Mag het een onsje minder met het bizarre gezwam over ‘vermoorde wolven’?

Het is maar goed dat er op dit moment nauwelijks talkshows op de televisie zijn, anders had milieujuriste Pauline Verheij met haar knullige rapportje over gestroopte wolven daar vast ook aan tafel gezeten. De Nederlandse media bieden tegenwoordig immers een gemakkelijk podium voor elke mafkees die wat roept. Beste collega’s: mag het iets kritischer?

Volgens het rapport van Ecojust, het onderzoeksbureau van Verheij, zouden 41 wolven illegaal zijn gedood door jagers, boeren en buitenlui. Stroperij zou derhalve ‘geen randverschijnsel’ zijn in Nederland. ‘Het is een wijdvertakt netwerk van georganiseerde stroperij dat opereert met vrijwel totale straffeloosheid, met de stilzwijgende steun van aanzienlijke delen van de plattelandsgemeenschap.’

Dat is nogal een statement, dan moet je wel je bewijzen op orde hebben. Maar de beschuldiging wordt nergens concreet en feitelijk onderbouwd. Het hele rapport stoelt op aannames, veronderstellingen en ‘van horen zeggen’ en werd ook nog eens betaald door de Amerikaanse dierenbeschermingsorganisatie Humane World for Animals.

‘Zwevend aan de linkerkant’

Verheij is een eenpitter die zich al vele jaren bezighoudt met onder meer wereldwijde stroperij. In het Nederlands Dagblad omschreef ze zichzelf als ‘zwevend aan de linkerflank en trots op de Partij voor de Dieren’. Dan weten we dus wel zo ongeveer hoe ze in de wedstrijd staat. Het lijkt erop dat ze bewust of onbewust naar een bepaalde uitkomst toe heeft gewerkt: een verdwenen wolf is bij Verheij bijna automatisch een gestroopte wolf en aanrijdingen met het dier worden per definitie verdacht gemaakt, ook wanneer er volgens de politie geen sprake was van opzet.

Ook ecoloog en wolvenkenner Erwin van Maanen liet weinig heel van Verheijs onderzoek. Op Facebook schreef hij:

‘Naar mijn oordeel kent het rapport een relatief hoog speculatief gehalte en wordt in hoge mate gebruikgemaakt van discutabele meta-analytische of indirecte redeneringen, terwijl alternatieve verklaringen voor de lotgevallen van individuele wolven beperkt worden besproken en gewogen. Dat wolven als gevolg van illegale praktijken kunnen verdwijnen, acht ik aannemelijk; op basis van eigen ervaringen binnen mijn onderzoeksgebied vermoed ik zelfs dat hiervan mogelijk sprake is geweest. Of dergelijke praktijken echter op structurele schaal en relatief eenvoudig in Nederland plaatsvinden, acht ik zonder concrete empirische aanwijzingen vooralsnog onvoldoende onderbouwd.’

Kortom: Verheijs onderzoek is broddelwerk dat vooral lijkt bedoeld om de polarisatie rond de Nederwolf nog wat verder aan te wakkeren. Zelfs de zelfbenoemde wolvenexperts van BIJ12 namen in ijltempo afstand van het rapport en lieten weten dat men zich niet herkent in de harde conclusies. Dan heb je het wel echt bont gemaakt, want BIJ12 coördineert namens de gezamenlijke provincies de monitoring van de Nederlandse wolvenpopulatie, voert de afhandeling uit van ‘wolvenschade’ op vee en is voorstander van de bescherming van wolven.

Meer zelfreflectie

Desondanks haalde het rapport de voorpagina van de Volkskrant, publiceerde NRC eveneens een weinig kritisch verhaal en kwamen de ‘gestroopte’ wolven ook langs in het NOS Journaal en het RTL Nieuws. Nieuwswebsite NU.nl gebruikte als illustratie een dramatische foto van demonstranten met een ‘Stop de wolvenmoord’-spandoek. Van journalistieke distantie en relativerende duiding was nauwelijks sprake. Hoe serieus nemen de serieuze media zichzelf nog?

Oké, even voor de transparantie: Ik ben jager, maar ik ben bovenal journalist. En de journalist in mij zegt dat je feit en fictie moet checken alvorens je begint met roeptoeteren. Er zal in ons land best weleens ergens illegaal een wolf uit de weg zijn geruimd, en dat valt niet goed te keuren, maar zonder concreet bewijs maak je je schuldig aan ophitserij en framing. Dat de media het klakkeloos overnemen vind ik veel erger. Het wordt hoog tijd voor wat minder sensatiezucht en wat meer zelfreflectie in journalistiek Nederland.

Samen met Wouter Roorda schreef Oswin Schneeweisz ’Nederwolf – de terugkeer van een gevreesde landgenoot’, een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal. Het boek kost € 22,50 en is overal te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!