Martin Sommer: ‘Het falende asielbeleid botst met het rechtsgevoel van de Nederlanders’

‘De bevolking accepteert het niet meer,’ zegt columnist MARTIN SOMMER in dit WWTV-gesprek met SYP WYNIA over de voortgaande instroom van asielzoekers. Sommer: ‘In andere landen heb je precies hetzelfde, maar daar gebeurt er wat aan. Kijk naar de sociaaldemocratische premier Mette Frederiksen in Denemarken, kijk naar premier Bart de Wever in België, kijk naar bondskanselier Friedrich Merz in Duitsland, die afstand neemt van het beleid van zijn voorgangster Angela Merkel.’

Sommer werkte 37 jaar bij De Volkskrant en was daar sinds de eeuwwisseling het boegbeeld van het nuchtere deel van de redactie. Sinds enkele jaren schrijft hij eens in de twee weken politieke columns voor EW Magazine. Sommer ziet veel onvermogen in de Nederlandse politiek, maar het asielbeleid spant toch de kroon. ‘Asiel schreeuwt er al 25, 30 jaar om, om opgelost te worden. Dat is toch het meest pijnlijke van de grote problemen.’

Sommer sluit niet helemaal uit dat het aanstaand D66-premier Rob Jetten menens is met het aanpakken van asiel, maar zeker is hij daar toch ook niet van. ‘En wat is dan de consequentie? Dat het kabinet er niet lang zit? Dat het volk in opstand komt? We hebben dat de afgelopen maanden al gezien in reactie op de Spreidingswet, die gemeenten oplegt hoeveel asielzoekers ze moeten opnemen. Die Spreidingswet is een onding. En zo krijg je eigenrichting, dat de mensen het recht in eigen hand nemen. In Groningen gingen mensen al zelf de grens met Duitsland bewaken. In Drenthe en Gelderland schieten mensen wolven af of rijden ze wolven aan. Wij hebben een huis in Frankrijk en daar zeggen de mensen: ‘Wij hebben hier geen wolven. Wij hebben geweren.’

Sommer signaleert dat achtereenvolgende kabinetten steeds weer het ‘gidsland’ willen uithangen. ‘We storten ons voortdurend in hypes – en dan maar zien waar het schip strandt. Dat speelt ook bij het klimaat- en het stikstofbeleid, en alles wordt gejuridiseerd. Neem nou Sophie Hermans, de klimaatminister, die weer miljarden uittrekt voor meer windmolens op zee, omdat bedrijven er anders geen fiducie meer in zien. Ze zegt: “We kunnen er niet meer uitstappen want de industrie wil er anders niet meer in investeren.”

‘Met het stikstofbeleid hetzelfde laken en pak,’ zegt Sommer. ‘We hebben in Brussel de strengste normen van Europa laten vastleggen. Die fout berust bij het ministerie van Landbouw, waar milieuhobbyïsten begin jaren ’90 vrij baan kregen. De toenmalige hoogste ambtenaar, Tjibbe Joustra, heeft het zelf gezegd: “Ik heb niet opgelet.” Brussel zegt: “U wilde het zelf zo graag.” En minister Femke Wiersma heeft echt wel geprobeerd het beleid te versoepelen, maar dat werd mede door de VVD tegengehouden in het kabinet.’

Sommer is ondertussen verbaasd over wat de kabinetten van Rutte en Schoof zich allemaal aan verregaande besluiten permitteren, terwijl ze dubbel en dwars demissionair zijn, zoals ook de miljarden extra voor windmolens die Sophie Hermans vrijmaakt. ‘Als je dubbel demissionair bent kun je zo’n beslissing toch niet nemen? Daar moeten echt beperkingen aan worden opgelegd.’

‘Er is veel dat botst met het rechtsgevoel van mensen,’ zegt Martin Sommer. Wynia: ‘Is dat niet het echte probleem van de rechtsstaat, dat burgers zich niet vertegenwoordigd voelen door wat de staat doet en oplegt?’ Sommer: ‘Mensen hebben echt wel door dat zodra ze de grens oversteken er geen serieus stikstofprobleem meer is. Of dat het toelatingspercentage van asielzoekers in Nederland lange tijd het hoogste van heel Europa was. Dat pikken ze dan niet meer. Dan nemen ze het recht in eigen hand.’

Dit videogesprekis ook te beluisteren als podcast

Wynia’s Week bestaat deze week 7 jaar. Nu drie keer per week, met duizend verhalen, video’s en podcasts per jaar. Dat is allemaal vrij toegankelijk, dankzij de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!