Nederland telt nu zo’n dertien à veertien roedels en meer dan honderd wolven. Bij 56 roedels zou Nederland volgens Erkens uiteindelijk ruim boven de driehonderd wolven uitkomen en dat vindt hij ‘echt te veel’.

Volgens Erkens moet over de grenzen heen worden gekeken naar de wolvenpopulatie. ‘Het is natuurlijk vreemd als wij in ons kleine land grote groepen wolven moeten verwelkomen, terwijl ze tot dezelfde populatie behoren als die in buurlanden. Tellen ze net over de grens dan niet mee?’ De staatssecretaris wil daarom met buurlanden afspraken maken over een gezamenlijke aanpak en een ‘eerlijk aandeel’ voor Nederland. Dat zou een grote stap zijn in de goede richting.

Hoge juridische drempel

Het Nederlandse beleid draaide lange tijd om de vraag: hoe beschermen we de wolf in Nederland en wanneer mogen we een probleemwolf verwijderen? Dat leidde tot een zeer hoge juridische drempel voor afschot. Er moesten onder meer een concreet wettelijk doel, het ontbreken van bevredigende alternatieven én het behoud van een gunstige staat van instandhouding worden aangetoond.

Vooral dat laatste is problematisch. Als je een individuele wolf wilt doden, moet je kunnen aantonen dat dit geen gevaar oplevert voor de instandhouding van de populatie. Daarmee ontstond een bizarre situatie: Nederland had een groeiende wolvenpopulatie, maar iedere wolf moest juridisch afzonderlijk worden bekeken.

De route die de staatssecretaris nu neemt is vermoedelijk de enige manier om aan deze situatie een einde te maken en om door het woud aan Europese regelgeving te manoeuvreren richting een vorm van beheer. Het is ecologisch immers moeilijk vol te houden dat de wolven in Nederland een zelfstandige populatie vormen waarvan de gunstige staat van instandhouding in het geding is.

Zelfs expertisecentrum BIJ12 stelt expliciet dat Nederlandse wolven naar het oosten deel uitmaken van de Centraal-Europese populatie en naar het zuiden van de Alpiene populatie. Ook de Europese Commissie spreekt van een Centraal-Europese populatie die inmiddels sterk is uitgebreid. Dat maakt het volkomen onzinnig dat wolven die in Duitsland, Nederland en België rondzwerven voor de beoordeling van zijn of haar instandhouding plotseling in drie afzonderlijke nationale populaties moeten worden opgeknipt.

Erkens heeft in dit dossier dus best goede kaarten in handen en hij doet een moedige stap voorwaarts. Maar of dit ook zal leiden tot een gezamenlijk Europees beheerregiem met dito afschot is maar zeer de vraag. Silvio’s wolf zou weleens een dooie mus kunnen blijken. Een grensoverschrijdende ecologische populatie betekent namelijk niet automatisch dat Nederland, België en Duitsland juridisch één beheereenheid mogen vormen.

De Europese Commissie zegt dat lidstaten verantwoordelijk blijven voor het bereiken en behouden van een gunstige staat van instandhouding. De verlaging van de beschermingsstatus geeft vooral meer flexibiliteit voor lokaal beheer. Het geeft niet automatisch toestemming om een nationale verantwoordelijkheid af te schuiven naar de buurlanden. Daarom zal Erkens waarschijnlijk niet kunnen volstaan met de inkopper: Nederland + België + Duitsland = één populatie = afschot. Hij zal met meer moeten komen.

Gedonder over afschot

De staatssecretaris zal de genetische en ecologische samenhang van de Europese wolven moeten aantonen. Hij zal met cijfers moeten komen. Hij zal moeten bewijzen dat de populatie als geheel een gunstige staat van instandhouding heeft en moeten bepalen hoeveel wolven de drie landen kunnen dragen. Er zullen afspraken moeten komen over monitoring, migratie en verspreiding.

Maar het echte gedonder begint natuurlijk bij de verdeling van het afschot. Elke wolf die in Nederland geschoten wordt, zal immers niet in Duitsland of België geschoten kunnen worden. En daar schreeuwen boeren, schapenhouders en paardenhouders ook om maatregelen.

Sterker nog, Duitsland voegde het dier recent toe aan de jachtwet. Volgens de regels mogen jagers daar nu jaarlijks van 1 juli tot en met 31 oktober op wolven jagen. Dit geldt specifiek voor gebieden waar relatief veel wolven leven en waar de spanningen of vee-aanvallen hoog zijn. Kom daar eens om in Nederland.

Er zit bovendien een interessante paradox in de Nederlandse strategie. Hoe meer Nederland kan aantonen dat de wolf niet Nederlands, maar Europees en grensoverschrijdend is, hoe sterker het ecologische argument wordt. Maar hoe meer landen hun beheer op elkaar afstemmen, hoe moeilijker het ook wordt om uitsluitend vanuit de Nederlandse problematiek een groot aantal wolven te verwijderen.

Erkens kan in Brussel en Berlijn wel heel hard roepen dat Nederland te klein is – en daar heeft-ie ook gelijk in. Sterker nog, als maatschappelijke argumenten de doorslag zouden geven is er in Nederland helemáál geen plek voor roedels wolven. De huidige dertien à veertien roedels zorgen al voor een grote dosis angst, discussie, polarisatie, maatschappelijke ontwrichting en voortdurende aanvallen op vee.

Ecologische wensdroom

Dat Nederland volgens de modellen van de Wageningen University & Research (WUR) geschikt is voor 56 roedels, is niet meer dan een ecologische wensdroom die geen enkele rekening houdt met de belangen van de mensen die in dit land wonen. Nederland is te klein. Erkens is het daarmee eens en schreeuwt het moedig van de daken, maar in feite is het vooral een argument over ruimtelijke draagkracht en maatschappelijke wenselijkheid, niet over de biologische of juridische staat van instandhouding.

En dat is jammer, want de enige weg om in Brussel tot noodzakelijk beheer te komen is via de ecologie. En dan is een beter argument voor Erkens: de wolf is Europees, maar de overlast is lokaal. Daarom moet noodzakelijk toekomstig (preventief) beheer op de Nederlandse situatie worden afgestemd. Dan eindigt het wolvenbeleid van Erkens misschien niet met een dode mus.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Fijn dat Silvio Erkens 300 wolven veel te veel vindt. Maar een goeie oplossing heeft hij niet verscheen eerst op Wynia's Week.

Er bestaat een hardnekkige mythe dat Nederlanders een nuchter volk zijn. We zijn praktisch, recht door zee en lossen – soms met een beetje polderen – problemen op voordat ze problemen worden. Dat vertellen we elkaar tenminste graag.

Maar als die nuchtere Nederlander ooit heeft bestaan, dan is-ie al decennialang verdwenen. Zeker waar het ons natuurbeleid en -beheer betreft is daadkracht ver te zoeken. De gemiddelde groene ambtenaar of ecoloog is vooral goed in het schrijven van impactanalyses en natuurdoelen, maar daar beheer je geen populaties mee. In totaal werd er in 2025 door provincies 92.167.920 euro aan schadevergoedingen uitgekeerd. Dat is dus bijna 100 miljoen euro – omdat wij niet bij machte zijn soorten als gans, bever, das en wolf in het gareel te houden.

Geen vlammende protest

De gemiddelde Nederlander lijkt dat niet eens een punt van discussie te vinden. De jaarlijkse cijfers en rapporten van BIJ12, de organisatie die namens de twaalf provincies de schade afhandelt, roepen in elk geval zelden vlammend protest op. Een krantenstukje hier, een nieuwsberichtje daar en we gaan weer vrolijk verder met waar we mee bezig waren. Ruim 92 miljoen euro is kennelijk de prijs is die we bereid zijn te betalen voor onze buitenproportionele dierenliefde.

Of is het de afkoopsom voor ons geweten? Wij zijn immers ook de grootste vernietiger van natuur en leefgebieden van wilde dieren.

De ironie is dat Nederland waarschijnlijk het meest beheerde stukje natuur van Europa bezit. Waterstanden, stikstof, recreatie, begrazing, maaibeheer, rasters, ecoducten, populatietellingen, faunabeheerplannen—vrijwel alles wordt gereguleerd. Maar preventief ingrijpen en beheren om problemen te voorkomen lijkt godsonmogelijk geworden door alle wet- en regelgeving, het gedram van actiegroepen en het prevaleren van economische belangen.

Kijk naar de komst van insecten als de Aziatische hoornaar of de tijgermug. Experts waarschuwen al jaren dat importeurs van autobanden, waarin tijgermuggen vaak verscholen zitten, zich niet aan de regels houden. Maar serieus ingrijpen bleef uit. Nu is de verwachting dat de tijgermug, die dengue (knokkelkoorts), zikakoorts en chikungunya kan overbrengen, zich voor 2030 in ons land gevestigd heeft. En het is niet meer te stoppen.

Ferme stappen

Wat de exoten betreft probeert D66-minister Jaimi van Essen nu een paar ferme stappen te maken. Hij wil dat 21 soorten die staan vermeld op de invasieve exotenlijst (onder meer de Nijlgans en Grijze Eekhoorn) vanaf volgende jaar met minder administratieve rompslomp beheerd kunnen gaan worden. Nu vallen een aantal van die soorten al onder provinciaal beheer, dus zoveel verandert er in de praktijk niet.

En dan nog: als Van Essen de andere partijen in de Tweede Kamer al meekrijgt, kun je er donder op zeggen dat de dierenclubs klaarstaan om meteen naar de rechter te stappen, zoals ze dat nu ook al doen om provinciale ontheffingen aan te vechten. Met een simpele pennenstreek wegens gebrek aan onderbouwing zijn we dan niet alleen terug bij af, maar mogen we waarschijnlijk nog minder dan nu het geval is.

Paradox

Met de inheemse soorten gaat het al niet veel beter. Of eigenlijk gaat het té goed met ze. De bever, in de jaren tachtig uitgezet om de soort in ons land te herintroduceren, veroorzaakt inmiddels voor zo’n 4,5 miljoen euro aan graafschade bij de 21 waterschappen.

