Links lid van de Kamercommissie: ‘Kunt u nu eindelijk eerlijk toegeven dat president Trump de verkiezing van 2020 heeft verloren.’

Rubio: ‘Ik ben hier vandaag voor gesprek over het buitenlands beleid van de president. Wat u ter sprake brengt valt niet onder mijn verantwoordelijkheid.’

Links lid: ‘Maar heeft Trump verloren in 2020, ja of nee?’

Rubio: ‘Ik doe hier niet aan ja of nee. Doe “ja of nee” maar bij spelletjes op de televisie. Ben ik hier in het circus? Zijn de clowns aan het woord? Hebt u niets in te brengen over buitenlands beleid?’

Links lid staat op en loopt uit de vergadering.

Rubio: ‘Bedankt voor uw bijdrage!’

Zo krijgt president Trump volgend jaar de keuze tussen ten minste twee krachtige en getalenteerde politici, zijn vicepresident J. D. Vance of Foreign Secretary Rubio als zijn gewenste opvolger. Bij links zijn de twee kandidaten die nu het best scoren in de peilingen Gavin Newsom en Alexandria Ocasio-Cortez (AOC). Newsom is de gouverneur van Californië die ondernemers en miljonairs in recordtempo wegjaagt met hoge belastingen en duurklimaatbeleid. AOC is aanvoerder van de communistische vleugel van de Democratische Partij.

Natuurlijk heeft die partij ook gerespecteerde (om eens een geliefde term van Trump te gebruiken) senatoren en gouverneurs, maar die durven nu nog geen afstand te nemen van AOC en haar extreem-linkse medestanders. En ook hebben de Democraten nog niet de lessen durven trekken van de gewelddadige anarchie in Amerikaanse binnensteden ten tijde van ‘Black Lives Matter’. Daarom is het niet vreemd dat een deel van de Democratische achterban vaart zonder kompas.

Twintig procent van de Democraten koestert volgens opinieonderzoek zelfs de walgelijke hoop dat een volgende moordenaar die het heeft gemunt op president Trump wél raak schiet. Best mogelijk dat Trumps Republikeinen in november verliezen door onvrede over de inflatie, maar voor de volgende presidentsverkiezingen in november 2028 moet nog veel veranderen willen de Democraten steun verdienen en krijgen.

President Trump moet oorlogen winnen en probeert dat op zijn manier door steeds te spreken over ‘deals’. Op weg naar de volgende ‘deal’ kan hij moeilijk een doorwrochte toespraak houden die regelrecht geschikt is voor opname in een bundel van ‘Great speeches in history’. Welsprekendheid komt van Vance en Rubio, speciaal ook over het verval van West-Europa. Die twee steken in het publieke debat met kop en schouders uit boven hun politieke tegenstanders.

Waarom lukt rechts in Nederland weinig?

Waarom lukt dat ‘rechts’ in Nederland dan niet? Toch lijkt het dat de kiezers in Nederland even dringend weg willen van extreemlinks als in Amerika, want in ons Nederlands opinieonderzoek staan de partijen rechts van de VVD nu al op 61 van de 150 zetels.

Toch blijven Rob Jetten en zijn ministers nog overeind, en dat is niet omdat zij krachtig regeren. De enige sterke politica op links is burgemeester Femke Halsema van Amsterdam, die vol inzet op antisemitisme. Zij weet dat haar partij in Amsterdam de stemmen nodig heeft van alle antisemieten, inclusief de antisemitische moslims, en doet alles wat nodig is om antisemitisme te kweken en vast te houden. Landelijke linkse politici willen haar niet afvallen en gaan mee.

Kort nog meer over antisemitisme omdat het voor het eerst sinds 1940 weer zo belangrijk is in de politiek. Vrijheid van meningsuiting is een groot goed, maar bij voorbeeld roepen ‘From the river to the sea’ is geen bijdrage aan de meningsvorming maar puur antisemitisme. De leus werd immers bedacht door de Egyptische terrorist Yasser Arafat en betekent: ‘Verdrink alle Joden in de Middellandse Zee’.

De New York Times is volop tegen Trump maar verlaagt zich niet door te schrijven over ‘genocide’. Bij ons is dat dagelijks gif bij de NOS en in kranten; bizar en dat niet omdat het Israëlische leger geen fouten maakt – maar omdat het altijd hetzelfde land is dat van genocide wordt beschuldigd. Vaak gaat dat samen met sympathie voor de vijanden van Israël hoewel die slechter zijn dan de Nazi’s (Hitler probeerde zijn misdaden deels verborgen te houden van zijn landgenoten; Hamas is er trots op en belooft herhaling).

Antisemitisme is in Nederland nog veel meer verspreid dan in de VS waar het vooral woekerde aan de universiteiten. En dan zijn er alle economische en culturele redenen, vooral de illegale immigratie, waardoor de gemiddelde kiezer gestaag naar rechts trekt. Maar toch: in het parlement geen nieuwe Pim Fortuyn.

Als zo’n tweede Pim naar voren zou komen, krijgt die het nog lastiger dan Pim zelf in 2002. De planbureaus van de overheid waren toen niet verpolitiekt, en de klimaatgekte nog niet zó besmettelijk onder de ambtenaren. Anno 2026 mogen ambtenaren op de stoep van hun ministerie protesteren zonder dat hun hoogopgeleide secretaris-generaal zijn minister waarschuwt dat het tijd is voor een dienstbevel. Andere ambtenaren voelen zich ‘niet veilig’ en kunnen zo naar believen anoniem afrekenen met iedere leidinggevende die hen niet bevalt – denk aan Khadija Arib. Ook dat kon nog niet in 2002.

Kamerleden van de regeringspartijen houden voor zich of ze wel trots zijn op onze fotogenieke en reislustige minister-president, maar ze hoeven hem ook niet te verdedigen zolang ze de spreektijd kunnen vullen met politiek theater over de dreiging van ‘extreemrechts’.

Wit of blank

Onlangs was er een groot debat over de vraag of er FvD-aanhangers zijn die de woorden ‘wit’ of ‘blank’ hebben gebruikt om hun boosheid te signaleren over verlies van een meer traditionele cultuur. Dat thema krijgt dan volle steun in de media en dus kan links in de Kamer zich richten op wat cynische politici altijd het beste uitkomt: debatten waarbij links het moeiteloos eens is terwijl het de rechtse oppositie verdeelt. Net zo bij de formatie van het vorige kabinet, toen twee maanden kostbare tijd werden verspild aan de vraag of Wilders wel voldoende rechtstatelijk zou zijn.

De triomf deze week van Paus Leo in Spanje laat zien hoe sterk veel Westerlingen verlangen naar een samenleving met meer respect voor de joods-christelijke traditie. Ik zou ook daarom verwachten dat Vance of Rubio (beiden belijdend katholiek) makkelijk winnen in 2028.

Coalitie voor de volgende verkiezingen

Nederland staat er in vergelijking nu heel slecht voor, maar er zou hoop zijn als rechts ruim vóór de volgende verkiezingen een minimumprogram afspreekt voor:

-Per direct gekozen burgemeesters

-Een klein team van eigen medewerkers voor iedere minister om te helpen bij obstructie door ambtenaren (zoals ‘kabinetten’ voor bewindslieden standaard zijn in België. We willen toch geen herhaling van wat Femke Wiersma is overkomen?).

-Opschoning van de twee bedorven planbureaus en nieuwe, integere leiding bij alle partijdig gebleken adviesraden.

-Een einde aan ‘netto nul in 2050’ en vrijval van alle zo gespaarde miljarden voor bij de formatie nader af te spreken reparaties aan politie, gevangenissen, wegennet en zorg.

-Nieuwe directies bij Vluchtelingenwerk en zo nodig ook bij COA en IND die loyaal blijven aan het volgende kabinet, ook wanneer dat illegale immigratie met daarvoor noodzakelijk en – laten we eindelijk eerlijk zijn – hard beleid beëindigt.

Als PVV, FVD, JA21, SGP en BBB zo’n akkoord kunnen sluiten vóórdat de campagne begint zal de VVD kleur moeten bekennen. Dan heeft Nederland eindelijk kans op een meerderheid voor een herstart.

Wynia’s Week is er 156 keer per jaar. De betalende supporters maken dat mogelijk. Doet u al mee? Hartelijk dank!

–

Het bericht Bomhoff: ‘Laat PVV, VVD, FvD, JA21, SGP en BBB voor de volgende verkiezingen een akkoord sluiten voor de herstart van Nederland’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Voor alle vormen van migratie is er in Nederland een heel actieve lobby, stelt Van de Beek. Al die lobby’s samen zijn machtiger dan de uitslag van verkiezingen. Bovendien kunnen die pressiegroepen (zoals VluchtelingenWerk, asieladvocaten, universiteiten, uitzendbureaus, grote bedrijven) gebruik maken van internationale wetgeving en rechters die genegen zijn extra immigratie te steunen.

Daar komt nog eens bij dat zowel linkse als christelijke lobby’s met name asielmigratie en illegalen door dik en dun steunen, zowel in als buiten het parlement. Al met al kan de bevolking wel minder immigratie (vooral van asielmigranten) willen, maar de lobbycratie blijkt sterker dan de democratie.

Daar betaalt Nederland een hoge prijs voor, stelt Jan van de Beek. Want als Nederland geen koploper maar een achterblijven is qua asielbeleid, lopen asielzoekers buurlanden voorbij en gaan ze naar Nederland. En wat is het geval: het strengere België heeft al wel minder asielzoekers, Nederland niet. Het kabinet-Schoof functioneerde nauwelijks en het kabinet-Jetten is niet overtuigend als het gaat om de inperking van immigratie. Die verlamming maakt Nederland wel tot koploper, maar dan van extra immigratie, vooral van mensen uit verre landen zonder veel vooruitzichten op integratie en werk.

