Juridische truc maakt presidentscampagne van Marine le Pen mogelijk

In Frankrijk gaan rechters een hoofdrol spelen in de campagne voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar, na Marine Le Pens besluit om ondanks haar veroordeling wegens corruptie toch mee te doen. Verontwaardiging alom. ‘Ze (Le Pen) neemt de democratie in gijzeling,’ analyseerde een conservatieve rivaal. Een socialistische Europarlementariër zei zich te schamen voor het politiek-juridische geharrewar: ‘Dit valt nauwelijks uit te leggen aan Europese collega’s.’

Marine Le Pen schokte dinsdagavond het politieke en mediawereldje met haar kandidatuur voor de verkiezingen op 18 april en 2 mei volgend jaar. De verwachting was dat ze wegens haar veroordelingen wegens fraude met EU-gelden plaats zou maken voor haar kroonprins Jordan Bardella.

Maar dinsdagmiddag zwakte het Hof van Beroep het eerdere vonnis af. Le Pen blijft schuldig, maar het verbod op elk gekozen politiek ambt gedurende vijf jaar werd teruggebracht naar vijftien maanden, die ze volgens het Hof al heeft ‘uitgezeten’ sinds het vonnis uit maart vorig jaar. De eerder opgelegde gevangenisstraf van vier jaar werden er drie. Daarvan zijn er twee voorwaardelijk. Ze hoeft niet een jaar te brommen, maar moet een enkelband dragen terwijl ze campagne voert voor het Elysée.

Campagne zonder enkelband

Eerder had Le Pen laten weten in dat geval af te zien van deelname, omdat ze weigert telkens aan justitie toestemming te vragen om haar woning te verlaten.

Maar na de uitspraak in hoger beroep trok zij zich met Bardella en andere leidende figuren van de radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) terug op het partijhoofdkwartier in Parijs. De Franse media volgden de zaak alsof het hier een belegerd staatshoofd betrof.

Even na acht uur maakte Le Pen op het avondjournaal van het eerste net een eind aan de suspense: ze ging toch meedoen, maar zónder enkelband. Want de voormalige advocaat Le Pen ging ook nu in beroep, en wel bij de hoogste rechtsinstantie, het Hof van Cassatie, in Nederland de Hoge Raad. De veroordeling blijft opgeschort tot het Hof uitspraak doet, dus kan ze op campagne zonder die gênante band om haar enkel.

Kenners verwachten op z’n vroegst in januari volgend jaar een uitspraak. De verkiezingscampagne draait dan op volle toeren. Het Hof kan het vonnis nietig verklaren – waar Le Pen op gokt – maar ook handhaven. In dat geval moet Marine toch de enkelband om. Wint ze de verkiezingen, dan zou ze daarmee het Elysée moeten betreden.

Maar kringen rond Le Pen beweren dat zelfs een uitspraak van het Hof van Cassatie kan worden omzeild. Op dat punt in de politiek-juridische soap zullen de meeste Fransen zijn afgehaakt.

Toch lijkt Le Pen minder zeker van haar zaak dan ze veinst. Zo gaat ze de campagne in met Jordan Bardella, de 30-jarige leider van het RN, permanent aan haar zijde. Ze sprak in het journaal van een ‘binôme’, een twee-eenheid. Waarbij Le Pen (57) kandidaat is voor het Elysée en Bardella voor het premierschap. Zoiets is volstrekt strijdig met de Franse tradities waarbij de premier ver ondergeschikt is aan het staatshoofd. ‘Jordan et moi-même,’ zei ze herhaaldelijk in het journaal.

Commentatoren suggereren dat de ‘clan’ rond Marine Le Pen, goeddeels bestaand uit familieden, haar heeft ontraden het stokje over te dragen aan Bardella, immers ‘not one of us’. Wat daar ook van waar is, de laatste maanden doen geruchten de ronde over tweespalt. Bardella zou lonken naar samenwerking met gematigd-rechtse partijen en liberale denkbeelden koesteren over de economie, waar Le Pen vasthoudt aan een rechts-populistische koers.

Ook Bardella’s recente verloving met een Italiaanse prinses, na zijn relatie met een nicht van Le Pen te hebben verbroken, valt slecht bij sommigen in de volkspartij. Bovendien is hij volgens peilingen net iets populairder dan zij.

De campagne is al begonnen

Rechts en links zullen tijdens de campagne Le Pen om de oren slaan met haar veroordelingen wegens gesjoemel gedurende meer dan tien jaar met EU-gelden voor assistenten in het Europees Parlement die in werkelijkheid voor het Front National, later het RN, werkten. Ze moet ook een boete betalen van 100.000 euro. Elf andere partijleden zijn eveneens in hoger beroep veroordeeld.

Uiteraard wordt Le Pen nu herinnerd aan haar uitspraken dat wegens corruptie veroordeelde politici nimmer president mogen worden. Het zal de aanhangers van Le Pen en Bardella weinig kunnen schelen: gesjoemel met overheidsgeld is in Frankrijk beslist niet voorbehouden aan uiterst rechts. In de dagen voor de uitspraak van het Hof van Beroep scoorden beiden tussen de 31 en de 36 procent in de peilingen, bijna twee maal zoveel als de ‘naaste’, centrumrechtse, concurrent Edouard Philippe.

Ze laten er geen gras over groeien: woensdag al begonnen ze hun verkiezingstournee in de plaats La Flèche, waar onlangs een jonge partijgenoot als burgemeester aantrad. Meteen verlaagde hij de subsidie aan een vereniging die zich bekommert om migranten.

Journalist René ter Steege bericht in Wynia’s Week regelmatig over ontwikkelingen in Frankrijk. Hij vertaalde voor Uitgeverij Blauwburgwal het boek ‘De laatste dagen van Samuel Paty’.

Wynia’s Week houdt naast de binnenlandse politiek ook de politiek van de buurlanden in de gaten. Steunt u deze onafhankelijke berichtgeving? Hartelijk dank!