Het is een ironische paradox. Dezelfde overheid die tientallen jaren werkte aan de terugkeer van de bever, moet nu miljoenen investeren om de gevolgen van dat succes weer beheersbaar te maken. Het beestje ondergraaft namelijk dijken en knaagt menig boom terug tot een nagenoeg perfecte potloodpunt. Kortom, de bever is een probleem geworden.

De bestrijding komt echter pas nu mondjesmaat op gang. In Gelderland werden in de winter van 2022/2023 vijf bevers gedood. In Noord-Brabant moesten in 2024 uiteindelijk vier bevers afgemaakt worden nadat ze schade bleven veroorzaken. In Limburg werden in 2024 180 bevers gedood. Het is typerend voor de Nederlandse situatie: pas als het te laat is, gaan we wat doen. En dan zijn we ook nog verbaast dat we de boel nauwelijks meer onder controle krijgen. Bever of das, het is steeds weer hetzelfde verhaal.

En dan is er natuurlijk ook die ander beschermde diersoort: de wolf. In 2025 werden in ons land 139 wolven geïdentificeerd. Het merendeel van de groei (70 procent) komt voor rekening van welpen in bestaande wolvenroedels. Er is inmiddels zo lang gewacht, getreuzeld en gedebatteerd dat de situatie steeds nijpender begint te worden en het probleem steeds groter.

‘Het is wachten tot het echt misgaat, dan gaat er misschien iets gebeuren’, schreven Wouter Roorda en ik in ons boek Nederwolf. Inmiddels zijn we honderden dode schapen en paarden verder, zijn kinderen aangevallen, zijn hondjes meegesleurd, een wandelaarster gebeten en is ‘probleemwolf’ Bram doodgeschoten.

De situatie is inmiddels zo penibel dat VVD-staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw) recent eigenhandig een wolvenwet invoerde. Met deze Maatregel van Bestuur passeerde hij de Tweede Kamer die pas in september zou vergaderen over dit hoofdpijndossier. Langer wachten op een maatregel was volgens Erkens niet verantwoord. Hij wilde actie en wel nog tijdens het welpenseizoen. Provincies mogen nu preventief een vergunning klaarleggen om een mogelijke probleemwolf af te schieten.

Zoete broodjes

Maar dit lijkt stoerder dan het is. Erkens verkoopt zoete broodjes, want in feite gaat hij veel minder ver dan zijn voorganger staatssecretaris Jean Rummenie (BBB). Erkens wil zijn ambtenaren te vriend houden. Hij wil wel iets doen aan het wolvenprobleem, maar met mate. Hij wil probleemwolven vlotter kunnen aanpakken, maar weet niet goed te definiëren wat nou een probleemwolf is. Een wolf bijt wel eens een dier of vertoont wel eens ongewenst gedrag. Pas in laatste instantie, zeg maar bij recidive, wordt bij Erkens een vervelende wolf een probleemwolf.

Ook Erkens kiest er dus voor om alle wolvenknuffelaars tevreden te houden met een veel te soft aanvalsplan. Uit openbaar gemaakte Woo-stukken blijkt dat Rummenie een veel hardere aanpak wilde. Hij wilde een simpele procedure waarbij provincies sneller vergunningen konden krijgen en minder tussenstappen nodig waren om een agressieve wolf aan te pakken.

Erkens is terughoudender omdat bij een te ruimhartige vergunningverlening en te weinig controlemomenten weleens een vergisafschot zou kunnen plaatsvinden. Dan ligt de verkeerde wolf in het gras en stapt heel wolfminnend Nederland naar de rechter. Mede om die reden, en om in de aanloop naar het afschot de procedures goed te registeren, moet er in het plan van Erkens een ‘onafhankelijke’ wolvendeskundige meekijken.

Als Erkens echt het verschil wil maken moet hij een quotum stellen en gaan beheren. Net zoals ze nu in Duitsland doen. Erkens gaf onlangs in het tv-programma Goedenavond Nederland toe dat de Duitse aanpak voor hem een voorbeeld is, maar zijn plannen komen daar vooralsnog niet in de buurt.

Terug bij af

Deze plannen verkruimelen als je er even over doordenkt. Reken maar dat actiegroepen naar de rechter zullen stappen zodra er een ‘probleemwolf’ is gedood. De rechter zal hen dan vermoedelijk in het gelijk stellen, want is die ontheffing wel voldoende gemotiveerd? En hoe verhoudt zich dit tot Europees recht? Dan zijn we weer helemaal terug bij af en hebben we hetzelfde gedonder als nu al het geval is met bijvoorbeeld de ontheffing voor afschot van reeën vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid.

Erkens’ plannen zijn niet meer dan symboolpolitiek. Ze wekken de indruk van daadkracht, maar veranderen in de praktijk nauwelijks iets. De politiek speelt voor boswachter, terwijl de rechter uiteindelijk bepaalt wat er in het bos gebeurt.

En de wolf? Die trekt zich van Haagse spierballentaal net zo weinig aan als van provinciegrenzen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Wolven, bevers, ganzen en dassen krijgen in Nederland alle ruimte. De rekening was vorig jaar 92 miljoen euro verscheen eerst op Wynia's Week.

Volgens het rapport van Ecojust, het onderzoeksbureau van Verheij, zouden 41 wolven illegaal zijn gedood door jagers, boeren en buitenlui. Stroperij zou derhalve ‘geen randverschijnsel’ zijn in Nederland. ‘Het is een wijdvertakt netwerk van georganiseerde stroperij dat opereert met vrijwel totale straffeloosheid, met de stilzwijgende steun van aanzienlijke delen van de plattelandsgemeenschap.’

Dat is nogal een statement, dan moet je wel je bewijzen op orde hebben. Maar de beschuldiging wordt nergens concreet en feitelijk onderbouwd. Het hele rapport stoelt op aannames, veronderstellingen en ‘van horen zeggen’ en werd ook nog eens betaald door de Amerikaanse dierenbeschermingsorganisatie Humane World for Animals.

‘Zwevend aan de linkerkant’

Verheij is een eenpitter die zich al vele jaren bezighoudt met onder meer wereldwijde stroperij. In het Nederlands Dagblad omschreef ze zichzelf als ‘zwevend aan de linkerflank en trots op de Partij voor de Dieren’. Dan weten we dus wel zo ongeveer hoe ze in de wedstrijd staat. Het lijkt erop dat ze bewust of onbewust naar een bepaalde uitkomst toe heeft gewerkt: een verdwenen wolf is bij Verheij bijna automatisch een gestroopte wolf en aanrijdingen met het dier worden per definitie verdacht gemaakt, ook wanneer er volgens de politie geen sprake was van opzet.

Ook ecoloog en wolvenkenner Erwin van Maanen liet weinig heel van Verheijs onderzoek. Op Facebook schreef hij:

‘Naar mijn oordeel kent het rapport een relatief hoog speculatief gehalte en wordt in hoge mate gebruikgemaakt van discutabele meta-analytische of indirecte redeneringen, terwijl alternatieve verklaringen voor de lotgevallen van individuele wolven beperkt worden besproken en gewogen. Dat wolven als gevolg van illegale praktijken kunnen verdwijnen, acht ik aannemelijk; op basis van eigen ervaringen binnen mijn onderzoeksgebied vermoed ik zelfs dat hiervan mogelijk sprake is geweest. Of dergelijke praktijken echter op structurele schaal en relatief eenvoudig in Nederland plaatsvinden, acht ik zonder concrete empirische aanwijzingen vooralsnog onvoldoende onderbouwd.’

Kortom: Verheijs onderzoek is broddelwerk dat vooral lijkt bedoeld om de polarisatie rond de Nederwolf nog wat verder aan te wakkeren. Zelfs de zelfbenoemde wolvenexperts van BIJ12 namen in ijltempo afstand van het rapport en lieten weten dat men zich niet herkent in de harde conclusies. Dan heb je het wel echt bont gemaakt, want BIJ12 coördineert namens de gezamenlijke provincies de monitoring van de Nederlandse wolvenpopulatie, voert de afhandeling uit van ‘wolvenschade’ op vee en is voorstander van de bescherming van wolven.

Meer zelfreflectie

Desondanks haalde het rapport de voorpagina van de Volkskrant, publiceerde NRC eveneens een weinig kritisch verhaal en kwamen de ‘gestroopte’ wolven ook langs in het NOS Journaal en het RTL Nieuws. Nieuwswebsite NU.nl gebruikte als illustratie een dramatische foto van demonstranten met een ‘Stop de wolvenmoord’-spandoek. Van journalistieke distantie en relativerende duiding was nauwelijks sprake. Hoe serieus nemen de serieuze media zichzelf nog?

Oké, even voor de transparantie: Ik ben jager, maar ik ben bovenal journalist. En de journalist in mij zegt dat je feit en fictie moet checken alvorens je begint met roeptoeteren. Er zal in ons land best weleens ergens illegaal een wolf uit de weg zijn geruimd, en dat valt niet goed te keuren, maar zonder concreet bewijs maak je je schuldig aan ophitserij en framing. Dat de media het klakkeloos overnemen vind ik veel erger. Het wordt hoog tijd voor wat minder sensatiezucht en wat meer zelfreflectie in journalistiek Nederland.

Samen met Wouter Roorda schreef Oswin Schneeweisz ’Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’, een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal. Het boek kost € 22,50 en is overal te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Mag het een onsje minder met het bizarre gezwam over ‘vermoorde wolven’? verscheen eerst op Wynia's Week.

Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot. Door Oswin Schneeweisz en Wouter Roorda

De timing kon niet beter. Het eerste boek dat we dit jaar op de markt brachten ging over het meest besproken dier van het jaar. Zelfs voormalige fans van de terugkeer van de wolf naar Nederland vielen van hun geloof. Op grote delen van het platteland en in natuurgebieden zijn mens en dier niet meer veilig. In Nederwolf schetsen Oswin Schneeweisz en Wouter Roorda de lange geschiedenis van de wolf in Nederland en de snelle ommekeer van het sentiment, nu er in ons kleine en volle land meer wolven vrij mogen rondlopen dan in het grote Zweden. Lees het enige onafhankelijke boek over de omstreden terugkeer van een gevaarlijke landgenoot.

