Nederland heeft meer miljonairs nodig!

De petitie ‘Belast de Quote 500’ vraagt om meer belasting voor de rijksten, maar zegt niet hoeveel of hoe. Wat hieruit spreekt, is een wereldbeeld waarin succes verdacht is en afgunst een deugd. Dat wereldbeeld maakt mensen ongelukkig, jaagt talent weg en maakt Europa al twintig jaar armer. Wat Nederland nodig heeft, is juist meer miljonairs.

‘Belast de Quote 500, niet de gewone mensen’. Met die petitie kwamen FNV, Oxfam Novib, De Goede Zaak en een handvol andere clubs deze week naar buiten, gesteund door Pro, Volt, SP en de Partij voor de Dieren. De eis: een eerlijke bijdrage van de allerrijksten. Hoeveel? Van wie? Hoe? Geen idee. Het is een losse populistische flodder.

Succes als misdaad

Wel noemt de campagne een bedrag: circa 8 miljard euro per jaar. Reken even mee. Het totale vermogen van de Quote 500 is volgens Quote zo’n 273 miljard. Haal je die 8 miljard daar helemaal vandaan, dan is dat elk jaar bijna 3 procent van alles wat ze bezitten. Pure onteigening.

Of je dat geld bij precies deze 500 mensen kunt ophalen, laten we even buiten beschouwing. Maar wat hieruit spreekt is een volstrekte andere kijk op de wereld. In de Amerikaanse linkse beweging circuleert sinds 2019 de leus ‘every billionaire is a policy failure’. Bedacht door een adviseur van de ultra-linkse activistische afgevaardigde Alexandria Ocasio-Cortez. Een miljardair is iemand die in dit wereldbeeld wordt voortgebracht als gevolg van een systeemfout. De suggestie is dat rijkdom alleen kan ontstaan als een ander wordt uitgeknepen.

Dat is typisch negentiende-eeuws denken. Wat de een te veel heeft, heeft de ander te weinig.

Kapitalisten zien dit anders. Rijkdom ontstaat doordat iemand iets maakt wat anderen willen hebben en waarvoor zij bereid zijn een prijs te betalen. Niemand wordt gedwongen om te kopen. Wie dat vrijwillig doet, vindt dat wat hij krijgt meer waard dan wat hij betaalt. Anders zou hij het laten liggen. Beide partijen gaan erop vooruit: de klant krijgt wat hij wil, de maker wordt beloond.

Jitse Groen begon in 2000 als student, levend van zijn studiefinanciering, een website om eten te bestellen: Thuisbezorgd.nl. Het groeide uit tot Just Eat Takeaway, een internationaal bedrijf met duizenden werknemers, dat vorig jaar voor 4,1 miljard euro door Prosus werd overgenomen. Iemand die op vrijdagavond een pizza bestelt, gebruikt wat hij heeft gebouwd. Zijn vermogen is van niemand afgepakt. Het is de waarde die investeerders hechten aan klanten die ook morgen weer vrijwillig kopen.

We hebben ze nodig

Wat maakt het eigenlijk uit dat een paar mensen schatrijk zijn? Ze betalen lonen, ze investeren, ze nemen risico’s die geen ambtenaar ooit neemt en spenderen hun verdiensten door luxe te leven en extravagant te consumeren. De ondernemingen betalen vennootschapsbelasting en dividendbelasting als ze in Nederland zijn gevestigd. Zij maken zo ons leven makkelijker, mooier, gezonder en beter. En dragen zo bij aan welzijn en welvaart. De staat kan alleen uitgeven wat hij bij anderen ophaalt. Hij heeft zelf niets. Zonder ondernemingen wordt dat een lastig verhaal.

De succesvolle miljonairs zetten bovendien veel opzij voor het goede doel. Volgens Quote zit er bij de 500 rijksten zo’n 3 miljard euro in eigen goededoelenstichtingen. Bij Joop van Caldenborgh, oud-eigenaar van chemiebedrijf Caldic, alleen al 481 miljoen. 