Van de Beek voorziet diverse scenario’s. In Noord-Europese landen hebben kiezers migratiekritische partijen aan de macht gebracht. In Nederland gaat het ook die kant op, juist omdat regerende politici niets bereiken. Maar andere scenario’s zijn ook denkbaar, zoals overheden en rechtbanken die zich nog minder dan nu al het geval is van de bevolking aantrekken.

Wynia’s Week is er het hele jaar door, 156 keer per jaar, met iedere week nieuwe video’s en podcasts. De donateurs maken dat mogelijk. Doe mee! Hartelijk dank!

Het bericht Jan van de Beek: als je in Europa niet meedoet aan strenger asielbeleid krijg je juist extra asielzoekers verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze week zagen we de Tweede Kamer op haar lelijkst. Er was een lang debat over ‘normalisering van geweld in politiek en samenleving’, aangevraagd door Jesse Klaver, fractievoorzitter van GL-PvdA. Waar zag Klaver dit geweld? Op de straat in de protesten tegen azc’s en in de mond van ex-PVV’er Gidi Markuszower: de brandstichting in Loosdrecht en het pleidooi voor ‘maximaal geweld’ van de staat tegen Palestijnse vluchtelingen.

Kamerleden hadden de protesten bezocht en gesteund, er waren woorden als ‘omvolking’ gemompeld en er was gepleit voor remigratie. Niet alleen Markuszower had van zich doen spreken, maar ook Lidewij de Vos van de FVD. Was in de boezem van ons eigen parlement een fascistische beweging neergestreken die Nederland wilde terugbrengen tot de ‘blanke etnostaat’ die het ooit was, en niet schuwde het middel van deportaties in te zetten.

Lelijke pose

Het is een vreemde figuur: een Kamerdebat over de daden en uitspraken van collega-Kamerleden, in plaats van een debat waarin het parlement de regering controleert. Het debat moest het podium bieden om een grens te trekken, een rode lijn van morele verontwaardiging over een deel van de Kamer dat eigenlijk niet meer mag meedoen.

De eerste lelijkheid was de pose die daarbij werd ingenomen: die van diepe bezorgdheid over acties en woorden die op z’n minst onwelwillend werden geframed. Een politicus is alleen bezorgd als er met de geëtaleerde zorg iets te winnen valt. En de aap kwam al snel uit de linkse mouw. Klaver was er vooral op uit om de fractie van Markuszower (DNA) zo zwart mogelijk weg te zetten en daarmee iedere vorm van samenwerking met de regerende minderheidscoalitie onmogelijk te maken – zodat die coalitie geen andere keus overblijft dan de afslag over links.

Illustratief was de hypocriete onwil om ook over links geweld te spreken. Het geweld en de vernielingen bij pro-Palestina-demonstraties of de ontwrichtingen van XR-protesten vielen wel mee en waren niet aan de orde van het debat omdat een insluiting van links geweld rechts geweld zou normaliseren. Alles en iedereen die de vergelijking maakte of het woord ‘remigratie’ gebruikte of het woord ‘omvolking’ in de mond nam, diskwalificeerde zich als extreemrechts.

Het doel van deze bewust uitgevente selectieve verontwaardiging was dus eigenlijk een soort ‘cordon sanitair’ rondom alles rechts van de VVD, zodat het ‘midden’ alleen nog maar over links kon, als het tenminste nog enig fatsoen in het lijf had. Klaver bereed een duizelingwekkende moral high ground, waarbij alle andersdenkenden niet gewoon anders denken maar niet deugen. Het was maar goed dat Joost Eerdmans (JA21) die strategie door had en expliciet benoemde.

Betreurenswaardige dubbelzinnigheid

Lelijk waren ook de discussies tussen bijkans de ganse Kamer en Markuszower en De Vos. Dat zij onder vuur kwamen te liggen, was te voorzien. Het is druk op rechts (met negen fracties rechts van het tobberige midden, tezamen goed voor 73 zetels), maar alleen Markuszower is een potentiële kandidaat voor ‘structurele samenwerking’ en alleen Forum groeit in de peilingen.

Markuszower had zich geëmotioneerd uitgelaten bij het vooruitzicht van Palestijnse vluchtelingen, maar het werd hem niet gegund om weg te komen met zijn nadere toelichting (dat hij het had gehad over de overheid die met ‘passende geweldmiddelen’ mensen zonder visum moest weren).

Lidewij de Vos werd ad nauseam verweten dat zij zich niet nadrukkelijk genoeg distantieerde van de racistische en fascistische hondenfluitjes die alle anderen vanuit de gelederen van haar partij menen te horen, maar bleef zich dubbelzinnig uitlaten. Terwijl zij toch gewoon had kunnen zeggen, klip en klaar, dat het haar niet om een roomblanke natie, om een ‘Joods complot’ achter een omvolkingsstrategie of om gewelddadige deporaties gaat. Je hoeft niet links te zijn om die dubbelzinnigheid te betreuren.

Gewelddadig moddergooien

Lelijk was ook het opportunisme van de coalitie. Jan Paternotte (D66) zei enerzijds dat Markuszower zich met zijn ‘absurde uitspraken’ buiten ‘elke constructieve rol’ in de Tweede Kamer had geplaatst, maar voegde daar tegelijk aan toe dat er geen ‘contactverbod’ was. Iets van ‘structurele samenwerking’ met DNA lag ‘op dit moment niet voor de hand’, zeiden de premier en de fractievoorzitters van D66, VVD en CDA. De coalitie was dat nu ‘niet van plan’ en het lag ‘niet in de rede’. Als je rechts dan toch als fascistisch en extreemrechts weg probeert te zetten, pak dan ook door.

En zo verwerd een debat over de normalisering van geweld tot gewelddadig moddergooien. Dat was waarschijnlijk ook de bedoeling. Maar niemand die er iets mee opgeschoten is.

Het zou al een stap vooruit zijn in de huidige impasse, als een aantal zaken gewoon werd erkend. Dat ‘omvolking’ geen theorie is en al helemaal geen complot, maar een demografisch feit. Dat de veranderende samenstelling van de bevolking een probleem is, niet als gevolg van ‘rassen’ die een voorheen roomblanke natie zouden bedreigen (leve de veelkleurigheid), maar vanwege de intrede van mensen uit culturen met waarden en normen die zich ongemakkelijk verhouden tot die van onze democratische rechtsstaat. We moeten het zo langzamerhand weer eens wat nadrukkelijker over inburgering en integratie gaan hebben.

Geen resultaten

En vooral: dat mensen politici wel horen praten over Europese verdragen en nationale toevoegingen en ‘vliegende brigades’, maar dat er nog steeds 1000 vluchtelingen per week bij komen, en dat hun manier van leven dus blijvend onder druk staat. En dat al die azc’s of noodopvanglocaties veelal in de sociaaleconomisch zwakste wijken worden gerealiseerd (hulde aan Jimmy Dijk van de SP, die dit punt inbracht).

De woede en het afhaken en de groeiende, steeds radicalere steun voor rechts vinden hun bron in deze incompetentie en ongeloofwaardigheid: streng praten als het electoraal uitkomt, modder gooien naar rechts, maar geen resultaten boeken.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Lelijk Kamerdebat verhult dat de politiek er niet in slaagt de komst van 1000 vluchtelingen per week te beperken verscheen eerst op Wynia's Week.

Onlangs besteedde Wynia’s Week aandacht aan een burgerinitiatief dat de Nationale Postcode Loterij in de huidige vorm wil verbieden. Meer dan drie miljoen Nederlanders spelen maandelijks mee in deze loterij. Velen doen dat niet alleen in de hoop op een prijs, maar ook vanuit de gedachte dat zij daarmee sympathieke, maatschappelijke projecten steunen.

De werkelijkheid is dat de loterijorganisatie is uitgegroeid tot een omvangrijke financier van links politiek activisme. Dit wordt pijnlijk duidelijk binnen het asieldossier. Terwijl de opvang onder zware druk staat, bemoeit een kapitaalkrachtig netwerk van private organisaties zich intensief met de politieke besluitvorming in Den Haag.

Grootschalige lobbycampagne

Toen het parlement zich in 2025 boog over de Asielnoodmaatregelenwet, leek de wens van een grote meerderheid van de Nederlanders om de asielinstroom in te perken te worden omgezet in concreet beleid. Maar direct kwam een netwerk van maatschappelijke organisaties in beweging. Onder leiding van kapitaalkrachtige ngo’s werd een grootschalige lobbycampagne opgezet om de wet in de Eerste Kamer te blokkeren. Met succes, want de wet werd uiteindelijk in de senaat weggestemd.

Om te begrijpen hoe een coalitie van maatschappelijke organisaties de slagkracht heeft om zo’n landelijke campagne te voeren, moet gekeken worden naar de financiële infrastructuur. Het voeren van een dergelijke lobby vereist aanzienlijke middelen. De overheid mag wettelijk geen subsidie verstrekken aan organisaties die lobbyen tegen haar eigen beleid. Dat Stichting VluchtelingenWerk Nederland (VWN) desondanks over de financiële middelen beschikt om op het hoogste politieke niveau invloed uit te oefenen, is grotendeels te danken aan de geldstroom vanuit de Nationale Postcode Loterij.