Bekijk en bestel hier

Ontketend Nederland – Van Provo tot PVV. Door Hans Wansink

In dit door Theo Audenaerd fraai geïllustreerde en royaal uitgevoerde boek herschrijft Hans Wansink de geschiedenis van onze tijd. Hoe vanaf 1966 een tot dan toe vooral conservatief land plotseling koploper wilde zijn in de nieuwe tijd. Het begon met de rookbommen bij het huwelijk van Beatrix en Claus, maar eindigde in de nieuwe eeuw met de stembusrevoluties van Pim Fortuyn, Geert Wilders, Thierry Baudet, BBB en Pieter Omtzigt.

Over een onvoltooide democratisering die vraagt om terugkeer naar waar het begon. Want waar zijn de referenda en de gekozen burgemeester gebleven? Hebben burgers nu wel echt meer in de melk te brokkelen dan zestig jaar geleden? De vraag stellen is het antwoord geven.

Bekijk en bestel hier

Weg Met Ons! De mythe van de westerse erfzonde. Door Arnout Jaspers

Bestsellerauteur Arnout Jaspers (bekend van De Stikstoffuik en De Klimaatoptimist) keert zich in dit striemende boekpamflet tegen de merkwaardige neiging in westerse landen – Nederland voorop – om de schuld van alle kwalen van nu en vroeger op zich te nemen. En als we het niet zelf zijn, dan laten we ons door de rest wel schuldig verklaren en nemen we gretig de rekening op ons. En dat terwijl het Westen niet alleen de meest succesvolle beschaving ooit is, die ook nog eens leidend is geweest – en nog is – bij alle vooruitgang van de afgelopen eeuwen. Weg Met Ons! is  – helaas, misschien – ook in 2026 nog volop actueel is. Lees dit nieuwe boek van Arnout Jaspers.

Bekijk en bestel hier

Nieuwe Kies Wijzer Klimaat – praktische energiegids voor consument en kiezer. Door Maarten van Andel

Maarten van Andel is een van de meest toonaangevende critici van het Nederlandse (en Europese) klimaatbeleid. Week in week uit geselt hij in Wynia’s Week het gasverbod, de stadsverwarming, de verplichte elektrische auto, de CO2 onder de zeebodem en de windmolens boven de zee, plus het heilige geloof in waterstof en al die andere tot mislukken gedoemde Haagse maatregelen.

In 2023 verscheen zijn eerste Kies Wijzer Klimaat en in 2025 de geheel herziene en geactualiseerde Nieuwe Kies Wijzer Klimaat, de handigste en compacte gids, zowel voor de kiezer als de consument.

Bekijk en bestel hier

Waar is mijn pensioen gebleven?! Door Pieter Lakeman

In de nieuwe eeuw werd het ooit zo vertrouwde Nederlandse pensioenstelsel enkele keren grondig veranderd, zonder dat de meer dan 10 miljoen eigenaren van de pensioenpotten er ook maar iets over te zeggen hadden. In Waar is mijn pensioen gebleven?! schetst Pieter Lakeman – al een halve eeuw schrik van alle autoriteiten – hoe de Nederlandse pensioenen in de jaren 2008-2022 met honderden miljarden werden afgeroomd, in nauwe samenwerking tussen ministers, pensioenfondsen en De Nederlandsche Bank. Terwijl de pensioenpotten volstroomden, stegen de prijzen, maar bleven de pensioenen achter. Lakeman bereidt een superclaim tegen de Nederlandse staat voor.

Bekijk en bestel hier

Migratiemagneet Nederland. Mythen. Feiten. Oplossingen. Door Jan van de Beek

Jan van de Beek is dé expert op het vlak van de instroom van ‘nieuwe Nederlanders’ sinds de jaren vijftig en zestig. Hij promoveerde op de geschiedenis van het onderzoek naar de economische gevolgen van de immigratie naar Nederland en publiceerde uitvoerig over wat die immigratie met ons land doet.

In de bestseller Migratiemagneet Nederland komt alle kennis en inzicht samen die Van de Beek de afgelopen twintig jaar verwierf. Waarom is het een taboe om uit te rekenen wat de immigratie kost? Wat maakt Nederland tot een populair migratieland? Komen vooral laagopgeleiden af op de uitkeringen en voorzieningen van onze verzorgingsstaat?

Bekijk en bestel hier

Alle andere titels van Uitgeverij Blauwburgwal, zoals de boeken van Maaike van Charante, Syp Wynia, Roderick Veelo en Wierd Duk vindt u HIER

Het bericht Nederwolf, Migratiemagneet, Pensioenmiljarden, Klimaatadvies, Weg Met Ons en Ontketend Nederland: Blauwburgwal wenst u een mooi 2026!     verscheen eerst op Wynia's Week.

2025 was het jaar van de wolf. Niet alleen omdat bij Uitgeverij Blauwburgwal ons boek Nederwolf uitkwam, maar ook omdat op de drempel naar het nieuwe jaar de eerste (officiële) wolf werd geschoten. 2025 was ook het jaar dat de wolf menselijke slachtoffers maakte: een 6-jarig jongetje en een hardloper werden gebeten, nadat vorig jaar als een meisje was aangevallen. Tevens deden wolf Bram (op de Utrechtse Heuvelrug) en wolf Hubertus (op de Hoge Veluwe) van zich spreken.

Tot oktober hebben wolven al bijna evenveel schapen en ander vee aangevallen als in heel 2024. In de eerste negen maanden zijn er 741 aanvallen op dieren geregistreerd, tegenover 770 in heel vorig jaar. Veruit de meeste wolvenaanvallen vonden plaats in de provincie Gelderland. Het dier sloeg daar dit jaar al 346 keer toe, waarvan 103 keer in de gemeente Barneveld. Daarna volgen de provincies Drenthe en Friesland, met beide ongeveer 120 aanvallen. In Groningen hebben wolven dit jaar 26 keer vee aangevallen, tegenover slechts twee keer in heel 2024.

Afschotvergunning

In 2025 kwam er dan eindelijk een afschotvergunning voor de ‘probleemwolven’ Bram en Hubertus, al blijkt afschot in de praktijk best lastig. Drie maanden duurde het voordat Bram werd geschoten. Hubertus loopt (voor zover bekend) nog gewoon rond. ‘Het afschieten van probleemwolven is nagenoeg onuitvoerbaar’, zei de directeur van de Jagersvereniging Laurens Hoedemaker tegen RTL Nieuws. Volgens hem komt dat omdat de jagers te maken hebben met te veel beperkende regels. Zo moeten ze volledig buiten het zicht van het publiek blijven en mogen de wolven alleen binnen een afgebakend gebied worden bejaagd. Als de jagers hem elders zien, mogen ze niets doen. Bovendien mocht Bram alleen bij daglicht worden afgeschoten, zodat hij goed kon worden geïdentificeerd.

Er ligt nu een wetsvoorstel om de Nederlandse wetgeving aan te passen aan de Europese regelgeving waarbij de beschermde status van de wolf verlaagd is. Volgens Hoedemaker is dat dringend nodig:

‘Ik verwacht dat we binnen nu en vijf jaar de populatie wolven in Nederland in zijn geheel zullen moeten gaan beheren. Net zoals we dat doen met andere wilde dieren. De afgelopen maanden heb ik in de politiek van links tot rechts steeds meer steun zien ontstaan voor het beheren van wolven. En dat is heel verstandig, want we zijn nu al het land met de hoogste concentratie wolven per vierkante kilometer, in elk geval in Europa en waarschijnlijk wereldwijd. De Duitsers zijn al een stuk verder met hun wetgeving en als daar wel populatie-breed beheerd gaat worden loop je het risico op een waterbed-effect.’

Als we met elkaar vinden dat de wolf hier een plek moet hebben waar een bepaald aantal wolven kan leven zonder schade te doen aan allerlei andere belangen, zullen we met elkaar moeten afspreken dat er buiten die plekken geen plaats is voor wolven, vindt Hoedemaker.

‘Als we iets geleerd hebben van de Oostvaardersplassen en de Amsterdamse Waterleidingduinen is het dat als je een groepje dieren van dezelfde soort en verschillende geslachten bij elkaar zet, er altijd nakomelingen zullen komen. Het worden er altijd meer. Ook hoeven we in Nederland geen eigenstandige populatie wolven te handhaven, als je er maar voor zorgt dat de wolven die hier leven onderdeel blijven van de Noordwest-Europese populatie. Dan zul je dus om de zoveel jaar voor genetische uitwisseling moeten zorgen. Wat ik hoop voor 2026? Dat de wetgeving zo snel mogelijk aangepast wordt en dat we in samenspraak met provincies handen en voeten geven aan een nationaal wolvenbeheerplan. 2026 wordt een heel interessant jaar. Welke kant het nieuwe kabinet precies opgaat is nog onduidelijk. Maar ik zie wel dat steeds meer mensen begrijpen dat je niet zonder verantwoord jacht en wildbeheer kunt in een cultuurlandschap als het onze.’

Valerius Geist

In 2025 werd het wolvenplan definitief vastgesteld met ‘ruimere’ mogelijkheden tot afschot.  Nou ja, ruimer: een wolf dient zich nog steeds meerdere malen binnen dertig meter van een persoon te bevinden voordat er stevigere maatregelen genomen kunnen worden. Je kunt je afvragen of dat niet juist de manier is om wolven aan mensen te laten wennen. De escalatieladder van de Canadese bioloog en wolvenkenner Valerius Geist is in dit verband relevant.

Geist onderscheidt zeven verschillende stadia in de gedragsontwikkeling van wolven. De eerste tekenen komen van herten en andere prooidieren. Wanneer deze hun aanwezigheid in dorpen of steden uitbreiden, doen zij dat omdat zij op de vlucht zijn voor de wolf.

