parijs of Londen.

En Nederland? Terwijl de regering-Jetten droomt van nevelige Europese vergezichten, leveren de drie in de Bundeswehr geïntegreerde Nederlandse landmachtbrigades een kwart van de gevechtskracht ter land van het Duitse leger. Onder Duits opperbevel, dat wel. Maar ons landje krijgt er een enorme strategische diepte voor terug, een luxe die onze defensie nooit eerder heeft gekend.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Duitsland wordt de sterkste militaire macht van Europa, maar vooralsnog wel in NAVO-verband verscheen eerst op Wynia's Week.

Zijn boek heet Unterwanderung – Infiltratie – en de openingszin is meteen raak: het boek had net zo goed Onderwerping kunnen heten, schrijft hij. Infiltratie en onderwerping houden elkaar in evenwicht. De politieke islam doet er alles aan om onze vrije samenleving en haar instituties te ondermijnen. Daarbij wordt zij gesteund door een invloedrijke, zich als links definiërende macht, die er een fanatiek, bijna zelfvernietigend idee van tolerantie op nahoudt.

Pali-Dirndl

De voormalige Duitse staatssecretaris Sawsan Chebli (SPD) ontving onlangs de emir van Qatar, tevens Hamas-ondersteuner, op het vliegveld met een keffiyeh om haar schouders. Voor haar was dat kennelijk normaal: haar ouders kwamen als Palestijnse vluchtelingen naar Duitsland. Haar vader werd drie keer uitgezet en kwam drie keer illegaal terug.

Chebli ziet er goed uit, en dat heeft haar carrière vermoedelijk niet geschaad. Ze werkte rechtstreeks samen met Steinmeier en Merkel en was de eerste moslima die in Berlijn woordvoerster werd van de minister voor sportzaken. In Duitsland mag ze dan voor sommigen een ‘Pali-Dirndl’ zijn, in de Arabische media werd haar gebaar met instemming ontvangen. Ze is betrokken bij het prestigeproject Media City in Qatar en schrijft sinds 7 oktober regelmatig over Israëls ‘genocide’ op de Palestijnen.

Het politieke terrorisme in Duitsland is voor ongeveer 90 procent islamitisch. In 2024 telde de hoogste federale aanklager voor veiligheidszaken, de Generalbundesanwalt, vijf acties uit rechtsextremistische hoek, acht uit linksextremistische hoek en 125 acties met een ‘religieuze ideologie’. Dat betrof terroristische bedreigingen. De Binnenlandse Veiligheidsdienst signaleerde in 2024 daarnaast 75 rechtsextremistische dreigingen, twaalf linksextremistische dreigingen en 471 islamistische dreigingen.

Duitse organisaties als Muslim Interaktiv, inmiddels verboden in Duitsland, en Generation Islam, de jongerenvleugel van Gold Coast Masjid, behoren volgens Adamek tot de ‘iconografie’ van de onderwerping. De werving van nieuwe aanhang (da’wah) verloopt digitaal, omdat dat het effectiefste middel is om een jong publiek te bereiken. Aynaz Anni Cyrus noemt het de frontlinie van de missie om nieuw bloed te werven.

Het Vierjarenplan

Een Amerikaans onderzoek uit 2021 laat zien dat het merendeel van deze westerse bekeerlingen, zo’n 70 procent, zich weliswaar tot de islam had bekeerd, maar nog nooit een moslim had ontmoet of zelfs maar gesproken. Adamek verwijst naar de Franse islamdeskundigen Gilles Kepel en Florence Bergeaud-Blackler, die Europa typeren als in feite al behorend tot het gebied van de islam, de Dar al-Islam. De moskee van het islamitisch centrum in München laat weinig ruimte voor misverstand: Duitse wetgeving en sharia zijn onverenigbaar; het doel is, waar mogelijk, de sharia in te voeren.

Tijdens een lopend onderzoek van de Duitse Veiligheidsdienst stuitte men onverwacht op een geheim document van de Moslimbroederschap: het Vierjarenplan 2008-2011. Adamek gaat er uitvoerig op in. Niet de moslim moet zich aanpassen, maar de westerse maatschappij moet integreren met de moslimgemeenschap, de ummah. Overal waar de islam staatsgodsdienst is, richt die zich tegen westerse waarden als mensenrechten, tolerantie tegenover andersdenkenden en democratie.

Dialoog als instrument

Integratie van de sharia in het Westen kan volgens de Broederschap het best verlopen via de interculturele dialoog. In hun eigen formulering: stel een divers team samen waarvan de leden er representatief uitzien – Sawsan Chebli zou zo kunnen meedoen – met multi-etnische, creatieve mensen van verschillende religies, die het mainstreamdiscours rond immigratie kunnen beïnvloeden. Het doel is helder: onderwerping van het Westen. Officieel heet het ‘interreligieuze dialoog’, maar moslims wordt ondertussen verboden deel te nemen aan het kerstfeest.