Afgunst maakt ongelukkig

En wie zijn eigenlijk ‘die gewone mensen’ die de petitie zegt te beschermen? Het CPB rekende het in 2022 door. De onderste helft van de huishoudens kreeg per saldo, door het absurde toeslagenstelsel, ruim 12.000 euro per huishouden mee. Ze ontvingen in plaats van dat ze iets betaalden. Maar blijkbaar is dat nog steeds niet genoeg.

De petitie drijft op jaloezie. En jaloezie schaadt vooral de jaloerse zelf. Een Australisch onderzoek volgde 18.000 mensen van 2005 tot 2013. Wie afgunstiger was, had daarna vaker een slechtere geestelijke gezondheid en minder welzijn.

Een ander onderzoek, onder 6.000 mensen in vier landen, laat zien wat afgunst met politiek doet. Wie afgunstiger is, steunt vaker herverdeling. Zelfs als de armen daar minder aan overhouden. Ongeveer een op de zes deelnemers koos liever een hoge belasting voor de rijken die de armen minder opleverde, dan een lage belasting die de armen meer opleverde. Als de rijke maar betaalt. Dat is de toon van deze petitie. Wat het oplevert, wordt niet eens gevraagd.

Talent wordt weggejaagd jaagt mensen weg

En het kost meer dan geluk. Economen Ufuk Akcigit, Salomé Baslandze en Stefanie Stantcheva onderzochten waar de beste uitvinders ter wereld gaan wonen. Buitenlands toptalent laat zich sterk leiden door het belastingklimaat. Een land dat succes bestraft, houdt zijn eigen ondernemers misschien nog vast, maar trekt het buitenlandse toptalent niet aan. Dan wordt de volgende Thuisbezorgd misschien in Lissabon of Boston uitgebouwd.

En het is al gaande. Mario Draghi, oud-president van de Europese Centrale Bank, schreef er in 2024 een rapport over. Van de Europese start-ups die tussen 2008 en 2021 uitgroeiden tot een bedrijf van meer dan een miljard dollar, verhuisde ruim een kwart zijn hoofdkantoor naar het buitenland. Veel Europese ondernemers halen volgens Draghi hun geld liever bij Amerikaanse investeerders en groeien in Amerika door.

Sinds 2000 groeide de Amerikaanse economie in reële termen met 70 procent, de Europese Unie met 41, Nederland met 44. Volgens het Draghi-rapport groeide het reëel besteedbaar inkomen per hoofd in Amerika sinds 2000 bijna twee keer zo snel. In Amerika mag je rijk worden. In Europa moet je je ervoor verontschuldigen.

De petitie is het perfecte symbool van dat Europese probleem. Het is kruideniersmentaliteit: de kassa tellen in plaats van de winkel uitbreiden. Het is provinciaal denken, alsof Nederland een eiland is en geld en talent nergens anders heen kunnen. Eindeloos praten over hoe de koek moet worden verdeeld, en geen woord over hoe je hem groter maakt.

Jaloezie is een slecht verdienmodel

Ga zo door en Europa glijdt af naar de tweede wereld. Een ironische bestemming, want zo heette vroeger het communistische blok, waar iedereen gelijk was en niemand iets had. Het is ongelofelijk dom. Jaloezie is een slecht verdienmodel. Het maakt de jaloerse ongelukkig, jaagt de ondernemers weg en laat de rest met een kruimel achter.

Nederland heeft geen petitie nodig om de Quote 500 een kopje kleiner te maken. Het heeft een klimaat nodig waarin elk jaar meer mensen succesvol zijn als ondernemer. Meer mensen die een bedrijf beginnen, meer mensen die het groot maken, meer mensen die er rijk van worden. Meer miljonairs. Daar wordt iedereen beter van, ook wie er nooit één wordt.

Wynia’s Week brengt broodnodige, onafhankelijke berichtgeving: drie keer per week, 156 keer per jaar, met artikelen en columns, video’s en podcasts. Onze donateurs maken dat mogelijk. Doet u (weer) mee? Hartelijk dank!