In 2022 bood de toenmalige premier Mark Rutte namens de Nederlandse regering excuses aan voor het Nederlandse aandeel in de slavernij in Suriname en op de Nederlands-Caraïbische eilanden. Die werd per 1 juli 1863 in heel het koninkrijk afgeschaft. Koning Willem-Alexander bood vervolgens in 2023 nogmaals verontschuldigingen aan. Ook vroeg hij om vergiffenis voor het leed dat de voorouders van de nazaten was aangedaan.

Honderdzestig jaar na de afschaffing van de slavernij zette Rutte geen punt achter dat verleden, maar plaatste hij nadrukkelijk een komma. Die markeerde het begin van de emancipatie: het langverbeide proces van – zoals het mantra wil – ‘erkennen, excuses en herstel’.

Tot op de dag van vandaag

Dit betekende dat vooraleerst ‘alle’ hedendaagse Nederlanders daadwerkelijk dienden te ervaren wat slavernij toentertijd behelsde. Bovendien moest voor ‘alle’ Nederlanders invoelbaar worden gemaakt hoe wijdverspreid ‘witte’ Nederlanders hadden geprofiteerd van de slavernij – tot op de dag van vandaag. Bovendien mocht niet onderschat worden hoe juist de nazaten van de slaven hadden geleden – ook weer tot op de dag van vandaag.

De ongunstige nawerking was overrompelend, dat was vanzelfsprekend en diende nog slechts onderbouwd te worden door onderzoek. Het sprak tevens voor zich dat het een en ander zou worden gestut door de ontwikkeling van een groots Nationaal Slavernijmuseum.

De komma van Rutte ontkende praktisch het bestaan van een al eeuwen uitgerold emancipatieproces van slaven en hun nazaten. Hij zweeg dan ook over de rol van blanken in dit proces. Het ondermijnen van emancipatie door ‘zwart’ doen en laten, zoals van de Surinaamse legerleider Desi Bouterse, bleek ook taboe.

In aanwezigheid van een ontroerd publiek en gesteund door Zijne Majesteit, gaf Rutte het startschot voor de op- en uitbouw van een gemoderniseerde vorm van apartheid. Etniciteit werd hét doorslaggevende criterium om zich gunstig of juist ongunstig uit te spreken over actoren en hun handelen in verleden, heden en veronderstelde toekomst.

Moslims hoeven zich sowieso niet aangesproken te voelen. Hoewel het koninkrijk er ruim een miljoen heeft geregistreerd staan, scheidden Rutte en de koning de moslims af van de rest van de Nederlanders. Ze zijn mogelijk nazaten van slaveneigenaren of hadden geprofiteerd van de slavernij in hun islamitische land van herkomst, maar tot deze allochtonen richtten de gezaghebbers zich niet.

Gemeenschappelijk stempel

Dit gold eveneens voor de immigranten in het koninkrijk, die uit een Afrikaans land afkomstig waren en mogelijk de nazaten zijn van de verkopers van slaven aan islamitische handelaren of voor trans-Atlantisch transport. Over de nog bestaande slavernij in bepaalde landen van herkomst van nieuwe Nederlanders zwegen de premier en de koning eveneens. Al die mensen behoren eigenlijk niet tot het gewortelde Nederlandse volk.

Rutte en de koning – inmiddels gesteund door premier Rob Jetten – richtten zich tot enerzijds de authentieke blanke Nederlanders en, anderzijds, Afro-Caraïbische mensen uit en in de West. Na de komma werd het vereist om van ‘witten’ (zonder hoofdletter) respectievelijk ‘Zwarten’ (met hoofdletter) te spreken. Even nadrukkelijk werd op het verleden van de ‘witten’ en de ‘Zwarten’ het stempel ‘gemeenschappelijk’ gedrukt.

Hiermee werd niet de gemeenschappelijke inspanning om te emanciperen bedoeld, ook al was de afschaffing van de slavernij een exclusief westers fenomeen en mede bewerkstelligd door blanken. Het gemeenschappelijke verleden kent namelijk een duidelijke scheiding. De ‘witten’ waren de kwaadaardige slavenhouders en de ‘Zwarten’ hun slachtoffers. Heden ten dage waren alle blanken nog aansprakelijk: ze hadden en hebben direct of indirect geprofiteerd van de slavernij. Alle Afro-Caraibische mensen zijn nazaten van – zo vereist het discours – ‘tot slaaf gemaakten’ (een weinig van kleur is al voldoende om als zodanig te worden opgemerkt).

Honderden miljoenen euro’s werden geoormerkt door de Nederlandse overheid – op diverse bestuurlijke niveaus – om invulling te geven aan de excuses, het etaleren van het leed in verleden en heden en aan ‘herstel’. Om een greep te kunnen doen naar subsidies is het van primair belang zoveel als mogelijk de uitvoerders en het onderwerp te etaleren met de Afro-Caraïbische etniciteit.

Versluierde bewoordingen

Kortom, wanneer maar enigszins mogelijk ben je geen Nederlander, maar een creoolse Surinamer. Je bent geen Nederlander maar – hoewel je hier bent geboren en geen Papiaments spreekt – wel degelijk een Curaçaoënaar, Arubaan of Bonairiaan. Je bent geen Nederlander maar ‘a child of Sint-Eustatius or Sint-Maarten’.

Onder de versluierende bewoordingen van ‘diversiteit’ en ‘inclusie’ blijkt het startschot voor apartheid te zijn afgegaan. Hieraan hebben alleen Sabanen zich onttrokken. Die hebben een iets andere kijk op de zaak. ‘Yes, indeed we are from Saba, we are Saban,’ zo zeggen ze. ‘But, yes, indeed we are Dutch just as well, we have been for ages, on this island of ours, also known as The Unspoiled Queen’.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank!

Het bericht Apartheid is het nieuwe verbinden. Hoe zijn we in deze waanzin beland? verscheen eerst op Wynia's Week.

De reden om weer eens over de VN te beginnen, is de resolutie die Ghana afgelopen week indiende in de Algemene Vergadering van de VN. Die stelt dat de trans-Atlantische slavernij de ergste misdaad tegen de menselijkheid ooit was, en dat de enige weg naar herstel van deze historische onrechtvaardigheid bestaat uit herstelbetalingen door westerse landen, aan Afrika en aan de ‘nazaten’ van slaven.

De resolutie werd aangenomen met 123 stemmen vóór, 3 tegen, 52 onthoudingen en gejuich uit de vergaderzaal in New York.

Meten met twee maten

Op sociale media is het meten met twee maten in deze resolutie uitgebreid aan bod gekomen: Ghana is de moderne voortzetting van het Ashanti-koninkrijk, dat als core business het verhandelen van Afrikaanse slaven had, eerst intern, later ook met het Westen. Daar gingen ze nog mee door nadat de slavenhandel in het Westen al verboden was, en ze stopten er pas mee toen ze daar door kolonisator Groot-Brittannië toe gedwongen werden. Ook negeert de resolutie de in omvang vergelijkbare Arabische slavenhandel, die miljoenen Afrikanen en Europeanen tot slaaf maakte. Niemand spreekt Arabische landen ooit aan op herstelbetalingen.

Waarom neemt het Westen de VN überhaupt nog serieus? De VN is het grootste en meest corrupte diplomatieke clowncircus uit de geschiedenis, en elke dag dat het Westen (plus Japan) het leeuwendeel van die byzantijnse bureaucratie blijft financieren, is er één te veel. Het staat de meer dan 150 niet-westerse landen uiteraard vrij om een eigen Volkenbond op te richten, maar als ze dat helemaal zelf moeten betalen, hebben ze dat er echt niet voor over.

Als we van de VN iets geleerd hebben in de afgelopen halve eeuw, dan is het wel dat een permanent mondiaal overlegplatform volkomen overbodig en contraproductief is. Er bestaan allerlei regionale allianties van staten, zoals Asean in Zuid-Oost-Azië, de Afrikaanse Unie en Unasur in Zuid-Amerika. Die hangen als los zand aan elkaar; staten treden uit en weer toe, en ruziën over handelsbelangen en regionale conflicten zonder dat er veel wordt bereikt. Dat is allemaal leuk en aardig, omdat die landen onderlinge belangen en veelal ook gezamenlijke grenzen hebben, en zo’n overlegplatform zelf betalen.

Maar welk onderling belang hebben Moldavië en Botswana, om maar een dwarsstraat te noemen, of Laos en Bolivia? Niettemin heeft de VN 193 lidstaten die allemaal permanent bezig zijn hun land bij al die andere landen te vertegenwoordigen. Aan het hoofd van dat clowncircus staat de grootste hypocriet van allemaal, secretaris-generaal António Guterres, een schertsfiguur die bijna dagelijks per tweet en persbericht het Westen de les leest over ons moreel falen, terwijl hij zelf de meest abjecte schurken en lakeien van tirannen erebaantjes geeft in de waaier van commissies die de VN heeft ingesteld om zichzelf bezig te houden.

Toch is er nog nooit een land uit de VN gestapt. Waarom niet?

Het antwoord is tweeledig, en het eerste lid is simpel: de meeste staten zouden een dief van hun eigen portemonnee zijn als ze eruit stapten. De VN heeft zich ontwikkeld tot een wijdvertakt conglomeraat om letterlijk biljoenen euro’s van Annex II-landen over te hevelen naar non-Annex I-landen. Annex II, dat zijn de westerse landen (plus Japan) en non-Annex I zijn de meer dan honderd landen in wat vroeger de Derde Wereld heette, en nu de Global South. Deze non-Annex I-status geeft een land aanspraak op eeuwig slachtofferschap en gratis geld, met de Annex II-landen als betalingsplichtige daders.

Miljarden voor ‘klimaatrechtvaardigheid’

De VN-bureaucratie – het Secretariaat met zijn tienduizenden riant betaalde banen – is maar een fractie van die kosten; de bulk van de overdracht gaat via allerlei vormen van ontwikkelingshulp, via de Wereldbank, VN-hulporganisaties en onder het mom van ‘klimaatrechtvaardigheid’.

Alleen al aan dat laatste zijn de Annex II-landen nu 100 miljard dollar per jaar kwijt, en dat wordt in 2035 automatisch – daar kunt u niet meer tegen stemmen – opgehoogd naar 300 miljard dollar per jaar, een mooi carrièresuccesje van onze eigen Wopke Hoekstra als EU-klimaatpaus.