In de tweede fase naderen wolven menselijke woningen, vooral ’s nachts. Dit is onder meer te herkennen aan rusteloos blaffende honden of huilende wolven. Ze observeren mensen en leren snel hoe ver ze kunnen gaan.

Fase drie begint wanneer de wolven zich ook overdag laten zien. Ze observeren mensen bij hun dagelijkse karweitjes en leren bijvoorbeeld hoe ze tuinpoorten moeten openen door dat simpelweg af te kijken. 

In fase vier kunnen de wolven niet langer over het hoofd worden gezien. Zij vallen honden en boerderijdieren aan, zelfs overdag en ook als die zich in de onmiddellijke nabijheid van huizen bevinden. Ze komen op terrassen en in tuinen.

In stadium vijf nemen de aanvallen op vee toe. In deze fase worden bijvoorbeeld ruiters omcirkeld en achtervolgd of worden grotere landbouwhuisdieren zoals runderen verwond. Ze worden gevonden met afgerukte oren, in tweeën gesneden staarten of verminkte geslachtsdelen.

Stadium zes is bereikt wanneer wolven tam lijken te zijn in de onmiddellijke nabijheid van mensen. Ze porren met hun neus aan wandelaars, trekken aan hun kleren of knijpen zelfs in hun armen. Ze kunnen worden verjaagd door te schreeuwen en te zwaaien, maar ze vluchten niet ver. Alles lijkt speels. In werkelijkheid beginnen zij de mens als prooi te ontdekken en beginnen ze te testen hoe hij zich gedraagt als hij wordt aangevallen.

Op niveau zeven is volgens Geist het toppunt van escalatie bereikt. Nu hebben de wolven hun schuwheid tegenover mensen verloren. Hoewel zij nog enigszins onhandig zijn, kan een mens zich misschien nog verdedigen tegen een enkele wolf, maar tegen een hele roedel maakt zelfs een gewapende man geen schijn van kans.

Dat we ons inmiddels in fase zes of misschien wel zeven bevinden, is niet vreemd. De ontwikkelingen gaan snel, omdat we nu eenmaal in een klein en volgebouwd landje leven waar wolven altijd in aanraking zullen komen met mensen. Alleen de geur van mensen is voor hen al genoeg voor wat we habituatienoemen: de wolven merken dat ze geen gevaar lopen en leren snel dat ze steeds meer ruimte in kunnen nemen.

Rupsje-nooit-genoeg

Des te opmerkelijker is het dat de provincie Zuid Holland wolven wil toestaan in het duingebied. Onlangs namen de Provinciale Staten ook in grote meerderheid (41 vóór, negen tegen) een motie aan van de Partij voor de Dieren, waarin het college wordt verzocht om de natuurinclusieve paardenhouderij te stimuleren. Men wil dus én paarden in de natuur én wolven. En dan zijn er in Zuid-Holland ook nog zo’n drie miljoen toeristen per jaar. Het is een typisch voorbeeld van alles wat er steeds weer fout gaat in de wolvendiscussie: we willen alles, we zijn rupsje-nooit-genoeg en we durven geen keuzes te maken.

Is dat enkel de schuld van politici en bestuurders? Grotendeels wel, zij moeten immers beslissingen nemen. Maar er is ook een dieperliggende oorzaak. Uit een onderzoek, recent gepubliceerd in het vakblad Nature, blijkt dat het merendeel van de Europeanen de terugkeer van wolven, beren en lynxen steunt, maar niet wil dat hun aantallen blijven groeien en ook niet wil dat ze worden bejaagd. Het onderzoeksteam ondervroeg 10.000 mensen in EU-lidstaten waar grote carnivoren leven en deze tegenstelling komt in bijna elk land terug.

Er is dus een fundamentele spanning tussen wat de burgers willen en de ecologische middelen die nodig zijn om populaties stabiel en gezond te houden in door mensen gedomineerde landschappen. Zie hier de hypocrisie van onze moderne samenleving. In ons land worden reeën, herten en zwijnen structureel bejaagd. Dat is noodzakelijk om populaties in stand te houden en de belangen te dienen van zowel mens als dier. Met de wolf zou het niet anders moeten zijn. Juist omdat de veiligheid van mens en dier in het geding is.

Steeds meer wolfwerende hekken verschijnen in wat er nog rest van onze natuur. Het lijkt een diervriendelijke maatregel. Alles beter dan afschot, zeggen de voorstanders. Maar dat reeën, herten, hazen en wat er verder nog in het wild rondstruint, zich vastloopt in die hekken en een pijnlijke dood sterft, en dat de hekken complete territoria van wilde dieren doorsnijden, lijkt niemand zich te realiseren. Onze diervriendelijkheid is dus nogal selectief. Dat bijzondere gezelschap wolvenknuffelaars dat recent bloemen legde en tranen met tuiten huilde voor wolf Bram staat immers niet te rouwen bij de reeën die zich op pijnlijke wijze naar de dood spartelen in zo’n ‘diervriendelijk’ hekwerk.

Steeds meer verzet

Eén ding is in 2025 pijnlijk duidelijk geworden: de wolf houdt zich in geen enkel opzicht aan de voorspellingen die het handjevol zelfverklaarde wolvendeskundigen in het verleden deden. Hij zou zich hier niet vestigen, hij zou ongevaarlijk en mensenschuw zijn, hij zou geen honden aanvallen en mensen al helemaal niet. Ze zouden niet paren met broertjes of zusjes en ga zo nog maar even door. Het is allemaal gebeurd. De immer groeiende stapel wetenschappelijke onderzoeken maakt het er allemaal niet veel duidelijker op. Of je nou voor of tegen bent: er is altijd wel een onderzoek vinden dat de eigen mening bevestigt.

Een fraai voorbeeld daarvan vinden we op de site van de aan Wageningen University & Research (WUR) gelieerde Rewilding Academy. Daar wordt gerefereerd aan een ‘groudbreaking study’ die plaatsvond in een nationaal park in Polen. Wolven in dat uitgestrekte wetland bleken voornamelijk ree, zwijn en andere wilde dieren op het menu te hebben. Vee, waaronder runderen, en honden maakten slechts 3,4 procent uit van de verbruikte biomassa.

‘Deze wolven laten zien dat rewilding en agrarische activiteiten prima samen kunnen gaan, zelfs in dichtbevolkte landschappen’, juichen de onderzoekers in hun conclusie. Ga dat de Nederlandse boeren vertellen: in 2025, zo blijkt uit de cijfers van BIJ12, hebben wolven in ons land 2.595 schapen en ander vee gedood. Geen wonder dat het verzet steeds groter wordt. Ook de provincie Drenthe wil nu een probleemwolf afschieten na aanvallen op schapen binnen een wolfwerend raster.

In de veelgeplaagde gemeente Barneveld is men de wanhoop nabij. Vrijwel dagelijks zijn er berichten over hoe wolven zich hebben vergrepen aan vee en hobbydieren. Voorzitter Wim Brouwer van LTO Gelderse Vallei startte, daartoe aangemoedigd door de gemeente, het initiatief voor een petitie waarin de overheid wordt opgeroepen grenzen te stellen aan de wolf.

‘Concreet betekent dit dat de overheid moet kunnen ingrijpen bij probleemsituaties rond de probleemwolf en ze de populatie wolven in Nederland moet kunnen beheren’, zegt Brouwer. ‘Vijf jaar lang hebben we lijdzaam toegekeken hoe dit roofdier boerderij- en hobbydieren te grazen neemt. Ons geluid werd niet gehoord, ondanks pogingen daartoe vanuit gemeenten en provincie. Telkens weer liepen we aan tegen bureaucratie dan wel de sussende woorden dat de wolf zich zou beperken tot prooien diep in de natuur. De wolf laat zich niet remmen door wolfwerende rasters en door mensen’. 

De petitie is inmiddels bijna 15.000 keer ondertekend. Steun komt van basisscholen en ook van dierenartsen, die geschokt zijn over het grote aantal dieren dat zij moeten euthanaseren als gevolg van verwondingen aangebracht door de wolf.

Gemiste kans

‘De belangrijkste verandering is dat ik de beeldvorming rond de wolf heb zien kantelen’, zegt Annet Muller-Ter Veen van Stichting Wijs met Wolven in een terugblik op het wolvenjaar 2025:

‘Ik ben zelf al sinds 2020 actief in het wolvendossier en lange tijd werd kritiek afgedaan als onzin. De wolf zou geen honden en geen schapen aanvallen. De wolf zou schuw zijn voor mensen. 2025 is het jaar waarin steeds meer mensen gingen beseffen wat het betekent als er echt wolven in een dichtbevolkte omgeving rondlopen. Dat ze habitueren en gevaarlijk kunnen worden. Door de aanvallen van Bram en Hubertus komt het opeens heel dichtbij en beginnen mensen zich af te vragen of al die zogenaamde wolvendeskundigen van de Zoogdiervereniging en andere clubs het wel bij het rechte eind hadden. Ze beginnen te beseffen dat de voorlichting die ze kregen gekleurd was. De mensen die draagvlak voor de wolf wilden creëren, beginnen hun keutel in te trekken. Die roepen nu bij elk incident dat ze dat niet voorzien hadden, dat ze dat niet hadden kunnen weten. Dat vind ik opmerkelijk, aangezien zoveel mensen hebben gewaarschuwd. Zij voorzagen het wel, maar de zogenaamde deskundigen niet.’

‘Hoe ik naar 2026 kijk? Komend voorjaar zullen er weer veel welpen bijkomen en het probleem zal dus alleen maar groter worden en zal zich verspreiden over het land. Daarom vind ik het een gemiste kans dat dit onderwerp niet op het prioriteitenlijstje van informateur Sybrand Buma stond. Met D66 aan de macht is het maar afwachten hoe doortastend het wolvenbeleid straks zal zijn.’