Islamitisch separatisme noemt Adamek het. De hier, en ook in Duitsland, alom geprezen dialoog is juist het centrale element van de politieke islam. De netwerken vormen de belangrijkste schakel in de onderwerping aan de islam. De Duitse hoofdstad geldt inmiddels als prototype van die onderwerping, aldus Adamek. Amsterdam kunnen we daar zonder moeite bij rekenen.

Die onderwerping wordt ondersteund door enorme geldstromen naar moskeeën, islamitische instellingen en stichtingen in het Westen. Saoedi-Arabië investeerde tussen 1973 en 2002 zo’n 80 miljard dollar in islamitische scholen, moskeeën en andere centra. Die geldstroom is een ware black box. Adamek kreeg er geen greep op. De Veiligheidsdienst rekent 400 moskeeverenigingen van Millî Görüş en nog eens 300 islamitische verenigingen tot de Moslimbroederschap in Duitsland. Daar telt Adamek nog eens 900 moskeeën bij op die onder invloed van de Turkse Diyanet staan. Dan kom je al snel uit op een netwerk van 1600 instellingen.

Een kerk wordt een moskee

Hoe ingewikkeld de islamitische invloed en financiering in elkaar grijpen, blijkt uit de ‘ontmoetingsruimte’ in Berlijn-Neukölln. In september 2007 wordt de transactie geregistreerd: er komt een ontmoetingscentrum waar migranten elkaar kunnen treffen. In de verkoopakte staat niets over een moskee of over de islam. De groep die dit organiseert, kiest Mohammed Taha Sabri als voorzitter van haar vereniging. De verkopende partij is de Nieuw-Apostolische Kerk van Berlijn, die een ontmoetingscentrum een zinvolle bestemming vindt.

Maar in 2011 wordt duidelijk dat het in werkelijkheid gaat om het ‘bevorderen van de islamitische religie’. Adamek zoekt het uit en ontdekt dat de huur 700 euro per maand bedraagt. Inmiddels is de kerk als moskee in gebruik. Duizend vierkante meter voor 700 euro per maand is geen huurprijs, maar een geschenk. Op zijn vragen krijgt Adamek geen rechtstreeks antwoord. Heeft Sabri andere financieringsbronnen? Dat wordt in een uitvoerig interview met Sabri ontkend.

Vernieuwing is ketterij

Op internet vindt Adamek een film waarin Sabri trots poseert met de invloedrijke Mohammed Awadi uit Koeweit, met in zijn hand de brochure van het ‘ontmoetingscentrum’ in Neukölln. Adamek gaat bij Sabri op bezoek, wordt hartelijk ontvangen en volgt diens preek in de moskee. Sabri neemt daarin stelling tegen het wegpesten van een Joodse scholier uit Berlijn-Friedenau. Buitenlandse financiering wordt ontkend, en op de preek valt weinig aan te merken.

Maar er is ook een andere Sabri. Tegen Al Jazeera zegt hij dat vernieuwing van de Koran, bid’a, een doodzonde is. Vernieuwing is ketterij. Hij laat Hamas-aanhanger Raed Fathi preken in zijn moskee, net als andere imams met opvattingen die naadloos aansluiten bij die van de Moslimbroederschap. De cultuur van geheimzinnigheid rond de Broederschap maakt het praktisch onmogelijk zicht te krijgen op wie wat doet en wie wat financiert. Adamek spreekt daarom vaak over ‘de omgeving’ van de Broederschap. De precieze lijnen blijven ook voor hem dikwijls onduidelijk.

De Moslimbroederschap

Ongeveer drie uur rijden ten zuiden van Parijs ligt Château-Chinon, waar het Institut Européen des Sciences Humaines (IESH) is gevestigd. Een riant kasteel, waar studenten meer dan drie jaar verblijven; kost en inwoning zijn gratis. Het instituut is opgezet door de Federatie van Islamitische Organisaties in Europa (FIOE), die in 1989 door de Moslimbroederschap werd opgericht. Volgens de website heeft men honderden links met moslimorganisaties in heel Europa. Het Duitse Millî Görüş stuurde onlangs veertig studenten naar Château-Chinon. Het instituut ziet zichzelf als dialoogpartner van de EU; het hoofdkantoor van de IESH staat in Brussel.

Hier vindt de opleiding tot imam plaats, geheel volgens de ideeën van de onlangs overleden Yusuf al-Qaradawi, de hoofdideoloog van de Broederschap en fanatiek Jodenhater. Het instituut is de eerste, door al-Qaradawi geplande stap naar een islamitische avant-garde. In fase twee wordt gewerkt aan beïnvloeding van de publieke opinie, om vervolgens in fase drie te komen tot wereldwijde acceptatie van de ummah. Lees voor ‘acceptatie’: dominantie. Lees: Dar al-Islam. Al-Qaradawi presenteerde zichzelf graag als vertegenwoordiger van het ‘gouden midden’, maar hij was een rabiate antisemiet en orthodoxe moslim. Adamek typeert hem als tegenstander van pluralisme en aanhanger van islamitisch totalitarisme.