De Ghanese motie over herstelbetalingen voor de trans-Atlantische slavernij noemt geen bedragen, maar om een idee te geven: Suriname eist via zijn Nationale Reparatie Commissie (NRCS) 379 miljard euro van Nederland, en belangenorganisaties van ‘nazaten van tot slaaf gemaakten’ eisten in 2025, in een hoorzitting van de Tweede Kamer, 2000 miljard euro. Vermenigvuldig deze bedragen voor het gemak maar met een factor honderd als minimum schatting voor wat het Westen zou moeten afdragen om het collectieve genezingsproces op de rails te krijgen.

Ook qua gratis moreel kapitaal zouden deze landen zichzelf te kort doen als ze uittraden. De VN is een podium geworden waar het Westen automatisch de schuld krijgt van bijna elke misstand in de wereld, terwijl de meest flagrante mensenrechtenschendingen, corruptie en wanbestuur in de Global South worden genegeerd of afgedaan met één obligaat tweetje van Guterres, zonder enige consequentie voor zulke landen.

De Algemene Vergadering van de VN heeft meer afkeurende resoluties over Israël aangenomen dan over de hele rest van de wereld; Israël veroordelen is voor de meeste VN-delegaties net zo’n routine als het incasseren van het salaris en de onkostenvergoedingen. Onlangs nog werd Noord-Korea in een vage VN-commissie geprezen omdat het zich zo keurig aan het VN-charter hield. En zoals bekend, hebben erkende kampioenen van vrouwenrechten als Iran en Saoedi-Arabië het hoogste woord in de desbetreffende VN-commissies.

Verkeerd signaal

Moeilijker te begrijpen is, waarom Annex II, de landen die dit moreel failliete clowncircus voor driekwart financieren, er niet uitstappen. Ik had eigenlijk verwacht dat Donald Trump de VS al helemaal uit de VN gehaald zou hebben, maar die hebben zich tot nu toe alleen teruggetrokken uit de VN-onderdelen WHO en Unesco.

Kijk nog eens naar de stemverhouding bij de Ghanese resolutie: de 123 voorstemmers zijn allemaal non-Annex I-landen (inclusief China en India) en landen die er belang bij hebben om het Westen te ondermijnen (Rusland). Maar hoe stemde het Westen? Alleen de VS, Israël en Argentinië stemden tegen. De hele EU en alle overige westerse landen en Japan, 52 landen, onthielden zich van stemming.

Welk signaal geeft het Westen hiermee af? Hoe kan je als land geen mening hebben over een resolutie die jou als dader en drager van vele miljarden euro’s aan erfschuld neerzet? Waarom zit je daar dan, als VN-delegatie?

Zelfhaat en onderwerping

Opnieuw zijn er maar drie westerse landen die hun rug recht hielden, dezelfde die klip en klaar het antisemitisme binnen de VN afwijzen. Dat de EU, en Groot-Brittannië, Australië en Canada hier geen standpunt durven in te nemen, is kenmerkend voor hun zelfhaat en bereidheid tot onderwerping aan de Global South en de VN. Alleen Argentinië, Israël en de VS wijzen de claim van historische erfschuld resoluut af, wat het voor de woke-elites in het Westen alleen maar makkelijker maakt om dit standpunt te framen als extreem-rechts, ‘typisch Donald Trump’ of ‘typisch Javier Milei’.

Als je je onthoudt van stemming bij zo’n resolutie komt er binnenkort dus een claim op tafel, en heb je impliciet al toegegeven dat daar over te praten valt. Alleen over het bedrag valt dan nog te onderhandelen, maar dat er betaald gaat worden staat bij voorbaat vast. En net als bij de westerse ‘historische schuld’ aan klimaatverandering kom je dan niet uit op bedragen met minder dan 11 nullen.

Dat is dezelfde grondhouding van westerse zelfhaat en onderwerping waardoor we überhaupt nog lid zijn van de VN.

(*) Opheffen van de VN houdt in mijn optiek in, dat een groot deel van het vrijkomende budget kan worden ingezet om onderdelen van de VN die wel echt werk doen, zoals de WHO en UNHCR, te verzelfstandigen.

Wynia’s Week verschijnt 156 keer per jaar en wordt volledig mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan zo. Hartelijk dank! 

Het bericht Nederland durft de rug niet recht te houden in het anti-westerse circus van de Verenigde Naties – en dat gaat ons geld kosten verscheen eerst op Wynia's Week.

Het is heel fijn dat Leerdam nu voor de rest van zijn werkende leven onder dak is, want zijn carrière kende enkele gênante oneffenheden. Zo moest hij als Kamerlid voor de PvdA opstappen toen hij in 2012, tijdens een live radio-interview, serieus in ging op de kwestie van een door de verslaggever verzonnen ‘straatterrorist Jael Jablabla’. Hij zat bovenop deze zaak, verklaarde Leerdam, hij had er ook met zijn vicefractievoorzitter Jeroen Dijsselbloem over gesproken, en hij had geheime informatie over Jablabla die hij niet in de media kon bespreken.    

We kennen allemaal van die mensen, hoewel dit een extreem geval is: die verbeelden zich dat ze alles weten wat ze moeten weten, en als ze dan een vraag krijgen waar ze geen antwoord op paraat hebben, verzinnen ze maar wat. Dit is vaak niet eens liegen; ze geloven zelf onmiddellijk wat ze uit hun duim zuigen. Leerdam is blijkbaar net zo’n fantast en fabuleerder als Donald Trump, maar dat wordt vanwege zijn huidskleur door heel bestuurlijk Nederland met de mantel der inclusieve liefde bedekt. 

Amerikaans voorbeeld 

Het kabinet-Rutte IV stelde, toen dat in 2022 officiële excuses maakte voor de slavernij, 200 miljoen euro beschikbaar voor dat museum. Het National Museum of African American History and Culture in Washington D.C moet als voorbeeld dienen. Geen ophef in de media, geen lastige debatten in de Tweede Kamer; als je zonder slag of stoot 200 miljoen euro belastinggeld weg kunt geven om te deugen, is regeren pas echt leuk.  

Zo’n museum kan op zich weinig kwaad. Veel belangrijker is, dat die 200 miljoen euro geframed kan worden als een eerste herstelbetaling, iets waar ‘de nazaten van de tot slaaf gemaakten’ recht op hebben. En te vrezen valt, dat er dan nog veel meer dan alleen een slavernijmuseum gaat overwaaien uit de VS.   

Het zou zeer naïef zijn, om te denken dat wij blanke Nederlanders met het maken van excuses en zo’n fooi voor een Slavernijmuseum voldoende boete gedaan hebben voor onze erfzonden. In Suriname bestaat al sinds 2013 een regeringscommissie die claims voor herstelbetalingen meer gewicht moet geven, de Nationale Reparatie Commissie Suriname (NRCS). De grote man van de NRCS, Armand Zunder, claimt dat Surinamers en hun afstammelingen in Nederland 379 miljard euro tegoed hebben van Nederland. Dat is ongeveer 40.000 euro per belastingbetalende Nederlander, en elke volwassen Surinaamse ‘nazaat’ zou dan zo’n 700.000 euro opstrijken.  

Over deze Surinaamse claim van 379 miljard euro kun je lacherig doen, maar het lachen vergaat je als je kijkt naar Californië, waar de deelstaatregering onder gouverneur Gavin Newsom het principe van herstelbetalingen voor de slavernij volledig omarmd heeft, en daar ook al 12 miljard dollar in de begroting voor uittrekt. Dat is slechts een aanzetje.  

Basis voor dit beleid is het rapport van de Reparation Task Force dat in juni 2023 uitkwam. In dat rapport wordt gesteld dat ‘Amerika’s welvaart is gebouwd op de gedwongen arbeid van verhandelde Afrikaanse volken’, zonder enige kwantificering, dus ze zullen wel bedoelen: volledig of voor het grootste deel. In werkelijkheid heeft de slavernij nooit meer dan 12 procent van de Amerikaanse economie omvat. Niettemin wordt elke sociaal-economische achterstand van Afrikaans-Amerikanen ten opzichte van blanken door de Task Force volledig toegerekend aan de slavernij, en het in dollars uitgedrukte verschil dient volledig als herstelbetaling aan Afrikaans-Amerikanen te worden uitgekeerd. Zo rekent het rapport bijvoorbeeld uit hoeveel vaker en langer dan een gemiddelde blanke de gemiddelde Afrikaans-Amerikaan in Californië in de gevangenis zit, en dat resulteert in een schadevergoeding aan elke Afrikaans-Amerikaan (dus ook aan degenen die nooit gevangen gezeten hebben) van 115.000 dollar per persoon, in totaal 228 miljard dollar.  

Verschil in levensverwachting  

Maar dat is eigenlijk nog maar kleingeld, vergeleken met de compensatie voor het verschil in levensverwachting tussen blanken en Afrikaans-Amerikanen. Die laatsten leven gemiddeld namelijk een paar jaar korter dan blanken, en ook dat komt volgens de Task Force volledig op het conto van slavernij en racisme. Op basis van een nominale vergoeding van 10 miljoen dollar per leven, komen ze daarvoor uit op 967 duizend dollar herstelbetaling per Afrikaans-Amerikaan.  

Tellen we alles op, dan komen we uit op 1,2 miljoen dollar per persoon, en in totaal 2,4 biljoen dollar (2400 miljard dollar, 1 dollar is momenteel ongeveer 1 euro).    

Hoewel het aantal Afrikaans-Amerikanen in Californië niet eens veel groter is dan het aantal nazaten van Surinamers (2 miljoen tegen 1 miljoen), komen de woke rekenaars in de VS dus nog veel hoger uit dan Armand Zunder van de NRCS met zijn 379 miljard euro. 

Om als zwart individu voor zo’n cash uitkering in aanmerking te komen, moet je van de Task Force wel aan een voorwaarde voldoen: je moet aantonen dat je de afstammeling (‘lineal descendant’) bent van een Afrikaans-Amerikaanse slaaf, of van een vrije Afrikaans-Amerikaan die al voor 1900 in de Verenigde Staten leefde. Dit betekent bijvoorbeeld, dat de miljoenen zwarte Puertoricanen die de afgelopen eeuw naar de VS emigreerden, geen recht hebben op herstelbetalingen.  

Die afstammingseis wordt verder niet gespecificeerd, zodat blijkbaar één aantoonbare slaaf als voorouder al genoeg is. Maar een voorouder die nog als slaaf geboren is, is zelfs in het meest extreme geval (een nu hoogbejaarde persoon die afstamt van een opeenvolging van generaties die heel laat kinderen kregen) een overgrootouder, waarvan je er acht hebt. Meer reëel is, dat het betovergrootouders of betbetovergrootouders betreft, waarvan je er zestien, respectievelijk 32 hebt.  