Hoewel diverse fondsen een rol spelen in dit netwerk, treedt VWN telkens op als de centrale coördinator. De organisatie stond aan de basis van de brandbrieven en de petitie met 117.000 handtekeningen die aan de Eerste Kamer werd aangeboden. Voor haar wettelijke taken, zoals de opvang en begeleiding van asielzoekers, ontvangt VWN overheidsgelden die aan strikte projectvoorwaarden zijn gebonden. Daarnaast is er echter een structurele, jaarlijkse bijdrage van maar liefst 10 miljoen euro van de Postcode Loterij. Het cruciale kenmerk van deze loterijbijdrage is dat deze ‘ongeoormerkt’ is. De organisatie mag deze miljoenen volledig naar eigen inzicht besteden, zonder (overheids)restricties.

De Postcode Loterij fungeert hiermee als de private vermogensbeheerder van de asiellobby. Wie de lijst van ondertekenaars en bondgenoten van de petities analyseert, stuit op een repeterend patroon: een aanzienlijk deel van de organisaties die de asielwetten succesvol hebben bestreden, wordt structureel gefinancierd met miljoenen uit de loterijopbrengsten.

Binnen het brede bondgenootschap ‘Stop de Asielwetten’ vallen direct enkele miljoenenstromen op. Naast de vaste 10 miljoen euro voor VWN, ontvangt Amnesty International – dat de senaat intensief voorzag van juridische bezwaren – structureel ruim 3,1 miljoen euro per jaar. De ‘vredesorganisatie’ PAX en het Kansfonds, dat weer radicalere organisaties financiert, krijgen respectievelijk 2,5 en 2,25 miljoen euro per jaar van de loterij. Ook partijen als Defence for Children en Dokters van de Wereld worden jaarlijks met een half miljoen euro gesteund om lobbybrieven te sturen.

Wanneer de balans wordt opgemaakt van het totale palet aan loterijpartners dat zich bezighoudt met asielrecht en het via juridische procedures aanvechten van het grens- en uitzettingsbeleid, gaat het om een structureel miljoenennetwerk. Dit kapitaal biedt de ngo’s een langdurige financiële onafhankelijkheid die de politieke slagkracht in Den Haag garandeert.

Publicitair succes

Om te begrijpen hoe deze financiële verwevenheid zo groot heeft kunnen worden, moeten we terug naar het oprichtingsjaar van de Postcode Loterij: 1989. In haar boek De mannen van de droomfabriek (2015) beschrijft Ineke Holtwijk treffend de beginjaren van de loterij. Oprichter Boudewijn Poelmann zocht destijds naar ideologische partners, maar stuitte op een cultuurkloof. Veel gevestigde goede doelen vonden een commerciële marketingaanpak destijds ongemakkelijk of zelfs taboe.

VluchtelingenWerk Nederland was destijds nog een bescheiden organisatie, maar het bestuur zag wél de potentie van een commerciële samenwerking. Poelmann begreep dat de problematiek rondom kwetsbare groepen het emotioneel goed doet bij het publiek. Dit leidde in de winter van 1989 tot de allereerste grote gezamenlijke campagne: de Kinderkerstloop.

Hoewel de loop destijds door aanhoudende regen en kou in het water viel, was het publicitaire succes enorm. Met drie prime time uitzendingen op de publieke omroep wist de Postcode Loterij zichzelf in één klap op de kaart te zetten als een maatschappelijk betrokken organisatie. De volledige opbrengst ging naar VluchtelingenWerk. Het bleek het fundament van een historische symbiose: de loterij en de vluchtelingenorganisatie hebben elkaar in de decennia die volgden in feite wederzijds groot gemaakt.

Inmiddels is de situatie totaal veranderd. Zoals Wouter Roorda al eerder in Wynia’s Week constateerde, is VluchtelingenWerk inmiddels uitgegroeid tot een omvangrijk instituut dat diep in alle haarvaten van de Nederlandse asielketen zit. Voor haar reguliere taken ontvangt de organisatie miljoenen aan overheidsgeld.

De politieke slagkracht van deze organisatie reikt tot diep in het bestuurlijke centrum van de macht. Zo is voormalig D66-Kamerlid Sjoerd Warmerdam de directeur Public Affairs en Strategie van de organisatie, terwijl oud-D66-minister van Justitie Winnie Sorgdrager de Raad van Toezicht voorzit. Dankzij de steun van een netwerk van asiel- en mensenrechtenadvocaten is VluchtelingenWerk in staat om het gewenste asielbeleid via de rechter af te dwingen op het moment dat de politiek niet meewerkt.

Omdat de overheid geen belastinggeld verstrekt voor politieke trajecten tegen haar eigen beleid, vult de Postcode Loterij dit gat op. Het gaat hier om een bewuste ideologisch gemotiveerde strategie, bedoeld – zoals Poelmann in 2018 vertelde aan Trouw – om een ‘tegenmacht’ te financieren. Desnoods buiten het parlement om, via de rechter.

Bedrogen burgers

Onder de Nederlanders die in meerderheid vinden dat de asielinstroom moet worden ingeperkt, zullen zich ook veel van de drie miljoen deelnemers aan de Postcode Loterij bevinden. Zij kopen maandelijks trouw een lot in de veronderstelling dat zij zo bijdragen aan sportveldjes, natuurbehoud of armoedebestrijding. De werkelijkheid is dat de Postcode Loterij met het geld tevens organisaties financiert die een strenger asielbeleid actief tegenhouden.

Daarmee is de cirkel rond: burgers kopen aan de voordeur een lot voor het goede doel, maar financieren via de achterdeur de blokkade van de politieke koerswijziging waarvan ze massaal voorstander zijn.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Wie meespeelt in de Postcode Loterij financiert linkse activisten die een strenger asielbeleid tegenhouden verscheen eerst op Wynia's Week.

Broers wil een einde maken aan de ‘onethische’ activiteiten van de Nationale Postcode Loterij (NPL). ‘Meer dan drie miljoen Nederlanders nemen niet alleen deel in de hoop op een geldprijs, maar ook onder sociale druk en uit angst om dit geld mis te lopen. De Postcode Loterij is immers de enige loterij waarbij deelnemers achteraf vernemen dat hun postcode in de prijzen had kunnen vallen,’ zo meldt de website van het burgerinitiatief. ‘Dit systeem stimuleert ongelijkheid en draagt bij aan problematisch gokgedrag. Daarnaast worden consumenten geconfronteerd met agressieve reclamecampagnes en ongewenste post. Wij pleiten daarom voor een verbod op de huidige opzet van de Postcode Loterij. De loterij mag blijven bestaan, mits zij een alternatief systeem ontwikkelt waarin de prijstoekenning niet langer afhankelijk is van de woonlocatie van de deelnemers.’

En inderdaad: het is de nachtmerrie van elke ex-deelnemer dat de straatprijs op de eigen postcode valt, net nadat je hebt opgezegd. Toch is de kans op een grote prijs bij de NPL niet groot: ongeveer één op 3,5 miljoen voor een prijs van 100.000 euro. Het zijn vooral de kleine of promotionele prijzen, zoals handdoeken of korting- en voordeelbonnen, die de binding versterken: zo wordt het brein ‘beloond’ en blijven deelnemers ‘klaar voor de grote klap’ – die bijna nooit komt.

Complexe verstrengeling

Het opzegproces bij de NPL is ingewikkeld. Het consumentenprogramma Radar deed al eens uit de doeken dat je meerdere keren wordt verleid om te blijven meespelen. Telefonisch opzeggen is lastig: mensen worden langdurig in de wacht gezet met mededelingen als ‘probeert u het later nog eens’. Als je eindelijk iemand aan de lijn krijgt, wordt een script gevolgd dat aanbiedingen combineert met het inspelen op de angst voor het missen van een grote prijs.

De complexe verstrengeling met de politieke en filantropische elite maakt de NPL een uniek instituut. De loterij is niet alleen een kansspel, maar ontwikkelt zich steeds meer tot de drijvende kracht achter wat wel de ‘schaduwstaat’ van ngo’s wordt genoemd.

Organisaties met ideeën en doelstellingen die niet in overeenstemming zijn met de progressieve ideologie van de NPL, gericht op klimaat, migratie en sociale rechtvaardigheid, maken nauwelijks kans op financiële steun van de zogenoemde Toekenningenraad. Daarnaast speelt het strategisch personeelsbeleid een grote rol. Oud-bewindslieden en kopstukken van gesteunde ngo’s rouleren vaak naar toezichthoudende functies binnen de loterij, waardoor de lobbykracht in Den Haag en Brussel nauwelijks is te weerstaan.

Het selecteren van goede doelen die financiering ontvangen, is een streng gestructureerd proces, opgetuigd om de schijn van willekeur te vermijden. Toch is de selectie ideologisch gekleurd. De ‘Postcode Lottery Group’ voert via haar management de eerste screening uit. Novamedia is de private eigenaar en bedenker van het loterijconcept, terwijl de Postcode Lottery Group in internationaal verband fungeert als de operationele vlag waaronder de diverse nationale loterijen worden beheerd. De organisatie beoordeelt of een aanvrager past bij de missie van de loterij en of deze aansluit bij de thema’s die de NPL belangrijk vindt.

De loterij werkt vooral met meerjarige partners. Nieuwe organisaties kunnen niet zomaar een aanvraag indienen; ze moeten vaak eerst jarenlang aantonen dat ze ‘impact maken’ binnen de relevante thema’s. De Toekenningenraad brengt advies uit over de verdeling en beslist over eventuele verlengingen of eenmalige bijdragen.