Samen met Wouter Roorda schreef Oswin Schneeweisz ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’, een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal. Het boek kost € 22,50 en is overal te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Het bericht 2025 was het jaar van de Nederwolf – en 2026 gaat nog veel erger worden verscheen eerst op Wynia's Week.

Opvallend is dat de inperking van de leefruimte van de mens wordt bewerkstelligd door een handjevol activisten en hun organisaties (vaak ngo’s), met hulp van welwillende rechters. Van dat laatste leverde een gerechtelijke uitspraak op 31 juli 2025 een fraai voorbeeld. Een uitspraak waarin de rechter de bestaande regels gewoon naast zich neerlegde.

Het ging om een zaak aangespannen door World Animal Protection (WAP) en De Faunabescherming. Laatstgenoemde ngo kennen we als het actie- en procedeervehikel van de Partij voor de Dieren. Zij maakten bezwaar tegen het besluit van de staat om de wolf niet als prioritaire soort aan te merken voor de Veluwe. Dat betekent dat de wolf geen speciale status zou krijgen binnen de grenzen van dit Natura 2000-gebied.

Niet ontvankelijk

Op basis van de Habitatrichtlijn van de EU is de staat gehouden speciale beschermingszones aan te wijzen. Dit zijn de bekende Natura 2000-gebieden. Dier- en plantensoorten kunnen worden aangewezen als onderdeel van deze status en genieten dan dezelfde strikte bescherming als dat gebied.

WAP werd niet ontvankelijk verklaard, want verricht volgens de rechter ‘onvoldoende feitelijke werkzaamheden’ ter bescherming van de wolf. Deze ngo is onderdeel van een wereldwijde organisatie met een jaarbudget van meer dan 80 miljoen euro. WAP Nederland beschikte in 2024 over 6,4 miljoen euro (2023: 5,2 miljoen euro), vooral afkomstig van de 81.000 donateurs. De Nationale Postcode Loterij geeft 750.000 euro, verdeeld over drie jaar. Elk jaar besteedt WAP in Nederland maar liefst 1,4 miljoen euro aan werving van donateurs. Zo betaalt het influencers fors voor reclame op sociale media.

WAP richt zich in Nederland op acties tegen het Dolfinarium, de verkoop van kangoeroeproducten, markten voor wilde dieren en de ‘vee-industrie’. Dit doen ze onder meer door het steunen van de eiwittransitie en door druk uit te oefenen op de Rabobank om te stoppen met de financiering van boerenbedrijven. Ook voerde WAP actie om het ABP te verplichten om diervriendelijk te gaan beleggen. ABP ging meteen overstag, waarna ook andere pensioenfondsen in het vizier van WAP kwamen. Samen met zusterafdelingen uit andere EU-landen publiceert men jaarlijks een overzicht (sommigen noemen het een hitlist) waarin fastfoodketens worden geclassificeerd op dierenwelzijn van kippen.

(Het geld van) WAP bleek deze keer niet nodig, want de rechter stelde ngo De Faunabescherming in het gelijk. Daarvoor was wel nodig dat de bestaande regelgeving terzijde werd geschoven.  De staat voerde in haar verweer aan dat alvorens de wolf een prioritaire status kan krijgen op de Veluwe (of elders in Nederland) eerst moet zijn aangetoond dat de soort na vestiging zich gedurende tien jaar onafgebroken heeft voortgeplant in ons land. Het eerste nest stamt uit 2019, dus deze vraag is pas in 2029 aan de orde.

Volgens de rechter had de staat in dit proces onvoldoende onderbouwd waarom de termijn van tien jaar van doorslaggevende betekenis is. De uitspraak stelt dat deze termijn nergens wordt genoemd in de Habitatrichtlijn en de staat de wolf ook los daarvan kan aanwijzen als prioritaire soort. Er is in de Habitatrichtlijn inderdaad geen procedure met een precieze termijn vastgelegd. Dit omdat de Habitatrichtlijn daarvoor expliciet ruimte laat aan de nationale staten om invulling aan te geven. In Nederland is er voor gekozen om via een Beleidsregel hieraan een termijn van tien jaar van onafgebroken voortplanting te verbinden.

Bindend voor bestuursorganen

In een Beleidsregel geeft een bestuursorgaan een nadere invulling aan een in algemene bewoordingen gestelde wettelijke bepaling. Beleidsregels zijn niet bindend voor burgers en bedrijven, maar wel voor bestuursorganen. Zoals de overheid zelf stelt: ‘Burgers en bedrijven mogen er dus op vertrouwen dat de beleidsregels worden gevolgd.’ Het is dan ook vreemd dat de rechter de Beleidsregel terzijde legt. Tenzij de uitkomst dat de wolf pas vanaf 2029 als prioritaire soort in aanmerking komt hem niet bevalt. Verder stelt de rechter dat de staat deze Beleidslijn ‘niet heeft vastgelegd in beleid’. Het staat er echt (in punt 9.4 van het vonnis).

Die tienjaarsperiode is verstandig om de wat langeretermijneffecten van samenleven met de wolf te beoordelen. De wolf kan wel onlosmakelijk deel uitmaken van een bepaald gebied, maar wat is het effect daarvan op andere diersoorten, de biodiversiteit in het algemeen en op de mens? Zo eten wolven alle moeflons op, waardoor de vegetatie op de Veluwe drastisch dreigt te veranderen. Vragen die nu niet meer aan de orde komen.

Tenslotte haalt de rechter een door De Faunabescherming ingebracht rapport aan van ecoloog Geert Groot Bruinderink, waarin deze stelt dat de Veluwe tot het natuurlijke verspreidingsgebied behoort van de Centraal-Europese wolf en dat de soort zich daar blijvend heeft gevestigd. Omdat de staat de bevindingen en conclusies van dit rapport niet heeft betwist, zijn ze voor de rechter waar.

Het rapport is nergens online te vinden en is één van de vele over de wolf in Nederland. Het is kennelijk heel speciaal omdat De Faunabescherming ermee komt. Groot Bruinderink werd eerder door De Faunabescherming als getuige-deskundige opgetrommeld in een procedure tegen de provincie Gelderland om het verstoren van een wolf met een paintballgeweer te voorkomen. De staat moet nu van de rechter een nieuw besluit nemen over het wel of niet aanwijzen van de wolf als prioritaire soort binnen het Natura 2000 gebied van de Veluwe, tenzij in hoger beroep de rechter wél de regels wil toepassen.

In ons boek Nederwolf wezen Oswin Schneeweisz en ik al op deze rechtszaak en de vergaande consequenties mocht de rechter de dierenactivisten in het gelijk stellen. Het is de wolf die dan bepaalt wat zijn leefgebied is en de mens moet zich daaraan aanpassen, ook als het gaat om woningbouw, de aanleg van infrastructuur en toerisme. Van elk initiatief zal vooraf moeten worden vastgesteld welke impact het heeft op het leefgebied van de wolf. Is dat negatief, dan gaat het feest niet door. De vraag is of activisten niet ook zullen proberen eenzelfde speciale status te regelen voor de wolf in andere Natura 2000-gebieden, zoals het Drents-Friese Wold en op de Utrechtse Heuvelrug.

Ongeloof en onbegrip

In ons boek komen we tot de conclusie dat beheer van de wolvenpopulatie in Nederland dringend noodzakelijk is. In Wynia’s Week publiceerden we een tienpuntenplan: een simpele oplossing om te voorkomen dat de aanwezigheid van de wolf voortaan bepaalt wat er nog mogelijk is. De Nederlandse, Duitse en Poolse wolven zouden we voortaan als één populatie moeten zien, die een voldoende omvang heeft voor een gunstige staat van instandhouding. Dan kan – in navolging van landen als Zweden en Frankrijk, waar de wolf dezelfde beschermde status heeft als in Nederland – aan populatiebeheer worden gedaan en worden voorkomen dat de leefgebieden van mens en wolf elkaar steeds verder overlappen.

Enige tijd geleden was er een – besloten – congres van internationale wolvenexperts. Ongeloof was er onder de deelnemers over het feit dat er in Nederland niet voor wordt gezorgd dat de wolf de mens als gevaarlijk ziet en blijft zien. Onbegrip dat zelfs het afschrikken door paintballen niet mogelijk is. Wolven die de angst voor mensen hebben verloren, dienen uit de populatie te worden genomen, zo was de algemeen gedeelde opvatting.

Parallel met de stikstofdiscussie

In een veel aangehaalde studie van John Linnell (Universiteit van Trondheim) is de conclusie klip en klaar: ‘Houdt de wolf wild. Elke wolf die zijn vrees voor de mens lijkt te verliezen of zich op enigerlei wijze agressief gedraagt, moet uit de populatie verwijderd worden.’ Het wild houden van de wolf is op een klein stukje postzegelnatuur als in Nederland niet mogelijk. Iets waar de nationale wolvenexpert Groot Bruinderink – die zo gretig wordt aangehaald door de rechter – kennelijk niet op ingaat.

Een parallel met de stikstofdiscussie dringt zich op. In beide gevallen gaat het om een door de Nederlandse overheid zelf gecreëerd probleem, waarbij een juridische fuik wordt ingezwommen waarin de rechter er onder druk van activisten en hun ngo’s voor zorgt dat we via (mis)interpretatie of extensieve uitleg van (vermeende) wettelijke bepalingen steeds verder vast komen te zitten. Grote delen van het land worden op slot gegooid voor menselijke activiteiten, omdat de uitstoot van stikstof of de aanwezigheid van de wolf bepaalt wat er mag. Aan het doel een bepaalde soort natuur of diersoort tot in het extreme binnen onze landsgrenzen te beschermen, los van wat daarbuiten gebeurt, wordt al het andere ondergeschikt gemaakt.

Net als bij het stikstofdossier lukt het de politiek niet zich aan deze kluwen te ontworstelen. Het is de hoogste tijd voor meer rigoureuze maatregelen.