Hoe stelt die Task Force zich voor dat het ‘doorwerken’ van slavernij-schade in zijn werk gaat? Eén slaaf als voorouder werkt volledig door in alle nakomelingen, ook als die drie of vier generaties lang alleen maar kinderen kregen met vrije zwarten, of ook met hispanics, Aziaten of blanken? Iemand waarvan slechts 1 van de 32 betbetovergrootouders slaaf was, is nu nog net zo belast en benadeeld door de slavernij als iemand met 32 als slaaf geboren betovergrootouders?  

Gouden tijden  

Als het voor de schade door slavernij niet uitmaakt hoeveel verre voorouders slaaf waren, waarom moet je dan wel minstens 1 slaaf als voorouder hebben? En hoeveel Afrikaans-Amerikaanse voorouders moet je eigenlijk hebben om nog als Afrikaans-Amerikaan te tellen? Als iemand slechts één Afrikaans-Amerikaanse betbetovergrootouder heeft die slaaf was, en 31 blanke betbetovergrootouders, dan ziet niemand aan je dat je geen volbloed blanke bent, maar blijkbaar kun je dan dankzij die ene zwarte slaaf in je voorgeslacht aanspraak maken op herstelbetalingen. Dat worden gouden tijden voor onderzoeksbureaus die het voorgeslacht van mensen uitpluizen, en wat zou daar nou mis mee kunnen gaan, als van een individuele uitslag 1,2 miljoen dollar aan herstelbetalingen afhangt?   

Zelfs gouverneur Newsom heeft, hoewel hij uitermate woke is, nog niet hardop durven zeggen dat hij voorstander is van het uitdelen van zulke cash bedragen aan Afrikaans-Amerikanen. Maar de eisen liggen er, in een officieel goedgekeurd rapport dat is opgesteld om uitvoering te geven aan een Californische wet, Assembly Bill 3121, die is aangenomen in 2020.  

Gezien de ervaringen met vele andere trends in de VS, is er weinig hoop dat dit offensief niet overwaait naar Nederland. Ondanks de verschillen met de slavernij en het racisme in de VS, kun je voor Nederland, Suriname en de Antillen op dezelfde feitenvrije manier elke sociaal-economische achterstand aan de slavernij wijten, en het volledige in euro’s uitgedrukte verschil als herstelbetaling opeisen, exclusief voor genetische nazaten. 

Stel je even voor: bij het volgende WK-toernooi zou de helft van het Nederlands elftal kunnen bestaan uit ‘nazaten’. Deze multimiljonairs met de status van superster zijn dus slachtoffers van de ‘doorwerking’ van de slavernij tot in de huidige tijd en hebben recht op herstelbetalingen.    

Wie nog in staat is om het gezond verstand te gebruiken, ziet in dat die hele ‘doorwerking bij de nazaten’ mythologie is, een inconsistent, feitenvrij praatje in het eigen straatje van belangengroeperingen die geld ruiken, gigantisch veel geld.  

Woke hel 

Het enige valide principe bij het bestrijden van discriminatie en compensatie voor geleden schade is, dat je per individu kijkt welke schade die persoon tijdens zijn of haar leven aantoonbaar geleden heeft. Dat kan discriminatie zijn bij een sollicitatie door bedrijf X, of ongelijke behandeling bij aanvragen van kinderopvangtoeslagen in 2015 en 2016, maar dat staat geheel los van welk percentage van iemands genen te herleiden is tot een betovergrootvader op een plantage in Suriname in 1850.       

Zodra je dat principe loslaat, kom je terecht in een woke hel van historische claims met bijbehorende leedboekhouding die duizenden jaren terug kan gaan, zoals we nu zien bij het uitzichtloze conflict tussen Israël en zijn Arabische buren.   

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers  is auteur van de bestsellers De Stikstoffuik (2023) en De Klimaatoptimist (2024), over energietransitie in Nederland. De boeken zijn HIER en HIER te bestellen. Informatie voor media en boekhandel:  info@blauwburgwal.nl.    

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week, 156 keer per jaar, met even onafhankelijke als broodnodige artikelen en columns, video’s en podcasts. De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Arnout Jaspers: Een slavernijmuseum als herstelbetaling? Dan is het hek van de dam verscheen eerst op Wynia's Week.

Het had waar kúnnen zijn, zingt links nu in koor, met die racisten in het kabinet. Zo volgen ze zonder het door te hebben Thierry Baudet na, die in 2020 fophef maakte over een antiblank incident in een Haagse bus, terwijl het een bona fide kaartcontrole bleek te zijn.      

Zo zou iemand in het kabinet gezegd hebben dat ‘antisemitisme bij moslims in het DNA zit’. Stel dat volgende week de notulen van die ministerraad gelekt worden, en dat citaat staat er in, laten we zeggen van een van de PVV-bewindslieden. De orkaan van heilige verontwaardiging, inclusief een stormvloed van krokodillentranen, die dan zal opsteken uit linkse windstreken is voorspelbaar: ‘Die afschuwelijke racist moet met pek en veren van het Binnenhof verjaagd worden. Zijn paspoort afpakken is nog te mild’ (deze meme mag DENK gratis overnemen).  

Twee open zenuwen tegelijk  

Deze uitspraak raakt voor woke deugers twee open zenuwen tegelijk: het zegt iets lelijks over moslims, en het suggereert dat er menselijke rassen bestaan, met van elkaar verschillende mentale eigenschappen. Maar dan moet je die uitspraak wel op een vrij kwaadwillige manier letterlijk nemen.  

De term ‘DNA’ is dermate ingeburgerd in het alledaagse spraakgebruik, dat je in eerste instantie moet uitgaan van wat het daarin betekent, en dus niet van de wetenschappelijke betekenis. Het is heel normaal om in de media uitspraken aan te treffen als ‘Hard werken zit bij Rotterdammers in het DNA’, ‘Aanvallend voetbal zit bij Ajacieden in het DNA’ of ‘Koppigheid zit bij de Groningers in het DNA’. Dat zijn weliswaar positieve of neutrale eigenschappen, maar wat er allemaal in het DNA van domrechtse Nederlanders en boeren zit, volgens linkse columnisten, dat wil je niet weten.     

Uiteraard bedoelt niemand letterlijk dat aanvallend voetbal, carnaval vieren of op de SGP stemmen in de genen van bepaalde groepen mensen is vastgelegd. Vroeger zeiden mensen van zoiets dat het ‘met de paplepel is ingegoten’, wat adequatere beeldspraak is: het is collectief gedrag dat leden van die groep van kinds af aan wordt bijgebracht en door de generaties heen in stand blijft. De betekenis van ‘zit in het DNA’ is in het alledaagse spraakgebruik dus vrijwel het omgekeerde geworden van de wetenschappelijke betekenis.  

De stelling dat moslims het antisemitisme met de paplepel krijgen ingegoten, ook in Nederland, valt prima te verdedigen. Dat begint met de expliciet antisemitische uitspraken in de koran, en werkt door in de hele islamitische cultuur, gesteund door een stroom van propaganda vanuit Iran en sommige Arabische landen, en met foute weekendscholen en abjecte haatpredikers als meest extreme uitwassen. 

Genormaliseerd antisemitisme 

‘Links’ maakt er graag een strijdpunt van dat we zaken die, in hun ogen, niet normaal zijn niet moeten normaliseren. Maar het antisemitisme waarvan de islam doortrokken is, is al zo grondig genormaliseerd door links, dat ze het niet meer kunnen of willen zien. Daar kun je dus ook helemaal niets over zeggen zonder door hen in een soort pavlovreflex voor racist en moslimhater te worden uitgescholden.  

Maar goed, we zijn het dus eens dat moslims geen drager zijn van een gen voor antisemitisme. Volgens de woke biologie kun je helemaal niks in je DNA hebben dat enig mentaal of gedragsverschil zou veroorzaken tussen groepen, want dan heb je het ineens over ‘ras’ bij mensen, wat net zo’n groot taboe is als ‘omvolking’. Afgezien van triviale uiterlijkheden als kroeshaar of ‘een kleurtje’ zijn we allemaal dezelfde Mensen.  

De grote voorvechters van diversiteit hebben dus als dogma dat er geen diversiteit tussen groepen mensen kan bestaan. Afgezien van die triviale uiterlijkheden zouden IJslanders niet te onderscheiden zijn van Vuurlanders.  

In de medische wetenschap is dat dogma allang weerlegd; bij medische trials moet je gewoon rekening houden met het ras (pardon: etnische herkomst) van de proefpersonen, anders gooi je belangrijke informatie weg. Het is ook een basisprincipe van de evolutie, dat populaties van één diersoort die heel lang van elkaar gescheiden blijven, genetisch van elkaar afdrijven.  

Tot aan de twintigste eeuw heeft zeker duizend generaties lang (vrijwel) geen enkele Vuurlander kinderen gekregen met een IJslander, en aangezien er talloze verschillen zijn in de natuurlijke omstandigheden tussen IJsland en Vuurland, zal de natuurlijke selectie zijn werk gedaan hebben. Dat geldt natuurlijk ook voor Ghanezen en Vietnamezen, of Japanners en Eskimo’s. 

Seksuele selectie 

Zelfs culturele verschillen tussen populaties leiden onder gelijke omstandigheden tot dit genetisch uit elkaar drijven van groepen. Dit gebeurt via seksuele selectie: wie relatief veel kinderen krijgt die zichzelf ook weer succesvol voortplanten, wordt mede bepaald door culturele normen en de grillen van de geschiedenis.  

Lang geleden was voortplanting veel minder genivelleerd dan nu: machtige families kregen meer kinderen, met een grotere overlevingskans, dan families aan de onderkant van de samenleving. Volgens een serieuze schatting heeft 8 procent van de mannelijke inwoners van het voormalige Mongoolse rijk hun Y-chromosoom geërfd van Dzjengis Khan of een van zijn naaste  familieleden.   

Stel, Dzjengis Khan was genetisch bepaald een zeer onafhankelijk, daadkrachtig type (geen al te gewaagde aanname), dan zijn de genencombinaties die daarvoor verantwoordelijk zijn, wijd verspreid geraakt in het door zijn strijders veroverde gebied. Zo wordt cultuur in een paar eeuwen tijd natuur.  