Het probleem is dat de invloed van de Broederschap moeilijk, zo niet onmogelijk, officieel valt vast te stellen. Dat raakt ook de journalistiek. Zelfs de Binnenlandse Veiligheidsdienst heeft beperkt zicht op de activiteiten van de Broederschap. Voor journalisten als Adamek is het daarom buitengewoon moeizaam dit netwerk te ontrafelen.

De belangrijkste organisatie van Duitse moskeeën was tot voor kort de Deutsche Muslimische Gemeinschaft (DMG), die sinds 2018 onder een nieuwe naam opereert: de Islamische Gemeinschaft in Deutschland (IGD). De DMG was te zeer belast geraakt door haar negatieve imago en koos voor een nieuwe vlag. De DMG is ook oprichter van de Council of European Muslims (CEM) en van de Federation of Islamic Organisations in Europe (FIOE).

Ibrahim El-Zayat

De voormalige voorzitter van de IGD, Ibrahim El-Zayat, was tevens oprichter en lange tijd voorzitter van het Forum of European Muslim Youth and Student Organisations (FEMYSO). Die organisatie kennen we in Nederland nog van GroenLinks-Kamerlid Kauthar Bouchallikht, die volhield dat FEMYSO een legitieme organisatie was.

El-Zayat was jarenlang directeur van Islamic Relief Worldwide, van het Engelse Islamic Relief en van Islamic Relief Deutschland. Hij was lid van de Federation of Islamic Organisations in Europe (FIOE) en van de Gesellschaft Muslimischer Sozial- und Geisteswissenschaftler. Hij was adviseur van de Islamic Educational, Scientific and Cultural Organization in Europa en betrokken bij Château-Chinon. Een tijdlang was El-Zayat de Europese vertegenwoordiger van de financieel sterke World Assembly of Muslim Youth (WAMY), gesteund door Saoedi-Arabië. Hij is een van de weinigen die betrokken is bij de European Council for Fatwa and Research (ECFR), waaraan ook Yusuf al-Qaradawi, de voorzitter van de International Union of Muslim Scholars Ali al-Qaradaghi, en Khaled Hanafi deelnemen.

Nevelige geldstromen

El-Zayat was betrokken bij de financiering van ongeveer honderd moskeeprojecten. Adamek legde hem per brief een aantal concrete vragen voor. Het antwoord moet nog komen. Bij een bouwproject in Berlijn-Charlottenburg zei El-Zayat dat het geld uit ‘Arabische bronnen’ kwam. Zodra het over financiering gaat, geeft niemand thuis.

Maar Adamek laat zich niet met een kluitje in het riet sturen. Dat blijkt vooral waar hij het Münchener Forum für Islam van imam Benjamin Idriz bespreekt. Ook daar zijn de geldstromen in nevelen gehuld, maar Adamek neemt in zijn boek letterlijk telefoongesprekken op waarin Idriz met El-Zayat bespreekt hoe zij hier zonder kleerscheuren uit kunnen komen. Bang voor juridische stappen is Adamek niet.

Aydan Özoguz is SPD-lid van de Bondsdag. Ze schopte het zelfs tot plaatsvervanger van Merkel. Ze zegt afstand te nemen van de ideeën van de politieke islam, maar is tegen een boerkaverbod en tegen een algemeen verbod op kindhuwelijken. Wanneer in 2016 een grote razzia wordt gehouden tegen extremistische salafisten en IS-rekruteerders die campagne voeren voor het ware geloof, is Aydan Özoguz de eerste die protest aantekent tegen het politieoptreden, dat volgens haar willekeurig zou zijn geweest. Is dat oprechte bezorgdheid over politieoptreden? Adamek denkt van niet. Hij ziet er een signaal in naar haar eigen groep, haar ‘community’. De boodschap luidt: ik hoor nog steeds bij jullie, maak je geen zorgen. Daarmee rijst onvermijdelijk de vraag waar haar loyaliteiten liggen.

Samen met Sawsan Chebli en Lydia Nofal richt zij binnen de SPD een ‘arbeidsgroep’ voor moslima’s op. Nofal is van huis uit katholiek, maar bekeerde zich in 1991 tot de islam. Ze promoveerde aan de Freie Universität Berlin op een proefschrift met de titel Hamas zwischen Idealismus und Pragmatismus. Alle drie maakten een razendsnelle carrière binnen de SPD.

Naam en toenaam

Adamek is een onderzoeksjournalist die zijn naam waarmaakt. Zijn boek biedt een duizelingwekkende hoeveelheid voorbeelden van lijnen, organisaties en personen die naar de politieke islam voeren: partijpolitieke onwil, de onnozelheid van de linkse coalitie, geslepen infiltratie door moslimorganisaties uit Duitsland en daarbuiten, gesjoemel, halve waarheden en regelrecht bedrog. Ik ben hier wat uitvoeriger ingegaan op Ibrahim El-Zayat als sleutelfiguur, maar zijn boek bevat er veel meer. Adamek houdt het journalistieke principe van hoor en wederhoor hoog, maar krijgt in werkelijkheid vrijwel nergens antwoord. Het boek heeft jaren onderzoek gekost en noemt alles en iedereen bij naam en toenaam.

