Onthullend: de geheime deals van Femke Halsema met journalisten
Artikel beluisteren
Door Geesje Rotgers*
De gemeente Amsterdam heeft met een zorgvuldig geselecteerde groep journalisten afspraken gemaakt over het uitbannen van onwelgevallige media. Het akkoord werd vorig jaar getekend in de ambtswoning van burgemeester Femke Halsema.
Op 8 juli 2025 vond een bijeenkomst plaats in de ambtswoning van burgemeester Femke Halsema aan de Amsterdamse Herengracht. Ook de wethouders Marjolein Moorman (PvdA) en Alexander Scholtes (D66) waren van de partij. Er werden afspraken gemaakt met media en journalisten.
Volgens de stukken – vrijgegeven na een Woo-verzoek – had de bijeenkomst als doel de verspreiding van desinformatie, polarisatie en het discriminerende effect van algoritmen een halt toe te roepen.
‘Krachtige stem’
Wat dit concreet betekende, vermelden de stukken gelukkig ook: eerst en vooral het uitbannen van onwelgevallige sociale media, aangeduid als big tech. Het gaat onder meer om X, Facebook, Instagram en Whatsapp. Bluesky, Mastodon en eigen platforms moeten daarentegen groot worden gemaakt, onder meer met behulp van publiekscampagnes als ‘Make Socials Social Again’.
Waag Futurelab, Bits of Freedom, De Goede Zaak, Noorderlicht, Public Spaces en andere ngo’s kregen de taak die campagnes op poten te zetten. Door een coalitie tot stand te brengen met de media ontstaat een krachtige stem en is het mogelijk om een groot deel van de samenleving te bereiken, zo heette het.
Voor de bijeenkomst op de Herengracht werd een selecte groep media en journalisten uitgenodigd. Dat had een reden. In de vrijgegeven stukken lezen we: ‘Recente gesprekken met DPG Media (Trouw, Volkskrant, NU.nl, Parool, Algemeen Dagblad), NRC, De Groene Amsterdammer, Follow The Money en de Correspondent, laten zien dat bij uitgeverijen en mediabedrijven de noodzaak wordt gezien om fundamentele stappen te zetten in het afbouwen van hun afhankelijkheid van big tech. Het gaat hen daarbij om zeggenschap terug te winnen over distributie van journalistieke content, de relatie tot lezers en advertentie-inkomsten.’
De gemeente Amsterdam tekende samen met de geselecteerde media en journalisten een samenwerkingsintentie: ‘Wij werken samen aan een gezond, open en digitaal publiek domein dat journalistiek en democratie versterkt. Dit doen we door: Het ontwikkelen van publieke alternatieven voor big tech-platforms; Het delen van kennis, experimenteren met gebruikers en samenwerken met partners; Het creëren van duurzame economische modellen die onafhankelijkheid en continuïteit waarborgen.’
De gemeente kijkt tevreden terug op de bijeenkomst. In het verslag lezen we: ‘De avond in de ambtswoning was een succes. Het doel was om de aanwezigen te verenigen van een gezamenlijk doel en te doordringen van de urgentie en noodzaak om samen te werken. Dat is gelukt.’ De notie dat journalisten de macht horen te controleren in plaats van ermee samen te werken, ontbreekt volledig.
Op zoek naar alternatieven
De bijeenkomst in Halsema’s ambtswoning werd betaald door de gemeente, zo leert navraag. Was er ook sprake van goedkeuring door de gemeenteraad? ‘Nee, dat is ook niet nodig’, reageert de woordvoerder van de burgemeester. Voor het antwoord op de vraag wie de journalisten selecteerde, worden we doorverwezen: ‘Daarvoor moet u bij Waag Futurelab zijn, die heeft de uitnodigingenlijst samengesteld.’
De woordvoerder van Waag Futurelab wil wel vertellen hoe het is gegaan. ‘Interviews die Marleen Stikker [oprichter en directeur van Waag Futurelab – GR] in januari 2025 gaf aan Trouw en de Volkskrant waren de aanleiding van het gesprek in de ambtswoning van Halsema. De hoofdredacties van beide media deelden onze grote zorgen rond de rol van big tech. Beide kranten en Philippe Remarque [destijds directeur journalistiek bij DPG Media – GR] waren op zoek naar alternatieven. Stikker heeft toen aangegeven dat Waag Futurelab in Europa werkt aan de ontwikkeling van publieke alternatieven voor sociale media. Stikker bood aan dat mediaorganisaties zich hierbij zouden aansluiten. De gemeente Amsterdam stelde de ambtswoning van de burgemeester beschikbaar voor de lancering van de samenwerking. Dat was op 8 juli 2025. De deelnemerslijst is samengesteld door Waag Futurelab en bestond uit redacties en partners waarmee we al in contact stonden.’
Waag Futurelab draait vooral op subsidies van de overheid en krijgt geld – in 2025 zo’n 4,4 miljoen euro – van onder meer het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de gemeente Amsterdam.
Pro, de partij van burgmeester Halsema, heeft de strijd tegen ‘big tech’ (lees: X, Facebook, Instagram, Whatsapp) tot speerpunt gemaakt. Tijdens de vierde editie van de Digital Summit – een jaarlijkse bijeenkomst onder auspiciën van het Netwerk Digitale Samenleving van de linkse fusiepartij – klonk op 14 juni 2025 een duidelijke oproep: ‘Laten we samen de weg zoeken naar een digitale samenleving waar iedereen van kan profiteren.’ Directeur Stikker van Waag Futurelab verzorgde dat jaar de keynote.
Drie weken na de Digital Summit van 2025 was het dus al zover en werden aan de Herengracht door een aantal media handtekeningen gezet onder een samenwerkingsverklaring.
Surinaams buffet
Onder de aanwezigen waren journalisten van Het Parool, de Volkskrant, NU.nl, AD, Follow The Money, De Groene Amsterdammer, NRC en De Correspondent. Hun namen mogen we niet weten: die zijn in de Woo-stukken onleesbaar gemaakt.
De gemeente zorgde voor een fotograaf om het heuglijke moment vast te leggen. Alle aanwezigen, op Halsema na, zijn weggelakt. Daarna schoven de genodigden aan voor een Surinaams buffet.
De openbaar gemaakte documenten kunnen HIER worden ingezien.
*Geesje Rotgers is landbouwjournalist van Stichting Agrifacts (Staf).
Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!