Samen met Oswin Schneeweisz schreef Wouter Roorda  ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’, een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal. Het boek kost € 22,50 en is overal te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Hoe langer hoe gekker: eerst ging Nederland op slot voor stikstof, nu voor de wolf verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit laatste voorval is een voorbeeld van ‘habituatie’: wolven raken gewend aan de nabijheid van mensen. Habituatie kan ontstaan door veelvuldig zicht en geur van mensen en door voeren. De wolven merken dat ze geen gevaar lopen en leren dat ze steeds meer ruimte in kunnen nemen. En dat is risicovol.

Escalatieladder

In ons boek Nederwolf bespreken we de escalatieladder van Valerius Geist. In het voorlaatste, zesde stadium lijken wolven tam in de nabijheid van mensen. Het bijten van voorbijgangers is echter geen speels gedrag, maar het verkennen van de mens als potentiële prooi en een test hoe deze zich gedraagt als hij wordt aangevallen. Op niveau zeven is het toppunt van escalatie bereikt. Dan hebben de wolven hun schuwheid tegenover mensen verloren.

Wat deze voorvallen ook illustreren, is hoe de overheid reageert op de aanwezigheid van de wolf. Zoals zo vaak wordt een afwachtende houding ingenomen. De vestiging van het dier wordt met gejuich begroet, maar over de consequenties voor de mens, andere dieren, de leefomgeving en de biodiversiteit heeft men nauwelijks nagedacht.

Zo heeft het opvreten door de wolf van de moeflons op de Hoge Veluwe significante gevolgen voor de vegetatie aldaar: heidegebied verandert in naaldbos. Ter compensatie moet nu menskracht worden ingezet – tegen hoge kosten. Waar we elke consequentie van menselijk handelen voor de staat van instandhouding van flora en fauna van de wetgever zorgvuldig moeten vastleggen en verslechtering voorkomen, daar wordt de wolf geen strobreed in de weg gelegd.

Wolven raken steeds meer gewend aan mensen en naarmate hun aantal verder toeneemt, valt hun territorium niet langer (volledig) samen met natuurgebied en is er dientengevolge steeds meer interactie met de mens. Dat dit vroeg of laat een keer grondig misgaat, is te verwachten. In ons land waar alles tot op de vierkante meter is gereguleerd, is het dan ook de hoogste tijd om grenzen te stellen aan wat de wolf wel en niet mag en pro-actief vast te leggen hoe wij met dit roofdier omgaan. De volgende tien punten voorzien daarin.

1 Ga uit van een Centraal-Europese populatie en bepaal op basis daarvan de staat van instandhouding

Nederland is te klein om een levensvatbare wolvenpopulatie te herbergen. Daarover zijn vriend en vijand het eens. De Nederlandse populatie maakt deel uit van de Centraal-Europese populatie, die bestaat uit meer dan 2000 exemplaren die leven in met name Duitsland en Polen. Omdat er geen samenwerking is tussen deze landen omtrent beheer e.d. beschouwt de Europese Commissie, die toeziet op de uitvoering van de Habitatrichtlijn, deze populaties als apart. Dat maakt dat zelfs ná het afwaarderen van de beschermde status van de wolf er waarschijnlijk nog steeds geen beheer kan plaatsvinden, omdat de Nederlandse populatie te klein is om levensvatbaar te zijn. De afzondering van de Nederlandse populatie is echter kunstmatig, want het is exact dezelfde soort die vanuit Polen via Duitsland hier naartoe is gekomen.

Door op het niveau van de totale populatie te kijken, ontstaan er meer mogelijkheden voor beheer. Zo geniet de wolf in Zweden en Frankrijk dezelfde beschermde status als in Nederland. Door de grotere populaties daar is beheer wel mogelijk. Als er te veel wolven komen of wolven opduiken op plaatsen waar ze niet gewenst zijn, dan gaat men met instemming van de Europese Commissie over tot afschot. De gezamenlijke wolvenpopulatie van Nederland, Duitsland en Polen bedraagt een veelvoud van die in Frankrijk en Zweden.  

2 Maak haast met aanpassing van de Habitatrichtlijn

De wolf geniet binnen de EU een extra beschermde status op basis van de Habitatrichtlijn. Deze vloeit voort uit het Verdrag van Bern (1992). De status volgens dat verdrag is inmiddels aangepast, waarna de Europese Commissie is begonnen met het aanpassen van de Habitatrichtlijn. Deze richtlijn werkt ook door in nationale wetgeving. Niet alleen zou Nederland moeten aandringen op haast met de aanpassing, ook zou het kabinet alvast nieuwe nationale wetgeving kunnen voorbereiden. Er is niets wat erop wijst dat dit gebeurt. Het volgtijdelijk uitvoeren van wetswijzigingen leidt tot onnodige vertraging.

3 Stop met beleid om mens en wolf te laten samenleven en houd ze juist uit elkaar

Op dit moment zijn de inspanningen gericht op het zoveel mogelijk voorkomen van schade door wolven. Preventieve maatregelen, zoals het plaatsen van hekken, worden zwaar gesubsidieerd. Alles wordt uit de kast getrokken om de wolf maar niets in de weg te leggen. Dat is een contraproductieve aanpak, die steeds onhoudbaarder wordt naarmate de populatie verder toeneemt.

Ook hier is het verstandig het Franse en Zweedse voorbeeld te volgen en expliciet gebieden aan te wijzen waar een gelimiteerd aantal wolven kan en mag leven. Dat hebben we met diersoorten als het edelhert en het everzwijn ook gedaan. Wolven die zich vestigen buiten deze gebieden worden naar buitenlands voorbeeld zoveel als mogelijk verwijderd. Hierbij dient te worden opgemerkt dat zogenaamde ‘nulstandgebieden’ lastig te handhaven zijn en er altijd influx zal zijn van nieuwe wolven vanuit onze buurlanden.

4 Zorg voor een landelijke aanpak

Op dit moment zijn de provincies verantwoordelijk voor het wolvenbeleid. Uiteraard stemmen zij dit onderling af, maar na doorvoering van de voorgaande drie punten ligt een landelijke aanpak veel meer voor de hand. Neemt het aantal wolven toe tot boven een bepaald maximum of vestigen wolven zich buiten de aangewezen leefgebieden, dan wordt overgegaan tot afschot.

5 Maak preventief afschot mogelijk

Dit punt vloeit logisch voort uit het voorgaande. Wolven die zich buiten hun leefgebied ophouden in de buurt van mensen en menselijke bewoning worden geruimd.

6 Voorkom dat actiegroepen na elke gedode wolf naar de rechter kunnen stappen

Zolang sprake is van een levensvatbare populatie zoals gedefinieerd onder punt 1 is het ongewenst dat activisten voor elke individuele wolf de gang naar de rechter kunnen maken. Dat kan ook niet bij individuele exemplaren van andere diersoorten.

7 Maak inzet van afschrikkende middelen mogelijk

De beschermde status van de wolf brengt met zich mee dat elke verstoring in beginsel verboden is. Het wegjagen van een wolf van het eigen erf is alleen mogelijk als sprake is van een acute levensbedreigende situatie. Ook het afschermen van grotere gebieden zal geen stand houden bij de rechter. Het moet echter mogelijk zijn voor terreinbeheerders om via de inzet van preventieve middelen de wolf te weren uit bepaalde gebieden. Bijvoorbeeld voor Nationaal Park de Hoge Veluwe om zo de moeflonpopulatie te beschermen, die van groot belang is voor natuurbeheer en het bevorderen van de biodiversiteit.

8 Stimuleer voorlichting op scholen over omgang met wilde dieren

Er circuleren veel, soms wilde verhalen over de wolf en diens gedrag. Hoewel aanvallen van wolven op mensen gelukkig zeldzaam zijn, ondergaan we in Nederland een groot experiment. Niet eerder vestigden roedels wolven zich zo dicht in de buurt van de mens. Het lijkt zinvol een lespakket samen te stellen over wat wel en wat niet te doen in de buurt van wolven. Waarbij het samenstellen niet wordt overgelaten aan belangengroepen, zoals vaak gebeurt op andere terreinen. Idealiter zou deze voorlichting zich moeten richten op meer kennis van de wilde natuur in het algemeen.

9 Stel hoge boetes in op het voeren van wolven

Om wolf en mens zoveel mogelijk uit elkaar te houden, is het gewenst dat gedrag dat tot het tegenovergestelde leidt, wordt ontmoedigd. Zoals hiervoor aangegeven, kan habituatie ertoe leiden dat de wolf zijn natuurlijke schuwheid voor de mens verliest.

10 Maak zenderen mogelijk, zodat er meer kennis komt

De huidige onaantastbaarheid van de wolf maakt dat zelfs het zenderen van een individueel exemplaar door de rechter wordt verboden. Meer kennis over hoe de wolf zich gedraagt in de buurt van mensen is echter zeer gewenst. Zoals hiervoor aangegeven, is sprake van een nieuwe situatie waarbij we onszelf de mogelijkheid ontzeggen kennis te vergaren en eventueel alternatieve interventiemogelijkheden te ontwikkelen.

Uitvoering van de voorgaande tien punten morrelt weliswaar aan de onaantastbare status die de wolf geniet, maar is onontkoombaar wil deze een plekje kunnen hebben in ons overvolle land.

Wouter Roorda en Oswin Schneeweisz schreven ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’. Het boek is verschenen bij  Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,50 en is overal te koop en te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Stel eindelijk grenzen aan de Nederwolf: met dit tienpuntenplan verscheen eerst op Wynia's Week.

Uitspraken van zogenoemde wolvenexperts – zo blijkt ook uit mijn samen met Oswin Schneeweisz geschreven boek Nederwolf – zijn vaak te stellig. Dat de wolf mensenschuw zou blijven, de populatieomvang zichzelf zou reguleren en er genoeg ruimte zou zijn voor grote aantallen wolven in ons land waren uitspraken die meer werden ingegeven door wensdenken dan door feiten en ervaringen. Ook waren er in het verleden wel degelijk aanvallen van wolven op mensen.