De overeenkomsten met Nederland zijn talrijk. We zouden er veel van kunnen leren. Maar misschien is de belangrijkste conclusie nog eenvoudiger: Nederland heeft dringend behoefte aan een dergelijk boek.

Sascha Adamek, Unterwanderung, Der Politischen Islam weiter auf dem Vormarsch, Langer Müller Verlag (LMV 2026), 303 p.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Een gedegen onderzoek naar de infiltratie van de politieke islam in Duitsland verscheen eerst op Wynia's Week.

De wereldmarkt van waterstof groeit jaarlijks met een paar procent, en omvat momenteel ongeveer 100 miljoen ton per jaar. Aan de aanbodkant is meer dan 99 procent ‘grijs’, dat wordt gemaakt van aardgas of steenkool. Daarbij komt evenveel CO₂ vrij als bij directe verbranding van aardgas of steenkool. Minder dan 1 procent van alle geproduceerde waterstof is ‘groen’, op basis van zonne- en windenergie. Aan de afnamekant gaat meer dan 99 procent van alle waterstof als grondstof naar de (petro-)chemische industrie, en minder dan 1 procent naar energietoepassingen zoals productie van biobrandstoffen en opslag van zonne- en windenergie. Dit alles was vijf jaar geleden zo, en het is nog steeds zo.

Nauwelijks resultaten en nauwelijks kritische vragen

Het thema ‘From Policy to Delivery’ in Rotterdam was dus zeker op zijn plaats, maar de vraag is hoe dat thema is geadresseerd. Ik ben bijvoorbeeld benieuwd naar het aantal deelnemende natuurwetenschappers bij de waterstoftop, ten opzichte van het aantal politici, bestuurders, beleidmakers, economen, juristen, journalisten, zakenlieden, adviseurs, lobbyisten en klimaatactivisten. Ik was er als chemicus niet bij, maar dat ga ik volgend jaar van 18 tot 20 mei wel doen. De uitkomsten van dit jaar gaan over politieke ambities, handelsverdragen, subsidies, marktcreatie, regelgeving en prijsuitreikingen. Rotterdam is verkozen tot Port of the Future.

Mijn eerste kritische vraag voor volgend jaar zou zijn waarom na tien jaar van politieke ambities, handelsverdragen, subsidies, marktcreatie, regelgeving en prijsuitreikingen de centrale vraag nog steeds is hoe we van beleid naar resultaten kunnen komen. Vervolgens zou ik doorvragen of het blijven slaan op diezelfde trom nog veel kan toevoegen, en of er niet heel andere redenen zijn dat waterstof voor energietoepassingen maar niet van de grond komt.

Waterstof is – afgezien van belastingen – per energie-eenheid ongeveer drie keer zo duur als aardgas, motorbrandstoffen en elektriciteit, ondanks alle subsidies. Dat onoverkomelijke prijsverschil blijkt een fundamentele natuurkundige reden te hebben die niets te maken heeft met politieke ambities, handelsverdragen, subsidies, marktcreatie, regelgeving en prijsuitreikingen. Daarom zou de volgende waterstoftop daar niet meer zozeer over moeten gaan. Die zou met name moeten gaa n over die fundamentele natuurkundige reden, met tienduizend deelnemende natuurwetenschappers uit 120 landen.

Dan zal zonneklaar worden dat bij het maken van waterstof ruwweg een derde van de benodigde energie verloren gaat, en bij het weer verbruiken van waterstof voor energieopwekking nog eens de helft. Aan het eind van die hele keten blijft aldus ongeveer een derde van de oorspronkelijke energie over. Dat is de fundamentele reden dat waterstof ongeveer drie keer zo duur is als gangbare energiedragers zoals aardgas, benzine, diesel en elektriciteit. Het energieverlies van een factor drie in de waterstofketen is een natuurkundige wetmatigheid waar we met technologie weinig meer aan kunnen veranderen.

Niet blijven doorhameren op meer van hetzelfde

Waterstof is geen delfstof van betekenis, het komt op aarde vrijwel niet voor. Het maken van waterstof uit fossiele brandstoffen en uit elektriciteit is al honderd jaar bekend, en de grootschalige industriële productie is inmiddels verregaand geoptimaliseerd. Waterstof is kortom bekende technologie uit de twintigste eeuw. Het blijft echter drie keer te duur voor energietoepassingen, simpelweg omdat het drie maal zoveel energie kost en blijft kosten als concurrerende energiedragers.

Dat is de fundamentele reden dat het tot tien jaar geleden niet in aanmerking kwam voor energietoepassingen, maar alleen als grondstof voor de chemische industrie. Het is zaak dat politici, economen, juristen, journalisten, beleidsmakers, adviseurs, zakenlieden, lobbyisten en klimaatactivisten niet blijven doorhameren op meer van hetzelfde, maar volgend jaar in Rotterdam plaats gaan maken voor natuurwetenschappers. Dat is de enige manier om tot verstandig en effectief waterstofbeleid voor de toekomst te komen.