De positie van de doorgewinterde politieke veteraan Paul Rosenmöller, voorzitter van de Eerste Kamerfractie van GroenLinks-PvdA, illustreert de nauwe verwevenheid tussen politieke macht en privaat loterijgeld. Rosenmöller zit in de Toekenningenraad die beslist over de verdeling van de circa 378 miljoen euro die de NPL in 2025 en 2026 uitdeelt. Hoewel de Raad van Bestuur uiteindelijk de besluiten neemt, gebeurt dat op basis van het advies en met goedkeuring van de Toekenningenraad.

Minder kansspelbelasting

Stichting DOEN ontvangt in 2026 de hoogste bijdrage, ongeveer 24,3 miljoen euro, inclusief het Buurtfonds. Via DOEN worden veel kleinere, vaak activistisch ingestelde start-ups gefinancierd. Daarnaast ontvangen organisaties als Oxfam Novib, Artsen zonder Grenzen, Natuurmonumenten, Unicef en WNF elk een stabiel bedrag van circa 13,5 miljoen euro. Via extra projectbijdragen, onder de noemer ‘Droomfonds’, wordt daarnaast structureel geld geïnvesteerd in links-activistische organisaties als Urgenda en Milieudefensie.

In november 2024 nam de Tweede Kamer een motie aan waarin het kabinet werd verzocht in kaart te brengen wat de verschillende opties en uitvoeringsimplicaties zijn voor tariefdifferentiatie in de kansspelbelasting. Het doel was om loterijen die een groot deel van hun opbrengsten aan goede doelen schenken, zoals de NPL, te ontzien bij de geplande verhoging van de kansspelbelasting naar 37,8 procent per 2026.

Opvallend was dat de steun voor deze motie niet alleen kwam van de linkse partijen, maar ook van VVD, JA21 en BBB. Laatstgenoemde partijen steunden de motie vooral om de lokale verenigingen en breedtesport te ontzien. Daarnaast zagen zij in de differentiatie een kans om de belastingdruk op de loterijdeelnemers te matigen.

Onaantastbare status

Dit wierp een interessant licht op onaantastbaarheid van de Nationale Postcode Loterij, die er kennelijk in slaagt om partijen met totaal verschillende achtergronden en agenda’s samen in één kamp te krijgen. Politici voelen zich gedwongen om de NPL te ontzien omdat elke ingreep in de werkwijze direct wordt vertaald naar: ‘Dan krijgen de sportclubs en de voedselbanken minder geld.’

Dit is het ‘gijzelmiddel’ dat ook bij het burgerinitiatief van Rick Broers centraal staat. Hoewel een verbod op de NPL politiek onhaalbaar lijkt, zit de winst in het doorbreken van de stilte. Want wanneer op 12 mei zou blijken dat het burgerinitiatief voldoende wordt ondersteund – de lat ligt bij 40.000 handtekeningen – dan komt het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer. Voor het eerst wordt de Nationale Postcode Loterij dan niet alleen beoordeeld op haar vriendelijke tv-spotjes, maar ook op het harde mechanisme dat haar macht financiert.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Eindelijk discussie over de twijfelachtige praktijken van de Nationale Postcode Loterij verscheen eerst op Wynia's Week.

Na de Tweede Wereldoorlog werd gevreesd dat het verwoeste Europa arm en chaotisch zou worden. Maar het ging een ongekende periode van breed verspreide welvaart en vrede tegemoet, eerst aan de westkant van het IJzeren Gordijn en na 1989 ook in de voormalige satellietstaten van de Sovjet-Unie. Mensen genoten meer rijkdom, de gemakken daarvan en meer vrije tijd. Hun kinderen kregen het zelfs beter dan zijzelf. Het westerse leven was onbezorgd geworden.

Maar niet de hele wereld heeft deze veranderingen ondergaan. Geschiedenis en geopolitiek zijn eeuwenlang bepaald geweest door macht, door dominante beschavingen en door staten die willen overleven, uitbreiden of overheersen. Politiek in de vrije wereld leek te zijn versmald tot koopkrachtplaatjes en stikstofnormen. Maar zo eenvoudig kunnen we geen afstand nemen van de geschiedenis.

Machtspolitiek en geografie

De wereld waarin onze open samenleving bestaat, is namelijk allesbehalve een liberale wereld. Zij is een wereld van machtspolitiek, imperia, dictatoriale of autoritaire heersers en religies met aanspraken op de absolute Waarheid. Dat is altijd zo geweest en dat is nog steeds zo. Het liberalisme heeft historisch gezien geen wereldorde geschapen, maar vrijplaatsen gecreëerd in een wereldorde die verder de oude trekken heeft behouden. Het liberalisme is een manier waarop een aantal samenlevingen zichzelf hebben georganiseerd, dit tot heil van hun eigen inwoners, maar het is helaas niet de natuurlijke toestand van de mensheid geworden.

Wie naar de huidige wereld kijkt, ziet dat overal bevestigd. De strategische rivaliteit tussen de Verenigde Staten en China is in wezen een conflict tussen twee machtscentra met een scherp conflicterend maatschappelijk model. Aan de ene kant een samenleving die – ondanks haar fouten – gebaseerd is op individuele rechten, open debat en wisseling van macht. Aan de andere kant een totalitaire staat waarin economische ontwikkeling samengaat met politieke controle, technologische surveillance en een lange traditie van centrale macht. Dit conflict gaat uiteindelijk niet alleen over handel of technologie, maar over de vraag welk systeem op de lange termijn stabieler en succesvoller is: de open samenleving of het model van door de staat geleide centrale modernisering.

Tegelijkertijd probeert Rusland met de oorlog tegen Oekraïne iets te herstellen wat historisch gezien een van de laatst overgebleven imperia was. In de Russische geopolitieke traditie is de staat geen neutrale rechtsorde, maar een machtssfeer. Vanuit dat perspectief is een onafhankelijk, democratisch en westers georiënteerd Oekraïne niet alleen een buurland, maar een bedreiging voor de idee van Rusland zelf. Daarom is deze oorlog niet alleen een territoriaal conflict, maar een botsing tussen imperiaal denken en de idee dat staten vrijwillige politieke gemeenschappen zijn.

In het Midden-Oosten zien we weer een andere dimensie, waar religie op machtspolitiek en geopolitiek ingrijpt. Het conflict tussen Iran enerzijds en Israël en de Verenigde Staten anderzijds gaat niet alleen over territorium of invloed, maar juist ook over religie en ideologie. Iran heeft decennialang een netwerk opgebouwd van religieus geïnspireerde terroristische proxybewegingen in verschillende landen, als een soort ideologisch imperium op afstand. De strijd daartegen is niet alleen een militaire strijd, maar ook een strijd tussen een religieus-politiek wereldbeeld en een staatsmodel waarin religie en politiek gescheiden zijn.

Wie deze conflicten naast elkaar legt, ziet al met al een patroon dat ouder is dan de moderne politiek. In de geschiedenis waren er altijd rijken, religies en beschavingen die hun invloed wilden uitbreiden. Het Perzische Rijk, het Romeinse Rijk, het Arabische kalifaat, het Ottomaanse Rijk, het Russische Rijk, het Britse Rijk – de wereldgeschiedenis is een geschiedenis van machtsblokken. Wat wij nu geopolitiek noemen, noemden de Romeinen simpelweg macht en veiligheid.

Moderne geopolitieke denkers hebben er opnieuw op gewezen dat staten zich uiteindelijk altijd bewegen binnen de grenzen van hun geografie, hun geschiedenis en hun veiligheid. In boeken als Prisoners of Geography (2016) van de Britse journalist Tim Marshall wordt beschreven dat bergen, zeeën, vlaktes en grondstoffen vaak belangrijker zijn dan ideologieën. Landen handelen niet alleen uit overtuiging, maar uit noodzaak. Geografie is geen detail van de politiek, maar vaak haar fundament.

De open samenleving als uitzondering

Vanuit dat perspectief is de open samenleving een merkwaardige historische ontwikkeling. Zij is niet ontstaan uit machtspolitiek, maar uit recht, filosofie, religie en burgerschap. Zij is ontstaan uit Athene, Rome, Jeruzalem, de middeleeuwse steden, de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën, de Engelse constitutionele strijd en last but not least de Verlichting. Zij is niet gebouwd op één volk of één geloof, maar op regels, instituties en een bepaald mensbeeld.

Dat mensbeeld is misschien wel het best beschreven door een denker als Karl Popper (1902-1994), die de open samenleving niet zag als een perfecte samenleving, maar als een samenleving waarin fouten hersteld kunnen worden zonder geweld. In The Open Society and Its Enemies (1945) beschreef hij vrijheid niet als harmonie, maar als een systeem waarin mensen vreedzaam van regering kunnen wisselen, ideeën kunnen bekritiseren en macht kunnen beperken. Vrijheid was voor hem geen utopie, maar een methode om met menselijke onvolmaaktheid om te gaan.

Later beschreef een denker als Francis Fukuyama hoe liberale democratieën niet alleen economisch succesvol waren, maar ook aansloten bij een diep menselijk verlangen naar erkenning, waardigheid en individuele betekenis. In The End of History and the Last Man (1992) introduceerde hij het beeld van De Laatste Mens: de tevreden, welvarende burger die vooral comfortabel wil leven, risico’s wil vermijden en politiek vooral ziet als garantie voor stabiliteit en koopkracht. Niet de heroïsche burger, niet de revolutionair, maar de tevreden consument.