Het idee dat etnische herkomst samenhangt met bepaalde karaktertrekken is in het dagelijks leven gemeengoed. Op de sportscholen in Leiden en Rotterdam waar ik kickboksen getraind heb, kwamen ‘natuurlijk’ ook heel wat Marokkanen trainen. Je kunt het verschil in trainingsattitude, vergeleken met de meeste blanke autochtonen, daar aan den lijve ondervinden. Ze trainen zeker niet per se onsportief, maar wel altijd fel en fanatiek, soms onbesuisd en voor niemand bang.  

Ik zou bijna zeggen dat kickboksen bij Marokkanen in het DNA zit.  

Nederlandse Marokkanen komen van origine veelal uit het Rifgebergte, een relatief onherbergzaam gebied waar de overheid en fraaie rechtsprincipes, in ieder geval historisch, geen enkele garantie op een prettig leven boden. Als de eeuwenoude cultuur in het Rifgebergte er dan voor zorgt dat zulke ‘woeste’ types meer nakomelingen krijgen dan vredelievende bangeriken, dan kan het heel goed dat die cultuur inmiddels natuur geworden is.  

Slechts één toelaatbare verklaring 

Cultuur die in het DNA is gaan zitten, is mogelijk de verklaring voor het onmiskenbare feit, dat geëmigreerde Aziatische minderheden het overal ter wereld maatschappelijk heel goed doen, vaak zelfs beter dan de autochtone meerderheid. Daarentegen komen minderheden met herkomst uit Afrika ten zuiden van de Sahara overal aan de onderkant van de maatschappij terecht. Let wel: dit gaat over groepsverschillen, wat geenszins uitsluit dat individuen zich hieraan onttrekken, want er is ook binnen groepen veel variatie.  

Voor woke diversiteitsontkenners is ‘Discriminatie!’ de enige toelaatbare verklaring voor deze groepsverschillen. Alsof  Aziatische minderheden niet gediscrimineerd werden. Maar dat Aziaten millennia lang geleefd hebben in een cultuur waar sociaal gedrag, gehoorzaamheid, hard studeren en hard werken centraal staan, mag daar niks mee te maken hebben. Elke groep, van elk ras (pardon: etnische herkomst) is per woke dogma genetisch exact even geschikt om mee te draaien in de moderne maatschappij.  

De voor woke onaanvaardbare consequentie van ‘het zit in het DNA’ zou namelijk zijn dat het veelal geen zin heeft – plat gezegd: verspilde moeite is –  om te streven naar emancipatie en gelijke representatie van etnische groepen. Alles wat een inclusieve maatschappij kan en mag doen, is individuen zoveel mogelijk een eerlijke kans geven om de eigen kwaliteiten te benutten.  

Gek genoeg zit er één ding toch wel in het DNA van sommige etnische groepen, althans, dat zou woke links moeten concluderen als ze consequent waren, maar daar blijven ze wijselijk vaag over. Dat ene ding is het blijkbaar volstrekt unieke trauma van de slavernij. De schade die van origine Afrikanen hebben opgelopen door de transatlantische slavenhandel en hun leven op de plantages in onder meer Suriname, zou vijf generaties na de afschaffing van de slavernij nog steeds ‘doorwerken bij de nazaten’.  

Slavernij in het DNA? 

Hoe dan, als dat niet in het DNA van die ‘nazaten’ is gaan zitten? Wie voelt nog steeds de pijn van de slavernij, anders dan omdat je daar over hebt gehoord van anderen? Welke nazaat voelt aan zijn of haar eigen theewater dat je voorouders meer dan anderhalve eeuw geleden heel ongelukkig waren op die plantage in Suriname? 

Maar voor die mysterieuze ‘doorwerking’ van generatie op generatie worden nu wel herstelbetalingen geëist, uit te betalen op basis van ras (pardon, etnische herkomst). Laat woke links dan ook hardop verklaren dat slavernij bij Surinamers en Antillianen in het DNA zit. We pakken de popcorn erbij en kijken hoe dat afloopt.    

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers is auteur van De stikstoffuik (2023) en De Klimaatoptimist (2024), over energietransitie in Nederland. De boeken zijn HIER en HIER te bestellen. Informatie voor media en boekhandel: info@blauwburgwal.nl.   

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week – ook in 2025 weer 156 keer, plus tientallen video’s en podcasts! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!  

Het bericht Antisemitisme kan niet in het DNA zitten. Waarom slachtofferschap dan wel?  verscheen eerst op Wynia's Week.

De deugdzaamheid van deze professionals, managers en (politiek) bestuurders vertaalt zich enerzijds in het vermanend uitdragen van de genoemde kreet, anderzijds in het toewijzen van belastinggelden om luidruchtig geuite identitaire eisen te verwezenlijken. Het afgelopen ‘Herdenkingsjaar Slavernijverleden’ – dat liep van 1 juli 2023 tot 1 juli 2024 – mocht een activistische groep nazaten van slaven proeven van die deugdzaamheid.

De marxisten zaten ernaast

Karl Marx (1818-1883) en Friedrich Engels (1820-1895) hebben het niet kunnen bevroeden. Zij voorspelden dat westerse samenlevingen met de nodige vaart naar twee klassen – heel ongelijkmatig in grootte – zouden toegroeien, te weten het proletariaat en de bourgeoisie. De eerstgenoemde had niet meer dan zijn (loon)arbeid te vergeven, de laatstgenoemde bezat in overrompelende mate het kapitaal, de productiemiddelen.

De arbeid was net (of net niet) voldoende om zelf als proletariër in leven te blijven, maar voedde daarentegen ruimschoots het vermogen van de bourgeoisie. Er was nog de zogenoemde petit bourgeoisie van zelfstandige ambachtslieden, winkeliers en keutelboeren met iets aan productiemiddelen als een werkplaats, winkel of een stukje grond. Deze klasse kleinburgers leek kwijnende door de groeiende industrialisatie en zou, zo meenden Marx en Engels, onvermijdelijk vervallen tot het proletariaat. Door die enorme massa proletariërs zou binnen afzienbare tijd – na een onvermijdelijk gewelddadige revolutie – een nieuwe maatschappelijke orde worden opgebouwd.

De geschiedenis pakte anders uit dan marxisten verwachtten. De klasse van de ‘oude’ kleinburgers nam juist in omvang toe in plaats van opgeslokt te worden door het proletariaat. Daarenboven voegde er zich in de loop van de twintigste eeuw een enorme ‘nieuwe’ groep van kleinburgers aan toe. De economische structuurveranderingen zorgden voor witte-boorden-werkenden die, al dan niet met een vast contract, hun arbeid verkochten in (semi-)overheidsorganisaties, kantoren van nationale en internationale bedrijven, als kleine zelfstandigen (tegenwoordig zzp’ers geheten). De petit bourgeoisie onderscheidt zich van het proletariaat door hogere (beroeps)opleidingen, potentiële groei in vermogen en status, een levensstijl ter onderscheiding van proletariërs, individualisme en fikse onderlinge competitie.

De ‘oude’ en ‘nieuwe’ kleinburgers hebben echter gemeenschappelijk de existentiële angst (weer) in de sociale klasse van het proletariaat te vallen. In de woorden van de socioloog Dan Evans is die sociale positie dan ook aanhoudend ‘precarious – at risk of falling down the class structure’ en leidt vervolgens onvermijdelijk ‘to being ruined’.

Materiële vooruitgang

In materiële zin is het proletariaat er de afgelopen decennia overigens flink op vooruit gegaan en er soms beter aan toe dan menig kleinburger. Dit neemt niet weg dat die klasse in belangrijke opzichten verschilt van de kleinburgers, waaronder een beperkte zucht naar c.q. mogelijkheid van sociale stijging, een voorkeur voor praktijkonderricht en een eigen culturele levensstijl waarin saamhorigheid en lokale verbondenheid leidend zijn.

Qua academische carrière is Evans overigens een mislukte socioloog en bijgevolg een ‘nieuwe’ kleinburger. Desalniettemin – of juist daarom – is zijn studie A Nation of Shopkeepers. The Unstoppable Rise of the Petty Bourgeoisie (Londen, 2023) een overtuigend onderzoek naar de sociale geleding van westerse samenlevingen. Op creatieve wijze maakt hij gebruik van marxistisch gedachtegoed en weet daar evenzo helder afstand van te nemen of dit aan te vullen gegeven economische ontwikkelingen. Dit maakt het mogelijk om tevens de opkomst en nadrukkelijke aanwezigheid te beschrijven van de vrij recent ontstane professional-managerial class.

De ‘net-niet elite’

Deze PMC weet nog slechts de kleine en moeilijk doordringbare klasse van uitzinnig vermogende bezitters van productiemiddelen boven zich – door Marx cum suis de bourgeoisie genoemd. Ook al zijn de PMC-leden vrij vermogend, praktisch vormen zij de ‘net-niet elite’. Deze kwalificatie gaf de publicist Dylan van Rijsbergen als titel mee aan zijn recent verschenen studie naar deze toplaag (De net-niet elite. Hoogopgeleiden tussen macht en meritocratie, Zutphen, 2024). Vanuit de top van het weidse sociale middensegment vormen de hoogopgeleide professionals, topmanagers en bestuurders een ongekend invloedrijke laag.

‘Zij zijn het,’ stelde de Amsterdamse hoogleraar financiële geografie Ewald Engelen onlangs in een interview met Evans, ‘die in staat en bedrijf de regels bepalen, de toekomst uitstippelen, de plannen maken. Die het in de politiek voor het zeggen hebben, de universiteit bemensen, de media bevolken. En die, als bezitters van de definitiemacht, bepalen wat de politieke agenda is, waar het publieke en politieke debat over gaat, wat de bandbreedte van acceptabele oplossingen is, die de goede smaak bewaken en bepalen welke morele standpunten juist en welke verwerpelijk zijn.’

Kortom, een welgestelde en uiterst geprivilegieerde klasse die het de onderliggende klassen verrekte lastig maakt, met name door de rol die opleidingen spelen. Van Rijsbergen: ‘Waar scholing het volk toegang gaf tot een nieuw segment aan beter betaalde banen, daar werd diezelfde scholing tegelijkertijd een barrière voor anderen. Niet iedereen was immers in staat om zo’n opleiding te doorlopen.’

Van Rijsbergen wijst vervolgens op de hoge mate van egocentrisme onder PMC-leden. Hoe begrijpelijk ook dat mensen hun kwaliteiten en de geboden mogelijkheden aanwenden om in de bestaande hiërarchie vooruit te komen en zich te nestelen in PMC-gelederen. ‘De uitdaging is echter om solidair te blijven met de mensen die achterblijven’.