De terugkeer van de wolf in ons land is in feite een groot experiment. Niet eerder vestigde de wolf zich in een gebied waar interactie met de mens onvermijdelijk is. De strikt beschermde status onder de EU-Habitatrichtijn maakt dat de populatie explosief kan groeien, waardoor wolven hun leefgebied steeds verder uitbreiden. Eind 2024 leefden er in Nederland circa 125 wolven in elf roedels. Gemiddeld heeft een roedel circa 250 vierkante kilometer leefruimte nodig. Dat maakt de Veluwe – met circa duizend vierkante kilometer voor de zeven roedels die daar zijn – al te klein.

Wachten is geen optie

De uitkomst van dit ‘experiment’ is duidelijk. In Nederwolf beschrijven we de escalatieladder van wolvenkenner Valerius Geist. Stadium zes is bereikt wanneer wolven tam lijken te zijn in de nabijheid van mensen. Ze porren met hun neus aan wandelaars en trekken aan hun kleren. Ze kunnen worden verjaagd door te schreeuwen en te zwaaien, maar ze vluchten niet ver. Alles lijkt speels. In werkelijkheid beginnen zij de mens als prooi te ontdekken en uit te testen hoe deze zich gedraagt als hij wordt aangevallen. Op niveau zeven is volgens Geist het toppunt van escalatie bereikt. Dan hebben de wolven hun schuwheid tegenover mensen verloren.

Wachten met ingrijpen tot dezelfde wolf het weer doet, zoals de provincie Gelderland wil, is daarom geen goed beleid. De provincie moet in actie komen voordat er ergere ongelukken gebeuren. Afschot kan bij individuele exemplaren ook onder de bestaande regelgeving.

Daarnaast zal er iets moeten gebeuren aan het beheer van de populatie. Een bonte coalitie van Duitse deelstaten heeft recent aan de federale regering gevraagd om meer mogelijkheden om via afschot de omvang van de wolvenpopulatie in het land te reguleren. In Duitsland is de afgelopen decennia het aantal wolven sinds diens terugkeer in 1996 toegenomen tot circa 1600 dieren nu. Ook daar begint de wolf zich steeds meer te vertonen buiten natuurgebieden in de bewoonde wereld.

In Zweden en Frankrijk heeft de wolf dezelfde beschermde status als hier en in Duitsland. Daar heeft men vastgesteld wat een levensvatbare omvang van de wolvenpopulatie is en een leefgebied voor de wolf afgebakend. Stijgt de populatie tot boven dit niveau of koloniseert de wolf andere gebieden, dan kan via afschot worden ingegrepen. En dit gebeurt ook regelmatig.

Nederland is te klein om een levensvatbare populatie te huisvesten. De in Nederland levende wolven maken deel uit van de Centraal-Europese populatie, waarvan duizenden exemplaren leven in Duitsland en Polen. Deze is dus niet zeldzaam. Omdat deze landen met elkaar geen afspraken hebben gemaakt over gezamenlijk beheer, bezien de Europese Commissie en de Europese rechter elke populatie apart. Dat maakt beheer in Nederland niet mogelijk, tenzij de beschermde status van de wolf wordt aangepast.

Dat proces is op dit moment gaande. Vorig jaar werd op initiatief van de Europese Commissie de status van de wolf in de EU in het Verdrag van Bern afgewaardeerd van ‘strikt beschermd’ naar ‘beschermd’. Dit verdrag vormt in Europa de grondslag voor wetgeving voor de bescherming van dieren- en plantensoorten, die in de EU zijn beslag heeft gekregen in de Habitatrichtlijn. Wil deze verdragswijziging daadwerkelijk effectief zijn in de EU, dan moet de Habitatrichtlijn worden aangepast. Deze richtlijn vormt voor elke lidstaat het wettelijk kader voor de beschermingsstatus van de wolf.

Hoe eerder, hoe beter

Vorige week diende de Europese Commissie een voorstel in bij het Europese Parlement om de status van de wolf onder de Habitatrichtlijn aan te passen van  ‘strikt beschermd’ naar ‘beschermd’. Gezien de krachtsverhoudingen daar moet het voorstel op een meerderheid kunnen rekenen. Dat is met name te danken aan de wolf die het had voorzien op één van de pony’s van Commissievoorzitter Von der Leyen. Hoewel deze wijziging meer interventiemogelijkheden biedt, moet ook bij een beschermde status nog steeds sprake zijn van een levensvatbare populatie om te kunnen beheren.

Met het huidige aantal wolven is toenemende interactie met mensen onvermijdelijk. Wil de wolf zijn natuurlijke mensenschuwheid terugkrijgen, dan moet er worden ingegrepen. Hoe eerder dat gebeurt, hoe beter het is. Dat heeft het voorbeeld met de damhertenpopulatie in de Amsterdamse Waterleidingduinen laten zien. Afschot werd jarenlang tegengehouden door de linkse partijen in de gemeenteraad, waarna er uiteindelijk vele duizenden dieren moesten worden geschoten.

Schade-experts profiteren

Ook nu wordt een fundamentele beslissing keer op keer uitgesteld. Er worden miljoenen geïnvesteerd in hekwerken en andere beschermingsmaatregelen, die niet nodig zouden zijn bij een normale populatie-omvang van de wolf. Hekwerken waarin andere dieren zich vastlopen, al dan niet op de vlucht voor de wolf. Activisten incasseren geld voor het tellen van wolven, het bemensen van meldpunten, het geven van advies en het doen van onderzoek. Om vervolgens te concluderen dat we nog meer moeten doen aan preventie. De honderden aanvallen op landbouw- en gezelschapsdieren kosten niet alleen miljoenen aan financiële compensatie, maar bezorgen ook schade-experts handenvol werk. Het leidt bovenal tot veel verdriet en onrust bij de houders van deze dieren.

Het is allemaal symptoombestrijding die niet nodig zou zijn als er soortgelijke maatregelen als in Frankrijk en Zweden worden getroffen. De wolf wordt in Nederland nu als enige diersoort niets in de weg gelegd. Het is tijd dat de overheid haar verantwoordelijkheid neemt en optreedt tegen individuele exemplaren die mensen opzoeken alsmede in overleg met buurlanden een limiet stelt aan de omvang van de populatie en het leefgebied van de wolf. Alleen dan wordt duurzaam samenleven met dit dier mogelijk.

Wouter Roorda is econoom, investeerder, schrijver en columnist. Samen met Oswin Schneeweisz schreef hij ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’. Het boek is verschenen bij  Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,50 en is overal te koop en te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De tijd van kostbare symptoombestrijding is voorbij, er is nu dringend volwaardig wolvenbeleid nodig verscheen eerst op Wynia's Week.

Zo verkoop je kranten, maar enige journalistieke distantie zou toch wel op zijn plaats geweest. Zeker omdat er van een peer review nog geen sprake bleek en het nieuws afkomstig is van een commerciële partij: het in Texas gevestigde laboratorium Colossal Biosciences. Een kijkje op de website van Colossal zegt genoeg: hun missie is niets minder dan de wereld redden door middel van genetisch onderzoek. In schreeuwende letters stelt het high tech-bedrijf dat de helft van alle diersoorten rond 2050 zal zijn uitgestorven. Maar niet getreurd: Colossal gaat ze allemaal terugbrengen.‘To de-extinct’ noemen ze dat.  

Wat is de noodzaak?

In ronkend Trumpiaans spreekt de website ons toe: ‘EXTINCTION IS A COLOSSAL PROBLEM FACING THE WORLD AND COLOSSAL IS GOING TO FIX IT. Combining the science of genetics with the business of discovery, we endeavor to jumpstart nature’s ancestral heartbeat. To see the Woolly Mammoth thunder upon tundra once again. To advance the economies of biology and healing through genetics. To make humanity more human. And to reawaken the lost wilds of Earth. So we, and our planet, can breathe easier.’

Pfff, dat krijg je ervan als commerciële bedrijven de boer op gaan met high tech-wetenschap. Dan rolt er voor je het weet een dinosaurus uit de 3D-printer of heb je straks een dierentuin vol dodo’s, dino’s en prehistorische reuzenherten met als special guest een gekloonde versie van Ötzi de ijsman. Ik geloof er niets van en vraag me vooral af wat de noodzaak is om een uitgestorven dier dat miljoenen jaren geleden leefde te de-extincten. Ofwel zo’n beest sterft binnen de kortste keren opnieuw uit omdat de wereld nu eenmaal veranderd is, ofwel het beest redt het in zijn nieuwe habitat en wordt een plaag aangezien er in de meeste gevallen geen natuurlijke predators meer zijn. En wie zit er te wachten op een reuzenwolf in zijn achtertuin? We hebben genoeg gezeur met die paar wolven die hier al zijn.

Slechts een handjevol media nam de moeite om dit verhaal eens kritisch te belichten en liet wetenschappers aan het woord die de claims van Colossal direct aan flarden schoten. De BBC sprak bijvoorbeeld met paleogeneticus dr. Nic Rawlence. Hij liet er geen twijfel over bestaan: ‘Het de-extinctieteam gebruikte nieuwe technologieën uit de synthetische biologie. Daarbij werd het oude dna gebruikt om belangrijke genetische segmenten te identificeren die ze konden inbouwen in het genetisch materiaal van een levend dier, in dit geval een grijze wolf. Wat Colossal dus heeft geproduceerd, is een grijze wolf met enkele sabeltandtijger-achtige eigenschappen, zoals een grotere schedel en een witte vacht. Het is een hybride.’

Hoogleraar David Gold noemde het in het online-techmagazine TechCrunch ‘een indrukwekkende prestatie op het gebied van genoomediting’, maar hij zou het geen de-extinctie noemen. ‘Ze hebben een grijze wolf genomen en enkele van zijn genen aangepast om op een sabeltandtijger te lijken, en daarmee een soort hybride van een grijze wolf en een sabeltandtijger gecreëerd. Deze dieren worden niet in een roedel opgevoed door andere sabeltandtijgers en jagen ook niet in het wild, dus ik vermoed dat hun gedrag ook anders zal zijn dan dat van een echte sabeltandtijger.’