Daarmee raakte Fukuyama aan een ongemakkelijke waarheid voor moderne liberale partijen. Het liberalisme heeft de vrije, welvarende, veilige samenleving helpen bouwen – maar daarmee ook de mens voortgebracht die vrijheid vanzelfsprekend vindt en haar niet meer actief verdedigt. Het liberalisme heeft, in zekere zin, zelf de Laatste Mens voortgebracht.

Daar ligt de nieuwe liberale opdracht: de Laatste Mens weer wakker kussen tot burger.

Want een samenleving kan rijk zijn, veilig zijn en vrij zijn, maar wanneer haar burgers alleen nog consumenten zijn, kan zij zichzelf niet verdedigen – niet militair, niet politiek, niet cultureel en niet moreel. Dan blijft er welvaart over, maar geen beschaving die bereid is zichzelf te dragen.

Juist omdat de open samenleving niet gebaseerd is op stam, religie of imperium, maar op regels en overtuigingen, is zij kwetsbaarder. Zij kan alleen bestaan wanneer mensen in haar geloven. Een imperium kan gegrondvest zijn op angst. Een theocratie kan gegrondvest zijn op geloof. Een dictatuur kan gegrondvest zijn op geweld. Maar een open samenleving kan alleen rusten op vertrouwen en zelfbeperking. Dat is tegelijk haar kracht en haar zwakte.

Strategisch en historisch besef

Hier komt het probleem van de moderne gemaksmens in beeld. Terwijl de wereld om ons heen wordt bepaald door staten die strategisch denken in termen van macht, energie, grondstoffen, technologie en militaire invloed, zijn veel westerse samenlevingen hun politiek gaan reduceren tot management van welvaart en risico. De burger wordt consument, de staat leverancier, en politiek een vorm van beheer. Zolang de economie draait en voorzieningen functioneren, lijkt alles in orde.

Maar geschiedenis laat zien dat samenlevingen die te comfortabel worden, hun strategisch en historisch besef verliezen. Zij gaan denken dat vrede normaal is, dat welvaart vanzelfsprekend is en dat hun politieke systeem universeel, onvermijdelijk en onverwoestbaar is. Op dat moment worden zij kwetsbaar, niet omdat zij zwak zijn, maar omdat zij vergeten zijn waarop hun rustige bestaan is gebouwd.

De Romeinse Republiek stortte niet in omdat zij arm was, maar omdat haar burgers langzaam veranderden van burgers in cliënten van de staat. De laat-Romeinse burger verwachtte brood en spelen, veiligheid en voorzieningen, maar nam steeds minder verantwoordelijkheid voor de republiek zelf. De verdediging van het rijk werd steeds meer uitbesteed. Uiteindelijk bleef er een rijk over met burgers zonder republikeinse geest. De vormen bleven bestaan, maar de vrijheid verdween.

Vechten voor vrijheid

In zekere zin staat de moderne liberale samenleving voor een vergelijkbaar probleem. Niet omdat zij op instorten staat, maar omdat haar burgers steeds minder het gevoel hebben dat zij zelf dragers zijn van de staat en steeds meer consumenten van beleid. Wanneer politiek alleen nog gaat over koopkracht, zorgpremies en huizenprijzen, en niet meer over rechtsstaat, vrijheid, geopolitiek, defensie, energiezekerheid en beschaving, dan verliest een samenleving langzaam haar strategisch bewustzijn.

De oorlog in Oekraïne, de rivaliteit tussen Amerika en China, de conflicten in het Midden-Oosten, energiepolitiek, migratiestromen, technologische macht van grote bedrijven – dit zijn geen losse crises, maar tekenen dat de wereld van geopolitiek doordrenkt is. Macht, grondstoffen, technologie, demografie en cultuur bepalen opnieuw, of als vanouds de wereldorde, ook voor ons. In zo’n wereld kan een open samenleving alleen overleven wanneer zij zichzelf niet alleen ziet als een economie, maar als een beschaving die beschermd moet worden.

Dat betekent eerst en vooral dat het historisch bewustzijn weer terug moet komen. Het betekent begrijpen dat vrijheid van binnen wordt bedreigd door uitholling van grondrechten, relativisme, consumentisme en autoritarisme, en daarnaast van buiten door staten en ideologieën die anti-liberaal zijn. Het betekent begrijpen dat defensie, energie, technologie, onderwijs en integratie geen losse beleidsvelden zijn, maar onderdelen van overlevingspolitiek.

Uit dit inzicht vloeit de nieuwe liberale opdracht voort. In de negentiende eeuw vocht het voor grondwetten en parlementen. In de twintigste eeuw verdedigde het de vrije samenleving tegen totalitaire ideologieën. In de eenentwintigste eeuw moet het liberalisme de voorwaarden scheppen waaronder vrijheid kan blijven bestaan in een wereld van grootmachten, religieuze bewegingen, migratiestromen, technologische revoluties, relativisme en consumentisme, zonder zelf autoritair te worden.

Als we onderkennen dat de open samenleving geen vanzelfsprekend eindpunt van de geschiedenis is, maar een uitzondering, volgt daaruit een ongemakkelijke conclusie: vrijheid is geen natuurtoestand, maar een historische verworvenheid. En wat door mensen is opgebouwd, kan alleen blijven bestaan wanneer mensen bereid zijn het te dragen, te beschermen, er zo nodig voor te vechten en het door te geven.

Liberalisme als beschavingsideaal

Daarom moet het liberalisme in deze eeuw meer zijn dan een politieke stroming die rechten en markten verdedigt. Het moet opnieuw een beschavingsideaal worden: een overtuigend verhaal over vrijheid, verantwoordelijkheid en burgerschap.

Dit verhaal begint bij de mens zelf. Niet bij de consument, maar bij de burger. Niet bij het individu als louter drager van rechten, maar bij de Vrije Mens die tevens drager is van een politieke gemeenschap. De open samenleving vraagt immers om burgers die begrijpen dat vrijheid alleen kan bestaan wanneer zij wordt begrensd door recht, gedragen door instituties en beschermd door verantwoordelijkheid.

Hier krijgt een oude traditie opnieuw betekenis: het republikeins liberalisme. Niet als terugkeer naar het verleden, maar als inspiratie voor de toekomst. Geïnspireerd door Cicero’s res publica – de zaak van het volk, gedragen door recht en gemeenschappelijk belang – herinnert het ons eraan dat vrijheid slechts kan voortbestaan binnen een politieke gemeenschap die zichzelf wil behouden.

Republikeins liberalisme verbindt wat in de afgelopen decennia uit elkaar is gegroeid: vrijheid en verantwoordelijkheid, individu en gemeenschap, openheid en begrenzing. Het erkent dat een vrije samenleving geen vanzelfsprekendheid is, maar een evenwicht dat voortdurend onderhouden moet worden – tussen economie en cultuur, tussen openheid en stabiliteit, tussen rechten en plichten, en tussen interne samenhang en externe weerbaarheid. Want vrijheid kan alleen worden uitgebreid wanneer zij eerst wordt beschermd.

Verworvenheden verdedigen

Bovenal vraagt het om een hernieuwd besef van wat vrijheid betekent.

Andere beschavingen worden gedragen door religies, mythes en nationale verhalen. De open samenleving beschikt over wetten en instituties, maar moet haar eigen betekenis telkens opnieuw verwoorden. Vrijheid is zeldzaam in de geschiedenis. Gelijkheid voor de wet is revolutionair. Vreedzame machtsoverdracht is uitzonderlijk. Religieuze tolerantie en individuele rechten zijn zwaar bevochten verworvenheden. Zij blijven alleen bestaan wanneer mensen begrijpen waarom zij bestaan.

Wil het liberalisme overleven en de open samenleving beschermen, dan moet het zijn eigen verhaal opnieuw leren vertellen. Niet als terugkeer naar het verleden, maar als richtingwijzer naar de toekomst. Niet als ideologie van de markt alleen, maar als beschavingsproject van vrije burgers.

Vrije Mensen die begrijpen wat er op het spel staat en bereid zijn de kostbare open samenleving te dragen, te verdedigen en door te geven.

*Marco Mud is fractievoorzitter van de VVD in de gemeenteraad van Wijk bij Duurstede. Patrick van Schie is historicus en wetenschappelijk directeur van de TeldersStichting.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Liberalisme is een beschavingsideaal – en moet dus niet alleen gaan over vrije markten verscheen eerst op Wynia's Week.

De druk werd deze keer vooral uitgeoefend op regeringspartij CDA, in de senaat een van de grotere fracties. Daarbij was een prominente rol weggelegd voor de Raad van Kerken, een landelijk samenwerkingsverband van negentien christelijke kerken en organisaties, waaronder de protestantse PKN en de rooms-katholieke kerk. De wetsvoorstellen, aldus voorzitter Derk Stegeman van de werkgroep Vluchtelingen van de Raad van Kerken, ‘maken het leven van mensen zonder papieren nog onveiliger en sluiten hen verder uit van basisvoorzieningen zoals zorg en hulp’.

Herhaling van zetten

Het was in veel opzichten een herhaling van zetten, die deed denken aan de behandeling van het zogenoemde kinderpardon in 2019. Bij monde van toenmalig staatssecretaris Mark Harbers (VVD) kondigde het derde kabinet-Rutte toen strenger asielbeleid aan, dat aanvankelijk ook leek te worden gesteund door coalitiepartner CDA.