Hier wringt de schoen in ernstige mate. De nadruk is komen te liggen op ‘gelijke kansen’, maar aangezien deze slechts in beperkte mate zijn te realiseren, krijgen we nooit gelijke uitkomsten. Zowel winnaars als verliezers zijn onvermijdelijk, zeker in een meritocratische samenleving als de onze.

Die solidariteit krijgt nauwelijks tastbare invulling. De gepresenteerde deugdzaamheid bedoelt primair het eigen gemoed van PMC-leden gerust te stellen, is eerder belastend dan bevrijdend voor onderliggende klassen, faciliteert bovenal de eigen professionals, managers en (politiek) bestuurders. Zodoende wordt feitelijk de bestaande ongelijkheid aangescherpt. Illustratief in dezen is de respons van de PMC op de lobby voor erkenning, excuses en herstel(betalingen) inzake het slavernijverleden.

Meer zekerheid en meer welvaart

De nazaten van de slaven in de West – Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen – zijn de afgelopen decennia in groten getale neergestreken in Nederland. Zij nestelden zich – zoals het overgrote deel van migranten – in het proletariaat en de geledingen van de kleinburgerij die Nederland kent. Die klassen hoeven de boodschap van ‘diversiteit en integratie’ dan ook niet aanhoudend ingewreven te krijgen, want het is de praktijk van alledag. Ook het verwijt uit PMC-gelederen van discriminatie en racisme mag wel wat minder aanmatigend richting de onderliggende klassen gestuurd worden. De migranten komen allen uit onverdeeld etnisch discriminerende samenlevingen, zijn zodoende wel wat gewend als slachtoffer én – niet minder – als actor.

Evenals de autochtone kleinburgers koestert het aanzienlijke aantal aan nazaten van slaven in de kleinburgerij de verworvenheden aan welzijn en welvaart, verlangt naar meer wanneer maar mogelijk, én vreest vanzelfsprekend de altijd aanwezige mogelijkheid van een sociaaleconomische terugval. Sinds de afschaffing van de slavernij in 1863 hebben de nazaten al een enorme emancipatoire ontwikkeling vorm en inhoud gegeven, veelvuldig in nauwe samenwerking met blanken. Gegeven de vorderingen zijn de nazaten – als menigeen in hun klassen – niet zozeer geïnteresseerd in een radicale verandering van het systeem. Zij wensen bij voorkeur meer zekerheid en een betere welvaart dan al verworven. Dit realiseert zich het afgelopen decennium maar moeizaam of in het geheel niet. Stagnatie voor vrijwel eenieder uit die lagen.

Behoefte aan zondebokken

De ‘onderstroom van angst en onrust’ – de woorden ontleend aan het werk van Van Rijsbergen – is praktisch een dreigende vernedering. Dit voedt een vrij agressieve opstelling en zorgt voor het aanwijzen van zondebokken.

Dit geschiedt – eigen aan agressie – zonder al teveel nuancering. Van dik hout zaagt men planken: de nazaten zijn ernstig slachtoffer van discriminatie en racisme; alle witten – al dan niet nazaten van een blanke slavenhouder – zijn schuldig aan discriminatie, racisme en de aanhoudende uitbuiting van de nazaten; alle witten hebben tot nu toe geprofiteerd van de slavernij; de nazaten lijden onder de doorwerking van het slavernijverleden; zowel de nazaten als de witten dienen bewust gemaakt te worden van het leed dat slavernij was en de aanhoudende consequenties ervan; de bewustwording vereist veel wetenschappelijk onderzoek; de bewustwording dient te geschieden door middel van een slavernijmuseum, door beeldende kunst, spoken-word, theater, letteren, curricula en wat dies meer; het herstel van de last van het verleden en van de verhoudingen tussen de nazaten en de witten kan eerst plaatsvinden na excuses van de Nederlandse staat; het beoogde herstel dient exclusief door de Nederlandse staat te worden gefinancierd.

Het eisenpakket is alleszins aanvechtbaar, zoals ik heb aangetoond in mijn beschouwing Je wordt zelf niet wit door anderen zwart te maken (Haarlem, 2024) en ook in een bijdrage aan Wynia’s Week.

Ogenschijnlijk opmerkelijk is het gegeven dat de politiek-bestuurlijke elite de pleidooien zonder meer serieus heeft genomen en eraan gehoor geeft. Dit past de PMC echter naadloos. Het vermeend deugdzaam handelen financieren uit de belastingpot. Een façade aan betrokkenheid optrekken. Smalend criticasters van het PMC handelen moreel de maat nemen. Op geen enkele wijze de daadwerkelijke achterstand van proletarische en kleinburgerlijke nazaten verlichten. Uitsluitend een zwart-activistische elite – ten dele uit de eigen gelederen – aan de borst drukken. Een select gezelschap aan etnisch geprofileerde kunstenaars, wetenschappers, museale collectiebeheerders, curriculumontwikkelaars en wintipriesters ruimhartig de bühne geven.

De polarisatie overheerst

Kortom, er worden cultureel progressieve idealen oppervlakkig inhoud gegeven, maar er verandert praktisch verder niets.  Hoewel…? Terugblikkend moet in ieder geval geconstateerd worden dat de honderden miljoenen euro’s voor het herstel werden verkregen onder een aanhoudend kritiseren van blanken – álle blanken, welteverstaan, vanaf de geboorte tot aan de dood. De essentie van het binnenhalen van de poet heeft uitgesproken racistische contouren. Ondanks vleiende woorden als ‘verbinding’, ‘gezamenlijk’ en ‘inclusie’ overheerst de polarisatie. Met dank aan een zwart-activistische elite én PMC, de klasse van overwegend blanke professionals, managers en (politiek) bestuurders.

Dr. Aart G. Broek is (historisch) socioloog en letterkundige. 

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Activistisch zwart en deugdzaam wit zijn twee handen op één buik verscheen eerst op Wynia's Week.

Een woordvoerder van het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) wijst dan meestal met de beschuldigende vinger naar de Nederlandse overheid, de Nederlandse rederijen en de plantagebezitters uit vroeger eeuwen, die meewerkten om slaven uit Afrika te halen om ze vervolgens onder mensonwaardige omstandigheden naar Midden en Zuid-Amerika te vervoeren, waar ze eeuwenlang dwangarbeid verrichtten. Pas nadat Engeland (1833), Denemarken (1848) en Frankrijk (1848) de slavernij hadden afgeschaft, volgde Nederland in 1863. Alleen Cuba en Brazilië waren later. Bovendien was de slavernij in de Europese en dus ook in de Nederlandse koloniën gebaseerd op racisme, want alleen zwarten waren slaaf en blanken (‘witten’) niet.

Voor al deze feiten bestaat uitvoerig historisch bewijs, maar één onderwerp wordt meestal verzwegen: hoe kwamen al die westerse slavenhandelaren aan hun koopwaar? Een paar slaven uit Afrika stelen was niet genoeg, want onder de slaven en kolonisten in de tropische delen van Noord- en Zuid-Amerika bleef het aantal geboortes eeuwenlang lager dan het aantal sterfgevallen. Dus alleen de massale aanvoer van slaven uit Afrika garandeerde dat de slavenbevolking van de plantagekolonies in stand bleef en kon worden uitgebreid. Vandaar dat de slavenhandel over de Atlantische Oceaan van eeuw tot eeuw in omvang toenam.  

Tekort aan arbeid

Opvallend is dat die vraag in de meeste toespraken op 1 juli nooit wordt gesteld. Hoe kwamen al die slavenschepen aan hun menselijke lading? In Europa schakelden de rederijen werfagenten in, die mogelijke emigranten met beloften en mooie woorden overtuigden om huis en haard te verlaten en hun heil in de Nieuwe Wereld te zoeken. Ze zouden meteen na aankomst een stuk grond in eigendom krijgen en bovendien vrijelijk hun godsdienst kunnen belijden. In de koloniën zou bovendien het gevaar aanzienlijk kleiner zijn dan in Europa dat rondtrekkende legers hun oogsten vernielden. Ook voor het nageslacht zag de toekomst er rooskleurig uit, want de kinderen van de kolonisten zouden op den duur ook een eigen boerderij kunnen beginnen. Land genoeg!  

De migratie van Europa naar de tropische delen van Noord- en Zuid-Amerika was maar een kort leven beschoren, want al snel ontdekten de landverhuizers dat ze daar niet langer, maar korter leefden dan thuis. Ze migreerden daarom liever naar kolonies met een gematigd klimaat. Dat veroorzaakte een tekort aan arbeid in de tropen, terwijl juist daar gewassen konden groeien, waar veel vraag naar was: riet om suiker van te maken, koffie- en cacaobonen en op den duur katoen. Hoe loste je dat tekort op? In Zuid-Amerika hadden de Spanjaarden en Portugezen daar een antwoord op gevonden: slaven uit Afrika. Op den duur volgden Engeland, Frankrijk, Nederland en Denemarken dat voorbeeld.  

Over de slavenhandel denken we tegenwoordig heel anders dan vroeger. In de zestiende, zeventiende en achttiende eeuw werd de Atlantische slavenhandel vaak als een weldaad afgeschilderd, omdat deze handel veel slaven in staat stelde te ontsnappen aan de slavernij in een despotisch bestuurd, chaotisch continent met talloze onbegrijpelijke oorlogen en hongersnoden. Bovendien brachten de plantages de slaven regelmatig werken bij. Met dit soort argumenten susten de meeste Europeanen hun geweten.

Op den duur veranderde die houding. De Afrikanen mochten dan een andere huidskleur hebben dan de Europeanen, ze waren wel schepselen Gods. De steeds omvangrijker migratie van Europeanen naar de Amerikaanse koloniën was gebaseerd op vrijwilligheid, niet op dwang. Waarom gold dat niet voor Afrikanen? Vandaar dat er aan beide zijden van de Atlantische Oceaan in de tweede helft van de achttiende eeuw een protestbeweging ontstond, die ijverde voor een verbod op de slavenhandel en op den duur zelfs voor de afschaffing van de slavernij.

Hardnekkig Afrikaans verzet

De meeste Afrikaanse heersers aan de kust begrepen niets van die afschaffing, want slaven waren lange tijd hun belangrijkste exportproduct geweest. Daarmee konden ze Aziatisch textiel, Europese alcoholische dranken en westerse gebruiksvoorwerpen kopen. Ondanks hun hardnekkige verzet dwongen de Europeanen de Afrikanen echter om het verbod op de slavenhandel te respecteren.