Bruinkoolwinning is een onvoorstelbaar schouwspel

Ik ben daar volgend jaar graag bij. Dit jaar gaf ik prioriteit aan een korte studiereis naar de bruinkoolmijnen in NoordRijn-Westfalen. Velen rijden erlangs op weg naar een zonvakantie, en ik wilde het per se van dichtbij aanschouwen. De bruinkoolwinning bij Jackerath blijkt nog onvoorstelbaarder dan ik dacht. De open dagbouwmijnen reiken tot aan de horizon, als zwarte open wonden van duizenden hectares in de groene aarde.

Het is opmerkelijk en ook goed dat de Duitse energiegigant RWE dit als exploitant met speciaal gemaakte uitzichtpunten laat zien, inclusief informatieborden voor iedereen die er meer van wil weten. Dat maakt de aanblik wel zo indringend. Ergens in zo’n onafzienbare bruinkoolmijn lag tot 2023 het dorp Lützerath. Dat is sindsdien letterlijk weg gebulldozerd.

Bruinkool is cruciaal voor Duitsland, dus ook voor Nederland

Ik vel er geen oordeel over. Duitsland is in de 19^e en 20^e eeuw groot geworden met bruinkool, de smerigste van alle fossiele brandstoffen. Bruinkool maakte het Wirtschaftswunder na de Tweede Wereldoorlog mogelijk. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner en al decennia lang veruit de sterkste economie van Europa, met succesvolle industrieën en uitmuntende technische kennis. Dat succes is er niet vanzelf gekomen, en zal er ook niet vanzelf blijven.

Bruinkool als binnenlandse energiebron was en is cruciaal voor dat succes, ondanks het Duitse koploperschap in zonne- en windenergie. Daarmee is bruinkool ook cruciaal voor het succes van Nederland en de ons omringende landen, want als Duitsland niest worden we allemaal verkouden.

De cruciale rol van bruinkool houdt mede aan omdat waterstof niet van de grond komt. De massale aantallen wind- en zonneparken in de Duitse natuur zijn al even onvoorstelbaar als de onafzienbare bruinkoolmijnen, maar de periodieke stroomoverschotten die dat oplevert kunnen nauwelijks in waterstof worden opgeslagen. Bruinkool blijkt essentieel om een overmaat aan variabele stroomopwekking te balanceren met stabiele kolencentrales, en ook om de energieprijzen enigszins te beteugelen.

Dat geldt zeker sinds Duitsland in 2023 alle kerncentrales sloot. Daar vel ik net als EU-voorzitter Ursula von der Leyen wel een oordeel over: Dat was en is een strategische fout. Die fout draagt ertoe bij dat onze oosterburen per inwoner tot de grootste CO₂-uitstoters van Europa behoren.

CO2-reductie heeft geen hoge prioriteit

Dat is irrationeel, ook al omdat Duitsland het enige land ter wereld is waar geen algemene snelheidslimiet geldt. Ze weten toch zeker wel dat de personenauto met zo’n 12 procent wereldaandeel veruit de grootste CO₂-uitstoter is van alle menselijke activiteiten, twee maal zo groot als alle staalindustrieën bij elkaar? Dat geldt ook voor elektrische auto’s, want die rijden deels op bruinkoolstroom. CO₂-reductie blijkt op de Autobahn en in de bruinkoolcentrales toch niet zo’n hoge prioriteit te hebben als iedereen beweert.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Waterstof is drie keer te duur, daarom blijft bruinkool essentieel voor Duitsland én Nederland verscheen eerst op Wynia's Week.

Een vooraanstaand Duits magazine beschrijft hoe de strenge religieuze voorschriften van de islam in sommige openbare scholen almaar meer de toon zetten. Ze veroorzaken spanningen die leerkrachten en directies naar eigen zeggen maar moeilijk kunnen beheersen.

Het artikel verscheen op 14 mei 2026 in Der Spiegel onder de kop ‘Religieuze conflicten in het klaslokaal: Gebeden, geboden, groepsdwang – wanneer religie het schoolleven beheerst’. Der Spiegel is het grootste nieuwsweekblad van Duitsland. Het heeft een papieren oplage van 700.000 exemplaren en bereikt wekelijks meer dan twaalf miljoen lezers via print en digitale kanalen. Het is een van de invloedrijkste publicaties van Europa en staat bekend om haar onderzoeksjournalistiek. Politiek gezien wordt het blad algemeen als links of centrumlinks beschouwd.

Geen salami en geen muziek

Het artikel draait om het verhaal van de directeur van een ‘Gesamtschule’ (‘middelbare school’) in Noord-Duitsland. Zij schetst de transformatie die zich op haar school – nu ja, ‘haar’ school – voltrok: een kleine groep islamitische leerlingen oefent er een onevenredig grote invloed uit op de meerderheid, waardoor de klasomgeving meer vormgegeven wordt door informele religieuze regels dan door de officiële (en seculiere) richtlijnen van de school.