Tot de kerkelijke asiellobbyisten in actie kwamen. Voormalig CDA-senator en voorzitter van de Haagse Bethelkapel Rein Willems – die toen kerkasiel verleende aan een Armeens gezin – noemde het asielstandpunt van zijn partij ‘onbarmhartig’. Mede dankzij CDA-Tweede Kamerlid Madeleine van Toorenburg – nu asielwoordvoerder van het CDA in de Eerste Kamer – gingen de christendemocraten vervolgens om en dwongen ze samen met D66 en ChristenUnie een verruiming van het kinderpardon af. Het leidde ertoe dat honderden kinderen, die eerder uitgeprocedeerd waren, alsnog een verblijfsvergunning kregen.

Kerkasiel is al vele jaren een beproefd pressiemiddel van de asiellobby. Het werd in 1975 voor het eerst succesvol ingezet bij 182 Marokkaanse gastarbeiders die aanvankelijk van de overheid geen permanente verblijfsvergunning kregen. Sinds november 2024 bivakkeert een uitgeprocedeerde Armeense familie in kerkelijk centrum Open Hof in Kampen. De overheid staat vrijwel machteloos, want tijdens godsdienstoefeningen is het de politie niet toegestaan om gebedshuizen te betreden.

Kansfonds voor illegalen

Een opvallende rol bij de asielperikelen in het CDA is weggelegd voor Theo Bovens, voormalig commissaris van de koning in Limburg en sinds 2023 fractievoorzitter in de Eerste Kamer. In januari 2014 trad hij aan als voorzitter van Kansfonds, een stichting die zich naar eigen zeggen inzet voor ‘de 1 miljoen mensen die geen thuis hebben’.

Kansfonds financiert in dat kader ook initiatieven voor illegalen, zoals het programma ‘Een thuis zonder papieren’, dat in 2024 werd ondersteund met maar liefst 1,7 miljoen euro, bijna 19 procent van het totale budget van de stichting.

In februari van dit jaar trad Bovens plotseling af als voorzitter van Kansfonds. Net op tijd om bij de stemming in de Eerste Kamer over de asielwetten van Marjolein Faber – onder meer bedoeld om illegaliteit voortaan strafbaar te stellen – niet te kunnen worden beschuldigd van een dubbelrol.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Wat maakt het CDA altijd weer gevoelig voor de moralistische praatjes van de asiellobby? verscheen eerst op Wynia's Week.

Daarover gaat het in dit WWTV-gesprek van SYP WYNIA met PATRICK VAN SCHIE, de directeur van de Teldersstichting, ‘wetenschappelijk bureau en liberale denktank van de VVD’. Het gesprek is ook te beluisteren als podcast.

Vrijzinnig, maar niet liberaal

Er is heel wat liberaals in de Nederlandse samenleving geslopen, maar tegelijkertijd is er geen enkele Nederlandse partij voluit als liberaal te kenschetsen, zo blijkt uit het gesprek met Van Schie. Zelfs de VVD is niet alleen maar liberaal. Zo was P. J. Oud, de bekendste oprichter – en langere tijd partijleider – van de VVD, eigenlijk géén liberaal, maar een vrijzinnig-democraat. En vrijzinnig-democraten wilden weliswaar geen socialist zijn, maar ook zeker geen liberaal, benadrukt Patrick van Schie, die promoveerde op het vooroorlogse liberalisme in Nederland.

Frits Bolkestein – VVD-leider in de jaren ’90 – was dan wel voluit liberaal, maar nadien en ook in de Ruttejaren bladderde het liberale gehalte van de VVD af, geeft Van Schie toe. Hij zegt dat voor veel VVD’ers ‘besturen’ vaak belangrijker is dan het eigen beginselprogramma uitdragen. Daar wordt een prijs voor betaald, zeker toen door VVD-bewindslieden als Sophie Hermans en Christianne van der Wal een klimaat- en stikstofbeleid werd doorgevoerd dat moeilijk liberaal kan worden genoemd.

Van Schie: ‘Klimaatbeleid dat zich vertaalt in een planmatig stelsel dat de burger voorschrijft hoe te leven met dwang en met verplichte warmtepompen is niet liberaal, maar eerder onliberaal. Het stikstofbeleid heeft eveneens de kenmerken van een planeconomie met van bovenaf gedicteerde doelen.’

Dan heeft de VVD de laatste jaren bovendien een afgetekende vleugel van D66-gezinde kaderleden – ‘Dijkhoffianen’ – die zich scherp afzetten tegen alles wat ‘populistisch’ zou zijn en bijvoorbeeld gekant waren tegen de keuze van de huidige partijleider Dilan Yesilgöz om te gaan regeren met de PVV.

Een liberalere VVD is een succesvollere VVD

Van Schie stelt dat de VVD succesvoller zou kunnen zijn door minder opportunistisch te zijn en zich nadrukkelijker als liberaal te presenteren. Hij illustreert dat door de successen van Frits Bolkestein, die van de VVD bij de Statenverkiezingen van 1995 voor het eerst de grootste partij van het land maakte. Van Schie: ‘Het willen besturen zonder herkenbare liberale reflexen heeft juist voorkomen dat de VVD verder groeide.’

D66 noemt zichzelf de laatste kwart eeuw – overigens zeer tegen de zin van de PvdA-gezinde partij-oprichter Hans van Mierlo – ook liberaal, zij het dan ‘sociaalliberaal’. Patrick van Schie vindt D66 echter geen liberale partij. Als zelfbenoemde opvolgers van de vooroorlogse vrijzinnig-democraten – die geen liberaal wilden zijn – en na de oorlog onder leiding van P. J. Oud aanvankelijk opgingen in de PvdA – is D66 al niet liberaal, zegt Van Schie. ‘D66 is zich sinds 1998 dan wel sociaalliberaal gaan noemen. En die liberale stroming heeft wel degelijk bestaan. Maar het is nooit gebleken wat dat voor D66 betekende.’

Macron liberaal?

In Europees verband werken VVD en D66 trouwens samen in de partij ‘Renew’ dat vooral het stempel draagt van de Franse president Macron, wiens carrière begon in de Socialistische Partij. Van Schie: ‘Liberale wortels, die heeft Macron niet.’

Als zelfs de liberale vezels van de VVD niet altijd even helder zijn, wat is er dan over van de – tot ruim een eeuw geleden – vaak machtige liberale zuil? Het valt niet mee, moet ook Patrick van Schie toegeven. ‘Ik denk dat ook niet ieder VVD-lid en zelfs niet ieder VVD-kaderlid geheel doordrongen is van het liberalisme.’

Wat ook niet helpt, is dat het liberalisme heden ten dage onder druk staat van zowel links, rechts als midden en tegelijk verwarrend genoeg geclaimd wordt door ‘opiniemakers’ en politici die er allemaal hun eigen betekenis aan geven. Zo keert links zich tegen ‘neo-liberalen’ die in zoverre niet bestaan dat nog nooit iemand zich zo heeft genoemd – het bestaat dus slechts als scheldwoord. Conservatieven verzetten zich op hun beurt tegen ‘links-liberaal’, doorgaans eveneens zonder dat duidelijk wordt wat daaronder dient te worden verstaan.

Opmerkelijk is dat een middenpartij als het CDA zich bij monde van leiders als Hugo de Jonge en Henri Bontenbal zo afzet tegen liberalen en tegen het liberalisme. Van Schie sluit niet uit dat het te maken heeft met het feit dat het CDA de laatste decennia steeds meer een gereformeerde partij is geworden en dat de machtige oprichter van de gereformeerde ARP, Abraham Kuyper, een geharnaste rivaal van de toenmalige liberalen was.

De grootste begripsverwarring over wat liberaal is komt echter uit de Verenigde Staten. Daar is het begrip ‘liberal’ in de loop van de 20^ste eeuw steeds meer naar links opgeschoven en wordt het vaak op één lijn gesteld met socialisme en zelfs met woke. En daar is weinig liberaals aan.

Wynia’s Week is er drie keer per week en iedere donderdag met een nieuwe WWTV. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Patrick van Schie: ‘De VVD kan wel wat meer liberalisme gebruiken’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Vluchtelingenwerk Nederland

Een van de grootste en meest invloedrijke organisaties op het gebied van asielmigratie is het in 1979 opgerichte Vluchtelingenwerk Nederland (VWN). Wat opvalt aan Vluchtelingenwerk is dat het een organisatie met een dubbele rol is. Enerzijds houdt ze zich bezig met het begeleiden van asielzoekers bij hun asielprocedure en daarna ook met hun vestiging in gemeenten en met het verzorgen van inburgeringscursussen en integratieprogramma’s. Daarvoor krijgt de organisatie veel overheidssubsidies: in 2024 kreeg VWN volgens de jaarstukken ruim €107 miljoen van gemeenten, ministeries en de Raad voor Rechtsbijstand. Ruim driekwart van de inkomsten van VWN is afkomstig van de overheid. Ook de Nationale Postcodeloterij is een vaste financier met ruim €10 miljoen per jaar.

(Over de financiering van VWN en de verwevenheid met de overheid heeft econoom en auteur Wouter Roorda eerder geschreven. Lees zijn stuk hier)

Aan de andere kant doet Vluchtelingenwerk Nederland veel op het gebied van collectieve belangenbehartiging en beleidsbeïnvloeding in Nederland en Europa op het gebied van asielzoekers en vluchtelingen. Dat doet VWN vooral door te lobbyen. Dat beaamt VWN ook zelf: ze noemt het lobbyen op haar website ‘een belangrijk onderdeel van ons werk’. Op de webpagina legt Vluchtelingenwerk stap voor stap uit hoe het te werk gaat in het beïnvloeden van de politiek: ‘We kijken eerst of we er met de betrokken uitvoeringsinstanties uitkomen: zien jullie het ook zo? Kunnen we het oplossen? (…) Lukt het niet op uitvoeringsniveau, dan volgt stap twee: het ministerie.’ VWN-lobbyist Sander Laban vertelt daarna dat als het ministerie niet luistert, stap drie wordt gezet: ‘De politieke lobby bij de Tweede Kamer.’