Vooral de Engelsen maakten daar veel werk van, maar ze werden geconfronteerd met allerlei smokkelroutes, die een internationale maffia in staat stelde om toch slaven uit Afrika naar de plantagekolonies in de Nieuwe Wereld te brengen. Daartegen optreden was niet eenvoudig, want er waren talloze landen die erg lang treuzelden om hun slavenhandel te verbieden en de slavernij in de koloniën af te schaffen. Maar dankzij Engelse druk werd de smokkelhandel in slaven op den duur vrijwel onmogelijk en na het midden van de negentiende eeuw was vrijwel gedaan met de Atlantische slavenhandel.  

Piet Emmer is emeritus-hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Leiden en de belangrijkste deskundige op het vlak van de Nederlandse slavernijgeschiedenis. Hij publiceert regelmatig in Wynia’s Week. 

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Bij de slavernijherdenking worden belangrijke historische feiten verzwegen verscheen eerst op Wynia's Week.

De excuses hebben een lawine aan verschijnselen van veronderstelde doorwerking opgeleverd. Onlangs verscheen een zogeheten ‘kennisagenda’ voor de jaren 2025-2035. Die agenda verlangt een overrompelende hoeveelheid aan onderzoek naar – zo wil de titel – ‘Het Nederlandse koloniale slavernijverleden en zijn doorwerkingen’. Het fundament voor dit verlanglijstje werd gestort in een omvangrijke publicatie onder de titel Staat en slavernij (2023).

‘Witte’ kennis

We behoeven een bataljon aan onderzoekers en veel meer dan tien jaar om de doorwerking op allerhande terreinen onder de loep te nemen, zo maakt de agenda duidelijk. Denk aan sociale, culturele, medische, (religieus-) ideologische, economische, klimatologische, linguïstische, psychologische velden en wat al niet meer. Er lijkt weinig aan de aandacht van de opstellers van de verlanglijst –  Rose Mary Allen, Esther Captain, Matthias van Rossum en Urwin Vyent – te zijn ontsnapt. Opmerkelijk genoeg ontbreken verlangens om onderzoek te verrichten op het criminele, justitiële en politiële vlak.

Enfin, het zou allemaal nog grotendeels onontgonnen terrein zijn. Ook waar wel al onderzoek heeft plaatsgevonden naar slavernijverleden,  kolonialisme en doorwerken, is dit per definitie ontoereikend. De vergaarde kennis is in principe ‘witte’ kennis, ook al was de onderzoeker ‘van kleur’. De kennis die tot nu toe werd vergaard, voedt en versterkt de (over)heersende westerse, mannelijke, blanke macht. Dát is niet de werkelijkheid van de slaven en hun nazaten. Díe werkelijkheid zou nog grotendeels ontbreken en dient opgegraven te worden.

De man die het mogelijk maakte om de overrompelende hoeveelheid onderzoek van de afgelopen halve eeuw praktisch te diskwalificeren is de Franse filosoof Michel Foucault (1926-1984). Foucault – blank en ook nog man – blijft onvermeld door Allen, Captain, Van Rossum en Vyent, maar hij is alom aanwezig in de kennisagenda. Zo opent het rapport met een citaat van de Nigeriaanse auteur Chimamanda Ngozi Adichie, die haar opleiding genoot in de Verenigde Staten waar Foucault furore maakte. ‘It is not that Europe has denied its colonial history. It is instead that Europe has developed a way of telling the story of its colonial history that ultimately seeks to erase that history. […] It frees Europe of responsibility, of a significant and traceable connection to the African present and it allows Europe the glow of charity. […] We cannot pick and choose which histories and which points of view still matter, because to do this would be an exercise of brute power.’

De wijze waarop geschiedschrijving tot nu toe heeft plaatsgevonden resulteert in een eenzijdig verhaal – ‘narratief’ of ‘discours’ geheten – dat uiteindelijk de westerse wereld vrijpleit, zo wil de overtuging. Het is aan kritische wetenschappers om dit narratief te ontrafelen – ‘deconstrueren’ genoemd – en er een waarachtig narratief tegenover te plaatsen. Dat valt niet mee want de kritische wetenschapper – ook al is die ‘van kleur’ – staat onder invloed van die onderdrukkende macht van blanken en de ideologie die die macht rechtvaardigt (‘doxa’ is het woord om te gebruiken voor het dominante discours).

Perspectief van slachtoffers

Van belang is dat het bestaande dominante verhaal van die witte wetenschap wordt ondermijnd en opzij gezet. Hiervoor in de plaats dienen het perspectief van onderdrukten en de structuren waarin zij vastzaten en -zitten, blootgelegd te worden. Slaven en hun nazaten ogen als alleszins welvoeglijke slachtoffers van onderdrukkende systemen en het dominante witte discours.

De kennisagenda is een symptoom van dit foucaultiaanse gedachtegoed. Dit staat feitelijk haaks op de idealen uit de (radicale) Verlichting die Spinoza (1632-1677) inzette, waaronder gelijkheid, vrijheden én rationele waarheidsvinding (in plaats van religieus-ideologisch gezag). Niemand kan echter nog aanspraak maken op enige waarheid, zo wist Foucault, maar het perspectief van slachtoffers – bij voorkeur van kleur – is inmiddels wel van meer waarde dan dat van de dominante witte macht.

Een en ander hoeft ook nauwelijks of niet meer verantwoord te worden. Het voorgestelde onderzoek over het slavernijverleden en zijn doorwerkingen is ‘relevant voor de overheid zelf en voor de wetenschap, maar ook voor onderwijs, de erfgoedsector en educatie’. (Terzijde, ‘educatie’ zal iets anders zijn dan ‘onderwijs’). Hier zullen we het mee moeten doen ter verantwoording van het waarom van al het verlangde onderzoek.

Ook een kritische historicus van kleur zal uiteindelijk een verhaal (narratief, discours) produceren dat er een is te midden van andere en in principe niet waarheidsgetrouwer. Zo dienen we met Foucault te concluderen, maar daar horen we de postmoderne kritische wetenschappers niet over. Enkele jaren geleden merkte de Vlaamse filosoof Tinneke Beeckman in haar studie Macht en onmacht (2015) al op: ‘De historicus vermengt feiten met morele oordelen, en is blind voor de subjectiviteit van zijn eigen positie (…)’

Emancipatie

Zou het onderzoek misschien van enig belang moeten kunnen zijn voor de uitbouw van de emancipatie van de nazaten van slaven én van slavenhouders (of welke blanken dan ook)? Het woord ‘emancipatie’ ben ik niet tegengekomen in de kennisagenda. Het ligt zeer voor de hand van het onderzoek naar emancipatie een kernelement van studie te maken. Emancipatie betreft dan bovenal ‘verwerking’ van het slavernijverleden (in plaats van ‘doorwerking’) en zou wel eens een veel krachtiger bijdrage kunnen leveren aan verdere emancipatie dan de genoemde drie aandachtspunten.

‘In het onderzoek naar het koloniale slavernijverleden zijn drie belangrijke elementen aan te wijzen: 1) de geschiedenis van de koloniale slavernij; 2) de doorwerkingen daarvan in de manier waarop koloniale slavernij invloed heeft uitgeoefend op mens en samenleving gedurende de periode van wettelijk toegestane slavernij en daarna; 3) en de hedendaagse omgang met dit koloniale slavernijverleden, de langdurige gevolgen en voortdurende effecten ervan.’

Met deze instelling begrijpen we waarom Rutte en Willem Alexander zeggen dat ‘na de komma’ het herstel, de emancipatie, de verbinding beginnen, dat wil zeggen ná de excuses en ná het jarenlange onderzoek. Toch spijtig dat er zo naar wordt gekeken. Zo plaatsen Allen cum suis belangwekkend onderzoek buiten de ring. Even terug naar de opening van deze bespreking. Is de opmerkelijke deelname van nazaten van slaven in crimineel handelen – bijvoorbeeld in mensenhandel en gedwongen prostitutie – een doorwerking van de slavernij? Of is er juist sprake van optimaal geëmancipeerd zijn?

Hoe het ook zij, de witte geschiedschrijving deugt niet. Het perspectief van de slachtoffers dient bestudeerd te worden. Dat perspectief is niet zo gemakkelijk te pakken te krijgen, want slaven waren grotendeels analfabeet. Ook de gealfabetiseerde slaven en hun nazaten hebben verhoudingsgewijs niet veel geschreven bronnen nagelaten, al ontbreken ze niet helemaal. Het schrift van vrijgemaakte en gevluchte slaven is meestal weer sterk beïnvloed door het ‘discours’ en de vooroordelen (‘bias’ in het Nederlands) van koloniale machthebbers. Hiertoe behoorden ook de lobbyisten voor de afschaffing van de slavernij die de inhoud van zogenaamde ‘slave narratives’ flink beïnvloedden.

Lees eens wat romans

We zullen moeten roeien met de riemen die we hebben, zo menen de opstellers van de kennisagenda. Hoe onbetrouwbaar ook, onderzoekers gaan het zwarte perspectief uit de eeuwen van slavernij mede blootleggen door – in wetenschappelijk Nederlands – ‘oral history’, ‘storytelling’, ‘critical fabulation’ en (een vorm van therapie) ‘embodied knowledge’. Een en ander zal menigmaal vooral het perspectief van de hedendaagse wetenschapper, diversiteits- en inclusie-expert of (religieuze) therapeut opleveren, zoals met ‘critical fabulation’. Met een samenraapsel aan historische fragmenten van slaven wordt wat onbekend is – het zogeheten ‘non-history’ – aangevuld door de scherpzinnige geest van de wetenschapper of wie dit handelen dan ook meent te kunnen invullen.

Zonder de pretentie wetenschappelijk onderzoek te doen, heeft ‘kritisch fabuleren’ overigens al decennia lang schitterende teksten opgeleverd, namelijk romans. Hier moet gedacht worden aan de overrompelende historische fictie van wijd vermaarde auteurs als Maryse Condé (bijvoorbeeld Ségou, 1984), Alejo Carpentier (El reino de este mundo, 1949, El siglo de las luces, 1962), V.S. Naipaul (A Way in the World, 1994) en Caryl Phillips (Higher Ground, 1989, Cambridge, 1992, Crossing the River, 1993). De pleitbezorgers voor een nieuwe geschiedschrijving hadden wel naar dit vermaarde ‘fictionele’ fundament aan onderzoekservaringen en -resultaten mogen verwijzen. Dergelijke verwijzingen naar de schouders waarop zij feitelijk staan ontbreken sowieso. Daar is wel begrip voor op te brengen, want wil je tien jaar onderzoek gefinancierd krijgen dan moet je het vermeend unieke karakter van je onderzoeksmethoden en -objecten onder het vergrootglas leggen.