Voorbeelden maken een en ander duidelijk. De islamitische studenten vellen openlijk hun oordeel over wat anderen eten en verbieden producten die niet halal zijn, zoals salamibroodjes. Ze wijzen ook kerstversiering of muzieklessen af.

Enormiteiten

Bemoeienissen met kleding en uiterlijk zijn inmiddels routine: meisjes krijgen vanaf het eerste jaar te horen dat ze zich moeten bedekken om aan de islamitische verwachtingen te voldoen. Ze zijn dan tien of elf. Er ontstond en er bestaat een klimaat van groepsdruk dat voor sommige meisjes ondraaglijk is. Een aantal van hen is van school veranderd om eraan te ontsnappen.

De directeur noemt de dagelijkse incidenten ‘ungeheuerlichkeiten’ (‘ongehoorde enormiteiten’) en stelt dat de vroeger open en tolerante schoolcultuur ‘vorbei’ is. Wat initieel individuele geloofsuitingen waren, groeiden volgens haar uit tot een uiting van dominantie die het hele schoolklimaat beïnvloedt.

Het onderwijzend personeel zit klem, schrijft Der Spiegel. Wie bezwaar maakt tegen de islamitische druk, riskeert te worden beschuldigd van racisme of extreemrechtse sympathieën. Niets doen laat de situatie evenwel verder escaleren. Directies en leerkrachten aarzelen bovendien om openlijk over het probleem te spreken, uit angst dat ze hun school reputatieschade bezorgen of dat de kwestie wordt opgepikt — lees: misbruikt — door uiterst rechtse groeperingen.

Der Spiegel speculeert dat de Noord-Duitse school misschien geen geïsoleerd geval is. ‘In veel klaslokalen in het land botsen seculiere, pluralistische onderwijsidealen almaar vaker met religieuze claims’, aldus het magazine. Het gevolg is een merkbare verandering in het schoolleven: religie is niet langer een privézaak die tussen de muren van het ouderlijk huis wordt beoefend, maar bepaalt meer en meer wat er op school gezegd, gedragen, gegeten en gevierd mag worden.

Een belletje

Dat een van de meest gezaghebbende, overwegend linkse publicaties van Duitsland aan de islamisering van Duitse scholen aandacht besteedt, is op zichzelf veelzeggend. Voor lezers buiten Duitsland doet het Der Spiegel-bericht allicht ook een belletje rinkelen. Een kleine maar overtuigde minderheid ziet haar exotische eisen ingewilligd wanneer een diffuse, apathische meerderheid haar laat begaan.

*Roan Asselman is journalist, opinieredacteur en Amerika-columnist van Doorbraak.be.   

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht De islam neemt de Duitse klaslokalen over verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze schreeuwscène typeert de coalitieverhoudingen. Merz zit tussen hamer en aambeeld; tussen de groeiende rechtse AfD en de linkse coalitiepartner SPD die hervormingen blokkeert alsof Berlijn een ‘Straat van Hormuz’ heeft. In het Top-20 populariteitsonderzoek staat Merz als hekkensluiter, op plaats 20.

Merz bungelt

Met de belofte van ingrijpende hervormingen werd Merz met zijn CDU/CSU op 6 mei vorig jaar tot bondskanselier gekozen. Een ‘Herfst van Hervormingen’ zou volgen, maar er gebeurde niets. De nieuwe regering leende een Sondervermögen van 500 miljard euro op de kapitaalmarkt om de Duitse infrastructuur te moderniseren. Het geld wordt intussen gebruikt om gaten in de begroting te dichten. In plaats van ‘Reformen’ volgde ‘Reformstau’; want de SPD zei ‘nein’. De kosten van rente op de schuldenlast loopt op van 4 miljard euro in 2021 naar 78 miljard nu. Het is onzeker of Merz in de Bondsdag een ‘motie van vertrouwen’ überhaupt zou overleven. Hij bungelt.

Merz mist een compas. Hij overviel de SPD met uitspraken zoals die over de oudedagsvoorziening, ‘die Rente’. Het pensioen in Duitsland, nogal karig in vergelijking met Nederland, zou niet méér mogen zijn dan een ‘basispakket’. Gepensioneerden moesten zelf aanvullen met sparen en beleggen. De SPD explodeerde: haar kiezersaanhang werd in het hart getroffen. Die aanhang slinkt zienderogen; de SPD peilt rond de 13 procent, net als de Groenen. De CDU/CSU zakt naar 22 procent en AfD groeit naar 28 procent. Oost-Duitsland is AfD-land.

Aangezien Merz in Berlijn klem zit, werpt hij zich op het buitenland en kreeg in de media de bijnaam Aussenkanzler. Maar in het grote buitenland verging het hem niet beter. De oorlog in Iran bracht hem in conflict met president Trump, bij wie Merz nog in een goed blaadje stond. Hij noemde het conflict met Iran ‘niet onze oorlog’ en voegde eraan toe dat Iran Amerika ‘aan het vernederen’ is. Trump dreigt Amerikaanse troepen terug te trekken uit Duitsland.