Lobby Vluchtelingenwerk werkt uitstekend

Uit de praktijk blijkt dat die lobby uitstekend werkt. Zo noemt Vluchtelingenwerk op de webpagina uit 2022 zelf enkele lobbysuccessen uit die tijd: een lobby tegen het wetsvoorstel om asielvergunningen te verkorten in 2019, het in stand houden van rechtsbijstand aan asielzoekers in 2020 en een aangenomen motie voor het terughalen van Afghaanse tolken naar Nederland in 2021. Maar ook daarna heeft VWN successen behaald met lobbyen. In 2023 drong de organisatie bij de IND en het ministerie van Justitie en Veiligheid er met succes op aan om een spoedprocedure in het leven te roepen voor gezinshereniging van Palestijnen in Nederland.

Lobbyen voor de Spreidingswet

Met het COA en de VNG heeft Vluchtelingenwerk er ook voor gelobbyd dat de controversiële Spreidingswet is aangenomen. In 2023 deed toenmalig COA-bestuursvoorzitter en oud-VVD’er Milo Schoenmaker een ‘dringende oproep’ aan de Tweede Kamer om de Spreidingswet te behandelen en aan te nemen. Het invoeren van deze wet was volgens hem en Vluchtelingenwerk ‘ronduit noodzakelijk’ en ‘essentieel voor menswaardige asielopvang’.

In het regeerakkoord van kabinet-Jetten wordt voor de toekomst een nóg grotere rol weggelegd voor VWN: ‘Wij willen dat VluchtelingenWerk, in samenwerking met het COA en de IND, op alle (asielopvang-)locaties actief kan zijn en daarmee ook het COA en de IND ontlast bij de asielprocedure.’

Kinderrechten

Over de boeg van kinderrechten wordt ook voortdurend gelobbyd voor onder meer het in stand laten van de Spreidingswet en ruime regels ten aanzien van gezinshereniging. Daar maakt de Werkgroep Kind in azc zich hard voor: een samenwerkingsverband van Defence for Children, Save the Children, Stichting de Vrolijkheid, Vluchtelingenwerk Nederland, INLIA Foundations en UNHCR (de VN-Vluchtelingenorganisatie).

In een brief aan de woordvoerders asielbeleid van de Tweede Kamer en toenmalig Asielminister Faber van 9 september 2024 maakte de Werkgroep korte metten met de asielplannen van Faber: de asielstop zou ‘juridisch onhoudbaar’ en ‘zeer zorgelijk’ zijn. De beperking van gezinshereniging zou volgens de Werkgroep in strijd zijn met het VN-Kinderrechtenverdrag, en de versobering van asielopvang ‘desastreus voor kinderen’. De Spreidingswet zou vanuit het oogpunt van opvang voor kinderen juist in stand moeten blijven.

Asieladvocaten

Evident is dat Vluchtelingenwerk aardige lijntjes heeft met Den Haag. En met de regering onder leiding van D66 al helemaal: voormalig D66-Kamerlid Sjoerd Warmerdam is nu directeur Public Affairs en Strategie van Vluchtelingenwerk, en nog steeds lid van D66. Voormalig D66-minister van Justitie en voormalig staatsraad van de Raad van State Winnie Sorgdrager is voorzitter van de Raad van Toezicht. Naast de politieke lijntjes heeft Vluchtelingenwerk ook steun van grote asiel- en mensenrechtenadvocaten om het gewenste asielbeleid, als de politiek niet meewerkt, via de rechter af te dwingen.

Commissie Strategisch Procederen

In 2014 heeft Vluchtelingenwerk de Commissie Strategisch Procederen (CSP) opgericht. De CSP is een samenwerkingsverband waarin asieladvocaten, -wetenschappers en Vluchtelingenwerk kennis delen en zaken aanspannen om benadeelde asielzoekers of vluchtelingen te helpen. Dat doen ze tot aan de hoogste Nederlandse en EU-rechters. Het doel van deze Commissie is, aldus CSP-projectleider Sadhia Rafi, om ‘op een structurele manier het Nederlandse beleid via rechtspraak te beïnvloeden.’

Asieladvocaat Prakken d’Oliveira

In de Commissie Strategisch Procederen zitten enkele grote asieladvocaten. Twee asieladvocaten die recentelijk tot aan het Hof van Justitie en de Raad van State hebben geprocedeerd namens de CSP zijn Flip Schüller en Marq Wijngaarden. Beiden werken voor advocatenkantoor Prakken d’Oliveira, dat bekend staat om het vertegenwoordigen van linksextremisten (Volkert van der Graaf, RaRa, RAF), aanklagers in de Wilders-zaak, de terrorist Samir A. en andere leden van de Hofstadgroep. Verschillende advocaten bij Prakken d’Oliveira hebben ook een verleden bij Vluchtelingenwerk: advocaat Marq Wijngaarden is tot op heden lid van de Adviescommissie Asiel van VWN, en ook advocaten Isa van Krimpen en Larab Mohammad hebben eerder bij VWN gewerkt.

Daarnaast komt het vaker voor dat Prakken d’Oliveira rechtszaken voert samen met of ondersteund door Vluchtelingenwerk. Zo wisten beide partijen bij het Europese Hof van Justitie vorig jaar af te dwingen dat Nederland sneller moet beslissen op asielaanvragen, en kregen ze het in februari 2025 bij de rechtbank Amsterdam voor elkaar dat toenmalig Asielminister Faber de subsidie voor Vluchtelingenwerk niet mocht verminderen.

Vereniging Asieladvocaten en -Juristen Nederland

Prakken d’Oliveira-advocaat Wil Eikelboom is dan weer voorzitter van het bestuur van de Vereniging Asieladvocaten en -Juristen Nederland (VAJN) – een vereniging voor professionals die gespecialiseerd zijn in asielrecht en vreemdelingenrecht. De VAJN, die het hoofdkantoor op enkele straten afstand heeft van Prakken d’Oliveira, lobbyt met allerlei adviezen en reacties voor de instandhouding van ruimhartig asielbeleid. Zo schreef de VAJN bij monde van voorzitter Eikelboom als respons op de Asielnoodmaatregelenwet van Faber dat ‘ze (Faber) niet alleen lak heeft aan grondrechten, maar dat ook de uitvoerbaarheid en het effect van haar beleid haar kennelijk niets kunnen schelen’.

In februari 2025 schreef de VAJN een reactie op de internetconsultatie van het EU-Migratiepact. Ze adviseerde daarin tegen de invoering van het tweestatusstelsel, het beperken van gezinshereniging en rechtsbijstand en het verkorten van de beroepstermijn voor asielzoekers. Logisch, want waarom zouden asieladvocaten voorstander zijn van iets dat hun verdienmodel bedreigt?

Opmerkelijk is dat de Commissie Strategisch Procederen van Vluchtelingenwerk ook een nauwe band lijkt te hebben met de rechterlijke tak van de Raad van State, waar ze zelf voortdurend procederen voor asielzoekers en andere migranten. Zo was Hanna Sevenster, voorzitter van de Vreemdelingenkamer van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (= de kamer die het laatste en daarmee beslissende oordeel geeft in vreemdelingenzaken), aanwezig bij de jubileumviering van het tienjarig bestaan van de Commissie Strategisch Procederen. Bij deze viering ‘feliciteerde’ Sevenster de CSP met het grote aantal successen in de gevoerde zaken. De Commissie draagt volgens Sevenster ‘enorm bij aan het kanaliseren van juridische vragen en aan de kwaliteit van de procesvoering zowel in Nederland als bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg.’

Asiellobby bepaalt asielbeleid

Vluchtelingenwerk Nederland drukt als uitvoeringsorganisatie én als belangenbehartiger en beleidsbeïnvloeder een zwaar stempel op het algemene asielbeleid in Nederland. Met overheidsgeld en vrij directe lijntjes naar parlement en regering lukt het Vluchtelingenwerk c.s. vaak om het gewenste beleid uitgevoerd te krijgen. Mocht de politieke wind echter niet waaien zoals gewild, dan staan vooraanstaande asieladvocaten en -wetenschappers klaar om langs de (bevriende) rechter het gewenste resultaat te behalen. Niet de Asielminister, maar de asiellobby bepaalt het asiel- en vluchtelingenbeleid.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!

Het bericht Achter het ruimhartige vluchtelingenbeleid van Nederland schuilt een machtige asiellobby verscheen eerst op Wynia's Week.

De visboer en de vrouw met de nikab

Een voorbeeld is de zaak van de visboer in Hoek van Holland. In september 2022 wilde een vrouw in nikab een portie kibbeling bestellen. De winkelier gaf aan dat hij haar niet wilde helpen omdat hij het gezicht van de vrouw niet kon zien. Ze besloot aangifte te doen van discriminatie, maar de officier van justitie ging niet tot vervolging over. Volgens het OM was er geen sprake van strafbare feiten, ook niet nadat de vrouw bleef aandringen. Volgens het OM weigerde de visboer haar niet omdat ze moslima was, maar omdat hij haar gezicht niet kon zien.  