Dr. Aart G. Broek is (historisch) socioloog en letterkundige. 

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Besteed meer aandacht aan de verwerking dan aan de doorwerking van het slavernijverleden verscheen eerst op Wynia's Week.

Vorige zomer versleepten leden van de plaatselijke Rotaryclub ruim 1.250 kilo afgedankte schoolboeken van vier basisscholen in Leiderdorp naar een loods in Alkmaar. De loods wordt de stichting MissIQ voordelig ter beschikking gesteld om er nog goed bruikbaar schoolmeubilair en lesmateriaal in op te slaan. Ruth Groenewoud, directeur van de stichting, heeft voldoende verzameld om enkele containers te vullen. Jaarlijks zijn scholen in Curaçao de bestemming.

Hoe schaamtevol dat dergelijke voorzieningen niet uit eigen gelederen komen, maar uit het moederland. Daarenboven is de gift een vorm van liefdadigheid. Gunsten als deze vormen geen bevrijding uit mentale slavernij. Dát is geen emancipatie. Zou het nog toe te schrijven zijn aan de slavernij?

‘Nog even geduld’

Tula, de vermaarde leider van de slavenopstand in 1795 op Curaçao, zou zich kapot schamen na ruim anderhalve eeuw emancipatoire ontwikkelingen. Hij moet een fikse dosis moed hebben gehad om in opstand te komen. Hem wordt ook veel geduld toegeschreven. In ieder geval door de populaire singer-songwriter Rignald Recordino. Die schreef in het fameuze lied Tula, warda (‘Nog even geduld, Tula’] onder meer de regels (vertaald uit het Papiaments):

‘Tula, je leven lang heb jij gezwoegd / om een stukje brood en om slaag te vermijden. / Tegenwoordig willen wij ons lijf niet vermoeien / toch graaien wij met twee handen naar de wereld. / Wij presteren niet veel, nee, wij presteren niet veel. (…) Tula, wacht, nog even niet kijken. / Er moeten nog dingen worden hersteld. / We zijn nog heel hard aan het werk.’

In enkele regels tekent Recordino wat we probleemloos beeldend kunnen invullen. Dagelijks worden op de Nederlands-Caraïbische eilanden zijn woorden bevestigd door ontoereikende criminaliteitsbestrijding, overrompelende milieuproblematiek, gemankeerd onderwijs, een onduldbare (intereilandelijke) infrastructuur, falende handhaving van de mensenrechten, fnuikende afhankelijkheid van drugshandel en -doorvoer, schrijnende armoede, uitzonderlijk venijnige gewelddadigheden, belabberde ambtelijke dienstverlening, niet functionerende toezichtorganen, haperende kinderbescherming, vastgelopen digitaliseringsinitiatieven, hoge werkloosheid, frauduleus bestuur, behoeftige gezondheidszorg, onbeheersbare overheidsfinanciën, enzovoort.

Recordino laat Tula niet wijzen op het koloniale moederland, maar op de eigen verantwoordelijkheid van de nazaten. Dit was tot aan de afgelopen eeuwwisseling een doortastende kijk op de eigen mogelijkheden en beperkingen. In de West leverde het ‘graaien met twee handen’ niet de resultaten op waarvan werd gedroomd. Integendeel, Desi Bouterse liet een praktisch failliet Suriname achter, terwijl de Nederlands-Caraïbische eilanden aan het financieel, justitiële en politiële infuus van Nederland liggen.

Tula, wacht, nog even niet kijken. Een zwart-activistische elite – die hoofdzakelijk in Nederland huist – slaat het langdurige emancipatieproces, inclusief het eigen gemankeerde handelen, uit het zicht. Zwarte heilsprofeten, hun slippendragers en wapenbodes bikkelen de geschiedenis af tot nog slechts de gefolterde zwarte slaaf resteert. Zij verlangen een slavernijmuseum, bewustwordingscampagnes voor blanke Nederlanders over hun verwerpelijke rol in het slavernijverleden én een fonds van honderden miljoenen euro’s.

Achter het net vissen

Zo zou eindelijk een begin gemaakt worden met het herstel van de duistere nawerking van dat verleden. Dit is een beschamende ontkenning van wat er door zwarte én witte mensen in eeuwen werd gepresteerd om de nazaten van slaven te emanciperen. De verleiding is gebleven om zich de verzorging van het moederland te wensen zoals de slaven aanspraak op de zorg van hun eigenaren maakten.

Niemand van de nazaten heeft zich onttrokken aan het eeuwenlange emancipatieproces. Het is onmogelijk om het te negeren. Wel is het zaak te onderkennen dat niet iedereen er al in voldoende mate aan heeft kunnen bijdragen en ervan heeft kunnen profiteren. Een specifieke groep van nazaten blijkt achter het net te vissen. Aan díé vissers heeft de zwart-activistische elite al helemaal niet gedacht. Het zou anders niet in haar zijn opgekomen om bij ‘herstel’ in termen van excuses, een museum en een bewustwordingscampagne te denken.

Wat moet je ermee als emanciperende nazaat wanneer het water je aan de lippen staat in een wereld die voor jou wordt bepaald door werkloosheid, huiselijk geweld, incest, lening op lening, afwezige vaders, obesitas, soa’s, mocro’s, analfabetisme, taarten en drank om de eerste heilige communie te vieren, begrafenissen, huurschulden, verkrachting, maffia, hongerige kinderen, gewelddadige jongeren, cocaïne, deurwaarders, kostbare carnavalskostuums, schaamte, dure KLM-vliegtickets, wapens, alcoholisme, discriminatie, taalachterstand, prostitutie, leerstoornissen, gouden tanden, Medellínkartel, hairextensions, zorgmijding en tienerzwangerschappen?

Je kunt het als zwart-activistische elite allemaal toeschrijven aan het witte kolonialisme en de slavernij, maar met de gekoesterde triniteit van ‘erkennen, excuses en herstel’ zul je geen van deze veronderstelde consequenties van de slavernij oplossen. Niets. Het zwart-activisme bestendigt – eigen aan despotische elites van alle kleuren – de status quo. Zwarte privileges geef je niet uit handen.

Integendeel, de geprivilegieerde zwart-activisten graaien in de overheidspotten met subsidie, maar van die poet komt niets de behoeftige nazaten ten goede. Díé geprivilegieerde opstelling vormt geen fundamentele bijdrage aan emancipatie.

‘Het hele verhaal’ hoort in het Rijksmuseum

De afgelopen honderd jaar en langer nog is aanhoudend gehamerd op de noodzaak om er bovenal voor elkaar te zijn. Daar is een woord voor: saamhorigheid. Grijp de woorden die de zwarte Papiamentstalige auteur Manuel Fray honderd jaar geleden al schreef: ‘Als wij willen dat anderen ons helpen, dan zullen wij eerst onszelf moeten helpen.’ Laat zien wat je zelf bij- en aandraagt vóór je je eisenpakket als een schot hagel ongericht op blanken afschiet.

Kortom, gebruik die honderd miljoen om het wegkwijnende onderwijs op de eilanden op te krikken.

Met een fractie van dat bedrag kan tevens het bestaande slavernijmuseum in Curaçao worden opgeknapt. Daarenboven dienen we ons te realiseren dat het vertellen van ‘het hele verhaal’ het beste tot z’n recht komt in het bestaande Rijksmuseum in Amsterdam: het betreft ‘onze gezamenlijke geschiedenis’, niet waar? Voor wat betreft de Rotary Club Leiderdorp: die kent nog wel andere hulpbehoevende aangelegenheden.

Dr. Aart G. Broek is (historisch) socioloog en letterkundige. Hij is onder meer auteur van

‘Je wordt zelf niet wit door anderen zwart te maken’ (Uitgeverij In de Knipscheer, 2024).

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Na de ketens van de slavernij moeten nu de ketens van de zwart-activistische elite worden gebroken verscheen eerst op Wynia's Week.

Het ‘Kennisplatform Integratie en Samenleving’ heeft een keurig overzicht gemaakt van de standpunten van alle politieke partijen over ‘diversiteit, immigratie, integratie en discriminatie’. Aan dit document kleeft slechts één nadeel: het geeft de stand van zaken weer in 2021. Dat hoeft echter geen beletsel te zijn dit overzicht ook te gebruiken voor de komende verkiezingen, aangevuld met de standpunten van de nieuwe partijen die ons politieke landschap na 2021 hebben verrijkt en volgens de peilingen kans maken op één of meer zetels. 

‘Denk’ wil herstelbetalingen

In de programma’s uit 2021 was het slavernijverleden al zo belangrijk dat het kennisplatform de verschillende standpunten heeft samengevat in een aparte paragraaf in het hoofdstuk ‘Slavernij -en koloniaal verleden, standbeelden en Zwarte Piet’. Daaruit blijkt dat D66, GroenLinks, PvdA, Denk en Bij1 voorstanders waren van excuses voor de Nederlandse rol in de ‘wereldwijde slavenhandel en slavernij’.

Die excuses zijn er inmiddels gekomen, maar een aantal van de genoemde partijen vindt dat niet genoeg: er moeten ook excuses komen voor het héle koloniale verleden van Nederland. Forum voor Democratie (FvD) is juist tegenstander van die excuses en ziet ook niets in het uitkeren van smartengelden voor ‘zaken die een ver verleden betreffen’. 

Denk daarentegen stelt voor dat nakomelingen van de slaven gratis hun naam moeten kunnen veranderen en dat er herstelbetalingen moeten komen: ‘in de vorm van het ontplooien van projecten’. Een nogal raadselachtige formulering. Ook is Denk van mening dat wettelijk moet worden vastgelegd dat slavernij een misdaad tegen de menselijkheid is, maar deze partij laat in het midden of een dergelijke wet dan ook een oordeel moet uitspreken over de wijdverbreide slavernij in Afrika, Azië en Indiaans Amerika.

Hoewel Denk veel aanhang heeft onder Turkse Nederlanders, wordt er in het verkiezingsprogramma met geen woord gerept over de eeuwenoude slavernij in dat land, die overigens pas in de twintigste eeuw werd afgeschaft.