Duitsland heeft geen hefboom tegenover de VS. Merz verliest steeds. Evenals zijn Franse partner, president Macron, die in Europa goede sier maakt, maar in eigen land een clownesk figuur is. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, wees erop dat Frankrijk bij militaire acties in Afrika koloniale grandeur voorwendt, maar afhankelijk is van Amerikaanse transportvliegtuigen.

Er is één terrein waar Duitsland wel directe invloed uitoefent: de EU. Duitsland beschermt er doorgaans Duitse paradepaardjes. Traditioneel is dat de auto-industrie. De voormalige bondskanselier Gerhard Schröder, bijgenaamd ‘Genosse der Bosse’ (vriend van de bazen), stond vierkant achter het Volkswagenconcern in de deelstaat Nedersaksen, waar Schröder zijn politieke loopbaan begon.

Merz vindt nieuwe EU-belastingen onaanvaardbaar

In het lobbywerk werd Duitsland doorgaans door Frankrijk overtroefd. Fransen hebben hun pionnen in de Europese Commissie; Duitsers in het Europees Parlement. De EU-uitbreiding maakte dat patroon complexer. Merz wil in Brussel doen wat in Berlijn niet lukt.

Ursula von der Leyen, voorzitster van de Commissie, wil in de begrotingsperiode 2028-2034 een totaalbedrag van 2.000 miljard euro; het Europees Parlement wil als Rupsje Nooitgenoeg zelfs 2.200 miljard. In de huidige begrotingsperiode is het 1.200 miljard. Ze eist nieuwe EU-belastingen. Merz fietste er dwars doorheen: ‘onaanvaardbaar en niet te verkopen’. Von der Leyen zweeg.

Uitholling AI-wetgeving op Europees niveau

Duitsland ageert in Brussel assertiever naarmate het eigen land stagneert. Zo keert Duitsland zich met Oostenrijk tegen EU-wetgevingsvoorstellen over Artificial Intelligence (AI) en noemt het ‘te weinig ambitieus’. Er is volgens Berlijn ‘meer moed’ nodig en het moet ‘eenvoudiger’. Het is opmerkelijk dat Duitsland er praktisch opereert als ‘cavalier seul’.

Duitsland wil dat AI-eisen niet in de AI-wetgeving van de EU worden opgenomen, maar worden vastgelegd in sectorwetgeving van de lidstaten. Dit is een wens van grote Duitse bedrijven zoals Siemens en Bosch. Zeker tien lidstaten, waaronder Nederland, zijn tegen. Duitsland holt in feite de AI-wetgeving op Europees niveau uit.

Een ander thema is het ‘Industriële Fonds’ van 400 miljard euro, waar Polen een bredere regionale verdeling van projecten wil, terwijl Duitsland vindt dat het meeste geld naar de meest competitieve en innovatieve projecten moet, ongeacht de geografische ligging. Polen en Duitsland hebben tegenovergestelde belangen. Duitsland wil ook een Europese Palantir, in navolging van de Amerikaanse data-analyse reus.

Om minder afhankelijk te zijn van de VS zoekt Duitsland nauwere contacten met de ‘Global South’, landen als Brazilië in Latijns-Amerika, plus Singapore en Australië in Zuidoost-Azië. Het gaat om ‘middelgrote landen’, als tegenwicht. Duitsland lobbyt ook om, als vredesstichter, lid te worden van de VN-Veiligheidsraad.

Bonnie en Clyde

De SPD manifesteert zich eveneens in het buitenland. Klingbeil was prominent aanwezigheid op de ‘Global Progressive Mobilization’ in Barcelona op 17 en 18 april om de wereld te waarschuwen tegen ‘de opkomst van extreemrechts’. Dat laatste woord is een verhullend begrip, verwijzend naar Trump en AfD. Aanwezig waren de Braziliaanse president Lula da Silva, Zuid-Afrika’s president Cyril Ramaphosa en de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum.

Organisator was de Spaanse premier Pedro Sanchez die zich opwierp als voorvechter van links, waarmee hij begon tijdens het Gaza-conflict. Hij keerde zich tegen Israël, sloot er de Spaanse ambassade en opende vervolgens een Spaanse ambassade in Iran. Sanchez werpt zich op als ‘links geweten’ van Europa, terwijl zijn vrouw Begoña in Spanje wordt vervolgd wegens oplichting en corruptie. Het openbaar ministerie eist een gevangenisstraf van 24 jaar. De Werdegang van Sanchez en eega lijkt een Spaanse versie van ‘Bonnie en Clyde’.