De vrouw stapte naar het gerechtshof en dat heeft drie en een half jaar later, in maart 2026, bepaald dat justitie de visboer alsnog moet vervolgen voor discriminatie. Het hof geeft aan dat niet alleen de vrouw gebaat is bij duidelijkheid, maar dat het een kwestie is die de hele samenleving aangaat. De wet laat het nu aan de rechter om te bepalen wanneer een winkelier iemand mag weigeren vanwege gezichtsbedekkende kleding. Een zaak maken van het incident kan voor duidelijkheid zorgen, vindt het hof.

Dat het de gehele samenleving aangaat, daar heeft het hof groot gelijk in. Wanneer de visboer de zaak verliest, dan heeft dat verregaande gevolgen. Nog los van alle veiligheidsaspecten – mogen mensen met bivakmutsen dan ook een winkel binnenstappen? –  zal het een vrijbrief zijn voor de islamisering van de publieke ruimte (waar een winkel in juridische zin ook onder valt).

Islam jaagt op dominantie in de openbare ruimte

Waar islamisten de publieke ruimte kunnen innemen zonder dat de rechter eraan te pas komt, zullen ze dat niet nalaten. Vaak gebeurt dit onder het mom van godsdienstvrijheid of demonstratierecht – en omdat politici te bang of naïef zijn om grenzen te stellen. Denk aan het massaal bidden en het houden van iftars op centrale pleinen. Of aan het bouwen van nieuwe moskeeën, het laten klinken van de versterkte gebedsoproep en het eisen van speciale bidruimtes bij overheidsorganisaties, onderwijsinstellingen en bedrijven. Terwijl ongelovigen en aanhangers van andere religies zich in de 21ste eeuw zonder al teveel morren aanpassen aan het goede fatsoen of eeuwenoude lokale zeden, menen orthodoxe moslims allerlei privileges te moeten hebben.

Hoe we zo zeker weten dat orthodoxe moslims op straat bidden om hun dominantie te vergroten? In vrijwel alle islamitische landen is het zeer ongebruikelijk om massaal te bidden of te iftarren op grote pleinen. Sterker nog: deze zaken gebeuren alleen in het Westen en hebben maar één doel: het islamitisch territorium versterken en uitbreiden.  

Niet alles is wettelijk verankerd en daar maken islamisten gebruik van. Veel wetten zijn gemaakt in vroegere tijden, toen men logischerwijs geen rekening hield met de islam, een ideologie die zowel expansief als normgevend is en dus streeft naar een alomvattende greep op het leven van mensen en een zo groot mogelijke verspreiding. Kwalijk is dat veel politici nu nog steeds doen alsof de islam een soortgelijke godsdienst is als, bijvoorbeeld, het christendom.

Voor de islam buig je nooit diep genoeg  

Een positieve uitspraak voor de nikab-draagster en een nederlaag voor de visboer zou wederom een uitzonderingspositie betekenen voor de orthodoxe islam. Maar voor de islam buig je nooit diep genoeg. Nieuwe eisen zullen spoedig volgen. Het is wachten op de roep om het mogen dragen van de nikab en boerka op plekken waar het nu nog verboden is, zoals ziekenhuizen, openbaar vervoer, onderwijs en rechtbanken.

In veel gevallen handhaaft de overheid dit verbod nu al niet. Sterker nog: progressieve politici koketteren zelfs met hun ‘rebellie’, zoals Femke Halsema. De Amsterdamse burgemeester zei herhaaldelijk met nauwelijks verholen trots dat ze het lokaal gezag in Amsterdam opdracht heeft gegeven het boerkaverbod niet te handhaven.

Onbedekt klagen bij het gerechtshof mag wel

Het is de vraag of de vrouw die geweigerd werd in de viswinkel zelf aanwezig zal zijn bij de rechtszaak, aangezien de nikab net als andere gezichtsbedekkende kleding in rechtszalen verboden is. Opvallend was dat de vrouw wél aanwezig was bij de behandeling van de zaak in het Haagse gerechtshof. Dat moet zónder nikab zijn geweest, want gerechtshoven zijn de enige plekken waar het boerkaverbod nog wel consequent wordt gehandhaafd.

De vrouw mag dus van haar geloof geen kibbeling bestellen zonder gezichtsbedekking, maar mag, als die kibbeling haar geweigerd wordt, zich daarover wel onbedekt beklagen bij het gerechtshof. Dit lijkt op het eerste gezicht vreemd, maar past naadloos in de handelswijze van islamisten voor wie alles geoorloofd is op weg naar het hogere doel. Het past ook binnen het beeld van de orthodoxe islam als politieke ideologie vermomd als religie. Het zou weinig verbazing wekken als er een islamistische organisatie is die haar advocatenkosten vergoedt.

Voorbeeld van zo’n organisatie is Muslim Rights Watch Nederland, dat samen met de moeders van enkele handbalsters een zaak aanspande tegen PSV Handbal in Eindhoven. De rechter bepaalde dat drie elfjarige meisjes werden geroyeerd na een conflict over gezamenlijk douchen. De rechter sprak zich niet uit over het conflict zelf, maar vindt dat de meisjes of hun ouders eerst bij PSV in beroep hadden moeten gaan tegen het royement voordat zij naar de rechter stapten. Dat hebben zij niet gedaan.

De drie kinderen werden eind 2025 door PSV Handbal geschrapt als leden, volgens de voorzitter vooral omdat hun ouders zich hadden misdragen. Zij zouden openlijk en luidkeels hebben gescholden. Muslim Rights Watch Nederland zegt dat de moeders zich niet hebben misdragen en het conflict louter draait om het douchen.

Discriminatie!

Dat is waar islamisten telkens naar op zoek zijn: de speelruimte voor de islam vergroten. Het niet toekennen van de uitzonderingspositie wordt consequent als discriminatie getypeerd. Misschien dat deze zaak verloren is gegaan, maar er is tenminste één doel bereikt: moslims als slachtoffer neerzetten. Deze boodschap wordt met grote discipline herhaald, in de hoop dat het grote publiek het vanzelf gaat geloven.

Meeste moslims vinden Koran belangrijker dan de wet

Een rechtszaak is voor de orthodoxen een middel en geen doel op zichzelf. De slag wordt misschien verloren, zolang de oorlog maar wordt gewonnen. Je kunt je afvragen hoeveel eerbied deze islamisten überhaupt hebben voor de Romeinse rechtsbeginselen. Volgens onderzoek uit 2013 van socioloog Ruud Koopmans gaf 70 procent van de ondervraagde Nederlandse moslims aan dat de regels van de Koran voor hen belangrijker zijn dan de Nederlandse wetten. Veel moslims zijn tegen seculiere wetten als het hen uitkomt, maar gebruiken ze op andere momenten even makkelijk om hun doelen te bereiken.

Ontslagvergoeding voor weigeren schudden hand

In de voorbeelden van de visboer en de handballers gingen respectievelijk het OM en de rechter niet mee in de eisen van de islamisten. Maar dat is zeker niet altijd het geval. Regelmatig komt de rechter de orthodoxe islam wel tegemoet. Zoals in de zaak van de servicemonteur van een brandpreventiebedrijf, die na drie werkdagen werd ontslagen en een ontslagvergoeding van bijna 19.000 euro meekreeg.

De man wilde tijdens werktijd bij klanten kunnen bidden en bovendien niet bij varkens werken. Dat was voor zijn werkgever onacceptabel, aangezien een aanzienlijk deel van de klanten veeboeren waren. De rechter oordeelde dat er sprake is van een verboden onderscheid op grond van geloof. Op zijn vierde werkdag, dus nog tijdens de proeftijd, zegde zijn werkgever de arbeidsovereenkomst op. Daarbij liet het bedrijf weten klanten niet te willen belasten met het beschikbaar stellen van een bidruimte. Het aanbod om tijdens zijn pauze in de bedrijfsbus te bidden, zou de man hebben afgeslagen.

Een soortgelijke zaak, die ook in 2025 speelde, is mogelijk nog absurder. Een IT-medewerker bij het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) weigerde op zijn eerste werkdag de hand van zijn vrouwelijke teamleider te schudden. Hij werd daarop ontslagen, maar kreeg van de rechter wegens discriminatie alsnog een ontslagvergoeding mee van 34.000 euro.

De laatste twee voorbeelden lijken arbeidsconflicten waarbij deze moslims  – wellicht ingefluisterd door handige advocaten – uit waren op snel geld. Wat de werkelijke motieven ook zijn, dit soort uitspraken schept een precedent. Het probleem is niet zozeer dat aanhangers van de islam herhaaldelijk om een uitzonderingspositie vragen, het probleem is het gemak waarmee het establishment hen deze uitzonderingspositie verschaft. Intussen komt het de integratie niet ten goede: ondernemers zullen zich wel twee keer bedenken voordat ze nog een moslim aannemen. Rechters dragen met dit soort uitspraken bij aan de zelfislamisering van de samenleving.

Politiek moet ingrijpen

Islamisten voelen haarfijn aan dat ze het tij meehebben. De rechterlijke macht maakt deel uit van een establishment dat nou eenmaal geheel anders aankijkt tegen de islam dan 60 procent van de Nederlanders, dat aangeeft deze ideologie niet bij de Nederlandse samenleving te vinden passen. Daarom is het zaak dat de politiek weer het heft in handen neemt. Nee, dat gaat niet altijd goed, bij lange na niet. Maar één ding is zeker: de oprukkende islam is veel te belangrijk en complex om aan ongekozen rechters over te laten.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank! 

Het bericht De islamisering van de publieke ruimte is te belangrijk om aan ongekozen rechters over te laten verscheen eerst op Wynia's Week.