Ook de BoerBurgerBeweging (BBB) van Caroline van der Plas heeft in het verkiezingsprogramma een alinea over het slavernijverleden. Volgens deze partij is het koloniale verleden van Nederland in het onderwijs onderbelicht en dat geldt ook voor de overzeese expansie van andere landen. Scholen dienen daarom ook aandacht te geven aan de rol van Afrika, het Midden-Oosten en Azië in de slavernij en aan de nog bestaande slavenhandel: ‘Kinderen hebben recht op beide kanten van het verhaal’.

Geen verkiezingsprogramma zonder een slavernijparagraaf, want ook Nieuw Sociaal Contract (NSC) van Pieter Omtzigt vindt dat de slavernij in het schoolcurriculum een vast plaats moet hebben ‘naast andere vormen van onderdrukking zoals feodaliteit, beperkt kiesrecht, vrouwendiscriminatie, kinderarbeid en uitbuiting’. Tevens pleit NSC voor de oprichting van een nationaal slavernijmuseum. 

Bij1 wil vijf nieuwe nationale feestdagen

De Partij voor de Dieren is van mening dat de littekens van de slavernij diep zijn en wil het daarom de verre nakomelingen van de slaven gemakkelijk maken hun achternaam te wijzigen. Voor de leden van de ‘diasporagemeenschappen’ moet het eenvoudiger worden een Nederlands paspoort te verwerven. Gelet op de meervoudvorm lijkt het hier niet alleen te gaan om de nakomelingen van de slaven uit Suriname, maar ook uit Guyana, Zuid-Afrika, Ceylon, Brazilië, Angola en Indonesië. Dat kan een ongekende immigratiegolf teweegbrengen, maar daarover zwijgt deze partij. 

Het programma van Bij1 wil nog verder gaan, want er zou niet alleen een gratis toegankelijk nationaal slavernijmuseum moeten komen met een ‘gegarandeerde financiële basis’, maar ook een aantal dependances van dat museum in het Caribische deel van het Koninkrijk.

Bovendien wil Bij1 vijf (!) nieuwe nationale feestdagen instellen: 1 juli (keti koti, de afschaffing van de slavernij), 17 augustus (herdenking van de slavenopstand van 1795 op Curaçao onder leiding van Tula en onafhankelijkheidsverklaring van Indonesië), 10 oktober (opheffing staatsverband Nederlandse Antillen), 25 november (onafhankelijkheid Suriname) en 18 maart (‘Arubaanse Dag van het Volkslied en de Vlag’).

Een financiële onderbouwing ontbreekt

Wie gaat dat betalen? Gelet op het feit dat we in Nederland de jaarlijkse viering van Bevrijdingsdag al te begrotelijk vinden, lijkt het antwoord cruciaal. Maar dat ontbreekt, want geen van de hier genoemde partijen heeft de economisch effecten van hun verkiezingsprogramma’s laten doorrekenen door het Centraal Planbureau.

Piet Emmer is emeritus-hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Leiden en de belangrijkste deskundige op het vlak van de Nederlandse slavernijgeschiedenis. Hij publiceert regelmatig in Wynia’s Week. 

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Herstelbetalingen, musea, een reeks nieuwe feestdagen: volgens veel politici zijn we nog lang niet af van het slavernijverleden   verscheen eerst op Wynia's Week.

Daar bleef het niet bij, want het kabinet heeft ook besloten een Nationaal Slavernijmuseum op te richten en deze en de komende jaren tweehonderd miljoen euro uit te trekken voor een ‘bewustwordingsfonds’ dat tot meer begrip voor het slavernijverleden moet leiden. Nazaten van slaven mogen daarover meepraten en er gaat ook geld naar Suriname. Maar van ‘herstelbetalingen’ voor Suriname of nazaten kan volgens het kabinet geen sprake zijn.

Slavernij-activisten willen meer geld zien

Daar nemen zowel de Surinaamse regering als Nederlandse activisten – die eerder veelal hun zin kregen met Zwarte Piet en de slavernij-excuses – geen genoegen mee. De Surinaamse president Chan Santokhi wil niet alleen geld, maar ook uitbreiding van het excusesterrein tot de inheemse Surinamers en de contractarbeiders die naar Suriname werden gehaald. Ook VN-baas Antonio Guterres wil dat landen als Nederland werken aan ‘compensatie’ voor het slavernijverleden.

Hoezeer het nu demissionaire kabinet (verdere) herstelbetalingen ook afwijst: er is reden voor enige scepsis, omdat de kabinetten-Rutte in het recente verleden steeds verder opschoven in de richting van de eisen van activisten. Binnen sommige politieke partijen bestaat er bovendien wel sympathie voor een nieuwe geldgolf richting het Nederlandse koloniale verleden.

Daarom stelden we in onze serie ‘Wat Wil Nederland’ een heldere vraag aan 5500 representatieve Nederlandse kiezers, via peil.nl van Maurice de Hond. Die vraag luidt: ‘Vindt u dat Nederland geld moet betalen aan voormalige kolonies of aan nazaten van slaven voor het slavernijverleden?’.

Het antwoord laat weinig te raden over. Vier van de vijf Nederlanders (79 procent) vindt dat er geen sprake kan zijn van (nieuwe) geldbetalingen aan een land als Suriname of aan nazaten van (Surinaamse) slaven. Slechts 14 procent is voor. Er is ook bij geen enkele partij een meerderheid aan kiezers voorstanders van dergelijke herstelbetalingen, al is de steun groter bij links (Vooral PvdA/GL en D66) dan bij de andere partijen.

Wij stelden eind september en begin oktober nog enkele andere vragen aan de representatieve groep kiezers. En wel over rekeningrijden, over gratis kinderopvang en over burgerfora, die volgens kabinetsplannen een (omstreden) aanvulling op de democratie zouden zijn. De uitkomsten zijn op onderdelen opvallend.

Rekeningrijden geniet best wat steun

Ten eerste het rekeningrijden. Nadat er tientallen jaren over is gepraat wil het nu demissionaire kabinet het rekeningrijden in 2030 invoeren. Ook veel partijen hebben het rekeningrijden in hun verkiezingsprogramma staan. Als het kabinetsplan doorgaat zou de aanschafbelasting (bpm) voor auto’s en ook de wegenbelasting verdwijnen, maar zou het rekeningrijden wel 7 à 8 eurocent per kilometer gaan kosten. De vraag die wij stelden luidde: ‘Bent u voor of tegen rekeningrijden?’.

Het antwoord is niet ongunstig voor het plan om rekeningrijden in te voeren. Er is over de hele groep kiezers weliswaar net geen meerderheid (47 procent) maar het percentage tegenstanders is kleiner (39 procent). Tegelijkertijd moet je je afvragen of een plan dat zo omstreden is – het land is er immers over verdeeld – wel doorgedrukt moet worden. Alleen de aanhang van een aantal linkse partijen (PvdA/GL, D66, Volt en Partij van de Dieren) is voor, maar die vormen samen hooguit een derde van de kiezers. Daar staat tegenover dat de tegenstand ook niet heel breed is, in de zin dat alleen bij CDA, BBB, PVV en FvD een meerderheid tegen rekeningrijden is.

Gratis kinderopvang ligt slecht

Een volgende vraag die we stelden ging over de gratis kinderopvang. Het nu demissionaire kabinet van VVD, D66, CDA en CU wilde dat, maar heeft het uitgesteld. Veel andere partijen willen het ook. De vraag die we stelden is: ‘Bent u voor of tegen de gratis kinderopvang?’.

Het draagvlak voor de gratis kinderopvang blijkt behoorlijk beperkt. Bijna de helft (45 procent) is tegen en slechts 40 procent is voor. Met name een deel van links (D66, Volt, PvdA/GL) is voor, maar centrum en rechts zijn of verdeeld of tegen. Dat is opvallend, getuige de meerderheidssteun in de Tweede Kamer. Bovendien zijn kiezers doorgaans niet zo snel gekant tegen maatregelen die aantrekkelijk (want ‘gratis’) ogen voor burgers.

Het laat zich raden dat een volgend kabinet met heel wat minder enthousiasme aan de gratis kinderopvang begint, ook al omdat er veel praktische problemen zullen zijn, zoals personeelstekorten. Betekenisvol: de gratis kinderopvang staat dan wel in het regeerakkoord van RutteVier, maar bij drie van de vier regeringspartijen is de aanhang tegen. Het is typerend: coalitie en kabinet zongen zich los van grote delen van Nederland, zoals we in deze serie al eerder vaststelden.

We vroegen de 5500 representatieve kiezers ook over de ‘burgerfora’ dan wel ‘burgerberaden’ die een meerderheid van de Tweede Kamer – en het kabinet – wil invoeren. Het initiatief daartoe komt vooral van klimaatactivisten, die langs deze weg meer ‘draagvlak’ dan wel inspraak bij het klimaatbeleid zeggen te willen.

‘Burgerfora’ hebben weinig steun

Critici stellen met reden dat het instellen van dergelijke instanties – op basis van door loting geselecteerde burgers – geen versterking, maar ondermijning van de parlementaire democratie betekenen. De klimaatactivisten en politici die ijveren voor dergelijke instanties is het in die visie niet begonnen om meer democratie, maar om het breken van democratische weerstand tegen verregaande (klimaat-)maatregelen.

Onder de kiezers van Nederland valt de actie van RutteVier om burgerfora dan wel burgerberaden in te stellen niet goed. Bijna de helft (47 procent) is tegen, slechts een derde is voor en de rest – niet heel verrassend – weet het niet. Opvallend: ook hier is van de huidige regeringspartijen alleen de aanhang van D66 voor.

Je vraagt je af waarom partijen als VVD en CDA zo vaak vooral door D66 geëist beleid hebben gesteund, terwijl de eigen aanhang er door de bank genomen weinig tot niets voor voelt. Wonderlijk genoeg zijn de burgerberaden zelfs op gang gekomen door een motie van een CDA-Tweede Kamerlid – inmiddels vertrokken. Slechts een kwart van de CDA’ers blijkt voor te zijn. Het is wellicht illustratief dat zelfs onder de sterk geslonken CDA-aanhang er zo weinig steun is voor een plan waarvoor het CDA zich in de Kamer naar voren heeft laten schuiven.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig voor kritische journalistiek. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u al mee? Hartelijk dank!

Wynia’s Week doet sinds deze zomer periodiek onderzoek naar Wat Nederland Wil. Eerdere artikelen vindt u hier, hier, hier, hier, hier en hier.

Het bericht Wat wil Nederland? Geen ‘herstelbetalingen’ voor slavernijgeschiedenis. Gratis kinderopvang, ‘burgerberaden’ en rekeningrijden liggen ook niet echt lekker verscheen eerst op Wynia's Week.