Wie goed kijkt, ziet dat Donald Trump bezig is met het ontmantelen van de erfenis van hyperglobalist Peter Sutherland

Donald Trump kondigde op 7 januari aan dat de VS zich terugtrekken uit 66 internationale organisaties, waaronder het Global Forum on Migration and Development (GFMD). Dit benadrukt Trumps focus op nationale soevereiniteit en strenger migratiebeleid, en symboliseert de tegenstelling tussen enerzijds globalisten die voorstander zijn van open grenzen en anderzijds verdedigers van nationale soevereiniteit en culturele identiteit.

De rol van het GFMD krijgt meer diepte wanneer we kijken naar de figuur van Peter Sutherland (1946-2018), een icoon binnen de globalistische beweging. Sutherland was een Ierse diplomaat, zakenman en voorvechter van een wereld zonder grenzen.

Als zakenman was hij topman van Goldman Sachs, British Petroleum en de Royal Bank of Scotland.

Als politicus en diplomaat was hij onder meer commissaris voor Internationaal Handel en Investeringen bij de Europese Commissie, voorzitter van de WTO en lid van de Trilaterale Commissie.

In 2006 werd hij door Kofi Annan, die in dat jaar opstapte als secretaris-generaal van de Verenigde Naties, aangesteld als speciale vertegenwoordiger voor internationale migratie. In die hoedanigheid richtte hij het GFMD op, dat zich richtte op het bevorderen van beleidsvorming rond migratie en ontwikkeling. Sutherland zag migratie als een kracht voor economische groei en pleitte voor een open wereld waarin grenzen niet langer de bepalende factor zouden zijn. Hij was een overtuigd kosmopoliet die multiculturele samenlevingen als onvermijdelijk en wenselijk beschouwde, vooral in Europa, waar de demografische krimp en vergrijzing volgens hem alleen konden worden opgelost door onbeperkte immigratie uit Afrika en andere regio’s.

Groeiende weerstand

Zijn taalgebruik kon nogal confronterend zijn; hij sprak over het ‘vernietigen’ van nationale identiteit en benadrukte dat de grensloze wereld de ultieme bestemming was voor een open en welvarende samenleving. ‘Any idiot that come in to me telling me that I’m determined to destroy the homogeneity of peoples, are dead bloody right. I’m up for that. If I could do it tomorrow I would,’ zei Sutherland in 2015 op een persconferentie.

Ondertussen was er onder de lokale bevolking in veel landen sprake van een groeiende weerstand tegen massale migratie, omdat velen het gevoel hadden dat hun leefwereld onherkenbaar werd door de snelle veranderingen en de instroom van nieuwkomers. Deze gevoelens van onzekerheid en verlies van controle leidden tot een toenemende afkeer van de globalistische ideeën die pleitten voor het loslaten van strikte nationale grenzen en het streven naar een wereld zonder grenzen.

De Britse journalist en schrijver David Goodhart heeft deze tegenstelling verder uitgewerkt. Hij onderscheidt in de samenleving twee groepen, die hij Anywheres en Somewheres noemt. De Anywhere-types zijn doorgaans hoger opgeleid, mobiel en hechten waarde aan autonomie, openheid en wereldwijde verbondenheid. Ze zien de wereld als grenzeloos en voelen zich minder verbonden met lokale of nationale tradities. Aan de andere kant staan de Somewhere-types, die meer verbonden zijn met hun regio, minder hoog zijn opgeleid en veel waarde hechten aan groepsbindingen, familiariteit en stabiliteit. Zij identificeren zich sterk met hun lokale of nationale identiteit en voelen zich niet vertegenwoordigd door de veranderingen die de Anywhere-groep voorstaat. Goodhart benadrukt dat, hoewel de Anywheres in de minderheid zijn, zij de politieke en maatschappelijke leiders leveren.

In 2016 kwamen de Somewheres in opstand. Het is het jaar dat Trump werd gekozen, nadat de Amerikaanse Somewheres door de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton ‘deplorables’ werden genoemd. Het was ook het jaar van het Brexit-referendum.

De Nederlandse Somewheres – waarover D66-politica Sigrid Kaag zei ‘Wie zijn toch die mensen?’- kozen in de jaren daarna in toenemende mate voor anti-establishment partijen. Het leidde tot overwinningen voor achtereenvolgens Forum voor Democratie (Provinciale Statenverkiezingen 2019), BBB (Provinciale Statenverkiezingen 2023) en de PVV (Tweede Kamerverkiezingen 2023). Ook in andere Europese landen begonnen als ‘rechts-populistisch’ aangeduide partijen op te rukken.