Die mening wordt gedeeld door Alexander Young, hoogleraar statistische genetica aan de University of California. Hij schreef op X: ‘Dit lijkt me sterk overdreven. Voor het creëren van de sabeltandtijgers waren slechts twintig aanpassingen in veertien genen van de gewone grijze wolf nodig. Met andere woorden: het is geen sabeltandtijger, maar een grijze wolf die zó is aangepast dat hij er meer op lijkt. Dat is een knappe prestatie, maar ze hebben de sabeltandtijger niet ‘teruggebracht’, sorry.’

Oude tanden en oorbotjes

Wat is er nu precies gebeurd in dat laboratorium? Wetenschappers van Colossal extraheerden oud dna uit versteende resten van de uitgestorven reuzenwolf, waaronder een 13.000 jaar oude tand en een 72.000 jaar oud oorbotje. Uit deze monsters werd het genoom (de volledige set dna in cellen) gesequencet en vergeleken met dat van de moderne grijze wolf. Ze identificeerden ongeveer twintig genetische verschillen die bepalend waren voor het uiterlijk van het uitgestorven dier. Deze verschillen zijn kleine aanpassingen in de genetische code, bekend als single nucleotide polymorphisms of snp’s. Deze specifieke snp’s werden vervolgens in het genoom van een grijze wolf ingebracht. De resulterende gemodificeerde cellen werden gebruikt om embryo’s te maken, die vervolgens werden geïmplanteerd in draagmoederhonden. De pups die werden geboren hadden bredere schouders, grotere lichamen en een witte vacht.

Op de nieuwswebsite Theconversation.com legt universitair docent bioinformatica Thimothy Hearn het als volgt uit: ‘Om de beperkingen van deze benadering te begrijpen moeten we kijken naar onze naaste verwanten in het dierenrijk: chimpansees. Mensen en chimpansees delen ongeveer 98,8 procent van hun dna, maar de gedragsmatige, cognitieve en fysiologische verschillen zijn duidelijk enorm. Hoewel 98,8 procent erg vergelijkbaar klinkt, komt dit neer op ruwweg 35 tot 40 miljoen verschillen in dna-basenparen. Bedenk nu dat de evolutionaire splitsing tussen reuzenwolven en grijze wolven meer dan 300.000 jaar geleden plaatsvond en dat de twee populaties al veel langer genetisch uit elkaar aan het groeien waren vóór dat moment. Dat betekent dat er waarschijnlijk nog veel meer genetische verschillen zijn tussen reuzenwolven en grijze wolven. Het bewerken van slechts 20 snp’s, op een totaal van miljarden basenparen, is in evolutionaire termen een minuscule aanpassing. Het resultaat? Deze dieren lijken misschien een beetje op reuzenwolven, maar het zijn geen reuzenwolven. Het zijn grijze wolven met een paar cosmetische aanpassingen.’

Investeerders willen resultaten

Al jaren belooft Colossal de wolharige mammoet weer op aarde te gaan zetten. Voorlopig zijn ze niet verder gekomen dan een flink behaarde muis. En het opmerkelijke gezelschap aan investeerders onder wie Paris Hilton, een paar tik tok-influencers, durf-investeerders en blockchain-hotshots (samen goed voor tien miljoen dollar) zullen ook wel eens resultaten willen zien. ‘Dan maar even scoren met een mislukte wolf’, moeten ze bij Colossal bedacht hebben. Tja, als mensen voor god gaan spelen…

Samen met  Wouter Roorda schreef Oswin Schneeweisz ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’. Het boek is verschenen bij  Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,50 en is overal te koop en te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Een comeback van de prehistorische reuzenwolf dankzij ‘Game of Klones’? Vergeet het maar   verscheen eerst op Wynia's Week.

Zowel VVD, NSC, JA21, FvD, PVV, D66, SGP, CU en CDA gaven aan meer mogelijkheden te willen voor afschot van (probleem)wolven. Groen Links-PvdA en de Partij voor de Dieren legden vooral de nadruk op bescherming, preventie en het informeren van burgers. De complete Kamer, zelfs Dion Graus van de PVV, sloot niet uit dat er een crisissituatie kan ontstaan waarin afschot nog de enige optie is. De discussie ging vooral over hoe zo’n situatie kan worden voorkomen – dankzij meer hekken, minder vee en… meer ruimte voor de wolf.

De Kamerleden benadrukten dat er ook nu al mogelijkheden zijn om in noodgevallen handelend op te treden en er bleek ook een Kamermeerderheid om lokale en provinciale bestuurders te steunen in dit soort situaties. De stemming over de wolf is in Den Haag dus duidelijk aan het verschuiven. Was de wolf eerder nog onaantastbaar, nu lijken de meeste partijen ingrijpen toch niet helemaal uit te willen sluiten. Dat is op zich al een opmerkelijke uitkomst van het debat.

Gemiste kansen

Voor Van der Plas was het debat vooral een poging om iets te doen voor haar achterban (de mensen in het buitengebied), maar de BBB-aanhang op de publieke tribune zag vooral een plenaire zaal vol lege stoelen, wat hun gevoel niet serieus genomen te worden alleen maar bevestigde.

‘Het is een debat der gemiste kansen’, reageerde een inwoonster van de Veluwe. ‘Het is niet om aan te zien al dat geneuzel over hekken. We zijn dat gezeur spuugzat. Politici zijn alleen maar met hun eigen ideologie bezig en zien het grote plaatje niet van een letterlijk groeiend probleem.’

De meeste aanwezigen op de publieke tribune hadden er de balen van en lieten willen dat er actie moet worden ondernomen. Niet voor niets verscheen een hoop duimpjes op Facebook voor Joost Eerdmans, die alle regelgeving omtrent de wolf vrolijk aan zijn laars lapte en stelde dat de wolf in Nederland niet thuishoort en beheerd moet worden. 

Er was voorspeld dat het debat een grote Caroline & Dion-show zou worden. Wat Van der Plas betreft viel dat wel mee. Ze zei dat alle beweringen van zogenoemde wolvenexperts door de praktijk zijn gelogenstraft, dat het sprookje is mislukt en dat er begonnen moet worden met beheer. Volgens Van der Plas is de terugkeer van de wolf uitgelopen op een ‘fiasco’: ‘Het is soms gewoon een oorlogsgebied op het platteland.’ Die woorden lokten felle reacties uit bij voorstanders van de wolf. Zo beschuldigden Graus en Ines Kostić (Partij voor de Dieren) Van der Plas van ‘ophitsen’ en ‘het aanjagen van angst’.

Graus wist zich weer eens in de schijnwerpers te plaatsen met een warrig en bizar betoog over een goddelijke rechtbank (waar alle dierenmishandelaars terecht zullen komen) en lanceerde een frontale aanval op André Flach van de SGP:  ‘Ik vind u ook slecht uw geloof uitoefenen als het om levende wezens gaat.’   

Graus was vooral bezig om zichzelf op de borst te kloppen. Hij had immers bij de komst van de eerste wolf al gezegd dat het beest onvruchtbaar gemaakt moest worden. Sterilisatie en castratie: dat is volgens Graus de juiste aanpak van wolven. ‘Ik sterf nog liever dan dat ik die dieren… We hebben die dieren binnengelaten, terwijl ik zei: Kijk nou uit, kijk nou uit! Maak ze onvruchtbaar; laat het aantal niet groeien.’ 

Geïrriteerd en vermoeid

Toch liet ook Graus ruimte voor afschot. ‘Laat het heel duidelijk zijn, zeg ik ook tegen iedereen die bezorgd is: wij duiken niet waar er ingegrepen moet worden. Dan zeggen wij ook: als afschieten dan nodig is en als dat het snelste is, zijn wij daar ook voor.’

Staatssecretaris Jean Rummenie (BBB) kreeg tijdens de beantwoording van de vragen de wind van voren. Kamerleden wezen hem erop dat het wel erg lang duurt voordat er duidelijkheid komt over de definitie van een probleemwolf en een probleemsituatie. Ook werd de staatssecretaris gevraagd waarom hij gaat onderzoeken hoe hij schapenhouders kan helpen met afrasteringen, terwijl het geld daarvoor al lang klaarligt in Europa.

Rummenie raakte zichtbaar geïrriteerd en maakte een wat vermoeide indruk. Hij stelde dat hij de komende periode met provincies wil samenwerken aan het nader uitwerken van zijn Landelijke Aanpak Wolven en dat die wordt meegenomen in de voorjaarsbesluitvorming. Wat weer kritiek opleverde van Laura Bromet (GroenLinks-PvdA): ‘Betekent dat nou dat als er bij de voorjaarsbesluitvorming geen geld komt, die Landelijke Aanpak Wolven in de vuilnisbak ligt?’

Europese samenwerking

Rummenie zei ook dat Nederland het initiatief heeft genomen om samen met België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk en Luxemburg een gezamenlijke Noordwest-Europese ‘wolvensamenwerking’ op te zetten. Doel: het gezamenlijk beoordelen van ‘de staat van instandhouding van de gedeelde wolvenpopulatie’. Daarnaast laat hij Wageningen University & Research (WUR) een habitatsgeschiktheidsanalyse uitvoeren, zodat er een wetenschappelijk verantwoorde inschatting kan worden gemaakt van het aantal roedels dat in Nederland zou kunnen leven.

Na het meireces verwacht Rummenie de uitkomsten openbaar te kunnen maken. Er werden bij het debat twaalf moties ingediend, onder meer door de Partij voor de Dieren, die een tijdelijk jachtverbod in wolvengebieden wil. Aanstaande dinsdag volgt de stemming.

Samen met  Wouter Roorda schreef Oswin Schneeweisz het onlangs verschenen boek ‘Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’. Het boek is gepubliceerd door Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,50 en is overal te koop en te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. U maakt dat samen met de andere donateurs mogelijk. Doet u weer mee, ook in 2025? Kijk HIER. Hartelijk dank!  

Het bericht Ook in de Tweede Kamer is het nu voorbij met de onaantastbaarheid van de wolf verscheen eerst op Wynia's Week.