Fatalisme en koppigheid

Merz en Klingbeil kunnen met activisme ‘im Ausland’ hun problemen in Duitsland niet oplossen. De kern ervan zit in verkeerd beleid: een planeconomie en het onvermogen samen het roer om te gooien. Het Duitse energie- en klimaatbeleid luidde economische neergang in, gecombineerd met overmatige immigratie uit landen met totaal andere culturen. Over het energiebeleid heeft Merz zich vastgepraat. Tijdens een bezoek van de Tsjechische premier Andrej Babis aan Berlijn zei Merz: ‘Voorgaande Duitse regeringen hebben besloten kernenergie uit te faseren. Die beslissing is onomkeerbaar.’

Een fatalistische redenering. De Duitse kerncentrales zijn (nog) niet ontmanteld, maar stilgelegd of gesloten. Sommige, zoals de KKE Emsland in Lingen vlak over de Nederlandse grens, kunnen wellicht weer in gebruik worden genomen. Maar de politieke moed ontbreekt. Merz meent feitelijk: Duitse regeringen hebben ten onrechte atoomcentrales gesloten. Dat was verkeerd maar niets aan te doen. We gaan onverdroten voort op de verkeerde weg. Kortom: Duitse ‘dickköpfigkeit’.

Het ruziekoppel Merz-Klingbeil doet stoer in het buitenland maar is ‘tote Hose’ in het binnenland. Wie de politieke kaart van Duitsland legt naast de geografische ziet dat Oost-Duitsland grotendeels AfD stemt en West-Duitsland politiek versnipperd is, met een opkomende AfD in de mix. Er is nog steeds een muur; niet fysiek maar mentaal.

‘Schmerz van Merz’

Columnist Harald Martenstein schreef recent in de Welt am Sonntag: ‘De DDR had een systeem van partijbonzen die waren losgekoppeld van “buiten” en vooral bezig waren met machtsbehoud en intriges “binnen”. In de DDR werd werken gesimuleerd, niets nieuws gecreëerd en werden problemen gecamoufleerd, tot het niet meer ging.’

Dit najaar zijn er drie Oost-Duitse deelstaatverkiezingen: de stadstaat Berlijn, Sachsen-Anhalt en Mecklenburg-Vorpommern. Met AfD als koploper in de laatst twee.

De ‘Schmerz van Merz’ duurt voort. De vraag is: hoe lang nog?

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Bondskanselier Merz in vrije val: Stoer in buitenland, machteloos in binnenland verscheen eerst op Wynia's Week.

Socialisten hebben veto

De Duitse politiek zit ook muurvast, omdat de christendemocraten van bondskanselier Friedrich Merz niet met de populisten van de AfD gezien willen worden en daardoor afhankelijk zijn van de sociaaldemocraten van de SPD. En die houden iedere hervorming uit angst voor de kiezer tegen. ‘De Duitse sociaaldemocraten smelten weg, als was voor de zon.’

Bedrijven vertrekken ondertussen uit het land, vanwege de hoge energiekosten. ‘De helft van de Duitse auto’s wordt al in China gebouwd, maar Chinezen rijden niet meer in de nieuwe Duitse modellen. Die rijden zelf in de moderne Chinese wagens.’

De politieke verstarring kan volgens Melching alleen doorbroken worden als de christendemocraten hun ‘brandmuur’ tegen de AfD afbreken. ‘De AfD wordt steeds groter, omdat ook in het westen van Duitsland de arbeiders weggelopen zijn bij de SPD. Ze zijn in peilingen nu al groter dan de CDU/CSU. Samen zouden ze de impasse kunnen doorbreken, maar dat moeten ze wel beide een koerswijziging doorvoeren. De christendemocraten moeten de AfD accepteren. En de AfD moet afscheid nemen van de radicalen met heimwee naar Hitler.’

Frans-Duitse as fini

Internationaal zit Duitsland ook klem, ziet Melching. ‘De Frans-Duitse motor in Europa bestaat niet meer omdat de Franse politiek versplinterd is.’ Duitsland zoekt nu een partnerrelatie met Italië en Polen, maar die landen hebben hun eigen historische problemen met Duitsland.

En de Duitse band met de Verenigde Staten is kapot. ‘Deze oorlog is onze oorlog niet,’ zei Merz over de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran. ‘Krankzinnig,’ noemt Melching dat. ‘Dat is ongeveer het stomste dat je kunt zeggen, ook met hun afhankelijkheid van olie en gas uit de Perzische Golf. En dat Jetten daar meteen achteraanliep met het “internationaal recht”. De geschiedenis verloopt nooit langs de lijnen van het volkenrecht.’

De video’s van Wynia’s Week TVzijn ook te beluisteren als podcast. Klik HIER.

Wynia’s Week heeft een unieke formule. Wynia’s Week publiceert ieder jaar duizend artikelen, columns, video’s en podcasts. Die zijn allemaal vrij toegankelijk, altijd en voor iedereen. Dat wordt mogelijk gemaakt door de duizenden supporters die maandelijks, per kwartaal of per jaar doneren. Dat kan ook met belastingaftrek. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Willem Melching: ‘In de bondsrepubliek Duitsland heerst een enorm pessimisme. Het land snakt naar zijn wedergeboorte’ verscheen eerst op Wynia's Week.