Ondanks alle weerstand ging de GFMD stug door met de voorbereiding van het VN Migratiepact oftewel het ‘Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration’. Voor Peter Sutherland zich om gezondheidsredenen terugtrok uit de GFDM, schreef hij nog een rapport waarin de contouren van het migratiepact werden geschetst. Hij heeft de ondertekening van het pact niet meer mogen meemaken, want hij overleed in januari 2018.

Het pact streeft ernaar dat migratiestromen zo ordelijk en veilig mogelijk verlopen en benadrukt dat alle migranten, ongeacht hun status, universele mensenrechten genieten zonder onderscheid tussen legaal en illegaal. Hoewel het pact ‘niet-bindend’ is, zijn Europese landen via de indirecte weg van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM) daar wel aan gebonden.

Voorrang bij huisvesting

Het pact stelt dat migranten niet langer bij voorbaat mogen worden geweigerd aan de grens. Het illegaal Europa binnenkomen via mensensmokkel mag niet langer strafbaar worden gesteld, en de detentie van asielzoekers zou slechts in zeer uitzonderlijke gevallen toegestaan moeten zijn.

Ontvangende landen moeten aanvraagprocedures vereenvoudigen en migranten hebben recht op

gratis juridische ondersteuning. In Nederland betekent dat gratis hoger beroep tegen de afwijzing van een asielaanvraag. Ook hebben migranten volgens het pact recht op basisvoorzieningen. In Nederland komt het er op neer dat migranten aanspraak kunnen maken op alle sociale voorzieningen. Bij sociale huisvesting in het geval van statushouders zelfs met voorrang.

Eén van de meest controversiële doelstellingen van het pact (om precies te zijn doelstelling 17, 33c) gaat over de rol van de media. Het pact stelt enerzijds dat de berichtgeving gebaseerd moet zien op feiten, maar anderzijds xenofobie en racisme niet mag stimuleren op straffe van financiële sancties. In de praktijk betekent het dat de berichtgeving vooral positief moet zijn: de oververtegenwoordiging van niet-westerse migranten bij seksueel geweld en criminaliteit werd in verschillende Europese landen jarenlang onder de pet gehouden.

Het was de bedoeling dat alle 193 lidstaten van de Verenigde Naties het pact zouden ondertekenen. Maar omdat na de Verenigde Staten en Hongarije ook andere landen zoals Oostenrijk en Chili afhaakten, hebben uiteindelijk 164 landen, waaronder Nederland en België, dat gedaan – in december 2018, tijdens een bijeenkomst in Marrakesh.

In België leidde de discussie over het pact tot de val van het kabinet. Maar omdat de toenmalige Belgische premier Charles Michel links en rechts in het parlement voldoende steun bij elkaar wist te scharrelen, kon hij toch afreizen naar Marrakesh om zijn handtekening te zetten.  

Verdragen systematisch doorgelicht

Dat de regering Trump in 2026 uit de GFMD stapt, past in het bredere narratief dat hij al sinds zijn campagne van 2016 uitstraalt. Tijdens die campagne werkte hij samen met conservatieve prominenten als Ann Coulter, die in haar boek ¡Adios, America! The Left’s Plan to Turn Our Country Into a Third World Hellhole (2015) de negatieve effecten van massale immigratie en globalisering benadrukte. Het beperken van immigratie en het terugdringen van outsourcing waren centrale thema’s in Trumps retoriek. Hij stelde dat massale immigratie banen had laten verdwijnen en dat het Amerikaanse volk zijn nationale identiteit verloor.

In 2024 presenteerde Trump zijn Agenda 47, met prioriteiten als immigratiebeperking en nationale veiligheid. Om die doelen te realiseren, had hij echter Project 2025 nodig, een strategisch plan van de Heritage Foundation. Deze organisatie bereidde een grondige herziening van de Amerikaanse overheid voor, met als doel een beleid dat beter aansloot bij de conservatieve ideologie. De medewerkers van Project 2025 werden getraind en voorbereid om de beleidsdoelen van Trump effectief uit te voeren. Ook werd alle internationale samenwerking, gebaseerd op het idee dat verdragen zakelijke contracten zijn, systematisch doorgelicht.

De terugtrekking uit het Global Forum on Migration and 65 andere organisaties past in deze herziening, gericht op nationale soevereiniteit en America First!

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee, ook in het nieuwe jaar? Doneren kan zo. Hartelijk dank!